Nhờ chứa beta-carotene và các chất chống oxy hóa, dứa có thể góp phần bảo vệ đôi mắt khỏi quá trình lão hóa. Ăn dứa thường xuyên được cho là giúp giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thị lực ở người cao tuổi.
Hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả nhờ enzyme bromelain
Một trong những lợi ích nổi bật nhất của dứa là khả năng hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động khỏe mạnh. Loại quả này chứa nhiều bromelain enzyme có tác dụng phân giải protein, giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất dễ dàng hơn.
Bên cạnh đó, bromelain còn hỗ trợ giảm đầy hơi, khó tiêu, đặc biệt có lợi với người gặp vấn đề về tiêu hóa. Hàm lượng chất xơ dồi dào trong dứa cũng góp phần cải thiện nhu động ruột và ngăn ngừa táo bón.
Tăng cường đề kháng nhờ giàu vitamin C
Dứa là nguồn cung cấp vitamin C tự nhiên rất tốt cho cơ thể. Đây là chất chống oxy hóa quan trọng giúp bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do, đồng thời hỗ trợ cơ thể sản sinh bạch cầu để tăng sức đề kháng.
Việc bổ sung dứa thường xuyên có thể giúp cơ thể phòng ngừa cảm cúm, nhiễm khuẩn và tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên.
Hỗ trợ giảm viêm, giảm đau xương khớp
Không chỉ tốt cho tiêu hóa, bromelain trong dứa còn được biết đến với đặc tính kháng viêm tự nhiên. Hoạt chất này có thể hỗ trợ làm giảm đau nhức xương khớp, đặc biệt ở người mắc viêm khớp hoặc viêm xương khớp.
Ngoài ra, ăn dứa còn giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn sau chấn thương hoặc phẫu thuật nhờ khả năng giảm sưng viêm.
Dứa chứa nhiều chất chống oxy hóa như vitamin C, beta-carotene và flavonoid. Những hoạt chất này giúp trung hòa gốc tự do, hạn chế tổn thương tế bào và làm chậm quá trình lão hóa.
Một chế độ ăn giàu thực phẩm chống oxy hóa như dứa cũng có thể góp phần giảm nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính và hỗ trợ phòng ngừa ung thư.
Tốt cho tim mạch và huyết áp
Hàm lượng kali trong dứa khá cao, giúp duy trì huyết áp ổn định và hỗ trợ hoạt động của tim mạch. Kali giúp thư giãn thành mạch, giảm áp lực lên hệ tuần hoàn, từ đó hạn chế nguy cơ đột quỵ và xơ vữa động mạch.
Thêm dứa vào thực đơn hằng ngày là cách đơn giản để chăm sóc sức khỏe tim mạch.
Giúp xương chắc khỏe
Dứa cũng là nguồn mangan tự nhiên dồi dào. Đây là khoáng chất cần thiết cho quá trình hình thành xương và các mô liên kết trong cơ thể.
Việc bổ sung mangan đầy đủ giúp duy trì mật độ xương, hỗ trợ ngăn ngừa loãng xương, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Đu đủ có màu vàng, cam nhờ chứa lượng lycopene dồi dào, một carotenoid có tác dụng làm chậm quá trình hình thành đục thủy tinh thể. Hàm lượng beta-carotene, vitamin C và vitamin E trong quả này hoạt động như chất chống oxy hóa, bảo vệ mắt khỏi tác hại của ánh sáng xanh đồng thời thúc đẩy thị lực tốt.
Không chỉ là loại trái cây dễ ăn, đu đủ nếu sử dụng đúng cách còn có thể hỗ trợ giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng, đục thủy tinh thể và tình trạng khô mắt theo tuổi tác.
Đu đủ chín nguồn dưỡng chất tốt cho thị lực
Theo National Eye Institute, vitamin A đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì sức khỏe giác mạc và khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu. Đu đủ chín giàu beta-carotene tiền chất quan trọng giúp cơ thể chuyển hóa thành vitamin A khi cần thiết.
Chỉ với một chén đu đủ (khoảng 150g), cơ thể có thể bổ sung khoảng 31% nhu cầu vitamin A khuyến nghị mỗi ngày cho người trưởng thành, hỗ trợ giảm tình trạng khô mắt, mỏi mắt và nhìn mờ.
Bên cạnh đó, đu đủ còn chứa lutein và zeaxanthin hai carotenoid quan trọng giúp lọc ánh sáng xanh, bảo vệ võng mạc và được ghi nhận có liên quan đến việc giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng liên quan tuổi tác (AMD).
Cách ăn đu đủ giúp tăng hấp thu dưỡng chất cho mắt
Ăn sau bữa chính có chất béo lành mạnh:
Vitamin A và carotenoid trong đu đủ tan trong chất béo. Khi ăn cùng bữa có dầu ô liu, cá béo hoặc các loại hạt, khả năng hấp thu có thể tăng lên đáng kể so với ăn lúc đói.
Kết hợp với cam hoặc chanh:
Vitamin C trong đu đủ và các loại trái cây họ cam giúp tăng cường bảo vệ mạch máu trong mắt, góp phần giảm nguy cơ đục thủy tinh thể. Một số khuyến nghị dinh dưỡng cho thấy chế độ ăn giàu vitamin C có thể hỗ trợ giảm nguy cơ bệnh lý này.
Xay sinh tố cùng sữa chua hoặc hạt chia:
Cách chế biến này vừa giữ được dưỡng chất, vừa bổ sung thêm chất béo tốt và chất xơ, giúp cơ thể hấp thu carotenoid hiệu quả hơn.
Lưu ý khi sử dụng đu đủ
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nên ăn khoảng 3-4 phần trái cây giàu carotenoid mỗi tuần, trong đó có đu đủ. Không nên ăn quá nhiều trong một lần vì cơ thể chỉ hấp thu lượng vitamin A nhất định, phần dư sẽ không được sử dụng hiệu quả.
Người mắc tiểu đường nên kiểm soát khẩu phần (khoảng 100-150g/lần) để tránh làm tăng đường huyết.
Úc trở thành quốc gia tiên phong cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. "Phát súng" ấy mở đường cho hàng loạt quốc gia xem xét các biện pháp tương tự trước việc bảo vệ trẻ em trên môi trường số.
Câu chuyện cùng Đại sứ Úc tại Việt Nam GILLIAN BIRD không chỉ là cách Úc xây dựng "áo giáp" cho trẻ trên không gian mạng mà có thể là kinh nghiệm tham khảo cho Việt Nam.
* Xin đại sứ cho biết đâu là lý do dẫn đến việc Chính phủ Úc quyết định cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội?
- Luật độ tuổi tối thiểu sử dụng mạng xã hội mang tính tiên phong của Úc bắt đầu có hiệu lực từ tháng 12 năm ngoái, phản ánh cam kết mạnh mẽ của chính phủ về bảo vệ thanh thiếu niên trong kỷ nguyên số.
Quy định độ tuổi tối thiểu 16 dựa trên bằng chứng cho thấy đây là giai đoạn phát triển dễ bị tổn thương. Việc tiếp cận mạng xã hội không kiểm soát khiến trẻ dễ tiếp xúc với tính năng thiết kế có hại và nội dung không phù hợp mà các bạn chưa đủ khả năng xử lý.
Ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy mạng xã hội có liên hệ với tác động tiêu cực tới thanh thiếu niên, nhất là qua nội dung cá nhân hóa bởi thuật toán, lượt like, nội dung vô tận hay ngắn hạn. Điều này có thể dẫn đến sử dụng quá mức, cô lập xã hội, rối loạn giấc ngủ, suy giảm sức khỏe thể chất và tinh thần.
Cũng như giới hạn độ tuổi với phim ảnh và một số sản phẩm khác, cần có những quy tắc an toàn tương tự với trẻ em trên môi trường mạng, giúp bảo vệ sức khỏe và sự phát triển, đồng thời cho các em thêm thời gian để xây dựng những kết nối đời thực và các kỹ năng số cần thiết.
* Những quy định cụ thể của Úc là gì? Úc đã phát triển những hoạt động thay thế nào để giúp trẻ em rời xa mạng xã hội?
- Theo luật, các nền tảng mạng xã hội có nghĩa vụ pháp lý ngăn người dưới 16 tuổi sở hữu tài khoản, trách nhiệm tuân thủ thuộc về chính các nền tảng thay vì phụ huynh hay trẻ em. Ủy viên an toàn trực tuyến (eSafety) độc lập của Úc giám sát việc thực thi này.
Các nền tảng bị giới hạn độ tuổi gồm Facebook, Instagram, Threads, Snapchat, TikTok và YouTube phải phát hiện, vô hiệu hóa tài khoản người chưa đủ tuổi, ngăn lách luật và có cơ chế rà soát. Người dưới 16 tuổi vẫn được tiếp cận dịch vụ nhắn tin, nền tảng giáo dục và hỗ trợ sức khỏe.
Vai trò của gia đình và nhà trường cũng rất quan trọng. Phụ huynh được khuyến khích dùng hướng dẫn từ ủy viên eSafety, thiết lập giới hạn lành mạnh và trò chuyện cởi mở về an toàn số. Các trường học ngày càng chú trọng kỹ năng số và hiểu biết thuật toán, giúp học sinh tư duy phản biện và sẵn sàng tham gia thế giới số an toàn khi đủ tuổi.
Úc cũng khuyến khích hoạt động thay thế lành mạnh với cam kết đầu tư 200 triệu AUD (143 triệu USD) cho chương trình "Play Our Way" nhằm thúc đẩy người trẻ, đặc biệt phụ nữ và trẻ em gái tham gia thể thao và gắn kết cộng đồng.
Cùng với đó đầu tư giáo dục năng lực số và an toàn trực tuyến hướng đến mục tiêu rộng hơn là khuyến khích sự cân bằng, để công nghệ là công cụ tích cực chứ không phải nguồn kết nối xã hội hay giải trí chính.
* Nhiều ý kiến ủng hộ cần có quy định cấm trẻ em Việt Nam dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội? Kinh nghiệm nào từ Úc có thể chia sẻ?
- Úc và Việt Nam cùng chia sẻ mối quan tâm đến phát triển kinh tế số và đảm bảo công dân tham gia môi trường mạng một cách an toàn, tự tin. Hai nước đã hợp tác sâu rộng về công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo kinh nghiệm của Úc, các biện pháp an toàn số nên phản chiếu những quy định bảo vệ trẻ em ngoài đời thực như kiểm tra độ tuổi với phim ảnh hay địa điểm nhất định, hạn chế trẻ tiếp xúc với nội dung độc hại trên mạng.
Đi kèm với đó là các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư như hạn chế sử dụng thông tin thu thập cho mục đích xác minh độ tuổi và yêu cầu hủy thông tin sau khi sử dụng.
Úc cung cấp tài liệu an toàn số bằng nhiều ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt để các cộng đồng đa ngôn ngữ không bị bỏ lại phía sau.
Úc cũng phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý về an toàn trực tuyến và quyền riêng tư nhằm bảo vệ trẻ em và các quyền kỹ thuật số một cách nhất quán, hiệu quả. Chúng tôi hoan nghênh việc đối thoại với các đối tác trong khu vực gồm cả Việt Nam về vấn đề này.
* Thực tế là không phải phụ huynh nào cũng có thời gian giám sát con sử dụng mạng xã hội...
- Chúng tôi hiểu rằng nhiều phụ huynh không thể luôn giám sát hoạt động trực tuyến của con cái nên thay vì chỉ dựa vào gia đình, trách nhiệm cũng được đặt lên các nền tảng mạng xã hội. Các bộ quy tắc với nội dung yêu cầu tự động hạn chế trẻ em tiếp xúc với nội dung khiêu dâm và độc hại, kể cả khi phụ huynh không thể giám sát thường xuyên.
Song song đó, Úc chú trọng trang bị cho người trẻ "áo giáp tâm lý" thông qua giáo dục kỹ năng số, tư duy phản biện và hiểu biết về thuật toán. Qua đó giúp họ nhận diện nguy cơ "buồng vang" (tình trạng chỉ tiếp xúc với một kiểu quan điểm hoặc những ý kiến giống với quan điểm của chính mình - PV) hay nội dung gây nghiện để chủ động kiểm soát trải nghiệm trực tuyến của bản thân.
* Đã có nghiên cứu nào đánh giá hiệu quả của lệnh cấm và thực tế vẫn có người tìm cách lách luật, vấn đề này được giải quyết thế nào?
- Úc đang tiến hành đánh giá toàn diện và hiểu rằng những thay đổi ở quy mô này sẽ không tạo ra kết quả tức thì mà đây là quá trình dài hạn. Tín hiệu tích cực đến từ các gia đình khi nhiều phụ huynh cho biết luật này đã giúp việc thảo luận về sức khỏe số trở nên tích cực hơn. Họ tự tin hơn khi đặt giới hạn về thời gian và cách sử dụng thiết bị của con trẻ.
Còn quá sớm để nói về tác động đến hoạt động ngoài trời và thời gian sử dụng thiết bị. Úc đang thúc đẩy các lựa chọn thay thế lành mạnh hơn nhằm khuyến khích thanh thiếu niên tham gia nhiều hoạt động thực tế hơn.
Không có hệ thống nào là hoàn hảo và một số người trẻ sẽ cố vượt qua hạn chế. Vì vậy Úc tập trung vào việc chuyển trách nhiệm sang phía ngành công nghiệp thay vì chỉ dựa vào phụ huynh hoặc trẻ em.
Các nền tảng không đáp ứng nghĩa vụ xác minh độ tuổi có thể đối mặt với các biện pháp thực thi từ ủy viên eSafety - người cũng đã ban hành các thông báo thu thập thông tin có giá trị pháp lý, yêu cầu các công ty giải thích biện pháp ngăn người dùng dưới tuổi truy cập nhằm đảm bảo minh bạch.
An toàn trực tuyến là thách thức luôn thay đổi và đòi hỏi sự thích ứng liên tục, vì vậy luật này được thiết kế nhằm tạo ra các cơ chế trách nhiệm giải trình mạnh mẽ hơn, cho phép các phương thức quản lý phát triển song hành cùng công nghệ.
Cách đặt vấn đề "Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội" của báo Tuổi Trẻ đã chạm đúng nỗi nhức nhối hiện nay rằng trẻ em đang "chìm" trong màn hình ngày càng sớm và ngày càng sâu.
Một số liệu từng được báo Tuổi Trẻ dẫn trong một bài viết sau đại dịch COVID-19 cho ra những con số đáng lo ngại: 87% trẻ từ 12-17 tuổi sử dụng Internet mỗi ngày, trong đó nhiều em dành từ 5-7 giờ/ngày trên môi trường số; 74% trẻ em truy cập Internet ngay tại trường học.
Những con số này cho thấy một thực tế rằng trẻ em trong nước không chỉ đang dùng mà là đang sống cùng Internet kèm theo các tác hại về cả thể chất lẫn tinh thần. Nhưng nếu chỉ dừng ở việc cảnh báo phụ huynh e là chưa đủ.
Chúng ta thường bắt đầu bằng một lập luận quen thuộc "Cha mẹ bận rộn, dễ dãi, giao điện thoại cho con như một cách giữ trẻ". Điều đó đúng nhưng chưa đầy đủ bởi thực tế vì nhiều lý do. Tuy nhiên có một yếu tố khác ít được nhắc đến chính là môi trường học tập đang góp phần hợp lý hóa việc trẻ gắn chặt với màn hình.
Là một người mẹ và làm trong lĩnh vực truyền thông tiếp thị, tôi hiểu rõ cách các nền tảng số vận hành, thu hút, giữ chân và dần hình thành thói quen sử dụng. Tôi đã cố gắng giải thích điều đó cho con mình bằng nhiều ví dụ nhưng thành thật mà nói nhiều khi đó chỉ là cách để tự trấn an.
Tôi nhớ giai đoạn dịch COVID-19, bé lớn lớp 2 phải học trực tuyến gần như cả ngày dưới sự hỗ trợ của ông bà ngoại. Ông bà cố gắng đọc cho cháu chép những bài tiếng Việt nhưng đến giờ học tiếng Anh cháu phải tự mình đọc trên màn hình toàn bộ nội dung của buổi học kéo dài chừng hai tiếng. Kết quả ngay khi quay lại TP.HCM, con bị cận.
Dù gia đình đã hạn chế việc sử dụng thiết bị điện tử và đặt ra nguyên tắc không mang điện thoại lên giường ngủ. Cả tôi và chồng đều không có bất kỳ tài khoản mạng xã hội nào cho nhu cầu cá nhân.
Nhưng các nguyên tắc đó dần trở nên mong manh khi cơn lốc số hóa lao tới: bài giảng, bài tập rồi các cuộc thi online từ học chính khóa đến bài tập bổ trợ, từ nội dung bắt buộc đến khuyến khích... hầu như mọi thứ đều diễn ra trên màn hình.
Hệ quả là gì? Một đứa trẻ học cả ngày ở trường, buổi tối tiếp tục học qua màn hình không còn thời gian nghỉ ngơi đúng nghĩa. Vậy là trẻ được hợp thức hóa việc sử dụng thiết bị số như một phần tất yếu của cuộc sống mà phụ huynh hầu như không thể từ chối!
Chúng ta nói không thể giao trẻ em cho mạng xã hội nhưng thực tế có những lúc chính gia đình lẫn nhà trường đã vô tình dẫn trẻ đến đó. Chẳng hạn khi bé lớn nhà tôi lên cấp II nhà trường có quy định "cấm học sinh mang điện thoại đi học". Tôi rất vui và tán đồng quy định này của trường. Tuy nhiên lịch học và làm bài tập online vẫn dày đặc thời khóa biểu tại nhà.
Khoảng cách giữa học tập và chơi gần như không còn. Từ học online đến mạng xã hội chỉ là một bước rất ngắn. Ban đầu là học, sau đó là nhóm rồi đến các cuộc trò chuyện ngoài bài vở. Và ở độ tuổi này trẻ bước vào thế giới mạng xã hội với đầy đủ sắc thái hành vi rất nhanh thôi.
Từ cập nhật tin tức, tìm kiếm thông tin cho bài học đến bắt trend, từ nghe nhạc giải trí cho tới đu thần tượng, từ đọc kỹ xem chậm chuyển sang nghe "review" và lướt nhanh... Càng phức tạp hơn khi tiếp theo đó là sự bắt chước của những đứa bé hơn trong nhà.
Nên nếu đặt toàn bộ trách nhiệm lên phụ huynh khi trẻ mắc kẹt trong màn hình, tôi cho rằng là cách tiếp cận không chỉ thiếu công bằng mà còn tạo nhiều khoảng trống. Trẻ em đang sử dụng Internet không chỉ để giải trí mà còn vì yêu cầu học tập. Nhà trường, nền tảng số và áp lực thành tích đang cùng tồn tại trong một hệ sinh thái.
Nếu không nhìn thẳng vào vai trò của hệ thống giáo dục, nếu không đặt lại ranh giới của việc học online thì mọi lời khuyên dành cho phụ huynh sẽ chỉ dừng lại ở mức khuyến nghị. Một khi việc học đã gắn chặt với màn hình thì việc cha mẹ có thể tách trẻ khỏi mạng xã hội gần như trở thành một cuộc chiến đơn độc. Phụ huynh nhiều khi không thể và cũng không có quyền lựa chọn thực sự.
Và những đứa trẻ, trong đó có con tôi, sẽ tiếp tục lớn lên trong một thế giới mà màn hình không còn là lựa chọn mà là điều mặc định.
Cuối tháng 5, tại phòng cách ly Khoa Huyết học lâm sàng, Bệnh viện Nhi đồng TP HCM, anh Phạm Danh, 48 tuổi, ngồi nắn bóp chân cho con gái Hoàng An. Cô bé 15 tuổi vừa qua đợt truyền hóa chất nhưng cơ thể không đáp ứng.
Lúc con dịu cơn đau, người đàn ông Khmer tìm cách gọi điện cho vợ ở quê nhưng không được. "Điện thoại của bà ấy hỏng mấy ngày nay. Tôi không biết chữ nên không thể lưu số của hàng xóm để gọi hỏi thăm", anh nói.
Gia đình anh Danh thuộc diện hộ nghèo ở xã Châu Thành, tỉnh An Giang. Cả nhà sống trong căn nhà cấp 4 do địa phương cấp. Nguồn thu chính đến từ công việc nhặt ve chai của anh, khoảng 2-3 triệu đồng mỗi tháng. Vợ anh hỏng hai mắt, mắc bệnh tim, tiểu đường giai đoạn cuối và phải chạy thận định kỳ.
Tháng 10/2025, cô con gái Hoàng An sốt kéo dài. Tuyến tỉnh chuyển em lên TP HCM. Bệnh viện chẩn đoán An mắc bạch cầu cấp dòng tủy - một dạng ung thư máu. "Từ nhỏ tôi không được học hành, khi nghe bệnh của con cũng không biết tìm kiếm thông tin để đọc. Cảm giác rối bời, bất lực", anh nói.
Tích góp được 10 triệu đồng, anh đưa con nhập viện. Ở quê, con gái út 12 tuổi nghỉ học lo việc nhà và chăm mẹ. "Tôi dặn con út ở nhà cơm nước, đến lịch chạy thận thì nhờ hàng xóm chở mẹ đi", anh kể.
Đợt truyền đầu tiên, An phản ứng thuốc và không ăn uống được. Tóc rụng, An nôn ói nhiều lần. Do không biết chữ, anh Danh phải tìm bác sĩ để nghe giải thích trực tiếp. Mỗi lần nhận đơn thuốc ngoài, anh mang nhờ người nhà bệnh nhi khác đọc giúp. "Cầm tờ kết quả như cầm tờ giấy trắng. Tôi chỉ biết nhìn nét mặt bác sĩ để đoán bệnh của con", anh Danh nói.
Bác sĩ Mai Anh, Trưởng khoa Huyết học lâm sàng, Bệnh viện Nhi đồng TP HCM, cho biết hiện cơ thể bệnh nhi không tiếp nhận hóa chất. "Trường hợp của An thuộc bạch cầu cấp không phân loại được dòng, tiên lượng xấu", bác sĩ Mai Anh cho biết.
Phương án điều trị tiếp theo là ghép tế bào gốc với chi phí từ một đến hai tỷ đồng. Hiện bệnh viện tiến hành theo dõi tủy, tế bào máu và điều trị triệu chứng để tìm hướng giải quyết.
Chi phí hóa chất nội trú được bảo hiểm y tế chi trả, nhưng các khoản mua thuốc bổ trợ và sinh hoạt phí khiến anh Danh phải tự xoay xở. Nửa năm qua, hai cha con sống dựa vào suất cơm từ thiện. Có tiền mạnh thường quân cho, anh để dành mua thuốc.
Hiện điện thoại của vợ hỏng, anh Danh không nắm được tình hình ở quê nhưng không thể rời bệnh viện vì An có nguy cơ sốt cao. "Nhiều lúc cùng quẫn muốn kết thúc cuộc đời nhưng rồi tôi tự dặn mình phải sống thì vợ con mới có hy vọng sống. Giờ chỉ mong con khỏe, tôi ráng lo cho hai đứa ăn học thành người", anh Danh nói.
