Bức thư ngỏ do các nhà toán học tại cơ sở Berkeley (UC Berkeley) khởi xướng, gửi tới Đại học California – hệ thống đại học công lập hàng đầu nước Mỹ, gồm 9 trường. Trong đó có 7 trưởng khoa Toán, 37 trưởng khoa khác.
“Chúng tôi thấy sinh viên đang thiếu hụt kiến thức nền nghiêm trọng. Giảng viên vừa phải dạy lại kiến thức toán cấp hai, vừa phải dạy chương trình chuyên ngành Khoa học, Kỹ thuật, Kinh tế và các lĩnh vực đòi hỏi tính toán cao khác”, trích thư.
Sáu năm trước, UC xóa bỏ quy định nộp điểm thi chuẩn hóa như SAT, ACT vốn tồn tại nhiều thập kỷ, sau các làn sóng chỉ trích cho rằng đây là rào cản, gây bất lợi với nhóm thí sinh yếu thế, không có điều kiện luyện thi.
Thời điểm dịch Covid-19 bùng phát, 9 cơ sở thành viên của hệ thống này cùng hàng trăm đại học khắp nước Mỹ đồng loạt bỏ bắt buộc nộp điểm SAT, ACT. Trong năm đầu áp dụng, UC thu về lượng hồ sơ cao kỷ lục, đồng thời đón nhận khóa tân sinh viên có quy mô lớn và đa dạng sắc tộc nhất lịch sử.
Tuy nhiên, mặt trái của chính sách này đã lộ rõ sau 5 năm. Theo báo cáo cuối năm 2025 của Nhóm công tác quản lý tuyển sinh thuộc UC San Diego, số sinh viên có năng lực toán dưới mức phổ thông trung học đã tăng gấp 30 lần. Đáng ngại hơn, 70% trong số này chưa đạt trình độ toán cấp trung học cơ sở. Điều này đồng nghĩa cứ 12 tân sinh viên bước vào giảng đường UC thì có một em hổng kiến thức căn bản.
“Yêu cầu điểm thi toán SAT/ACT không phải là rào cản đối với sự công bằng, ngược lại, nó là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự công bằng”, các giáo sư nhấn mạnh. “Bỏ qua việc kiểm tra kiến thức đầu vào không giúp xóa bỏ rào cản, mà chỉ đẩy nó vào giảng đường, nơi các em sẽ càng khó vượt qua hơn”.
Các giảng viên lập luận rằng trong bối cảnh lạm phát điểm số ở bậc phổ thông và tình trạng lạm dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để viết bài luận, các kỳ thi chuẩn hóa vẫn là thước đo khách quan để đánh giá năng lực thực tế của ứng viên. Họ kiến nghị khôi phục việc nộp điểm thi sớm nhất từ mùa tuyển sinh năm 2027.
Ông Ahmet Palazoglu, Chủ tịch Hội đồng Học thuật UC, cho biết Hội đồng Tuyển sinh và Quan hệ trường học sẽ lập tức bắt tay giải quyết vấn đề cấp bách về năng lực học đại học của sinh viên và quy trình tuyển sinh.
Còn bà Rachel Zaentz, người phát ngôn của hệ thống UC, thừa nhận việc suy giảm năng lực toán nền tảng đang là “thách thức chung của cả quốc gia”, là hệ quả từ giai đoạn học trực tuyến kéo dài trong đại dịch. Bà khẳng định UC sẽ tập trung nâng cao chất lượng giảng dạy, thúc đẩy hợp tác và hỗ trợ sinh viên bằng cách liên kết chặt chẽ với cả khối phổ thông lẫn các tổ chức giáo dục bậc cao.
Năm học 2025-2026, UC có khoảng 300.000 sinh viên tại tất cả cơ sở, đông nhất trong lịch sử, cùng 265.000 giảng viên và nhân viên. Trong số này, 8 cơ sở lọt top 25 đại học công tốt nhất Mỹ, theo tổ chức xếp hạng US News.
Trúng tuyển Chương trình thu hút, giữ chân và phát triển các nhà khoa học trẻ xuất sắc, các nhà khoa học đầu ngành về công tác tại ĐH Quốc gia TP.HCM (Chương trình VNU350), TS Văn Phụng Trường Sơn sẽ làm việc tại Trường ĐH Bách khoa ở lĩnh vực toán ứng dụng.
Nhà khoa học từng học tập và nghiên cứu tại Đại học Carnegie Mellon (Mỹ) đã chia sẻ những cơ hội và thách thức của môi trường khoa học trong nước cũng như kỳ vọng vào hệ sinh thái khoa học, đổi mới sáng tạo mà ĐH Quốc gia TP.HCM đang xây dựng.
TS Trường Sơn cho biết sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Mỹ, anh nhận thấy các quốc gia phát triển có một "đặc quyền rất lớn": sinh viên và nhà khoa học có thể theo đuổi những nghiên cứu đỉnh cao ngay tại quê hương mình. Theo anh, điều đó có được nhờ nhiều thế hệ đi trước đã kiên trì xây dựng nền tảng học thuật với tư duy "kiến tạo cho thế hệ mai sau".
"Hiện tại, vì thiếu vắng những không gian học thuật đỉnh cao tại chỗ, nhiều sinh viên giỏi của Việt Nam phải chấp nhận đi rất xa để tìm kiếm môi trường học thuật xuất sắc hơn", anh nói. Anh cho biết điều mình mong mỏi là một ngày nào đó sinh viên Việt Nam có thể theo đuổi những đam mê khoa học lớn ngay tại quê nhà, nơi các bạn "cuối tuần vẫn có thể bắt chuyến xe về thăm gia đình, thay vì phải cách xa nửa vòng Trái đất".
Nền tảng nghiên cứu của TS Trường Sơn là toán ứng dụng, đặc biệt ở các lĩnh vực phương trình vi phân đạo hàm riêng (PDE), xác suất, hệ động lực ngẫu nhiên và phương trình động học. Dù nghiên cứu có liên hệ chặt với trí tuệ nhân tạo (AI), anh cho biết mình không xem bản thân là người làm AI theo nghĩa kỹ thuật thông thường.
"Điều tôi quan tâm hơn là các nền tảng toán học đứng phía sau AI như tối ưu hóa, lấy mẫu, động lực học Langevin hay các hệ ngẫu nhiên nhiều bậc thời gian", anh nói.
Theo TS Trường Sơn, nhiều mô hình AI hiện nay hoạt động rất ấn tượng nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi nền tảng chưa được giải thích đầy đủ, chẳng hạn vì sao một số thuật toán tối ưu hóa lại hiệu quả đến vậy hoặc làm thế nào để xây dựng những hệ tính toán tiết kiệm năng lượng hơn.
Một hướng nghiên cứu mà anh đặc biệt quan tâm là "Physical Learning" - ý tưởng cho rằng các hệ vật lý như vật liệu, mạng cơ học hay mạng điện có thể tự thích nghi để tạo ra đáp ứng mong muốn, thay vì chỉ xem việc học là quá trình tính toán trong phần mềm.
"Với một trường kỹ thuật như Bách khoa, tôi nghĩ đây là hướng rất tự nhiên để khám phá vì nó nằm ở giao điểm giữa toán học, vật lý, kỹ thuật và AI", anh nói. TS Trường Sơn cũng cho rằng môi trường kỹ thuật là nơi lý tưởng để toán học không tách rời khỏi thực tiễn.
"Các kỹ sư thường đặt ra những câu hỏi rất cụ thể từ thực tế và chính điều đó truyền cảm hứng để toán học đi vào những hướng mới mẻ và có tác động hơn", anh chia sẻ. Khi được hỏi về cơ hội và thách thức đối với các nhà khoa học trẻ trở về từ nước ngoài, TS Trường Sơn cho rằng "cơ hội lớn nhất chính là con người".
Theo anh, sinh viên Việt Nam có tư duy sắc bén và tiềm năng khoa học rất lớn. "Tôi nghĩ có rất nhiều bạn trẻ ở Việt Nam chỉ cần được đặt vào một môi trường đủ tốt, đủ nghiêm túc và đủ khơi gợi thì có thể phát triển rất xa", anh nói. Tuy nhiên, theo TS Trường Sơn, thách thức hiện nay không chỉ là thu nhập mà còn là việc xây dựng được môi trường nghiên cứu thực chất ngay trong nước.
"Tôi nghĩ người làm nghiên cứu, ở tầng sâu nhất, chỉ đơn giản là muốn có thời gian và không gian để làm việc, trao đổi tự do cùng những đồng nghiệp tốt", anh chia sẻ. Anh nhớ lại thời học cao học, bạn bè có thể dành cả buổi chiều để tranh luận về những bài toán tưởng chừng rất nhỏ. Nhưng chính những cuộc trao đổi như vậy lại nuôi dưỡng sự sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề.
"Thách thức của chúng ta là xây dựng được một cộng đồng năng động, tin tưởng lẫn nhau, được dẫn dắt bởi sự tò mò thuần túy và không ai sợ đặt ra những câu hỏi tưởng như ngớ ngẩn", anh nói.
"Ngoài công khai thực đơn, định lượng món ăn, yêu cầu các trường phải rà soát, đánh giá lại nhà cung cấp thực phẩm, nguyên liệu cho bữa ăn; kiểm tra hồ sơ pháp lý và các giấy tờ về an toàn thực phẩm; kiểm soát chặt khâu nhận nguyên liệu, không nhận thực phẩm không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu hư hỏng hoặc không đúng hợp đồng", theo thông tin từ Sở GD&ĐT Hà Nội.
Cũng tại hướng dẫn do Sở GD&ĐT Hà Nội đưa ra ngày 31/3, yêu cầu các trường chỉ được tiếp tục ký kết, sử dụng dịch vụ nếu nhà cung cấp đáp ứng đầy đủ quy định.
Sở đề nghị các địa phương đảm bảo an toàn của bữa ăn bán trú, kiểm tra và xác minh nhà cung cấp, nguồn gốc của nguyên liệu; chủ động cảnh báo nguy cơ, điều tra và xử lý nếu xảy ra sự cố an toàn thực phẩm.
Như Dân trí phản ánh trước đó, ngày 29/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố 8 bị can trong đường dây giết mổ, tiêu thụ lợn mắc dịch tả lợn châu Phi, xảy ra tại Hà Nội và một số địa phương liên quan.
Trong số các bị can, 4 người bị khởi tố về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Cụ thể các đối tượng gồm: Nguyễn Thị Hiền (31 tuổi, trú tại Ngọc Hồi, Hà Nội), Đỗ Văn Thanh (43 tuổi, trú tại Đại Bình, Phú Thọ), Nguyễn Thị Bình (53 tuổi, trú tại Hồng Vân, Hà Nội) và Nguyễn Văn Thành (55 tuổi, trú tại Hồng Vân, Hà Nội), Giám đốc Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát.
Từ đầu năm 2026 đến nay, nhóm này bị xác định đã tiêu thụ khoảng 3.600 con lợn mắc dịch bệnh, tương đương gần 300 tấn thịt.
Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này sau đó cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn Hà Nội.
Thông tin phản ánh từ phụ huynh học sinh, nhiều trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội đã phát đi thông báo khẳng định chưa từng ký kết hợp đồng và cũng chưa từng sử dụng bất kỳ sản phẩm nào của công ty cung cấp thịt lợn bẩn nhiễm tả lợn châu Phi vừa bị khởi tố.
Đó là các trường: Tiểu học Trần Đăng Ninh (phường Hà Đông), Marie Curie (cả 3 cơ sở ở Từ Liêm, Hà Đông, Long Biên), M.V Lomonoxop Mỹ Đình (phường Từ Liêm)...
Vào lúc 15 giờ 15, phần 3 của chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành" sẽ tiếp tục với những thông tin bổ ích về chiến thuật chọn ngành, cách đăng ký nguyện vọng để có cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành, trường mình yêu thích.
Chương trình được trực tuyến tại địa chỉ: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, Tik Tok Báo Thanh Niên.
Tại chương tình, đại diện các trường ĐH sẽ thông tin về cách thức tuyển sinh của các trường và xu hướng ngành nghề đào tạo của các trường ra sao trong năm 2026. Học sinh lưu ý gì khi đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT để tăng cơ hội trúng tuyển cao nhất vào ngành mong muốn?
Trong những năm gần đây, các trường ĐH xây dựng nhiều chương trình đào tạo giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm các môi trường học tập khác nhau. Chẳng hạn cùng một ngành học nhưng có các chương trình chuẩn, tiên tiến, tiếng Anh... Vậy sinh viên nên chọn học chương trình nào, lợi thế của từng loại chương trình ra sao?
Chọn được ngành học có cơ hội việc làm cao với thu nhập tốt là mong muốn của tất cả học sinh sau khi hoàn tất bậc THPT. Trong bối cảnh công nghệ phát triển như hiện nay, việc lựa chọn ngành nghề có gì khác so với trước đây mà thí sinh cần lưu ý thêm?
Hiện nay, có những quan điểm không giống nhau khi đăng ký xét tuyển: có thí sinh ưu tiên trúng tuyển ngành yêu thích, nhưng có thí sinh lại ưu tiên trúng tuyển trường yêu thích. Chuyên gia có lời khuyên gì?
Bên cạnh đó, thí sinh sẽ được chia sẻ về cơ hội và điều kiện cần thiết khi tham gia xét tuyển bằng các phương thức không sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT.
Tham gia chương trình tư vấn có các khách mời:
Học sinh và phụ huynh có thể xem lại PHẦN 1 chương trình TẠI ĐÂY; PHẦN 2 chương trình TẠI ĐÂY.
