Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/5 cho hay các binh sĩ này thiệt mạng và hai người bị thương khi tiến hành rà phá bom chưa nổ sau các cuộc không kích bằng bom chùm của Mỹ và Israel tại tỉnh Zanjan.
Trong cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28/2, Iran cáo buộc Mỹ và Israel sử dụng bom chùm, loại vũ khí có thể để lại những quả đạn con chưa nổ trên mặt đất có thể tồn tại hàng chục năm. Israel cũng cáo buộc Iran sử dụng loại vũ khí này trong những cuộc tấn công tên lửa vào các thành phố của Israel.
IRGC cho biết một số quả bom chưa nổ nằm sâu khoảng 3 mét dưới mặt đất, gây ra mối nguy hiểm lớn đối với cư dân địa phương do không thể quan sát bằng mắt thường. Các chuyên gia của IRGC đang tiến hành rà phá và đã vô hiệu hóa hơn 15.000 vật liệu nổ trên diện tích khoảng 1.200 ha đất nông nghiệp ở Zanjan.
Đây được đánh giá là “chiến dịch phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, trang thiết bị chuyên dụng và tinh thần dấn thân”, theo IRGC.
123 quốc gia đã ký Công ước Oslo cấm sản xuất, tàng trữ, bán và sử dụng bom, đạn chùm vào năm 2008. Iran, Israel và Mỹ đều không tham gia công ước này.
Bom chùm được thả từ máy bay, đạn chùm thường được phóng từ pháo hoặc rocket và tên lửa. Chúng có kích thước lớn, nhưng không sát thương bằng thuốc nổ hoặc đầu đạn xuyên phá thông thường, mà chứa lượng lớn đạn con được phát tán khi đến gần mục tiêu.
Khi một quân đội quyết định sử dụng bom chùm, đạn chùm, điều đó đồng nghĩa tính chính xác của vũ khí không còn được coi trọng bằng khả năng sát thương trên quy mô lớn.
Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa các chỉ huy quân sự cũng ít lưu tâm hơn tới hậu quả lâu dài của loại vũ khí này. Một số quả đạn con có thể gặp trục trặc với ngòi nổ, khiến chúng không kích hoạt và rơi xuống đất hoặc vướng vào các lùm cây, nằm rải rác trên khu vực rộng lớn mà không có bất cứ bản đồ đánh dấu nào.
Tin Gốc: Vnexpress
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16/5 đăng tải trên mạng xã hội Truth Social một hình ảnh do AI tạo ra cho thấy ông đang chỉ tay thẳng vào ống kính khi đứng trước các tàu chiến trên một vùng biển động. Một vài tàu hiển thị cờ Iran bên cạnh dòng chữ: "Đó là sự yên lặng trước cơn bão".
Bài đăng này xuất hiện giữa lúc có đồn đoán rằng giới chức Mỹ đang chuẩn bị các phương án nối lại hành động quân sự với Iran nếu các nỗ lực ngoại giao hiện tại thất bại.
Theo New York Times, Lầu Năm Góc đã xây dựng các kế hoạch cho một giai đoạn mới của chiến dịch quân sự chống lại Iran, được gọi là "Cơn cuồng nộ 2.0”, sau khi động lực trong các cuộc đàm phán hòa bình bị đổ vỡ.
Các cuộc tấn công quân sự vẫn tạm dừng kể từ khi một lệnh ngừng bắn được công bố vào ngày 7/4, nhưng theo các nguồn thạo tin, ông Trump vẫn chưa loại trừ khả năng tái khởi động các cuộc tấn công.
Tổng thống Trump đã nhiều lần từ chối các đề xuất hòa bình của Iran, lập luận rằng chúng không đáp ứng được các yêu cầu chính của Washington, bao gồm các đảm bảo rằng Iran sẽ không phát triển vũ khí hạt nhân và việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz.
"Họ hoặc là sẽ đạt một thỏa thuận, hoặc là họ sẽ bị phá hủy hoàn toàn. Vì vậy, bằng cách này hay cách khác, chúng ta vẫn thắng", ông Trump phát biểu trước khi lên đường sang Trung Quốc hôm 13/5.
New York Times dẫn lời một số quan chức giấu tên của Mỹ cho biết chính quyền ông Trump đang cân nhắc một vài phương án quân sự.
Một kịch bản sẽ liên quan đến các cuộc tấn công gia tăng cường độ nhằm vào các mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng của Iran. Ông Trump trước đó từng dọa sẽ nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự trước khi lệnh ngừng bắn diễn ra.
Phương án thứ hai được cho là liên quan đến việc triển khai các lực lượng đặc biệt của Mỹ để thu giữ uranium làm giàu đang nằm sâu dưới hầm ngầm ở Iran. Các quan chức cảnh báo một sứ mệnh như vậy sẽ đòi hỏi hàng nghìn binh sĩ hỗ trợ và kéo theo những rủi ro leo thang xung đột đáng kể.
Một đề xuất khác được cho là sẽ chứng kiến các binh sĩ Mỹ chiếm giữ đảo Kharg, một trong những trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng nhất của Iran. Các nhà phân tích cho rằng một hoạt động như vậy sẽ đòi hỏi một sự hiện diện quân sự lớn hơn nhiều và có thể làm leo thang xung đột nghiêm trọng.
Cuộc tranh luận mới về hành động quân sự diễn ra khi ông Trump phải đối mặt với sức ép trong nước ngày càng tăng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Theo các báo cáo, một số đồng minh của Mỹ đã kín đáo hối thúc Nhà Trắng theo đuổi một sự thỏa hiệp có thể dẫn đến việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, đồng thời cho phép ông Trump thể hiện kết quả đó như một chiến thắng ngoại giao.
Bất chấp nhiều tháng áp lực, Mỹ vẫn chưa đạt được mục tiêu đã tuyên bố là dỡ bỏ hoàn toàn các năng lực hạt nhân của Iran.
Bộ trưởng Quốc phòng (Bộ trưởng Chiến tranh) Mỹ Pete Hegseth nói với các nhà lập pháp trong tuần này rằng: "Chúng tôi có một kế hoạch để leo thang nếu cần thiết”.
Trong khi đó, các quan chức Iran cũng đã ra tín hiệu sẵn sàng cho một kịch bản tái xung đột. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên mạng xã hội: "Chúng tôi chuẩn bị sẵn sàng cho tất cả các phương án. Họ sẽ phải ngạc nhiên”.
Các đánh giá tình báo được truyền thông Mỹ trích dẫn chỉ ra Iran đã khôi phục quyền tiếp cận vận hành đối với phần lớn cơ sở hạ tầng tên lửa của mình, bao gồm cả các cơ sở phóng ngầm dưới lòng đất.
Tin Gốc: Dân Trí
Theo hiến pháp Serbia, thủ tướng nắm thực quyền nhưng từ khi trở thành tổng thống Serbia vào năm 2019, ông Vučić đã chuyển quyền bính từ phủ thủ tướng sang phủ tổng thống. Serbia và ông Vučić hiện là đối tác quan trọng nhất của Nga, trong khi EU phải níu kéo quan hệ tốt với ông Vučić vì Serbia đóng vai trò rất quyết định đối với an ninh và ổn định ở vùng bán đảo Balkan. EU muốn ngăn ngừa Serbia lún sâu vào quỹ đạo ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc, nên phải phân rẽ Serbia với Nga và Trung Quốc. EU còn muốn hợp tác với Serbia để giải quyết ổn thỏa vấn đề Kosovo và rất cần nguồn tài nguyên về đất hiếm và kim loại quý của nước này.
Tuy nhiên, về việc ông Vučić định thôi làm tổng thống, Nga vẫn có thể rất yên tâm và EU cũng không phải lo ngại thêm vì thực ra ông làm động tác buông bỏ quyền lực thật ra để giữ quyền lực. Tổng thống Vučić từ chức gây bất ngờ bởi nền tảng và vị thế quyền lực của ông ở Serbia rất vững vàng. Phe đối lập yếu kém và phân rẽ hiện hoàn toàn không có đủ khả năng đe dọa quyền lực của ông. Nhưng sự buông bỏ của ông Vučić lại không gây bất ngờ vì đó là chiêu thức ứng phó với làn sóng biểu tình phản đối và bất bình của người dân đối với chính phủ. Từ chức tổng thống là cách giúp ông Vučić xoa dịu tình hình và xoay chuyển tình thế. Sau 2 nhiệm kỳ tổng thống, người này đằng nào cũng không thể ứng cử tổng thống nữa, nên giờ từ chức để nhằm trở thành thủ tướng, tiếp tục cầm quyền sau cuộc bầu cử quốc hội vào giữa năm tới. Lùi mà thành vẫn tiến. Bỏ mà ra vẫn không mất. Quyền biến trong chính trị là đấy.
Tin Gốc: Thanh Niên
Phái đoàn Mỹ và Iran cuối tuần qua gặp nhau tại khách sạn Serena ở Islamabad, thủ đô Pakistan để đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây là cuộc gặp trực tiếp cấp cao nhất giữa hai bên kể từ năm 1979.
Tuy nhiên, sau gần 21 giờ đàm phán xuyên đêm, hai phái đoàn rời Pakistan mà không đạt thỏa thuận. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho hay phía Mỹ đã đưa ra "đề nghị cuối cùng và tốt nhất", song Iran đã "chọn không chấp nhận các điều khoản của chúng tôi".
Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim của Iran cho hay các yêu cầu của Mỹ là "quá đáng" khiến các nhà đàm phán nước này không thể chấp nhận. Theo Tasnim, Iran đã đưa ra "những sáng kiến và đề xuất hợp lý", thêm rằng phía Mỹ "tính toán sai về chiến thuật đàm phán", đồng thời cảnh báo hiện trạng ở eo biển Hormuz sẽ không thể thay đổi "trừ phi Mỹ nhất trí với một thỏa thuận hợp lý".
Một quan chức Mỹ giấu tên nói với Washington Post rằng Mỹ và Iran đã không đạt được đồng thuận về nhiều vấn đề do Washington đưa ra. Những yêu cầu này bao gồm Iran phải chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium và cho phép Mỹ thu hồi lượng uranium đã được làm giàu ở mức cao, đồng thời tháo dỡ toàn bộ các cơ sở làm giàu hạt nhân chủ chốt.
Washington còn muốn Tehran chấp nhận khuôn khổ giảm căng thẳng rộng hơn với sự tham gia của các nước trong khu vực, ngừng tài trợ cho những lực lượng ủy nhiệm như Hamas, Hezbollah và Houthi ở Trung Đông. Điều kiện tiếp theo mà Mỹ đưa ra là Iran phải mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, cho phép tàu thuyền qua lại mà không thu phí.
Phía Mỹ cũng đưa kèm những đề nghị hấp dẫn, gồm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran, giúp quốc gia này hội nhập hoàn toàn với quốc tế, thậm chí là để ngỏ cơ hội thiết lập quan hệ đối tác, Saeed Shah, nhà bình luận của Time, dẫn các nguồn thạo tin cho biết.
"Washington dường như muốn thử nghiệm xem giới lãnh đạo Iran, sau khi trải qua 6 tuần xung đột và cái chết của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, giờ đây có chịu khuất phục hay không", Shah viết.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận bất đồng về "hai hoặc ba vấn đề then chốt" đã ngăn cản Tehran và Washington tiến tới thỏa thuận. Theo ông, hai bên đã đồng thuận về một số vấn đề, nhưng vẫn còn "khoảng cách về quan điểm" trong những chủ đề khác.
Đài truyền hình Press TV của Iran đưa tin rằng trong những điểm bất đồng có vấn đề về quyền đi lại qua eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran.
Về eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nêu ý tưởng về việc Mỹ và Iran cùng quản lý eo biển này. Tuy nhiên, Tehran bác bỏ ý tưởng đó, nói rằng Hormuz thuộc lãnh hải của Iran và Oman, do đó chỉ có hai nước này mới có quyền quản lý eo biển.
Iran dường như tin rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới, là lợi thế rõ ràng nhất mà họ đang nắm giữ để làm đòn bẩy mặc cả. "Tehran chưa sẵn sàng cho những gì mà họ xem như là đầu hàng", bình luận viên Shah cho hay.
Hãng tin Fars của Iran dẫn lời một quan chức nước này cho rằng Mỹ đưa ra "yêu sách thái quá" về eo biển Hormuz. "Có vẻ như Mỹ đang muốn thông qua đàm phán để có được những gì họ chưa đạt được trong 40 ngày xung đột", quan chức này nói.
Ngoài eo biển Hormuz, một nhà phân tích thân cận với chính phủ Iran nói với New York Times rằng các cuộc đàm phán tan vỡ do Mỹ yêu cầu Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm.
Trong văn bản phản hồi, phái đoàn Iran cho biết họ sẵn sàng ngừng làm giàu uranium trong không quá 5 năm. Tổng thống Trump đã bác bỏ đề xuất này.
Hai quan chức cấp cao giấu tên của Mỹ cho hay Washington còn yêu cầu Tehran chuyển hơn 400 kg uranium đã làm giàu cấp độ cao ra khỏi lãnh thổ nước này. Các quan chức Iran từ chối, tuyên bố số uranium đó phải được giữ lại bên trong Iran, nhưng đề xuất pha loãng nồng độ để không thể sử dụng cho mục đích chế tạo vũ khí hạt nhân.
Nhưng phía Mỹ bác bỏ, lo ngại rằng việc để số uranium này tiếp tục nằm trong tay Iran sẽ tạo ra nguy cơ chúng được tái làm giàu trong tương lai để chế tạo bom hạt nhân.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói các bên "chỉ còn cách Bản ghi nhớ Islamabad trong gang tấc" thì vấp phải những yêu cầu quá mức và sự thay đổi điều kiện đàm phán từ phái đoàn Mỹ.
Phó tổng thống Vance cho hay phái đoàn Mỹ quyết định rời bàn đàm phán vào sáng 12/4, sau khi xác định rằng các đại diện từ Iran không có đủ thẩm quyền để chốt thỏa thuận.
"Họ phải quay về Tehran, xin ý kiến từ Lãnh tụ Tối cao hoặc ai đó khác, để thực sự được phê chuẩn các điều khoản", ông Vance nói. "Các cuộc đàm phán có tiếp diễn hay có đạt được thỏa thuận hay không tùy thuộc vào Iran, vì chúng tôi đã đưa ra rất nhiều đề xuất".
Kamran Bokhari, chuyên gia cao cấp tại Hội đồng Chính sách Trung Đông ở Washington, nhận định các yêu cầu của Mỹ về vấn đề hạt nhân không để lại lối thoát để phía Iran có thể giữ thể diện, khi Tehran vốn coi chương trình hạt nhân là vấn đề tự tôn dân tộc. Ông coi việc phái đoàn Mỹ rời đi là "chiêu thức bỏ ngang kinh điển" trong sách lược đàm phán của Tổng thống Trump.
"Người Iran không muốn mình trông như thể đã đầu hàng. Uy tín của chính quyền ở trong nước và nước ngoài đang bị đe dọa", Bokhari nói.
Mohammad Javad Zarif, người từng là ngoại trưởng Iran khi quốc gia này đạt được thỏa thuận hạt nhân với Mỹ năm 2015, cho biết trên mạng xã hội rằng chính những bình luận của ông Vance trước khi rời Pakistan đã phản ánh lý do vòng đàm phán mới nhất thất bại.
"Mỹ phải học được rằng các vị không thể áp đặt điều khoản lên Iran", ông nói và thêm rằng "vẫn chưa quá muộn để học điều đó".
Nhiều nhà quan sát cũng tỏ ra lạc quan về triển vọng hai bên nối lại đàm phán. Muhammad Saeed, tướng về hưu của Pakistan, cho hay Islamabad sẽ tiếp tục đóng vai trò trung gian chuyển thông điệp giữa Mỹ và Iran. Ông nói thêm Iran có thể sẽ đưa ra đề xuất hồi đáp Mỹ sau khi tham khảo ý kiến các lãnh đạo trong nước, đồng thời hướng tới việc sắp xếp một cuộc gặp tiếp theo.
"Không ai ở cả hai phía nói quá trình đàm phán đã chấm dứt", ông Saeed cho hay.
Ngay cả việc hai bên ngồi xuống đàm phán với nhau cũng đã được xem là bước đột phá của xung đột, theo Saeed Shah, nhà bình luận của Time.
Baqaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, cho rằng sau cuộc chiến hơn 6 tuần và nhiều năm nghi kỵ lẫn nhau, một vòng đàm phán duy nhất không bao giờ có thể giải quyết được tất cả những khác biệt giữa Mỹ với Iran. Trong khi đó, đại sứ Iran tại Pakistan Reza Amiri Moghadam cho hay cuộc đối thoại giữa hai bên đã diễn ra trong không khí trang trọng và ôn hòa.
"Các cuộc đàm phán tại Islamabad đã đặt nền móng cho một tiến trình ngoại giao. Nếu lòng tin và thiện chí được củng cố, tiến trình có thể tạo ra khuôn khổ bền vững vì lợi ích của tất cả các bên", ông nói.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố trên mạng xã hội rằng một thỏa thuận có thể đạt được nếu Washington "từ bỏ cách tiếp cận tối đa hóa yêu sách và tôn trọng quyền lợi của nhân dân Iran". Ông Vance cũng nói Tổng thống Trump sẵn sàng hướng tới một mối quan hệ bình thường hơn với Iran, nếu các điều kiện then chốt được đáp ứng.
Sina Toossi, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế ở Washington, cho biết cả hai bên đều có động lực để tiếp tục đàm phán. "Cái giá nếu chiến tranh bùng phát trở lại sẽ rất lớn đối với cả hai bên", Toossi cảnh báo.
Tin Gốc: Vnexpress