Anh Nguyễn Hữu Đạt (40 tuổi, tỉnh Thanh Hóa), một trong 100 đại biểu tham dự chương trình tôn vinh người hiến máu tình nguyện tiêu biểu toàn quốc năm 2026, cho hay năm 2007, anh và chị Nguyễn Thị Vân, người bạn đồng hương đang trong giai đoạn tìm hiểu. Khi ấy, cả hai chưa có một mối quan hệ rõ ràng.
Rồi anh Đạt nhận được một cuộc điện thoại lúc nửa đêm. Đầu dây bên kia là giọng chị Vân nghẹn lại: “Anh ơi, mẹ em đang cần truyền máu gấp…”.
Không suy nghĩ nhiều, khi ấy anh Đạt lập tức đến Bệnh viện Phụ sản tỉnh Thanh Hóa. May mắn kết quả xét nghiệm cho thấy nhóm máu của anh phù hợp với mẹ của chị Vân.
“Nghe bác sĩ thông báo, mình mừng lắm. Thế là mình hiến luôn, nhanh gọn, dứt khoát, không do dự gì cả”, anh Đạt kể.
Sau này nhớ lại, anh cười bảo hồi ấy mình chẳng biết gì về hiến máu. Kiến thức bằng không, kinh nghiệm cũng bằng không. Hôm ấy, khi về đến nhà, bố mẹ còn mắng: “Tại sao mày liều thế?”.
Nhưng rồi mọi chuyện đều ổn. Mẹ của chị Vân qua cơn nguy kịch. Anh Đạt vẫn khỏe mạnh. Còn tình cảm của “đôi trẻ” sau cái “lần đầu tiên” ấy thì tiến triển ngày một thắm thiết, tốt đẹp.
Có lẽ chính sự chân thành ấy đã khiến câu chuyện này trở nên đặc biệt. Bốn năm sau, năm 2011, anh Đạt và chị Vân chính thức nên duyên vợ chồng.
Đến bây giờ, trong những bữa cơm gia đình, câu chuyện năm xưa vẫn thường được nhắc lại. Mọi người vẫn cười. Mẹ vợ vẫn nhớ. Vợ anh vẫn nhớ. Còn anh Đạt thì luôn nói đó là một mối nhân duyên đẹp. Bởi nếu ngày ấy người cần máu không phải mẹ của bạn gái, anh vẫn sẽ quyết định tham gia hiến máu.
Không chỉ dừng lại ở lần “hữu duyên” hiến máu ấy, sau đó anh Đạt tiếp tục tham gia hiến máu thường xuyên hơn, đều đặn hơn. Không chỉ hiến máu toàn phần, anh còn nhiều lần trao đi những đơn vị tiểu cầu quý giá để giúp người bệnh vượt qua thời khắc nguy kịch.
Anh còn là một trong những thành viên gây dựng và hoạt động tích cực trong nhóm Facebook Cộng đồng người hiến máu tỉnh Thanh Hóa, kết nối những tấm lòng thiện nguyện với những người đang cần được giúp đỡ.
Gần 60 lần thực hiện nghĩa cử cao đẹp là gần 60 lần để lại trong anh những kỷ niệm khó quên.
Có những lần phải vượt quãng đường xa trong đêm, có những thời điểm việc hiến máu gặp không ít khó khăn, vất vả, thậm chí tiềm ẩn cả những rủi ro. Nhưng với anh, tất cả đều là những trải nghiệm đáng trân quý, bởi phía sau mỗi lần cho đi là thêm một cơ hội được cứu sống.
Niềm vui của anh đôi khi chỉ giản dị là biết người bệnh đã qua cơn nguy kịch. Đó cũng có thể là những lần được đi qua các chốt kiểm soát trong thời điểm dịch COVID-19 căng thẳng để kịp tới bệnh viện hiến máu. Hay đơn giản hơn là những bức ảnh lưu niệm chụp cùng những người anh đã có duyên giúp đỡ trên hành trình ấy.
Điều khiến anh hạnh phúc không chỉ là những lần trực tiếp cho đi, mà còn là việc có thể kết nối, lan tỏa những giá trị nhân văn của phong trào hiến máu đến với ngày càng nhiều người trên địa bàn tỉnh nhà.
Cũng như nhiều đại biểu được tôn vinh trong chương trình hiến máu tình nguyện hằng năm, anh Đạt luôn giữ cho mình sự giản dị và khiêm nhường. Anh bộc bạch: “Cuộc sống đẹp hơn khi con người biết giúp đỡ lẫn nhau”.
Phát biểu tại lễ ra quân ngay sau đó, Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh chiến dịch nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về nâng cao thể trạng nhân dân. Thành phố đặt mục tiêu trong năm 2026 sẽ tổ chức khám, tầm soát bệnh ít nhất một lần cho 100% cư dân, qua đó xây dựng một đô thị hiện đại nơi mọi người đều tiếp cận dịch vụ y tế công bằng và sống khỏe mạnh.
Người dân có thể đến trạm y tế gần nhà để kiểm tra các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch và ung thư nhằm phát hiện sớm, giảm chi phí điều trị. Điểm mới của đợt này là mọi kết quả khám, xét nghiệm sẽ được lưu vào hồ sơ sức khỏe điện tử. Nhờ đó, mỗi người có thể theo dõi tình trạng sức khỏe lâu dài, còn ngành y tế có "bức tranh sức khỏe" tổng thể để chăm sóc tốt hơn cho cộng đồng.
Chiến dịch ra đời trong bối cảnh hệ thống y tế TP HCM nhiều năm liên tục quá tải do tập trung chữa trị khi bệnh nhân đã phát bệnh. PGS.TS Nguyễn Anh Dũng, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, xác định đây là bước chuyển chiến lược từ chữa bệnh thụ động sang phòng bệnh chủ động, với các đội y tế trực tiếp "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để rà soát nhóm nguy cơ cao.
"Phát hiện sớm giúp can thiệp kịp thời, giảm chi phí điều trị và giảm áp lực lên các bệnh viện tuyến trên - vấn đề mà thành phố chưa giải quyết được bằng cách mở rộng bệnh viện đơn thuần", đại diện ngành y tế cho hay.
Hôm 5/4, 58 bệnh viện và trung tâm y tế TP HCM đã triển khai tầm soát sức khỏe cộng đồng tại 64 phường, xã, ưu tiên khu vực xa trung tâm, hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân. Trong gần 14.000 người dân tham gia, các bác sĩ phát hiện hơn 63% mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu. TP HCM cũng đang triển khai mô hình thí điểm bác sĩ mang túi y tế thông minh đến tận nhà người dân khám bệnh. Từ năm 2023, thành phố tiên phong cả nước khám sức khỏe miễn phí định kỳ cho người từ 60 tuổi.
Theo Viện Dinh dưỡng, bệnh gan nhiễm mỡ (không do rượu) là tình trạng tích tụ mỡ (trên 5% trọng lượng gan) ở những người không uống hoặc chỉ uống rất ít rượu, và không có nguyên nhân thứ phát nào khác (vi rút, thuốc, bệnh chuyển hóa…). Tỷ lệ mắc bệnh gan nhiễm mỡ cao hơn ở người béo phì, đái tháo đường thể 2, rối loạn lipid máu. Bệnh có liên quan đến kháng insulin, rối loạn chuyển hóa lipid và glucose.
Về nguyên tắc chung chế độ ăn cho người có bệnh lý gan nhiễm mỡ, TS-BS Bùi Thị Thúy, Khoa Khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng, lưu ý cần hạn chế lượng chất béo, do chất béo cung cấp lượng calo cao và tăng nguy cơ thừa cân béo phì. Trong đó, cần thay thế chất béo bão hòa (có trong mỡ heo, mỡ bò, bơ, phô mai, sữa nguyên kem, da gia cầm, dầu dừa, dầu cọ...) và chất béo chuyển hóa (có trong đồ chiên) bằng chất béo không bão hòa, đặc biệt là omega-3, là các chất có thể làm giảm nguy cơ bệnh lý tim mạch.
Nên sử dụng nguồn chất béo lành mạnh, từ các loại hạt như hạt óc chó, hạnh nhân, hoặc mè (15 - 20 gram/ngày). Ngoài ra, người trưởng thành nên ăn cá béo (cá hồi, cá thu, cá mòi) ít nhất 2 - 3 lần mỗi tuần để bổ sung a xít béo omega-3 có lợi cho tim mạch và gan.
Cần tăng cường các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp như rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, đậu đỗ và một số loại trái cây lê, cam, táo, ổi, bưởi. Người trưởng thành cũng nên ăn từ 2 - 3 phần trái cây tươi mỗi ngày (mỗi phần khoảng 80 - 100 gram).
Đồng thời, tránh các loại thực phẩm và đồ uống chứa nhiều đường đơn, đặc biệt là fructose. Fructose có trong nước ngọt có đường, đồ uống thể thao, trà có đường và các loại nước trái cây.
Tập trung thay đổi lối sống bao gồm ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý và ngủ đủ giấc là cách tốt nhất ngăn ngừa tổn thương gan khởi phát khi bệnh gan nhiễm mỡ ở giai đoạn đầu.
Mỡ nội tạng có liên quan đến các nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng như bệnh tim và tiểu đường loại 2. Một chuyên gia đã chỉ ra mẹo khi uống cà phê có thể hỗ trợ quá trình giảm loại mỡ nguy hiểm này.
Tiến sĩ Sohaib Imtiaz, bác sĩ về y học lối sống, đang làm việc tại Anh, cho biết các nghiên cứu cho thấy thay tách cà phê có đường hoặc sữa thành cà phê đen không đường có thể hỗ trợ giảm mỡ nội tạng, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Bác sĩ Imtiaz giải thích rằng cà phê giúp giảm mỡ nội tạng thông qua các con đường sau:
Tăng cường trao đổi chất. Cà phê đen không đường giàu caffeine có tác dụng kích thích hệ thần kinh. Tác dụng kích thích này làm tăng quá trình trao đổi chất từ 5 - 20%. Quá trình trao đổi chất nhanh hơn nghĩa là cơ thể sử dụng calo hiệu quả hơn ngay cả khi nghỉ ngơi, góp phần làm giảm mỡ theo thời gian.
Tăng cường quá trình oxy hóa chất béo. Oxy hóa chất béo là quá trình phân giải các phân tử chất béo để sử dụng làm năng lượng thay vì lưu trữ chúng. Caffeine làm tăng nồng độ epinephrine trong máu, báo hiệu cho các tế bào mỡ giải phóng các phân tử chất béo được lưu trữ để sử dụng. Càng nhiều chất béo được phân giải thì lượng mỡ tích trữ trong cơ thể càng giảm.
Cải thiện kiểm soát đường huyết. Cà phê chứa axit chlorogenic có tác dụng chống oxy hóa và chống viêm giúp phân giải và xử lý đường. Khi lượng đường trong máu được kiểm soát tốt, khả năng tích trữ đường dư thừa dưới dạng mỡ nội tạng quanh vùng bụng sẽ giảm đi.
Cải thiện hiệu suất thể chất. Cà phê đen giúp tăng năng lượng cho hoạt động thể chất. Có nhiều năng lượng hơn giúp duy trì thói quen tập thể dục bền vững, từ đó đốt cháy calo và tăng cường trao đổi chất. Do cà phê có tác dụng lợi tiểu, người dùng cần uống đủ nước để ngăn ngừa mất nước khi tập luyện.
Chứa ít calo. Cà phê đen nguyên bản chứa rất ít calo. Thay thế các đồ uống nhiều calo như nước ngọt hoặc nước ép bằng cà phê đen giúp cắt giảm lượng calo nạp vào, một yếu tố quan trọng để giảm mỡ bền vững, theo Verywell Health.
