Một buổi tối, chị Phương Thanh (47 tuổi, Hà Nội) mở máy tính để hoàn thiện bài thuyết trình nhưng phần mềm Office bất ngờ báo lỗi. Tài khoản mua trên mạng với giá vài chục nghìn đồng mỗi tháng tự dưng bị khóa, dữ liệu đồng bộ cũng gặp trục trặc.
“Tôi hoảng thật sự vì sáng hôm sau phải thuyết trình”, chị kể. Sau lần đó, chị bỏ thói quen mua tài khoản dùng chung, chuyển sang đăng ký chính chủ tất cả dịch vụ đang sử dụng như Microsoft Office, Netflix, Spotify và YouTube Premium.
“Ban đầu tôi nghĩ tiết kiệm được chút nào hay chút đó, nhưng giờ ưu tiên tài khoản hợp pháp vì ổn định hơn, cũng thấy thoải mái vì mình đang trả cho công sức của nhà phát triển”, chị nói.
Tương tự, anh Hùng Vũ (29 tuổi, Hà Nội) kể khi mới ra trường, anh thường dùng các phiên bản phần mềm “crack” của như Photoshop, Premiere hay Windows. Tuy nhiên, khi bắt đầu kiếm tiền từ công việc sáng tạo, anh nhận ra việc trả phí cho công cụ mình sử dụng cũng là cách tôn trọng công sức của những người làm ra sản phẩm.
Câu chuyện của chị Thanh, anh Hùng phản ánh sự thay đổi đang diễn ra tại Việt Nam. Trước đây việc tải phần mềm crack, xem phim trên trang web lậu hay mua tài khoản “chùa” từng được xem là bình thường, còn nay ngày càng nhiều người sẵn sàng trả phí cho các dịch vụ số có bản quyền.
Theo một chuyên gia công nghệ, sự chuyển dịch này đến từ nhiều yếu tố, từ thay đổi nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ cho tới trải nghiệm ổn định, tiện lợi hơn từ dịch vụ chính hãng. Một nguyên nhân khác là phí bản quyền hiện dễ tiếp cận hơn. Nhiều nền tảng triển khai gói giá rẻ, gói gia đình hoặc ưu đãi cho sinh viên, khiến khoảng cách giữa “dùng lậu” và “dùng thật” không còn quá lớn.
Ông Hà Mạnh Cường, Phó tổng giám đốc hệ thống Sửa chữa Laptop 24h, cho biết 5 năm trước, khoảng 80% khách hàng của đơn vị có sử dụng phần mềm crack hoặc không bản quyền. Nhưng vài năm qua, tỷ lệ này giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 30-40%.
Ông Cường nhận định, thay đổi lớn nhất nằm ở nhận thức. Sau khi gặp sự cố trong công việc, mất dữ liệu, hoặc dính mã độc tống tiền, suy nghĩ dùng “chùa” dần biến mất, bởi chi phí bỏ ra để xử lý sự cố có khi “gấp 10-20 lần, thậm chí hàng trăm lần so với tiền mua bản quyền”.
Điều này cũng được nhìn nhận rõ từ góc độ cơ quan quản lý nhà nước. Theo bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó cục trưởng Bản quyền tác giả – Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, tình trạng sử dụng phần mềm lậu tại Việt Nam “cải thiện nhiều so với trước”.
“Bức tranh bản quyền phần mềm tại Việt Nam đã chuyển biến tích cực và mang tính bước ngoặt”, bà nhận định, thêm rằng sự thay đổi không chỉ thể hiện ở các con số thống kê từ các tổ chức quốc tế mà còn “rất rõ trong tư duy của cộng đồng doanh nghiệp”.
Cục Bản quyền tác giả cho biết có “sự chuyển dịch mạnh mẽ” từ thói quen dùng phần mềm “crack” sang gói dịch vụ chính hãng, đặc biệt trong khối cơ quan nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp lớn. “Đây là kết quả của quá trình bền bỉ, kiên định của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế và hoàn thiện hệ thống pháp luật nội địa”, bà Oanh nói.
Trên thực tế, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, có hiệu lực tháng 4, cũng bổ sung và làm rõ các quy định liên quan đến quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Luật định nghĩa, chương trình máy tính là tập hợp chỉ dẫn dưới dạng lệnh, mã hoặc lược đồ, có khả năng khiến máy tính hoặc thiết bị thực hiện một công việc hoặc tạo ra kết quả cụ thể.
Tại Việt Nam, chương trình máy tính được bảo hộ như tác phẩm văn học, bất kể được thể hiện dưới dạng mã nguồn hay mã máy. Với các phần mềm cung cấp dưới dạng dịch vụ, việc tạo bản sao dự phòng phải tuân theo điều khoản sử dụng hoặc thỏa thuận cấp phép giữa các bên.
Chia sẻ với VnExpress, lãnh đạo Cục Bản quyền tác giả cho hay, sự thay đổi nhận thức chính là yếu tố quan trọng nhất để đẩy lùi phần mềm lậu. Ở góc độ kinh tế, việc giảm phần mềm lậu tác động trực tiếp tới môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Các nhà đầu tư công nghệ cao thường nhìn vào hệ thống bảo hộ tài sản trí tuệ trước tiên khi lựa chọn thị trường.
Việc sử dụng phần mềm bản quyền cũng giúp doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý khi xuất khẩu hàng hóa sang các thị trường yêu cầu cao như Mỹ hay châu Âu. Bên cạnh đó, khi thị trường tôn trọng bản quyền, “kỹ sư phần mềm của chính Việt Nam sẽ có động lực sáng tạo, vì họ biết sản phẩm của mình sẽ được bảo vệ”, đại diện Cục nói.
Motorola vừa công bố mẫu điện thoại cao cấp mới nhất của mình, Motorola Edge 70 Max, với những thông số kỹ thuật ấn tượng không thua kém gì các thông tin rò rỉ trước đó. Sản phẩm này đã được bán ra tại Ấn Độ với mức giá 54.999 rupee (khoảng 15 triệu đồng) cho bản RAM 8 GB và bộ nhớ trong 256 GB. Phiên bản cao cấp hơn với RAM 12 GB và cùng bộ nhớ trong có giá 59.999 rupee (khoảng 16,36 triệu đồng) và sẽ chính thức lên kệ vào ngày 20.7.
Motorola đã tập trung mạnh mẽ vào hiệu năng của Edge 70 Max khi trang bị cho sản phẩm chip Snapdragon 8 Gen 5 3nm, kết hợp với RAM LPDDR5X và bộ nhớ định dạng UFS 4.1. Theo Motorola, Edge 70 Max có thể đạt hơn 3,2 triệu điểm trong bài kiểm tra AnTuTu, tuy nhiên các bài kiểm tra độc lập sẽ xác nhận khả năng duy trì hiệu suất này.
Để đảm bảo hiệu suất ổn định, Motorola đã trang bị hệ thống làm mát ArcticMesh với buồng hơi 5.500 mm², kim loại lỏng và tổng cộng gần 30.000 mm² vật liệu làm mát, giúp giảm nhiệt độ CPU tối đa xuống tới 7,1°C.
Màn hình của Edge 70 Max là loại AMOLED phẳng 6,8 inch với độ phân giải 3.168 x 1.440, tần số quét 144 Hz và độ sáng tối đa lên tới 7.000 nit. Màn hình được bảo vệ bởi kính Gorilla Glass 7i và đạt các chứng nhận IP66, IP68, IP69 cùng tiêu chuẩn MIL-STD-810H, giúp điện thoại chống bụi, nước và chịu được các điều kiện môi trường khắc nghiệt.
Về pin, Motorola trang bị cho Edge 70 Max viên pin silicon-carbon 7.100 mAh trong một thân máy chỉ dày 8,29 mm. Điện thoại hỗ trợ sạc nhanh có dây 90W và sạc không dây từ tính Qi2.2 25W, đồng thời tương thích với các phụ kiện MagSafe giúp người dùng có thêm sự tiện lợi trong quá trình sạc.
Tuy nhiên, hệ thống camera của Edge 70 Max có phần tiết kiệm chi phí hơn. Điện thoại được trang bị camera chính Sony LYTIA 710 50 MP với khả năng chống rung quang học (OIS), camera siêu rộng 8 MP có khả năng chụp ảnh macro, nhưng không có camera tele chuyên dụng. Camera trước sử dụng cảm biến 32 MP.
Về hỗ trợ phần mềm, Motorola cam kết cung cấp 3 bản nâng cấp Android lớn và 5 năm vá lỗi bảo mật, thấp hơn so với 7 năm hỗ trợ mà hãng dành cho dòng sản phẩm Signature cao cấp hơn. Hiện tại, Motorola chỉ mới công bố Edge 70 Max sẽ có mặt tại thị trường Ấn Độ, nhưng có khả năng được mở rộng ra các thị trường khác trong tương lai.
Theo Reuters, các tập tin mật liên quan đến iPhone 18 Pro đã xuất hiện trên mạng đen sau một cuộc tấn công mạng vào Tata Electronics - một trong những đối tác sản xuất quan trọng nhất của Apple tại Ấn Độ.
Vụ rò rỉ này không chỉ dừng lại ở vài bức ảnh mờ nhạt. Hãng tin Reuters cho biết kho lưu trữ bị rò rỉ bao gồm danh sách nhà cung cấp, sơ đồ linh kiện nội bộ, tài liệu kỹ thuật và hình ảnh các thiết bị iPhone 18 Pro đang được thử nghiệm độ bền khi rơi. Một số tài liệu còn mang dấu hiệu bảo mật và tên mã nội bộ của Apple, liên quan đến chương trình iPhone 18 Pro, mặc dù Reuters không thể xác minh độc lập mọi tài liệu trong kho lưu trữ.
Điều đáng lo ngại hơn cả là thông tin chi tiết về chuỗi cung ứng của Apple. Các tài liệu bị rò rỉ đã lập bản đồ hàng trăm linh kiện iPhone cho các công ty sản xuất, tiết lộ những thông tin mà Apple luôn giữ kín. Những thông tin này có thể giúp các đối thủ cạnh tranh, kẻ làm hàng giả và các nhà cung cấp có cái nhìn rõ ràng hơn về chiến lược tìm nguồn cung ứng của Apple.
Vụ rò rỉ này được cho là một phần của một sự cố lớn hơn do nhóm tin tặc tống tiền World Leaks thực hiện, nhóm này đã công bố hơn 200.000 tập tin bị đánh cắp từ Tata Electronics. Sau sự cố, Tata đã thắt chặt quyền truy cập vào các hệ thống nội bộ nhạy cảm, thuê chuyên gia tư vấn an ninh mạng để tiến hành điều tra và đang hợp tác với Apple để tăng cường các biện pháp bảo mật.
Điều thú vị là những bức ảnh về iPhone 18 Pro không phải là câu chuyện lớn nhất trong vụ rò rỉ này. Việc rò rỉ thông tin sản phẩm của Apple xảy ra hằng năm, nhưng việc phơi bày chi tiết chuỗi cung ứng của công ty đến mức này là điều hiếm thấy. Apple đã dành nhiều năm để đàm phán với các nhà cung cấp và cố tình giữ kín thông tin về ai sản xuất các linh kiện bên trong thiết bị của mình, khiến thông tin này trở nên giá trị hơn cả một bức ảnh về một chiếc điện thoại chưa được phát hành.
Vụ rò rỉ này diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm khi Apple đang chuyển phần lớn hoạt động sản xuất iPhone từ Trung Quốc sang Ấn Độ, trong đó Tata đóng vai trò trung tâm. Dù các tập tin bị rò rỉ có được xác thực hay không, sự việc này nhắc nhở rằng trong ngành công nghệ hiện nay, bảo vệ chuỗi cung ứng cũng quan trọng không kém việc bảo vệ chính sản phẩm.
Nếu bạn đang có ý định lắp đặt pin mặt trời, việc lựa chọn giữa tấm pin màu xanh hay màu đen không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà là quyết định then chốt ảnh hưởng đến hiệu suất và túi tiền của bạn trong hàng chục năm tới.
Ngày nay, khi dạo quanh các khu dân cư hiện đại, bạn sẽ thấy những tấm pin màu đen tuyền đang dần chiếm ưu thế so với màu xanh truyền thống. Bí mật này nằm ở cấu trúc bên trong:
Trên thị trường, tấm pin màu xanh thường có giá rẻ hơn từ 20 - 30% so với pin màu đen. Với một hệ thống 8kW cho hộ gia đình, bạn có thể tiết kiệm ngay hàng chục triệu đồng chi phí lắp đặt ban đầu nếu chọn màu xanh.
Tuy nhiên, các chuyên gia năng lượng lại khẳng định rằng pin màu đen mới là kẻ thắng cuộc về lâu dài. Với hiệu suất lên tới 24% (so với 15 - 17% của pin xanh), tấm pin đen sản sinh ra nhiều điện năng hơn trên cùng một diện tích bề mặt. Đặc biệt, loại pin này có tuổi thọ cao hơn tới 10 năm và chịu nhiệt tốt hơn - một ưu điểm cực kỳ quan trọng tại các vùng khí hậu nắng nóng khắc nghiệt.
Bên cạnh thông số kỹ thuật, yếu tố cảm quan cũng đang khiến pin màu đen ghi điểm tuyệt đối. Các kiến trúc sư thường ưu tiên loại pin này vì chúng dễ dàng hòa quyện vào màu ngói sẫm, tạo cảm giác sang trọng và tối giản cho ngôi nhà.
Dù pin màu xanh vẫn là lựa chọn khả thi cho các dự án ngân sách hạn hẹp nhờ lợi thế về chuỗi cung ứng sẵn có, nhưng nếu bạn tìm kiếm sự bền bỉ, hiệu năng và vẻ đẹp tinh tế, màu đen chính là tiêu chuẩn mới của năng lượng tương lai.
