Hầu như ai cũng từng trải qua những tin nhắn, cuộc gọi lừa đảo, đặc biệt là vào những lúc như đang vội vã rời khỏi nhà hoặc khi đang đi ngủ.
Trong khi đa số chọn cách xóa, đánh dấu là tin rác hoặc chặn cuộc gọi. Một số người lại coi đây là cơ hội để “đùa giỡn” với kẻ lừa đảo.
Họ trả lời bằng danh tính giả, cố tình kéo dài cuộc trò chuyện bằng những câu chuyện vô lý, hình ảnh chế nhạo hoặc các phản hồi gây khó hiểu.
Hành động này được gọi là “scambaiting”, tức cố tình tương tác với kẻ lừa đảo nhằm làm mất thời gian hoặc trêu chọc chúng.
Trên Reddit và YouTube thậm chí còn có những cộng đồng chuyên chia sẻ các màn đối đáp như vậy.
Winter Miller, nhà viết kịch và tác giả sách thiếu nhi tại Brooklyn (Mỹ), thường đăng tải các cuộc trò chuyện hài hước với những kẻ lừa đảo trên Instagram.
Bà cho rằng việc đáp lại những tin nhắn vô lý bằng những câu trả lời còn vô lý hơn có thể mang lại tiếng cười cho mọi người.
Ngoài giải trí, với một số người, việc chống lại các đối tượng lừa đảo đã trở thành nhiệm vụ, công việc thực sự.
Điển hình là YouTuber Pierogi, một cựu chuyên gia an ninh mạng, nổi tiếng nhờ những màn kéo dài cuộc gọi hoặc cuộc trò chuyện với kẻ lừa đảo.
Ban đầu, các cuộc gọi của Pierogi chủ yếu mang tính hài hước. Nhưng sau đó, anh bắt đầu xây dựng những danh tính giả và các tình huống phức tạp để giữ chân kẻ lừa đảo càng lâu càng tốt.
Có lúc anh giả vờ đang tổ chức đám cưới ngay giữa cuộc gọi, hoặc thông báo vừa gặp tai nạn xe hơi.
Theo Pierogi, mục đích của anh vừa là giải trí, vừa là cản trở hoạt động của các đối tượng lừa đảo.
Mỗi giờ anh khiến chúng bận rộn tranh cãi cũng đồng nghĩa với việc chúng có ít thời gian hơn để tiếp cận những nạn nhân khác.
Trong một vụ việc, thậm chí những tương tác của Pierogi với các đối tượng lừa đảo đã góp phần hỗ trợ cơ quan chức năng Mỹ triệt phá một đường dây từng nhắm vào hàng nghìn người cao tuổi.
Vì sao phản hồi những kẻ lừa đảo có thể gây hại?
Tuy nhiên, theo các chuyên gia an ninh mạng, phần lớn người dùng không nên làm theo cách này.
“Có vẻ vô hại, nhưng bạn không thể biết điều gì đang diễn ra ở phía sau hậu trường”, Mayra Rosario Fuentes, chuyên gia nghiên cứu về mối đe dọa tại công ty nghiên cứu bảo vệ số kỹ thuật số TrendLife cho biết.
Theo bà, ngay cả khi người dùng chỉ cung cấp thông tin giả và không nhấp vào bất kỳ đường link nào, việc phản hồi cũng đã gửi đi một tín hiệu quan trọng: số điện thoại (hoặc tài khoản) đó đang hoạt động và chủ nhân sẵn sàng tương tác.
Điều này có thể khiến số điện thoại bị đưa vào danh sách có giá trị đối với các nhóm lừa đảo khác hoặc bị mua bán trên các diễn đàn “thế giới ngầm”.
Suzanne Sando, nhà phân tích về quản lý gian lận tại Javelin Strategy & Research, cho biết nhiều người đánh giá thấp lượng thông tin có thể bị thu thập từ một cuộc trò chuyện tưởng như vô hại.
“Khi tương tác, người dùng có thể vô tình xác nhận nhiều thông tin cá nhân như nơi làm việc, tình trạng hôn nhân hoặc trường học của con cái”, bà nói.
Ngay cả những chi tiết nhỏ như thời điểm trả lời tin nhắn cũng có thể giúp đối tượng lừa đảo suy đoán múi giờ hoặc thói quen sinh hoạt.
Một câu đùa có thể hé lộ độ tuổi, còn việc đề cập đến kế hoạch du lịch có thể trở thành dữ liệu hữu ích cho các cuộc tấn công sau này.
Theo các chuyên gia, ngay cả việc trả lời “dừng lại” để yêu cầu ngừng gửi tin nhắn cũng có thể phản tác dụng, bởi nó xác nhận rằng số điện thoại đang được sử dụng.
Chuyên gia khuyến cáo: Bỏ qua, chặn và báo cáo
Các chuyên gia cho rằng nhiều người có tâm lý chủ quan vì nghĩ rằng mình sẽ an toàn miễn là không chuyển tiền hoặc không nhấp vào đường link lạ.
Tuy nhiên, những thông tin nhỏ thu thập được từ các cuộc trò chuyện có thể bị lợi dụng trong các chiến dịch lừa đảo tinh vi hơn trong tương lai, đặc biệt vào những thời điểm người dùng mất cảnh giác.
Do đó, lời khuyên được các chuyên gia đồng thuận là không phản hồi bất kỳ kẻ lừa đảo nào.
Người dùng không nên nhấp vào liên kết, quét mã QR hoặc gọi lại số điện thoại, ngay cả khi chúng trông có vẻ đáng tin.
Nếu tin nhắn tự nhận là từ ngân hàng, công ty vận chuyển hoặc một dịch vụ quen thuộc, hãy truy cập trực tiếp ứng dụng hoặc website chính thức của đơn vị đó để kiểm tra thông tin thay vì làm theo hướng dẫn trong tin nhắn.
Mayra Rosario Fuentes tóm tắt cách xử lý bằng ba từ: “Bỏ qua, chặn và báo cáo”.
Dù cách này có thể kém thú vị hơn việc trêu chọc kẻ lừa đảo, nhưng bà nhận định đó vẫn là lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân trước các chiêu trò lừa đảo hiện nay.
Cơ quan An toàn Hạt nhân và Phóng xạ Phần Lan (STUK) dự kiến đưa ra đánh giá cuối cùng về hầm chôn chất thải hạt nhân Onkalo cuối tháng này, mở đường cho việc cấp giấy phép hoạt động và đưa cơ sở vào vận hành. Onkalo, nghĩa là "hang động" trong tiếng Phần Lan, được coi là kho lưu trữ địa chất sâu đầu tiên trên thế giới được thiết kế để xử lý vĩnh viễn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng.
"Chúng tôi hy vọng có thể bắt đầu hoạt động cuối năm nay hoặc, nhiều khả năng là đầu năm sau", Philippe Bordarier, Giám đốc điều hành công ty điện hạt nhân Teollisuuden Voima Oyj, nói với AFP.
Theo STUK, quá trình đánh giá bao gồm phân tích toàn diện về an toàn dài hạn, các lớp bảo vệ kỹ thuật, quy trình vận hành và hiệu quả của hệ thống đất sét bentonite nhằm ngăn vật liệu phóng xạ phát tán. Công ty quản lý chất thải hạt nhân Posiva đã hoàn thành những thử nghiệm chính và cho biết, họ đang bước vào "giai đoạn đếm ngược" để triển khai hoạt động xử lý chất thải quy mô công nghiệp.
Nằm gần nhà máy điện hạt nhân Olkiluoto ở Eurajoki, tây nam Phần Lan, căn hầm được đào sâu hơn 430 m vào lớp đá nền có niên đại 1,9 tỷ năm. Dự án thu hút sự chú ý toàn cầu vì đa số quốc gia có chương trình điện hạt nhân vẫn đang lưu trữ nhiên liệu qua sử dụng trong các cơ sở tạm thời và thảo luận về giải pháp xử lý lâu dài.
Posiva bắt đầu xây Onkalo từ năm 2004 với tổng chi phí ước tính khoảng 1,16 tỷ USD. Công trình gồm nhiều đường hầm, mỗi đường dài 300 m. Onkalo được thiết kế để lưu trữ tới 6.500 tấn nhiên liệu hạt nhân từ 5 lò phản ứng đang hoạt động của Phần Lan trong ít nhất 100.000 năm.
Chất thải trước tiên sẽ được giữ kín trong các thùng bằng đồng chống ăn mòn, sau đó hạ xuống hố chôn đã khoan dưới đường hầm, bọc lại bằng đất sét bentonite - lớp bảo vệ bổ sung ngăn nước xâm nhập và phóng xạ rò rỉ. Sau khi kín chỗ, các đường hầm sẽ được bịt lại bằng bêtông cốt thép.
Theo Interesting Engineering, tầm quan trọng của Onkalo vượt xa phạm vi Phần Lan. Thụy Điển, Pháp, Canada, Mỹ và nhiều nước khác đã dành hàng chục năm nghiên cứu kho lưu trữ địa chất sâu như giải pháp ưu tiên để xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng có tính phóng xạ cao. Nhưng đến nay, chưa quốc gia nào đưa vào hoạt động một cơ sở thương mại dành cho việc xử lý vĩnh viễn.
Những người ủng hộ cho rằng lưu trữ địa chất sâu là giải pháp dài hạn an toàn nhất hiện nay vì kết hợp các lớp bảo vệ kỹ thuật với cấu tạo địa chất ổn định, có thể không thay đổi suốt hàng trăm nghìn năm. Tuy nhiên, nhóm phản đối lập luận, không kho lưu trữ nào đảm bảo được an toàn trong thời gian dài như vậy và vẫn còn nhiều điều không chắc chắn liên quan đến biến đổi địa chất cũng như nguy cơ thùng chứa bị ăn mòn.
Trong những video lan truyền mạnh trên X và Facebook, Elon Musk, CEO Tesla và SpaceX, liên tục có những biểu cảm tinh nghịch khi chụp ảnh cùng các lãnh đạo công nghệ nổi tiếng.
Ví dụ, ông nhệch miệng khi tạo dáng với CEO Apple Tim Cook hay nháy mắt khi selfie cùng CEO Xiaomi Lei Jun. Trong một video khác, Musk xoay người chụp ảnh dù đang đứng trong hàng với nhiều lãnh đạo doanh nghiệp trong ngành công nghệ, tài chính, hàng không vũ trụ và bán dẫn Mỹ tháp tùng Tổng thống Trump. Nhiều người nhận xét tỷ phú giống như một du khách thực thụ đang "mải mê checkin" để khoe lên mạng xã hội.
"Việc Elon được chào đón như một ngôi sao nhạc rock ở Trung Quốc nói lên rất nhiều điều. Đổi mới thực sự được tôn trọng ở mọi nơi", một người bình luận trên X.
"Tôi thực sự thích ông ấy. Rất đúng chất Elon một cách tự nhiên. Ông ấy đơn giản đang tận hưởng khoảnh khắc thôi", một người khác cho hay.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc ngày 12-14/5. Tháp tùng ông là 17 lãnh đạo doanh nghiệp với tổng tài sản cá nhân đạt mức 1.070 tỷ USD, theo dữ liệu từ Forbes và hồ sơ của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ do Quiver Quantitative tổng hợp. Trong đó, Elon Musk đứng đầu nhóm với 827 tỷ USD, chiếm hơn 77% tổng tài sản của đoàn đại biểu.
Elon Musk từng nhiều lần đến Trung Quốc, trong đó có chuyến thăm năm 2023 khi ông ca ngợi những bước phát triển công nghệ của nước này và ghé thăm nhà máy Gigafactory của Tesla tại Thượng Hải. Theo CNBC, chuyến đi năm 2023 là lần đầu Musk quay lại Trung Quốc sau ba năm, trong bối cảnh quốc gia này đã trở thành một trong những thị trường quan trọng nhất của Tesla cả về doanh số lẫn sản xuất.
Ngày 21-4, chính quyền bang Florida (Mỹ) thông báo mở cuộc điều tra hình sự nhằm xác định liệu trí tuệ nhân tạo (AI) có đóng vai trò trong vụ xả súng hàng loạt gây chết người tại Đại học bang Florida hồi năm ngoái hay không.
Theo người đứng đầu cơ quan tư pháp bang Florida James Uthmeier, quyết định điều tra được đưa ra sau khi các công tố viên xem xét các đoạn trao đổi giữa chatbot ChatGPT của OpenAI và nghi phạm nổ súng Phoenix Ikner.
Cụ thể, ông Uthmeier cho biết luật bang Florida quy định bất kỳ ai hỗ trợ hoặc tư vấn cho việc thực hiện tội phạm đều có thể bị xem là "đồng phạm" và phải chịu trách nhiệm tương đương với đối tượng trực tiếp gây án. Theo đó, ông Uthmeier nhấn mạnh nếu là con người, ChatGPT sẽ phải đối mặt với cáo buộc giết người.
Phản hồi về vụ việc, người phát ngôn của OpenAI khẳng định vụ xả súng tại Đại học bang Florida hồi năm ngoái là một thảm kịch song ChatGPT không chịu trách nhiệm cho tội ác khủng khiếp này. ChatGPT chỉ cung cấp các câu trả lời mang tính tham khảo, dựa trên thông tin sẵn có rộng rãi trên mạng internet và không khuyến khích hay thúc đẩy hành vi bất hợp pháp hoặc gây hại.
Người đại diện này cũng cho biết OpenAI đã xác định tài khoản ChatGPT liên quan đến nghi phạm và cung cấp cho cơ quan thực thi pháp luật ngay sau khi vụ việc xảy ra.
Theo yêu cầu của chính quyền bang Florida, trong 30 ngày, OpenAI phải nộp toàn bộ chính sách nội dung từ năm 2012 đến nay liên quan đến tự tử, tự hại, xả súng trường học và giết người hàng loạt.
Bang cũng yêu cầu các báo cáo nội bộ, email, nội dung chat về cách xử lý câu lệnh nhạy cảm, cùng nhiều dữ liệu và tài liệu khác. Chính quyền Florida tuyên bố sẽ xem xét cáo buộc "thực hành thương mại lừa đảo" nếu OpenAI quảng cáo ChatGPT an toàn cho trẻ em nhưng không cảnh báo rủi ro.
Đây không phải lần đầu OpenAI đối mặt kiện tụng liên quan đến bạo lực. Năm 2025, một gia đình ở California kiện công ty và đồng sáng lập Jony Ive, cáo buộc ChatGPT xúi giục con trai 16 tuổi tự tử sau hàng tháng trò chuyện. Trước đó, chatbot AI cũng bị kiện tại Florida vì bị cho là góp phần vào vụ tự tử của bé trai 14 tuổi.
Trên thực tế, các vụ xả súng hàng loạt thường diễn ra tại Mỹ, nơi quyền sở hữu súng được Hiến pháp nước này bảo vệ và có xu hướng lấn át lời kêu gọi siết chặt kiểm soát vũ khí. Thực trạng này diễn ra bất chấp sự ủng hộ rộng rãi của người dân Mỹ đối với các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn, trong đó có hạn chế bán các loại băng đạn dung lượng lớn.
Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào các nhà sản xuất vũ khí, các công tố viên bang Florida đang xem xét liệu OpenAI có phải chịu trách nhiệm hình sự với tư cách pháp nhân hay không.
Người đứng đầu cơ quan tư pháp bang Florida James Uthmeier nhận định chính quyền đang bước vào một khía cạnh pháp lý chưa từng có tiền lệ với AI, song cần làm rõ liệu OpenAI có chịu trách nhiệm hình sự hay không.
