Một viên kim cương được cửa hàng giới thiệu có màu D, độ tinh khiết VVS2 và giác cắt “Ideal”. Viên khác cùng trọng lượng lại mang thông số màu E, độ tinh khiết VS1, giác cắt Excellent nhưng giá bán thấp hơn hoặc cao hơn đáng kể.
Với người mua không có kiến thức chuyên môn, những dãy ký hiệu này dễ tạo cảm giác kim cương được chia thành một bảng cấp bậc cố định. Viên nào sở hữu nhiều chữ cái “đẹp” hơn đương nhiên phải tốt và đắt hơn.
Thực tế phức tạp hơn. Kim cương không được xếp vào một cấp chung duy nhất mà được đánh giá đồng thời theo nhiều đặc tính. Kết quả trên giấy kiểm định cũng là kết luận chuyên môn của phòng thí nghiệm dựa trên quy trình, thiết bị và hệ tiêu chuẩn mà đơn vị đó áp dụng.
Kim cương được chia thành những cấp nào?
Hệ thống phổ biến nhất hiện nay là 4C, gồm trọng lượng carat, màu sắc, độ tinh khiết và chất lượng giác cắt. Viện Đá quý Mỹ GIA cho biết hệ thống này được xây dựng nhằm tạo ra một ngôn ngữ chung, giúp chất lượng kim cương có thể được mô tả và so sánh trên thị trường quốc tế.
Màu sắc
Theo GIA, đối với kim cương trắng tự nhiên thuộc dải màu thông thường, thang màu bắt đầu từ D và kết thúc ở Z. Cấp D gần như không màu, trong khi màu vàng hoặc nâu nhạt xuất hiện rõ dần khi tiến về phía Z.
GIA chia thang này thành các nhóm gồm không màu từ D đến F, gần như không màu từ G đến J, màu nhạt từ K đến M, màu rất nhạt từ N đến R và màu nhẹ từ S đến Z. Trong điều kiện các yếu tố khác tương đương, kim cương càng ít màu càng hiếm và thường có giá trị cao hơn.
Thang D đến Z không áp dụng theo cách tương tự cho kim cương màu tự nhiên như xanh, hồng hoặc vàng đậm.
Với nhóm “fancy color”, cường độ, độ bão hòa và sự phân bố màu mới là những yếu tố đặc biệt quan trọng. Một viên kim cương vàng có màu đậm và sống động có thể đắt hơn nhiều so với viên vàng nhạt, trái ngược với nguyên tắc “càng ít màu càng tốt” của kim cương trắng.
Độ tinh khiết
Kim cương tự nhiên hình thành với những đặc điểm bên trong gọi là tạp chất và những đặc điểm trên bề mặt gọi là khuyết điểm. Khi kiểm định, chuyên gia quan sát viên đá dưới độ phóng đại 10 lần, xem xét số lượng, kích thước, vị trí, bản chất và mức độ nổi bật của các đặc điểm này.
Thang độ tinh khiết GIA có 11 cấp. Cao nhất là FL, tức không phát hiện tạp chất hoặc khuyết điểm dưới độ phóng đại tiêu chuẩn. Tiếp theo lần lượt là IF, VVS1, VVS2, VS1, VS2, SI1, SI2 và ba cấp I1, I2, I3.
FL và IF rất hiếm. Tuy nhiên, cấp cao hơn không phải lúc nào cũng đồng nghĩa người sử dụng có thể nhìn thấy sự khác biệt bằng mắt thường. Nhiều đặc điểm khiến một viên đá được xếp VS hoặc SI chỉ xuất hiện khi quan sát bằng kính lúp hoặc kính hiển vi.
Chất lượng giác cắt
Giác cắt không phải hình dạng của viên đá. Một viên kim cương có thể có hình tròn, oval, trái tim hoặc hình chữ nhật, trong khi chất lượng giác cắt thể hiện cách tỷ lệ và các mặt cắt kiểm soát ánh sáng.
Trong hệ thống GIA dành cho kim cương tròn brilliant tiêu chuẩn, giác cắt được chia thành 5 cấp gồm Excellent, Very Good, Good, Fair và Poor. Việc đánh giá dựa trên độ sáng, lửa, độ lấp lánh, tỷ lệ trọng lượng, độ bền, độ đánh bóng và tính đối xứng. (gia)
Đây cũng là điểm người mua thường nhầm lẫn. GIA chỉ đưa ra cấp giác cắt tổng thể đối với kim cương tròn brilliant thuộc dải màu D đến Z. Với những hình dạng như oval, cushion hoặc emerald, giấy kiểm định có thể ghi độ đánh bóng và tính đối xứng nhưng không nhất thiết có một cấp giác cắt tổng thể tương đương.
Trọng lượng carat
Carat đo trọng lượng chứ không trực tiếp đo đường kính hay kích thước nhìn thấy. Một carat tương đương 200mg. Hai viên cùng trọng lượng có thể trông lớn nhỏ khác nhau tùy hình dạng, độ sâu và cách phân bổ trọng lượng.
Giá kim cương cũng không tăng đều theo từng 0,01 carat. Những mốc như 1 carat, 1,5 carat hoặc 2 carat thường được gọi là kích thước “ma thuật” trên thị trường.
GIA đưa ra ví dụ hai viên 0,96 carat và 1,02 carat có cùng màu, độ tinh khiết và giác cắt. Khác biệt về kích thước gần như khó nhận thấy, nhưng viên vượt mốc 1 carat có thể đắt hơn tới khoảng 20%.
Như vậy, không tồn tại một bảng đơn giản trong đó kim cương loại một luôn tốt hơn loại hai. Mỗi viên đá là một tổ hợp của nhiều thông số. Một viên G, VS2, Excellent có thể có giá trị cao hơn viên D, VVS1 nếu viên thứ nhất lớn hơn đáng kể, có tỷ lệ đẹp hơn hoặc thuộc hình dạng đang được thị trường ưa chuộng.
Vì sao mỗi nơi kiểm định có thể đưa ra một kết quả khác?
Một nguyên nhân quan trọng là các đơn vị có thể đang sử dụng những hệ phân loại khác nhau.
Từ tháng 10/2025, GIA không còn sử dụng các cấp màu D đến Z và độ tinh khiết FL đến I3 để mô tả kim cương nuôi cấy không màu hoặc gần như không màu.
Thay vào đó, viện này xếp sản phẩm vào hai nhóm Premium và Standard dựa trên tổ hợp màu sắc, độ tinh khiết và chất lượng hoàn thiện. GIA lý giải rằng phần lớn kim cương nuôi cấy trên thị trường tập trung trong một dải màu và độ tinh khiết khá hẹp.
Trong khi đó, các báo cáo IGI phát hành đầu năm vẫn có thể ghi cụ thể màu D hoặc F, độ tinh khiết VVS2 và cấp giác cắt Ideal đối với kim cương nuôi cấy.
Điều này có nghĩa một viên đá có thể được mô tả bằng “Premium” trong hệ thống GIA nhưng mang bộ thông số D, VVS2, Ideal trên báo cáo IGI. Hai cách ghi không nên được đặt cạnh nhau rồi quy đổi một cách máy móc.
Ngay cả khi các phòng thí nghiệm cùng sử dụng thuật ngữ D đến Z hoặc VS, SI, kết quả vẫn có khả năng chênh một cấp đối với những viên nằm sát ranh giới.
Màu sắc được xác định bằng cách so sánh viên đá với bộ đá mẫu trong điều kiện ánh sáng và góc quan sát được kiểm soát.
Độ tinh khiết lại có phần phụ thuộc vào đánh giá của chuyên gia về vị trí, mức độ nổi bật và ảnh hưởng tổng thể của tạp chất. GIA và IGI đều sử dụng nhiều chuyên gia cùng tham gia quá trình đánh giá nhằm giảm ảnh hưởng của nhận định cá nhân. (gia)
Tuy nhiên, mỗi cấp không phải một điểm tuyệt đối mà là một khoảng chất lượng. Hai viên cùng được ghi VS2 có thể nằm ở hai đầu của khoảng này. Một viên gần ranh giới VS1 có thể đẹp hơn đáng kể so với viên nằm sát SI1, dù cùng mang ký hiệu VS2.
Các phòng thí nghiệm còn có thể khác nhau về bộ đá màu chuẩn, thuật toán đánh giá giác cắt, cách xử lý những đặc điểm hiếm gặp và phạm vi dịch vụ.
Một trường hợp khác là giấy do cửa hàng hoặc đơn vị bán hàng tự phát hành. Đây có thể chỉ là bản mô tả nội bộ, không tương đương báo cáo từ một phòng thí nghiệm độc lập.
GIA khuyến cáo người mua yêu cầu báo cáo kiểm định và kiểm tra mã báo cáo trên hệ thống của đơn vị phát hành, bởi những khác biệt chất lượng rất nhỏ có thể khó nhận ra ngay cả với người làm nghề.
Ngày 26/5, tại Hải Phòng, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và Thành ủy Hải Phòng tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng để thích ứng với những biến động của kinh tế toàn cầu, xu hướng chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ ngày càng mạnh mẽ.
Sau 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới toàn diện đất nước, Việt Nam đạt nhiều thành tựu quan trọng về kinh tế - xã hội. Quy mô GDP năm 2025 đứng thứ 32 thế giới, nằm trong nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất toàn cầu. Việt Nam cũng chính thức trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao từ năm 2025.
Đời sống vật chất, tinh thần của người dân tiếp tục được nâng lên. Vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được củng cố thông qua quá trình hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng mô hình phát triển hiện nay đang bộc lộ những giới hạn mới. Nền kinh tế vẫn chủ yếu tăng trưởng theo chiều rộng, phụ thuộc nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ. Chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và sức cạnh tranh quốc gia chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.
Việc ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nhiều lĩnh vực còn chậm. Năng lực làm chủ công nghệ lõi, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả quản trị quốc gia vẫn là những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ.
Chuyển đổi toàn diện mô hình phát triển
Phát biểu tại hội thảo, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yêu cầu khách quan của quá trình phát triển đất nước.
Theo ông, đây không chỉ là sự điều chỉnh mô hình tăng trưởng mà còn là quá trình chuyển đổi toàn diện phương thức phát triển quốc gia nhằm tạo ra các động lực tăng trưởng mới.
Ông Nguyễn Thanh Nghị cho rằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ góp phần nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia, đồng thời tăng cường khả năng tự chủ chiến lược và tự cường của nền kinh tế.
Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, việc đổi mới mô hình phát triển sẽ giúp Việt Nam tận dụng cơ hội từ cuộc cách mạng công nghiệp mới và thích ứng hiệu quả với quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số toàn cầu.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận về cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam. Nhiều ý kiến phân tích sâu những cơ hội và thách thức đặt ra trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Các chuyên gia cũng đề xuất nhiều giải pháp nhằm xây dựng mô hình phát triển mới cho giai đoạn 2026-2045, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.
Con người là trung tâm của phát triển
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thắng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết Đại hội XIV của Đảng đã xác định yêu cầu chuyển đổi mạnh mô hình tăng trưởng.
Theo đó, Việt Nam cần chuyển từ mô hình phát triển dựa chủ yếu vào vốn, tài nguyên và lao động kỹ năng thấp sang lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị hiện đại làm động lực chính.
Ông Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của phát triển không chỉ là tăng quy mô GDP hay tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn phải nâng cao chất lượng sống, hạnh phúc và cơ hội phát triển của người dân.
Vì vậy, đổi mới mô hình phát triển không chỉ dừng ở đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế mà còn là đổi mới tổng thể tư duy phát triển, phương thức lãnh đạo, quản trị quốc gia, tổ chức xã hội và cách thức huy động, phân bổ nguồn lực.
Theo ông, trong mô hình phát triển mới, con người vừa là mục tiêu, vừa là nguồn lực và động lực nội sinh quan trọng nhất của quá trình phát triển.
Nhiều tham luận tại hội thảo cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị quốc gia để tạo nền tảng cho mô hình phát triển mới.
Các đại biểu cho rằng Việt Nam cần đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tăng khả năng làm chủ công nghệ lõi và thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu.
Các tham luận và kiến nghị tại hội thảo sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng phục vụ xây dựng Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, trình Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Theo tờ báo Thairath, sự việc xảy ra tại xã Thong Lang (tỉnh Nakhon Nayok) vào cuối tuần trước, khi cụ bà Sawang Prakatphon, 69 tuổi, đang nằm ngủ trên võng thì bất ngờ bị một con rắn hổ mang cắn vào tay.
Chia sẻ với phóng viên, bà Prakatphon cho biết khi nằm ngủ trên võng, hai tay của bà buông thõng xuống đất nên bị con rắn trườn qua cắn trúng. Cú cắn đau khiến bà tỉnh giấc.
Ban đầu, cụ bà đã bị giật mình khi nhìn thấy con rắn độc, nhưng bà đã nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, sử dụng con dao trong nhà chém liên tiếp cho đến khi giết chết con rắn.
Cụ bà Prakatphon sau đó nhờ con gái chở mình đến bệnh viện, không quên mang theo xác con rắn đã cắn mình để các bác sĩ định danh và sử dụng loại huyết thanh kháng nọc rắn phù hợp.
Con rắn được xác định là một cá thể rắn hổ đất, một trong những loài rắn hổ mang phân bố khá phổ biến tại Thái Lan. Việc định danh con rắn nhanh chóng đã giúp các bác sĩ sử dụng loại huyết thanh phù hợp, cứu mạng cụ bà Prakatphon.
Rắn hổ đất, còn có tên gọi là rắn hổ mang một mắt kính, rắn hổ phì… tên khoa học Naja kaouthia. Loài rắn này phân bố từ Ấn Độ, Bangladesh đến một phần nhỏ phía Tây Nam Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Việt Nam…
Tại nước ta, rắn hổ đất được phân bố tại khu vực miền Trung, Tây Nguyên và các tỉnh, thành ở phía Nam.
Rắn hổ đất có thể sống ở nhiều môi trường khác nhau, bao gồm cả rừng ngập mặn, ruộng lúa, đầm lầy, đồng cỏ, khu vực đất nông nghiệp… Rắn cũng có thể được bắt gặp ở những khu vực con người sinh sống, bao gồm cả ở những thành phố, do vậy chúng có thể chạm mặt với con người.
Rắn hổ đất thường dài từ 1,3 đến 1,5 m và có thể dài đến hơn 2 m nhưng hiếm gặp. Màu sắc da của rắn hổ đất cũng thường đậm màu, đôi khi có màu đen tuyền.
Khi cảm thấy bị đe dọa, rắn hổ đất sẽ ngóc cao đầu và phình rộng mang. Phía sau của phần mang có thể quan sát thấy một hoa văn hình tròn giống như mắt kính. Thức ăn của loài rắn này bao gồm động vật gặm nhấm, cá, ếch và cả một số loài rắn khác…
Rắn hổ đất cũng có thể phun nọc để tấn công kẻ thù, nhưng chúng chủ yếu sử dụng răng nanh để cắn và tiêm nọc độc.
Tại Thái Lan có hơn 220 loài rắn, trong đó có khoảng hơn 30 loài rắn sở hữu nọc độc chết người.
Có 4 loài rắn hổ mang khác nhau được phân bố tại Thái Lan (không kể rắn hổ chúa vì đây là loài rắn không thuộc chi rắn hổ mang thực sự), bao gồm rắn hổ mang một mắt kính (còn gọi là rắn hổ đất), rắn hổ mang phun nọc Sumatra, rắn hổ mang phun nọc Đông Dương (còn gọi là rắn hổ mèo) và rắn hổ mang Trung Quốc. Đây đều là những loài rắn sở hữu nọc độc chết người.
Một nghiên cứu của Đại học Chulalongkorn (trụ sở tại Bangkok) cho biết mỗi năm có khoảng 7.000 người bị rắn cắn tại Thái Lan, khiến ít nhất 30 người thiệt mạng. Các loài hổ mang là thủ phạm gây ra số vụ rắn độc cắn nhiều nhất tại quốc gia này.
Cần làm gì nếu bị rắn độc cắn?
Theo các chuyên gia, trong trường hợp bị rắn độc cắn trúng, cần phải giữ nạn nhân bình tĩnh, tránh vận động nhiều khiến tim đập nhanh, đặt vị trí vết cắn thấp hơn tim để tránh nọc độc lan truyền nhanh hơn.
Các loài rắn độc thường sở hữu nọc độc khác nhau (nọc độc gây tê liệt thần kinh hoặc nọc độc máu gây hoại tử), do đó không nên sơ cứu nạn nhân bằng cách băng ga rô vì điều này có thể khiến vết thương bị hoại tử trầm trọng hơn. Cần phải lập tức đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được chăm sóc vết thương đúng cách.
Những biện pháp như rạch vết thương, hút chất độc, đắp lá thuốc hoặc sơ cứu không đúng cách… có thể khiến tình trạng nạn nhân càng thêm nghiêm trọng.
Hiện tại đã có huyết thanh giải độc cho vết cắn của các loài rắn độc phổ biến. Trong trường hợp không có huyết thanh kháng nọc hoặc không rõ loài rắn độc nào đã cắn, các bác sĩ sẽ điều trị bệnh nhân dựa vào triệu chứng giúp giảm nguy cơ tử vong và không để lại hậu quả sau khi bị rắn cắn.
Sứ mệnh lịch sử Artemis II cất cánh lúc 18h35 (giờ miền Đông Mỹ) từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy. Dù không đi vào quỹ đạo hay hạ cánh, sứ mệnh vẫn được xem là cột mốc quan trọng trong nỗ lực của NASA nhằm mở rộng sự hiện diện của con người ra ngoài quỹ đạo Trái Đất thấp.
Theo kế hoạch, phi hành đoàn sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng theo quỹ đạo "free-return", tiến xa hơn khoảng 7.560km so với phía xa của Mặt Trăng, vượt kỷ lục của Apollo 8 và trở thành hành trình xa Trái Đất nhất từng được con người thực hiện.
Dù là bài kiểm tra quan trọng đối với công nghệ không gian sâu của NASA, Artemis II đồng thời cũng là một sứ mệnh khoa học quy mô lớn.
Đánh giá rủi ro sức khỏe
Một trong những thí nghiệm đáng chú ý trên Artemis II là dự án AVATAR (A Virtual Astronaut Tissue Analog Response).
Cụ thể, thí nghiệm sử dụng các mô nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, mỗi mẫu chỉ nhỏ bằng một chiếc USB chứa các tế bào người sống được thiết kế để hoạt động tương tự như cơ quan thật.
Theo NASA, AVATAR tập trung vào mô tủy xương được nuôi từ tế bào lấy từ máu của các phi hành gia trước chuyến bay.
Tủy xương là nơi sản sinh tế bào máu và tế bào miễn dịch, đồng thời đặc biệt nhạy cảm với bức xạ, khiến nó trở thành mục tiêu quan trọng để đánh giá rủi ro sức khỏe trong các sứ mệnh không gian sâu.
Sau khi sứ mệnh kết thúc, các nhà nghiên cứu sẽ phân tích mẫu mô ở cấp độ phân tử để xem hàng nghìn gene phản ứng ra sao với môi trường không gian.
Kết quả sẽ được so sánh với dữ liệu từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) cũng như mẫu sinh học của phi hành gia trước và sau chuyến bay nhằm kiểm chứng độ chính xác của mô hình "cơ quan trên chip".
Các nghiên cứu trước đây trên ISS - nơi vẫn còn được bảo vệ một phần bởi từ trường Trái Đất cho thấy, phi hành gia bị mất xương ngay cả trong các nhiệm vụ ngắn ngày, cho thấy rủi ro sẽ lớn hơn nhiều trong các chuyến bay xa hơn.
Những phát hiện này có thể giúp xây dựng chiến lược chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa cho các phi hành gia trong tương lai.
Thử nghiệm khả năng chịu đựng trong không gian sâu
Một thí nghiệm quan trọng khác là ARCHeR (Artemis Research for Crew Health and Readiness), nhằm nghiên cứu cách phi hành gia thích nghi với môi trường sống chật hẹp bên trong tàu Orion, chỉ tương đương một căn hộ studio.
Các thành viên phi hành đoàn sẽ đeo thiết bị ở cổ tay để theo dõi mức độ căng thẳng, chuyển động, giấc ngủ và hiệu suất nhận thức.
Dữ liệu thời gian thực sẽ giúp các nhà khoa học phân tích tác động của sinh hoạt, nghỉ ngơi và sự cô lập đến sức khỏe và khả năng phối hợp trong không gian sâu.
Đồng thời, trong suốt sứ mệnh, phi hành gia sẽ thu thập mẫu nước bọt bằng cách thấm lên giấy đặc biệt - phương pháp đơn giản do Orion không có hệ thống làm lạnh.
Khi so sánh với mẫu trước và sau chuyến bay, dữ liệu từ nước bọt và máu sẽ giúp theo dõi những thay đổi miễn dịch do các yếu tố như bức xạ và cô lập gây ra.
Các nhà khoa học cũng sẽ theo dõi các virus "ngủ yên" có thể tái kích hoạt trong không gian, bao gồm virus liên quan đến thủy đậu và zona, hiện tượng từng được ghi nhận trên ISS.
Việc theo dõi sức khỏe phi hành gia sẽ bắt đầu từ nhiều tháng trước khi phóng và tiếp tục sau khi trở về.
Các bài kiểm tra thăng bằng, vận động và mô phỏng đi bộ ngoài không gian sẽ giúp đánh giá khả năng thích nghi và phục hồi của cơ thể trong điều kiện vi trọng lực kéo dài.
Đo lường bức xạ ngoài từ quyển Trái Đất
Không giống các phi hành gia trên ISS, phi hành đoàn Artemis II sẽ bay ra ngoài từ quyển bảo vệ của Trái Đất, nơi mức phơi nhiễm bức xạ cao hơn đáng kể.
Để theo dõi nguy cơ này, các phi hành gia sẽ mang theo thiết bị đo bức xạ cá nhân (dosimeter) trong túi, giúp ghi nhận mức phơi nhiễm theo thời gian thực.
Ngoài ra, sáu cảm biến bức xạ được lắp đặt trong khoang tàu Orion có thể phát hiện các đợt tăng đột ngột, chẳng hạn như bão Mặt Trời và cảnh báo phi hành đoàn kịp thời.
Dữ liệu từ các thiết bị này, cùng với các vệ tinh nhỏ (cubesat) do đối tác quốc tế cung cấp, sẽ giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn cách bức xạ tác động trong tàu Orion và ảnh hưởng đến cơ thể con người.
Góc nhìn hiếm có về Mặt Trăng
Khi Orion bay qua phía xa của Mặt Trăng, phi hành đoàn sẽ có khoảng 3 giờ quan sát khu vực mà con người chưa tiếp cận trực tiếp trong hơn 50 năm. Từ góc nhìn của Orion, Mặt Trăng sẽ có kích thước tương đương một quả bóng khổng lồ.
Trong thời gian này, các phi hành gia sẽ sử dụng kiến thức địa chất để chụp ảnh và mô tả các đặc điểm bề mặt được hình thành bởi va chạm cổ đại và dòng dung nham hàng tỷ năm trước.
Một trong những mục tiêu đáng chú ý là lưu vực Orientale - một "vết sẹo" va chạm khổng lồ rộng khoảng 960km, hình thành cách đây 3,8 tỷ năm, nằm ở ranh giới giữa nửa gần và nửa xa của Mặt Trăng, và chưa từng được quan sát trực tiếp trong kỷ nguyên Apollo.
Các phi hành gia cũng có thể ghi nhận những tia sáng lóe lên khi thiên thạch nhỏ va vào bề mặt hoặc các đám bụi lơ lửng gần đường chân trời Mặt Trăng, những hiện tượng vẫn chưa được hiểu rõ.
Những quan sát này được kỳ vọng sẽ định hướng cho các sứ mệnh Artemis trong tương lai, bao gồm kế hoạch đưa con người hạ cánh gần cực Nam Mặt Trăng. Dữ liệu thu thập từ quỹ đạo sẽ giúp xác định khu vực thăm dò, mẫu vật cần thu thập và những vùng có giá trị khoa học cao nhất.
Theo www.space.com
