Jonathan Sanchez là triệu phú tự thân người Mỹ và là đồng sáng lập nền tảng giáo dục tài chính gia đình Parent Portfolio. Xuất phát điểm là một kỹ sư phần mềm, lớn lên trong gia đình đơn thân với tư duy chắt chiu từ mẹ, anh đã cán mốc tài sản một triệu USD ở tuổi 37 nhờ chiến lược tích lũy kỷ luật, đầu tư bất động sản cho thuê và đa dạng hóa các luồng thu nhập thụ động.
Điểm nổi bật trong câu chuyện của Sanchez không nằm ở sự phô trương của cải, mà ở triết lý “tiết kiệm có chủ đích”. Anh không vung tiền vào các tiêu sản hoặc những giá trị ảo (như mua ô tô mới nguyên chiếc hay thời trang nhanh), thay vào đó, dùng tiền làm đòn bẩy để “mua” lại thời gian tự do, chăm sóc gia đình và nuôi dạy con cái.
Không muốn các con bối rối hay sợ hãi khi nhắc đến tiền bạc, vợ chồng anh biến giáo dục tài chính thành một phần tự nhiên trong gia đình. “Tiền không phải điều bí ẩn, mà là công cụ bọn trẻ cần hiểu và tự tin sử dụng”, anh nói.
Thay vì những bài giảng, Jonathan chọn cách lặp lại 5 câu nói đơn giản để rèn luyện tư duy tài chính cho con.
“Con có thể kiếm tiền ngay cả khi đang ngủ”
Lần đầu nghe câu này, các con của Sanchez đều bất ngờ. Anh giải thích đây là sự tăng trưởng lãi kép thông qua đầu tư.
Vợ chồng anh bắt đầu từ những bước nhỏ. Khi nhận tiền tiêu vặt hay sinh nhật, những đứa trẻ trích một phần để mua cổ phiếu quỹ. Sanchez cho con xem biểu đồ tăng trưởng và kiểm tra tiến độ định kỳ. Tiền sẽ làm việc trên thị trường chứng khoán. Họ thảo luận việc giá cổ phiếu tăng là tốt hay xấu tùy thuộc vào quyết định mua hay bán.
Theo anh, việc biến đầu tư thành thực tế giúp tiết kiệm giống một trò chơi, nuôi dưỡng sự tò mò và tính kiên nhẫn của trẻ.
“Tiết kiệm giúp con tránh được căng thẳng trong tương lai”
Câu nói giúp trẻ suy nghĩ dài hạn. Dù chưa phải trả tiền nhà hay mua xe, trẻ có thể gặp sự cố như mất đồ chơi, hỏng xe hay quên đóng phí ở trường. Sanchez dạy con chuẩn bị cho các tình huống bất ngờ. Anh khuyên con nghĩ “khi nào” sự cố xảy ra thay vì “nếu”. Tư duy này biến tiết kiệm thành sự an tâm.
Các con của Sanchez thường dành một khoản tiền tiêu vặt cho trường hợp dự phòng để biết cách xử lý khi có sự cố.
“Khi con trai làm mất hàm niềng răng, bé đề nghị tự trả tiền mua mới. Chúng tôi vẫn chi trả, nhưng dùng cơ hội này để khen trách nhiệm của con và nhắc nhở tầm quan trọng của tiết kiệm”, anh nói.
“Con đâu muốn phải làm việc mãi mãi”
Câu nói này khiến các con suy nghĩ. Sanchez cho biết làm việc giúp chi trả nhu cầu thiết yếu, nhưng mục tiêu là đạt đến thời điểm tiền bạc làm việc cho mình.
Khi đầu tư sớm, trẻ có nhiều lựa chọn trong tương lai như chọn công việc phù hợp, dành thời gian cho gia đình hoặc nghỉ hưu sớm.
Anh nhắc nhở việc thu nhập tăng thường đi kèm cám dỗ mua sắm. Tự do đến từ quyền lựa chọn, không phải sở hữu đồ đạc. Tiết kiệm và đầu tư giúp tránh áp lực tài chính sau này.
“Hãy tiết kiệm để mua thứ con thực sự muốn”
Theo Sanchez, sự tiện lợi của các dịch vụ tức thời khiến con người mất kiên nhẫn. Anh nhắc các con sự chờ đợi tạo ra giá trị. Thẻ tín dụng và ứng dụng “mua trước trả sau” đáp ứng nhu cầu tức thì, nhưng nợ nần gây căng thẳng dài hạn.
Khi trẻ muốn mua đồ, anh khuyến khích tiết kiệm thay vì dùng tín dụng. Quá trình này dạy tính kỷ luật. Sau vài tuần tiết kiệm, trẻ thường không còn muốn món đồ đó và chọn giữ tiền hoặc mua đồ rẻ hơn.
“Hãy trân trọng những gì con đã vất vả làm ra”
Khi trẻ tự đạt được tiền bạc, điểm số hay giải thưởng, chúng sẽ trân trọng hơn. Các con của Sanchez giữ gìn đồ đạc tự tiết kiệm mua vì hiểu nỗ lực bỏ ra.
Tiết kiệm dạy tính kiên nhẫn, xây dựng lòng biết ơn và sự tự tin. Trẻ học được những gì đạt được đòi hỏi sự kiên trì.
“Khi con cân nhắc trước khi mua hàng hoặc khoe số dư tiết kiệm, tôi biết bài học phát huy tác dụng. Con không chỉ tiết kiệm, mà đang học cách lập kế hoạch”, anh nói.
Tối 8/5, thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu cho biết, bệnh viện thực hiện thành công ca can thiệp nội soi cấp cứu, lấy dị vật là chiếc bông tai bằng kim loại ra khỏi thực quản một bé gái 8 tháng tuổi.
Đây là trường hợp dị vật có đầu nhọn, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng rất nguy hiểm nếu không được xử trí kịp thời.
Trước đó, vào chiều 7/5, Khoa Cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu tiếp nhận bệnh nhi trong tình trạng ho, quấy khóc kéo dài.
Qua thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Hoàng Long, Trưởng khoa Cấp cứu xác định có dị vật nằm tại đoạn thực quản của bé. Hình ảnh kiểm tra cho thấy dị vật là một chiếc bông tai kim loại có đầu nhọn.
Đánh giá đây là trường hợp khẩn cấp vì đầu nhọn của dị vật có thể gây tổn thương niêm mạc, chảy máu, thậm chí xuyên thủng thực quản, ê-kíp trực đã nhanh chóng hội chẩn cùng các chuyên gia chẩn đoán hình ảnh và gây mê hồi sức để đưa ra phương án xử lý tối ưu.
Ngay sau đó, bệnh nhi được chuyển đến phòng phẫu thuật. Ê-kíp bác sĩ đã tiến hành nội soi gây mê để gắp dị vật.
Nhờ phối hợp giữa các chuyên khoa, chiếc bông tai được lấy ra an toàn trong thời gian ngắn.
Hiện sức khỏe bệnh nhi ổn định, tỉnh táo và đang tiếp tục được theo dõi tại bệnh viện.
Các bác sĩ khuyến cáo trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi thường có thói quen đưa đồ vật vào miệng nên nguy cơ nuốt dị vật rất cao. Phụ huynh cần để các vật dụng nhỏ như đồng xu, pin, cúc áo, bông tai, đồ chơi nhỏ… ngoài tầm với của trẻ.
Khi trẻ có các biểu hiện như ho sặc, khó nuốt, chảy nước dãi, nôn ói, quấy khóc kéo dài hoặc khó thở, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Khi tham gia sản xuất sản phẩm thủ công tại Doanh nghiệp xã hội Chạm Vào Xanh và được khuyến khích đưa sản phẩm ra thị trường, chị bắt đầu có thu nhập và dần xây dựng sự tự tin.
Việc có thể đóng góp vào kinh tế gia đình giúp chị chuyển từ vị thế phụ thuộc sang một người có vai trò, có tiếng nói. Sự chủ động về tài chính cũng mở ra những thay đổi rõ rệt trong cách chị tham gia vào đời sống xã hội.
"Trời cho" nhiều năng khiếu tạo ra sản phẩm đẹp
Người khuyết tật ở Việt Nam không thiếu năng lực lao động. Điều họ thiếu là cơ hội để tham gia vào thị trường một cách phù hợp và bền vững.
Một sản phẩm thủ công nhỏ có thể không thay đổi nền kinh tế, nhưng có thể thay đổi cuộc đời của một con người. Khi nghệ thuật trở thành sinh kế, nó mở ra một cách nhìn khác về hòa nhập cho người khuyết tật.
Dù các chính sách hỗ trợ đã có những bước tiến nhất định, một khoảng trống lớn vẫn tồn tại: làm thế nào để người khuyết tật có thể sống bằng chính năng lực của mình, thay vì phụ thuộc vào trợ cấp hoặc gia đình.
Thực tế cho thấy nhiều chương trình đào tạo nghề hiện nay chưa gắn với nhu cầu thị trường. Người học có kỹ năng nhưng không có đầu ra ổn định. Việc làm, nếu có, thường thu nhập thấp và thiếu bền vững. Vấn đề không nằm ở khả năng của người khuyết tật, mà ở cách xã hội thiết kế cơ hội cho họ.
Một hướng tiếp cận khác đang dần được chứng minh trong thực tế: sử dụng nghệ thuật và lao động sáng tạo như một con đường tạo sinh kế.
Câu chuyện này không phải là cá biệt. Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp xã hội như Chạm Vào Xanh, Vụn Arts hay Kym Viet đang cho thấy một hướng đi khả thi: khi có tổ chức phù hợp làm cầu nối, kỹ năng sáng tạo của người khuyết tật có thể trở thành sản phẩm có giá trị trên thị trường.
Những mô hình này đặt ra một cách nhìn khác: nghệ thuật không chỉ là công cụ trị liệu, mà có thể trở thành một ngành kinh tế vi mô nếu được tổ chức đúng cách.
Tại Nhật Bản, hướng tiếp cận này đã được phát triển từ sớm. Các sản phẩm do người khuyết tật tạo ra được thiết kế, đóng gói và phân phối như hàng hóa thực thụ, với sự tham gia của cả khu vực công và tư. Điều này cho thấy khi có cơ chế phù hợp, lao động sáng tạo của người khuyết tật hoàn toàn có thể trở thành một phần của nền kinh tế.
Việt Nam vẫn thiếu những cơ chế để đưa sản phẩm của người khuyết tật ra thị trường một cách bền vững. Nhiều mô hình hiện nay hoạt động trong điều kiện hạn chế, phụ thuộc vào nguồn lực ngắn hạn và chưa có sự kết nối thị trường mang tính hệ thống.
Đáng chú ý, các doanh nghiệp xã hội - dù đóng vai trò cầu nối quan trọng - vẫn chưa tiếp cận được các chính sách ưu đãi tương xứng. Việc tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm phần lớn dựa vào nỗ lực cá nhân và các mối quan hệ của người quản lý, thay vì được hỗ trợ bởi các cơ chế kết nối chính thức. Điều này khiến nhiều mô hình hiệu quả khó mở rộng, và những giải pháp đã được kiểm chứng khó trở thành quy mô lớn.
Nếu coi đây là một hướng đi nghiêm túc, chính sách cần có những điều chỉnh tương ứng.
Trước hết, cần xây dựng cơ chế ưu đãi rõ ràng hơn cho các doanh nghiệp xã hội trong lĩnh vực này, đặc biệt về thuế và tiếp cận tài chính, nhằm khuyến khích các mô hình tạo tác động dài hạn.
Thứ hai, cần phát triển các chương trình kết nối thị trường mang tính hệ thống, trong đó Nhà nước đóng vai trò trung gian, giúp đưa sản phẩm của người khuyết tật vào các chuỗi giá trị hiện có, bao gồm cả mua sắm công.
Thứ ba, giáo dục nghề cần mở rộng theo hướng linh hoạt hơn, đưa nghệ thuật ứng dụng và sáng tạo vào như một lựa chọn thực chất, thay vì chỉ giới hạn trong một số ngành nghề truyền thống.
Xóa bỏ rào cản cho người khuyết tật không chỉ là cải thiện hạ tầng, mà là thiết kế lại cách họ tham gia vào đời sống kinh tế - xã hội. Khi cơ hội được tổ chức đúng cách, người khuyết tật không cần được "hỗ trợ" để tồn tại, mà có thể tự tạo ra giá trị và khẳng định vị trí của mình.
Và trong hành trình đó, nghệ thuật - nếu được nhìn nhận đúng - có thể không chỉ thay đổi một cuộc đời, mà còn góp phần thay đổi cách xã hội vận hành.
Chỉ một mẩu giấy nhỏ bị bỏ quên trong túi quần cũ đã suýt khiến người đàn ông đánh mất cơ hội đổi đời với số tiền khổng lồ. Câu chuyện tưởng như khó tin này đang khiến nhiều người không khỏi giật mình vì sự bất cẩn đôi khi có thể làm thay đổi cả vận may cuộc đời.
Vừa qua, một người đàn ông ở bang New Jersey (Mỹ) đã trải qua khoảnh khắc "hú hồn" khi phát hiện tấm vé số trúng độc đắc trị giá 5,9 triệu USD (khoảng 155 tỷ đồng) của mình bị bỏ quên trong túi quần cũ, chỉ còn vài ngày là hết hạn lĩnh thưởng.
Theo Công ty Xổ số bang New Jersey, người đàn ông này vừa hoàn tất thủ tục nhận giải Pick-6 trị giá 5,9 triệu USD vào trưa 14/5 (giờ địa phương). Tấm vé may mắn được bán từ ngày 22/5/2025 tại trạm xăng Eisenhower Exxon, thuộc hạt Essex.
Theo quy định, người trúng thưởng có một năm để nhận giải. Tuy nhiên, đến cuối tháng 4/2026, khi thời hạn đang cận kề, cơ quan xổ số buộc phải phát thông báo tìm chủ nhân giải độc đắc do chưa có người đến nhận.
Không biết danh tính người trúng, nhân viên trạm xăng nơi bán vé đã khuyên các khách quen thường mua xổ số kiểm tra lại vé cũ. Từ lời nhắc này, người đàn ông đã lục lại đồ đạc và bất ngờ phát hiện tấm vé đang nằm trong chiếc quần cũ dưới tủ đồ nơi anh gần như đã quên hoàn toàn.
Đại diện công ty xổ số cho biết, việc người chơi để quên vé trong túi áo, ngăn kéo hay quần áo cũ không phải hiếm, nhưng trường hợp quên luôn vé trúng độc đắc giá trị hàng triệu USD như vậy lại rất hiếm gặp, theo People.
Câu chuyện cũng gợi lại một trường hợp tương tự từng xảy ra trước đó. Tháng 5/2024, bà Mildred Simoneriluto (76 tuổi, bang Pennsylvania) từng trúng 2,5 triệu USD (khoảng 65 tỷ đồng) nhưng lại vô tình để quên tấm vé trong chiếc áo khoác cũ đem đi quyên góp từ thiện.
Dù quay lại cửa hàng khoảng 100 lần để tìm kiếm, bà vẫn không thể lấy lại tấm vé gốc và đành ngậm ngùi mất cơ hội đổi đời. "Tôi không có từ ngữ nào diễn tả nổi sai lầm của bản thân", bà chia sẻ.
