Ở nhiều vùng quê Việt Nam, cây ớt là hình ảnh vô cùng quen thuộc. Loài cây này thường mọc ven bờ rào, trong vườn nhà hoặc được trồng xen kẽ như một loại gia vị không thể thiếu trong bữa ăn hằng ngày. Hầu hết mọi người chỉ biết đến quả ớt với vai trò tạo vị cay cho món ăn, nhưng ít ai để ý rằng toàn bộ cây ớt từ cành, lá cho đến rễ đều có những giá trị nhất định trong đời sống và y học dân gian.
Đặc biệt, lá ớt phần thường bị xem là “phụ” lại đang dần được nhìn nhận như một nguyên liệu giàu dinh dưỡng, thậm chí được nhiều người ví von là “nhân sâm của người nghèo” nhờ những công dụng đáng chú ý đối với sức khỏe.
Trong ký ức của nhiều người dân nông thôn, lá ớt không phải là thứ xa lạ. Nó từng được hái về nấu canh, xào hoặc ăn kèm trong những bữa cơm giản dị. Tuy nhiên, theo thời gian, khi thực phẩm công nghiệp và rau củ đa dạng hơn, lá ớt dần bị lãng quên, thậm chí nhiều người coi đó chỉ là phần “phụ phẩm” của cây ớt.
Thế nhưng trong kinh nghiệm dân gian, lá ớt lại được đánh giá là có tính ứng dụng cao trong ẩm thực, đặc biệt là trong các món ăn thanh mát mùa hè. Không chỉ tạo hương vị đặc trưng, lá ớt còn giúp món ăn trở nên dễ ăn hơn trong những ngày nắng nóng.
Không chỉ là nguyên liệu dân gian, lá ớt còn chứa nhiều dưỡng chất quan trọng. Theo một số phân tích dinh dưỡng, trong 100g lá ớt có thể chứa khoảng 233mg canxi một con số khá ấn tượng so với nhiều loại rau thông thường. Bên cạnh đó, lá ớt còn chứa carotene, vitamin C, chất xơ và nhiều hợp chất thực vật có lợi.
Nhờ thành phần phong phú, lá ớt được cho là có thể hỗ trợ tăng cường sức khỏe tổng thể, giúp cải thiện hệ tiêu hóa, kích thích vị giác và hỗ trợ quá trình hấp thu dinh dưỡng.
Ngoài ra, các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên trong lá ớt cũng góp phần bảo vệ cơ thể trước tác động của các gốc tự do yếu tố liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe mãn tính.
Trong y học cổ truyền, lá ớt có vị hơi đắng, tính mát, thường được nhắc đến với công dụng thanh nhiệt, giải độc và hỗ trợ lợi tiểu. Một số kinh nghiệm dân gian còn cho rằng việc sử dụng lá ớt trong bữa ăn có thể giúp cơ thể “mát hơn” trong những ngày thời tiết oi bức.
Ngoài ra, lá ớt còn được sử dụng như một nguyên liệu hỗ trợ trong một số bài thuốc dân gian nhằm cải thiện tình trạng khó tiêu, đầy bụng hoặc hỗ trợ phục hồi cơ thể sau những rối loạn tiêu hóa nhẹ.
Dù vậy, các chuyên gia vẫn khuyến cáo đây chỉ là kinh nghiệm truyền miệng, không nên xem là phương pháp điều trị thay thế y học hiện đại.
– Trong đời sống dân gian, lá ớt được nhắc đến với khá nhiều công dụng như:
– Có thể được sử dụng trong một số món ăn giúp kích thích ăn ngon miệng
Nhờ những đặc tính này, lá ớt thường được sử dụng nhiều hơn vào mùa hè, khi cơ thể dễ bị nóng trong và mệt mỏi.
Một trong những cách chế biến phổ biến và được nhiều gia đình ưa chuộng là canh tôm lá ớt món ăn vừa đơn giản vừa giàu dinh dưỡng.
Nguyên liệu:
Lá ớt non hoặc bánh tẻ: khoảng 300g
Tôm tươi: 200g
Hành lá, ớt hiểm (tùy khẩu vị)
Gia vị cơ bản: muối, tiêu, nước dùng
Cách chế biến:
Tôm được làm sạch, bóc vỏ, có thể băm nhỏ hoặc giữ nguyên để tạo độ ngọt tự nhiên cho nước canh. Lá ớt nhặt bỏ phần già, rửa sạch và để ráo.
Trước tiên, phần tôm có thể được xào sơ hoặc nấu cùng nước dùng để tạo vị ngọt tự nhiên. Sau đó cho lá ớt vào nồi, nấu nhanh trên lửa vừa để giữ được màu xanh và độ tươi của lá. Cuối cùng nêm nếm gia vị vừa ăn, thêm hành lá và ớt hiểm để tăng hương vị.
Thành phẩm là món canh có vị ngọt thanh từ tôm, hòa quyện cùng mùi thơm đặc trưng của lá ớt, tạo cảm giác dễ chịu, nhẹ bụng và rất phù hợp trong những ngày nắng nóng.
Ngoài canh, lá ớt còn có thể xào nhanh với tôm hoặc thịt băm, hoặc dùng nhúng lẩu, đều mang lại hương vị lạ miệng và hấp dẫn.
Dù giàu dinh dưỡng, lá ớt cũng cần được sử dụng đúng cách. Do đặc tính mềm, lá rất dễ chín nên không nên nấu quá lâu để tránh bị nát, mất màu và giảm hương vị.
Người dùng nên chọn lá non hoặc bánh tẻ để đảm bảo độ ngon. Lá quá già hoặc héo có thể làm món ăn bị đắng và kém hấp dẫn.
Ngoài ra, cần phân biệt rõ các loại ớt khác nhau, vì mỗi loại sẽ có đặc điểm sinh trưởng và hương vị riêng, phù hợp với từng mục đích sử dụng khác nhau trong ẩm thực.
Từ một bộ phận tưởng chừng bị lãng quên, lá ớt đang dần được nhìn nhận lại như một nguyên liệu dân dã giàu giá trị dinh dưỡng. Không chỉ góp mặt trong những món ăn truyền thống của người Việt, lá ớt còn thể hiện sự phong phú của ẩm thực quê nhà nơi mà những thứ bình dị nhất đôi khi lại chứa đựng giá trị bất ngờ.
Sự trở lại của lá ớt trong bữa ăn gia đình cũng phản ánh xu hướng tìm về thực phẩm tự nhiên, đơn giản nhưng tốt cho sức khỏe một xu hướng ngày càng được nhiều người quan tâm trong đời sống hiện đại.
Đó là những nội dung được thảo luận trong chương trình “Lãnh đạo TP gặp gỡ, lắng nghe thiếu nhi” năm 2026, với chủ đề: “Thiếu nhi TP Bác vững bước tiến vào kỷ nguyên mới”, sáng ngày 29-5 tại Trung tâm Hội nghị 272.
Cuộc gặp có Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh; Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết; Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường; Thành ủy viên, Phó chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư Thành Đoàn TP.HCM Ngô Minh Hải, cùng một số lãnh đạo đại diện HĐND, UBND TP.HCM, các sở, ban, ngành với 150 đại biểu thiếu nhi tiêu biểu.
Trần Thanh Duy (Liên đội Trường THCS Nguyễn Văn Tố, phường Diên Hồng) đề xuất có thêm không gian luyện tập thể thao miễn phí dành cho các vận động viên nhí.
Thanh Duy cho rằng nhiều sân chơi, sân tập hiện nay còn hạn chế về diện tích và thiếu trang thiết bị chuyên dụng, khiến nhiều thiếu nhi có năng khiếu chưa có điều kiện rèn luyện, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và tinh thần.
Trước trăn trở đó, Thanh Duy mong muốn TP.HCM cần mở rộng thêm các công viên thể thao công cộng dành riêng cho thiếu nhi và thanh thiếu niên. Đồng thời cần có những chính sách cụ thể để khuyến khích các em tham gia luyện tập thể thao, nâng cao sức khỏe và phát triển bản thân.
Các công viên, vườn hoa, nhà thiếu nhi… được mở cửa và ưu tiên cho các nhóm vận động viên nhí được tập luyện, sinh hoạt thường xuyên. Cần bố trí các khu vực riêng trong công viên cho từng môn thể thao như bóng đá, bóng rổ, võ thuật… để luyện tập an toàn mà không ảnh hưởng đến sinh hoạt chung.
“Nếu thành phố quan tâm đầu tư đúng mức cho các không gian thể thao cộng đồng thì sẽ tạo điều kiện để nhiều bạn nhỏ phát triển năng khiếu, nâng cao sức khỏe và góp phần xây dựng một thế hệ trẻ năng động, tự tin và toàn diện hơn”, Duy bày tỏ.
Bạn Đỗ Gia Huy (Liên đội Trường THCS Phú Hòa, phường Phú Lợi) cho rằng mạng xã hội trở thành “bất ly thân” của trẻ em từ rất sớm. Nhiều bạn dù chưa biết chữ nhưng đã thao tác điện thoại thành thạo, thường xuyên xem các video ngắn, rác, nội dung phản cảm… ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức của trẻ em.
Từ trăn trở đó, Gia Huy đề xuất cần chú trọng nuôi dưỡng các giá trị ngay từ trong học đường. Nhà trường có thể tổ chức các cuộc thi như “Đại sứ an toàn số học đường” giúp học sinh nâng cao nhận thức về kỹ năng sử dụng không gian mạng an toàn, hiểu được đâu là đúng - sai và chủ động né tránh các nội dung độc hại.
Bên cạnh đó, Gia Huy cũng đề xuất TP.HCM phối hợp với các công ty của các nền tảng mạng xã hội để tạo ra các ứng dụng mạng xã hội nên được thiết kế phù hợp với từng nhóm tuổi, đặc biệt là trẻ em. Đồng thời cần có quy trình xác minh độ tuổi nghiêm ngặt bằng định danh cá nhân.
Ngoài ra, Gia Huy mong muốn các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các cá nhân đăng tải nội dung bạo lực, phản cảm, các trào lưu độc hại trên mạng xã hội để xây dựng môi trường mạng an toàn cho trẻ em.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường tiếp thu các ý kiến, hiến kế sâu sắc từ thiếu nhi.
Theo ông Cường, thời gian tới TP.HCM sẽ tiếp tục nỗ lực xây dựng thêm trường học, đảm bảo cơ sở vật chất hiện đại, đội ngũ giáo viên chất lượng, gắn với giáo dục di sản, truyền thống và kỹ năng số. TP cũng sẽ tăng cường thêm công viên, các thiết chế văn hóa, thể thao; xây dựng môi trường học đường an toàn…
Thành phố đặt mục tiêu mỗi trường học mỗi năm có ít nhất một chương trình sân khấu học đường; giáo dục truyền thống gắn với giáo dục địa phương; xây dựng chủ trương hình thành một bảo tàng khoa học - công nghệ...
Ông cũng “đặt hàng” thiếu nhi TP.HCM tiếp tục thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy, lan tỏa tinh thần học tập, rèn luyện, trở thành những gương điển hình tích cực trong học đường.
Đồng thời thường xuyên đóng góp ý kiến, hiến kế qua các kênh của Hội đồng Đội TP.HCM, nhà trường, kỳ họp Hội đồng Trẻ em TP.HCM… để đảm bảo các ý kiến được tiếp nhận và phản hồi tới lãnh đạo TP một cách kịp thời.
Ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, nói sẽ ghi nhận và tặng các bộ trống kèn cho các trường.
Về xây dựng văn hóa số và an toàn không gian mạng, ông ghi nhận các giải pháp của thiếu nhi. Hiện sở đã xây dựng giáo trình “bình dân học vụ số”, công dân số với các quy định, cảnh báo và dấu hiệu nhận biết an toàn trên không gian mạng. Sở yêu cầu các nhà trường bố trí giáo viên hướng dẫn, giúp học sinh trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng khi học tập, sinh hoạt trên không gian mạng.
Bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết thời gian qua sở đã phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức nhiều cuộc thi, sân chơi về ý tưởng sáng tạo và hiến kế cho thiếu nhi.
Sở mong muốn Hội đồng Đội TP tiếp tục đồng hành tuyên truyền, lan tỏa các cuộc thi, khuyến khích học sinh tham gia nghiên cứu khoa học, đưa các ý tưởng khả thi vào thực tiễn.
Bên cạnh đó, bà Huệ nói sở cũng hướng đến mục tiêu, đặc biệt chú trọng vấn đề an toàn thông tin và an ninh mạng cho học sinh.
Trong thời gian tới, sở sẽ cùng phối hợp tổ chức thêm nhiều lớp tuyên truyền, phổ biến kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, hiệu quả cho học sinh.
Do sự việc xảy ra vào ban đêm nên gia đình không phát hiện kịp thời. Chỉ đến khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sụp mi, đau họng, nuốt khó rồi nhanh chóng chuyển nặng với tình trạng nôn nhiều, đau bụng, khó thở và liệt cơ, người nhà mới đưa đi cấp cứu.
Tại bệnh viện, bệnh nhi được chẩn đoán bị rắn độc cắn và lập tức hồi sức tích cực để vượt qua cơn nguy kịch. Hiện sức khỏe trẻ có tiến triển, song do nhập viện muộn và xuất hiện nhiều tổn thương nên vẫn cần tiếp tục điều trị lâu dài.
Theo các bác sĩ, thời gian gần đây nhiều cơ sở y tế tại Thanh Hóa liên tục tiếp nhận các trường hợp bị rắn độc cắn phải nhập viện cấp cứu. Đây đang là mùa sinh sản của rắn nên chúng thường xuất hiện tại khu dân cư, vườn tược, đồng ruộng hay khu vực có nhiều cây cối, ao hồ, làm nguy cơ rắn cắn gia tăng.
TS.Bs Ngô Việt Hưng, Trưởng khoa Cấp cứu, Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, cho biết nhiều bệnh nhân đến viện muộn hoặc sơ cứu không đúng cách khiến tình trạng nhiễm độc nặng hơn, làm tăng nguy cơ biến chứng thậm chí ảnh hưởng tính mạng.
Đặc biệt, khi phát hiện bị rắn cắn, nhiều người dân vẫn áp dụng các biện pháp truyền miệng như rạch vết thương, hút nọc độc, đắp lá thuốc, bó ga - rô chặt, khiến các chi liên quan bị tổn thương nặng, hoại tử. Đây đều là những cách làm nguy hiểm.
Bác sĩ khuyến cáo khi bị rắn cắn, người dân tuyệt đối không đắp lá, không băng ga-rô mà cần vệ sinh vết thương bằng xà phòng, băng ép tại chỗ và nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế điều trị.
Tuy nhiên, xét dưới góc độ dinh dưỡng và sức khỏe, đặc biệt là đối với chức năng thận, việc tiêu thụ cà muối thường xuyên lại tiềm ẩn nhiều rủi ro. Những ảnh hưởng này chủ yếu đến từ hàm lượng muối cao, quá trình lên men và các hợp chất sinh ra trong quá trình bảo quản.
Vấn đề lớn nhất của cà muối là lượng natri rất cao. Trong quá trình muối, cà được ngâm trong dung dịch muối đậm đặc để lên men và bảo quản lâu dài.
Khi ăn nhiều thực phẩm giàu natri, cơ thể sẽ phải giữ nước để cân bằng nồng độ muối trong máu, từ đó làm tăng áp lực lên thận - cơ quan chịu trách nhiệm lọc và đào thải các chất dư thừa. Lâu dài, điều này có thể góp phần làm suy giảm chức năng thận, nhất là ở những người đã có bệnh lý nền như tăng huyết áp hoặc suy thận.
Bên cạnh đó, tiêu thụ nhiều natri còn liên quan trực tiếp đến tăng huyết áp - một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương thận. Khi huyết áp tăng, các mạch máu nhỏ trong thận bị tổn thương, làm giảm khả năng lọc máu. Do đó, việc ăn cà muối thường xuyên có thể gián tiếp làm trầm trọng thêm các vấn đề về thận thông qua cơ chế này.
Ngoài yếu tố muối, quá trình lên men cà muối nếu không đảm bảo vệ sinh có thể sinh ra các vi khuẩn có hại hoặc hợp chất không mong muốn. Những chất này khi tích tụ trong cơ thể không chỉ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa mà còn làm tăng gánh nặng giải độc cho thận. Đối với người có chức năng thận yếu, khả năng xử lý các chất này kém hơn, dẫn đến nguy cơ tích tụ độc tố.
Người có vấn đề về dạ dày: Do đặc tính lên men và vị chua mặn, cà muối dễ kích thích niêm mạc dạ dày, khiến lượng axit tiết ra nhiều hơn. Điều này có thể làm tình trạng viêm loét hoặc trào ngược trở nên nghiêm trọng hơn.
Đặc biệt, cà muối chưa chín kỹ còn dễ gây đầy bụng, khó tiêu, khiến hệ tiêu hóa phải hoạt động quá mức.
Người mắc bệnh thận: Cà muối chứa lượng muối cao, trong khi thận là cơ quan chịu trách nhiệm lọc và đào thải natri. Việc tiêu thụ món ăn này thường xuyên sẽ tạo áp lực lớn lên thận, khiến chức năng lọc suy giảm.
Về lâu dài, người bệnh có thể gặp tình trạng giữ nước, phù nề và rối loạn điện giải.
Người bị cao huyết áp: Hàm lượng muối cao trong cà muối là yếu tố khiến huyết áp dễ tăng. Với những người đã có tiền sử cao huyết áp, việc ăn món này có thể làm huyết áp khó kiểm soát hơn, từ đó gia tăng nguy cơ biến chứng như đột quỵ hoặc các bệnh tim mạch.
Phụ nữ đang mang thai: Trong thai kỳ, chế độ dinh dưỡng cần được kiểm soát chặt chẽ. Cà muối không chỉ mặn mà còn là thực phẩm lên men, dễ ảnh hưởng đến cơ thể nhạy cảm của mẹ bầu. Ăn mặn nhiều có thể dẫn đến phù nề hoặc tăng huyết áp thai kỳ, gây nguy cơ cho cả mẹ và thai nhi.
Người có bệnh tim mạch: Việc tiêu thụ nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng gánh nặng cho tim. Với người có bệnh lý tim mạch, ăn cà muối thường xuyên có thể khiến tim phải làm việc nhiều hơn, từ đó làm tăng nguy cơ biến chứng. Một chế độ ăn nhạt và cân bằng sẽ có lợi hơn cho nhóm đối tượng này.
Dù là món ăn quen thuộc, cà muối vẫn cần được sử dụng một cách hợp lý. Hiểu rõ thể trạng của bản thân và điều chỉnh khẩu phần phù hợp sẽ giúp hạn chế rủi ro, đồng thời bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Dù không cần loại bỏ hoàn toàn, nhưng cà muối nên được sử dụng một cách hợp lý để tránh gây hại:
- Chỉ nên ăn với lượng nhỏ: Xem cà muối như món ăn kèm, không nên dùng thường xuyên hoặc ăn quá nhiều trong một bữa.
- Ưu tiên cà muối chín kỹ: Cà muối chưa đủ độ chua có thể chứa chất không tốt, dễ gây đầy bụng hoặc khó tiêu.
- Hạn chế ăn quá mặn: Có thể rửa sơ cà trước khi ăn để giảm bớt lượng muối.
- Kết hợp với thực phẩm thanh đạm: Ăn cùng rau luộc, canh nhạt để cân bằng lượng muối nạp vào cơ thể.
- Bảo quản đúng cách: Tránh dùng cà muối đã để quá lâu, có dấu hiệu nổi váng, mềm nhũn hoặc có mùi lạ.
Sử dụng cà muối đúng cách không chỉ giúp giữ được hương vị quen thuộc mà còn hạn chế những tác động tiêu cực đến sức khỏe, đặc biệt với những người có cơ địa nhạy cảm hoặc đang mắc bệnh lý.
