Theo CNN, trong báo cáo công bố hôm 11/6, Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ (NOAA) thông báo El Nino đã bắt đầu và dự kiến sẽ mạnh lên thành siêu El Nino, gây ra những thay đổi lớn trong mô hình thời tiết toàn cầu và khí hậu nóng hơn. Trung tâm Dự báo Khí hậu (CPC) của NOAA ước tính có 63% khả năng đợt El Nino này sẽ trở thành sự kiện “rất mạnh” (thường gọi là siêu El Nino). Đây sẽ là một trong những sự kiện El Nino mạnh nhất lịch sử từ năm 1950. CPC cũng chắc chắn 100% El Nino sẽ tiếp diễn qua mùa thu năm nay và khả năng kéo dài sang mùa đông năm sau rất cao.
Theo BBC, cường độ của El Nino được đo bằng mức nhiệt độ mặt biển tăng lên so với trung bình ở vùng biển Thái Bình Dương dọc xích đạo. Sự kiện El Nino mạnh được xác định với nhiệt độ cao hơn mức trung bình 1,5 độ C. Để xếp loại là siêu El Nino, nhiệt độ nước ở vùng nhiệt đới Thái Bình Dương phải cao hơn mức trung bình 2 độ.
Theo Live Science, tuần trước, Trung tâm Dự báo Thời tiết Tầm trung châu Âu, cũng cảnh báo El Nino đang hình thành năm nay có khả năng trở thành sự kiện mạnh nhất từng được ghi nhận. Dự đoán này ngày càng được củng cố bởi các mô hình khí hậu hàng đầu thế giới. Khoảng 75% mô hình trong số đó dự báo nhiệt độ mặt biển Thái Bình Dương sẽ tăng cao kỷ lục, ít nhất 2,5 độ C trên mức trung bình, một số mô hình khác thậm chí đưa ra mức 4 độ C, theo Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu.
Trong vài tháng qua, hướng gió thay đổi thúc đẩy một lượng lớn nước nóng bất thường di chuyển từ phía tây tới vùng nhiệt đới phía đông Thái Bình Dương. Khối nước đó vươn sâu 183-305 m dưới đại dương và bắt đầu nổi lên mặt biển ở khu vực cách xa hàng nghìn kilomet về phía đông, gần Nam Mỹ. Cơ chế động lực tương tự cũng diễn ra trong các đợt El Nino mạnh trước đây.
El Nino xảy ra lặp lại 2-7 năm một lần, nằm trong chu kỳ khí hậu tự nhiên El Nino-Dao động Nam (ENSO) ở Thái Bình Dương. Chu kỳ ENSO chuyển đổi giữa pha nóng El Nino và pha lạnh La Nina với các pha trung hòa xen kẽ. El Nino khiến nhiệt độ mặt biển cao hơn ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, làm suy yếu hoặc đảo ngược gió mậu dịch, gây rối loạn nhiệt độ và mô hình mưa toàn cầu.
Sự kiện El Nino gần đây nhất kéo dài từ tháng 6/2023 đến tháng 4/2024, mang đến lượng nhiệt khổng lồ biến năm 2024 thành năm nóng nhất trong lịch sử với nhiệt độ toàn cầu lần đầu tiên vượt quá mốc giới hạn 1,5 độ do Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu đặt ra. Đợt El Nino mới cũng sẽ nâng cao nhiệt độ toàn cầu trong năm nay và năm sau, khiến Trái Đất có thể đạt tới hoặc vượt qua kỷ lục trước đó.
Theo AP, El Nino ảnh hưởng khác nhau tới từng khu vực. El Nino thường làm giảm hoạt động của mùa bão ở Đại Tây Dương, nhưng tăng cường ở Thái Bình Dương. Vì vậy, trong khi bờ Đông và khu vực ven Vịnh Mexico của Mỹ có thể an toàn, Hawaii và nhiều đảo khác có thể đối mặt những cơn bão nguy hiểm hơn. Các nhà khoa học khí hậu dự đoán vùng Trung Đông đang chịu hạn hán cũng có thể hưởng lợi từ sự kiện El Nino.
Phần phía tây Nam Mỹ thường có mưa lớn và lũ lụt cùng với mùa hè ấm hơn. Ấn Độ sẽ trải qua những đợt nắng nóng mạnh hơn, trong khi hạn hán, cháy rừng và nhiệt độ cao đe dọa Australia. Theo Muhammad Azhar Ehsan, nhà khoa học khí hậu của Đại học Columbia kiêm chuyên gia về El Nino, khu vực Đông Bắc châu Phi sẽ thay đổi thời tiết từ hạn hán nghiêm trọng đến mưa lớn dữ dội. Ở Mỹ, El Nino làm tăng mưa bão ở phía nam, nguy cơ lũ lụt do triều cường, tảo nở hoa ở bờ Tây và thay đổi mô hình di cư của sinh vật biển.
El Nino thường hình thành vào mùa hè, đạt đỉnh vào cuối thu hoặc đầu đông và suy yếu vào mùa xuân năm sau. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu của Ehsan dự báo đợt El Nino này sẽ đạt đỉnh sớm hơn 1-2 tháng dựa trên dấu hiệu mạnh mẽ từ những tuần gần đây. Nhà khoa học khí hậu Gabriel Vecchi của Đại học Princeton, Mỹ, cho biết các El Nino lớn như vậy cũng có xu hướng kéo dài hơn.
Trong cuộc trao đổi về an ninh mạng doanh nghiệp và giáo dục tại TP.HCM với Báo Thanh Niên, Eugene Kaspersky - CEO của Kaspersky cho rằng bài toán nhân lực của ngành này không bắt đầu từ phần mềm hay công cụ, mà từ nền tảng tư duy. Theo ông, khi các mối đe dọa trên không gian mạng liên tục thay đổi và AI ngày càng được cả bên phòng thủ lẫn bên tấn công khai thác, người trẻ muốn đi đường dài với an ninh mạng cần chuẩn bị từ rất sớm những năng lực cốt lõi, trong đó toán học là nền tảng quan trọng nhất.
Ông nhìn nhận nhận thức về an ninh mạng của người dùng hiện nay đã tốt hơn trước, bởi sau hơn 30 năm sống cùng internet, phần lớn đã hiểu công nghệ số vừa mang lại tiện ích, vừa kéo theo rủi ro. Tuy vậy, các mối đe dọa mạng không đứng yên. Mỗi năm lại xuất hiện thêm những phương thức tấn công mới, từ các kịch bản nhắm vào hệ thống công nghiệp đến việc lợi dụng AI và deepfake để tăng hiệu quả lừa đảo. Theo ông Eugene, điều này khiến việc học hỏi trong lĩnh vực an ninh mạng không thể dừng lại ở kiến thức nền hay kinh nghiệm cũ.
Khi được hỏi nên dạy gì từ sớm cho học sinh nếu muốn chuẩn bị cho lĩnh vực an ninh mạng, CEO Eugene Kaspersky đưa ra câu trả lời trực diện: hãy học toán. Theo ông, toán học không chỉ là một môn học mà là công cụ giúp hình thành cấu trúc tư duy, khả năng suy luận logic và cách tiếp cận vấn đề có hệ thống.
Từ góc nhìn này, toán học không chỉ phục vụ riêng cho kỹ sư hay nhà nghiên cứu, mà còn tạo nền cho nhiều hướng nghề nghiệp khác nhau. Riêng với an ninh mạng, đây là lớp kiến thức giúp người học có thể đi sâu hơn vào công nghệ, từ phân tích dữ liệu, xây dựng thuật toán đến phát triển các hệ thống AI. Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, thị trường không chỉ cần người biết sử dụng công cụ mà cần thêm những người có thể tham gia xây dựng chúng.
Thông điệp này cũng cho thấy cách nhìn khá rõ của ông về giáo dục an ninh mạng. Thay vì chạy theo các kỹ năng ngắn hạn hay những công cụ đang phổ biến, người học cần xây một nền tư duy đủ chắc để thích nghi với sự thay đổi của công nghệ. Nếu có được tư duy toán học, người trẻ sẽ có lợi thế lớn hơn khi bước vào những lĩnh vực đòi hỏi phân tích sâu như AI hay bảo mật.
Ngoài nền tảng toán học, ông Eugene cho rằng người làm an ninh mạng trong giai đoạn mới phải chấp nhận một thực tế: đây là nghề học liên tục. Theo ông, an ninh mạng không phải một dự án có điểm kết thúc mà là một quá trình. Các mối đe dọa thay đổi theo từng năm, nên nhân lực trong ngành cũng phải liên tục cập nhật kiến thức, kỹ năng và cách ứng phó.
An ninh mạng không chỉ là câu chuyện của công nghệ. Trong nhiều vụ tấn công thành công, yếu tố con người vẫn là mắt xích quan trọng, bên cạnh các lỗ hổng kỹ thuật. Những hình thức lừa đảo dựa trên kỹ nghệ xã hội, liên kết độc hại hay deepfake cho thấy chỉ một thao tác sai của người dùng cũng có thể mở đường cho kẻ tấn công. Vì vậy, theo ông, đào tạo nhận thức bảo mật phải đi cùng đào tạo chuyên môn.
Ở cấp độ nghề nghiệp, nhân lực an ninh mạng hiện nay còn phải có khả năng điều tra và phân tích. Đây là lĩnh vực vừa cần người phát triển công nghệ mới, vừa cần người có thể lần theo dấu vết, hiểu động cơ của đối tượng tấn công và dự đoán bước đi tiếp theo. Nói cách khác, ngành này không chỉ cần những người biết xây dựng hệ thống, mà còn cần những người có thể “đọc” cách đối phương hành động trên không gian mạng.
Từ những nhận định đó, thông điệp ông gửi tới học sinh, sinh viên khá rõ: muốn theo đuổi an ninh mạng trong thời AI, không thể chỉ học để dùng công cụ. Điều quan trọng hơn là rèn tư duy logic, giữ thói quen học liên tục và chuẩn bị cho một lĩnh vực luôn vận động, nơi kiến thức kỹ thuật phải đi cùng khả năng phân tích con người và bối cảnh tấn công.
Sự cố xảy ra hôm 19/4, khi tên lửa New Glenn của Blue Origin, công ty hàng không vũ trụ do tỷ phú Jeff Bezos sáng lập, cất cánh trong nhiệm vụ thứ ba mang tên New Glenn 3 từ Căn cứ Lực lượng Vũ trụ Cape Canaveral ở Florida.
Vụ phóng ban đầu diễn ra theo đúng kế hoạch, đưa vệ tinh Internet BlueBird 7 của công ty AST SpaceMobile lên không gian. Quá trình thu hồi tầng thứ nhất của tên lửa cũng diễn ra suôn sẻ khi nó đáp xuống tàu không người lái Jacklyn ở Đại Tây Dương. Tầng tên lửa này đã thực hiện thành công chuyến bay vào tháng 11 năm ngoái, được Blue Origin tân trang, đổi động cơ và lần đầu tái sử dụng trong chuyến bay hôm 19/4.
Tuy nhiên, Blue Origin và AST SpaceMobile sau đó xác nhận, BlueBird 7 bị đưa vào quỹ đạo thấp hơn dự kiến, khiến vệ tinh không thể duy trì hoạt động và chi phí dự kiến được bồi hoàn theo chính sách bảo hiểm. Lực lượng Vũ trụ Mỹ cho biết, tầng trên của New Glenn và vệ tinh đã rơi trở lại khí quyển hôm 20/4.
Dave Limp, CEO Blue Origin, thông báo rằng theo dữ liệu sơ bộ, một trong các động cơ tầng trên của tên lửa đã không tạo ra đủ lực đẩy. Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đang chỉ thị công ty điều tra sự cố, đồng nghĩa New Glenn sẽ không thể phóng cho đến khi cuộc điều tra hoàn tất. Điều này có thể ảnh hưởng đến tham vọng tiến hành thêm 12 vụ phóng tên lửa của Blue Origin trong năm nay.
BlueBird 7 là vệ tinh cung cấp Internet trực tiếp cho điện thoại di động, thuộc thế hệ thứ hai (Block 2) của dòng vệ tinh BlueBird. Đến nay, mới chỉ có một vệ tinh BlueBird Block 2 hoạt động trên đúng quỹ đạo, được phóng vào tháng 12 năm ngoái bằng tên lửa Ấn Độ. Đây là một trong những vệ tinh lớn nhất ngoài không gian với ăng-ten có diện tích 223 m2. Chúng lớn hơn đáng kể so với thế hệ cũ, vốn có ăng-ten rộng 64,4 m2 và đã có 5 chiếc bay lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp.
New Glenn là tên lửa hai tầng cao 98 m và đặt tên theo John Glenn, người Mỹ đầu tiên bay quanh quỹ đạo Trái Đất năm 1962. Với khả năng chở 50 tấn lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, nó có sức mạnh gần bằng tên lửa Falcon Heavy của SpaceX và gần gấp đôi tên lửa Vulcan Centaur mới của United Launch Alliance. Tầng thứ nhất của New Glenn được thiết kế để tái sử dụng, dự kiến có thể bay ít nhất 25 lần.
Hiện chưa rõ sự cố hôm 19/4 ảnh hưởng thế nào đến những vụ phóng tên lửa New Glenn trong tương lai, bao gồm cả kế hoạch đổ bộ Mặt Trăng bằng tàu không người lái của Blue Origin cuối năm nay. Công ty đang dùng nguyên mẫu tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1 (MK1) làm phương tiện thử nghiệm để phát triển tàu MK2 lớn hơn nhiều, dự kiến hỗ trợ các nhiệm vụ đưa phi hành đoàn đến cực nam Mặt Trăng trong chương trình Artemis của NASA.
Mặc dù chúng ta vẫn còn xa vời với những chiếc "ô tô bay" hay "robot trợ giúp hình người" như trong các tác phẩm khoa học viễn tưởng, nhưng sự phát triển của công nghệ đã mang đến những sản phẩm hữu ích như robot hút bụi. Thiết bị này đã trở thành một phần quan trọng trong công việc dọn dẹp của nhiều gia đình, đặc biệt là những người nuôi thú cưng.
Tuy nhiên, giống như các thiết bị điện tử khác, robot hút bụi cũng cần được bảo trì và cuối cùng sẽ cần phải thay thế. Câu hỏi đặt ra là robot hút bụi sẽ dùng được trong bao lâu trước khi phải thay thế? Nắm bắt được câu trả lời, người dùng có thể sẽ đưa ra quyết định mua sắm phù hợp hơn.
Theo SlashGear, tùy thuộc vào thương hiệu, chất lượng, tần suất sử dụng và cách bảo trì, tuổi thọ trung bình của một robot hút bụi dao động từ 4 đến 6 năm. Theo thời gian, người dùng có thể nhận thấy robot hút bụi cần bảo trì nhiều hơn, với các vấn đề như pin nhanh hết và các bộ phận hỏng hóc.
Có những biện pháp giúp kéo dài tuổi thọ cho thiết bị này, từ việc bảo trì cho đến môi trường hoạt động của chúng.
Để bảo trì robot hút bụi hiệu quả, người dùng nên thực hiện vệ sinh định kỳ, kiểm tra các bộ phận như chổi, bánh xe và động cơ để phát hiện tóc rối, mảnh vụn hay bụi bẩn. Đặc biệt, cần chú ý đến trạm sạc, đảm bảo các điểm tiếp xúc luôn sạch sẽ và không bị bụi bám. Một số bộ phận có thể cần thay thế vài tháng một lần, vì vậy hãy sử dụng các linh kiện được nhà sản xuất phê duyệt.
Ngoài ra, hãy đảm bảo robot hút bụi được sạc ở nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh nắng trực tiếp. Robot cần được sạc đầy trước khi sử dụng. Cuối cùng, đừng quên kiểm tra các bản cập nhật phần mềm, vì chúng có thể mang lại những cải tiến về hiệu suất và thời gian sử dụng pin, từ đó giúp kéo dài tuổi thọ cho robot hút bụi.
