Chiều muộn ngày đầu tháng 6 ở xã Tây Phương, Nguyễn Diệu Linh, 32 tuổi, đứng trước hiên nhà nhìn ba đứa con đang chạy nhảy quanh không gian được ghép từ hai khối container cũ. Căn nhà rộng 110 m2, bốn phòng ngủ mở ra khu sinh hoạt chung, giúp vợ chồng cô có thể để mắt đến các con từ bất kỳ góc nào.
“Cùng với những đứa con, ngôi nhà là thành quả đáng tự hào của vợ chồng tôi sau 10 năm cưới nhau”, Diệu Linh nói.
Diệu Linh và anh Đỗ Hữu Chính cưới nhau năm 2016, khi cả hai vừa tốt nghiệp đại học. Cuộc sống những năm đầu trôi qua êm đềm cho đến khi con gái đầu lòng được chẩn đoán mắc ung thư võng mạc khi mới 17 tháng tuổi, đầu năm 2019.
Linh quyết định nghỉ việc để chạy chữa cho con. Mọi chi phí sinh hoạt, thuốc men lúc đều dồn lên đồng lương chưa tới 10 triệu đồng của anh Chính. Giai đoạn đó người vợ phát hiện mang thai bé thứ hai.
Linh vốn là người bẩm sinh đã có một quả thận và hai tử cung. Bác sĩ cảnh báo cô rất khó thụ thai, nếu có cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe. Khi cô định đình chỉ thai kỳ, anh Chính động viên: “Con đến là phúc. Khó khăn ra sao, vợ chồng mình sẽ cùng nhau gánh vác”.
Những ngày tháng sau đó, phía trước Linh vác bụng bầu, sau lưng cõng theo con gái gần 2 tuổi lả đi vì truyền hóa chất. “Có hôm sát giờ truyền mà chờ thang máy lâu quá, tôi cõng con leo bộ bốn tầng lầu, tay xách vali. Giờ nghĩ lại chẳng hiểu sao ngày đó mình vượt qua được”, chị kể.
Để gồng gánh gia đình, anh Chính làm việc từ sáng đến đêm nhưng không thể cáng đáng nổi. Tiền thuốc của con và sinh hoạt phí phải nhờ nội, ngoại hỗ trợ. Tiền nhà trọ khất vài tháng mới trả. “Tôi nghĩ nếu cứ đi làm thuê sẽ chẳng bao giờ thoát khỏi tình cảnh này”, Chính nói.
Giữa năm 2019 anh quyết định nghỉ việc, vay 50 triệu đồng khởi nghiệp cùng bạn. Song do chọn sản phẩm ngách và mất nhiều thời gian tiếp cận khách hàng, anh mất trắng tiền vốn.
Cuối năm đó, con gái tạm ổn sau 6 đợt hóa trị, bé thứ hai cũng vừa chào đời. Dịch Covid ập đến, cả nhà bốn người dắt nhau về quê nương nhờ bố mẹ.
Những ngày đầu giãn cách, nhu cầu mua sắm online bùng nổ. Vợ chồng Linh chớp thời cơ, bán từ trang sức bạc đến quần áo, cây cảnh, đồ nội thất. Ngày nào vợ chồng cũng làm việc từ 6h sáng đến 2-3h đêm để chốt đơn, đóng hàng. “Mỗi ngày tôi phải trả lời hàng nghìn tin nhắn, mười đầu ngón tay tê dại”, Linh kể.
Công việc thuận lợi giúp họ trả hết nợ. Nhưng sóng gió lại ập tới. Năm 2021, bố Linh, ông Nguyễn Văn Nội, phát hiện ung thư phổi di căn, tiên lượng sống chỉ tính bằng tháng. Nhà ngoại neo người, không có ai trợ giúp được. Anh Chính mang theo máy tính vào viện vừa làm việc, vừa chăm bố để vợ yên tâm ở nhà chăm con.
Phép màu xuất hiện khi ông Nội hợp thuốc, nhưng chi phí tới 30 triệu đồng mỗi tháng. Ông tính bán nửa mảnh đất đang ở để chữa bệnh nhưng người con rể gạt đi. “Bố cứ yên tâm chữa trị. Nếu phải bán sẽ bán đất của chúng con”, anh Chính nói.
Đầu năm 2024, Linh tách ra bán quần áo nhưng thiếu kỹ năng quản lý, cuối năm cô gánh khoản nợ hơn 100 triệu đồng. Cô nhắn tin báo nợ cho chồng nhưng không thấy hồi âm. Tối về, chồng đã nấu cơm dọn sẵn. Ăn xong, anh rủ vợ đi dạo. Cả hai đi rất lâu trong im lặng, cho đến khi Chính dừng bước, giọng chùng xuống: “Anh cũng thất bại rồi”.
Do mở rộng quá nhanh, mọi thứ tuột khỏi tầm kiểm soát của anh. Hàng ngoại kẹt biên, hàng nội kém chất lượng. Họ kinh doanh theo xu hướng, nhiều món đồ lỗi mốt sau một mùa. Vốn liếng hết sạch.
“Lúc đó hai vợ chồng chỉ biết nhìn nhau cười. Tiền hết nhưng mình có thêm bài học”, Linh nói.
Trong lúc khó khăn đó, họ đón thêm đứa con thứ ba. Nhà đông người, các con dần lớn, họ không thể sống mãi trong ngôi nhà chật chội của cha mẹ cùng với hai người bác độc thân. Tài chính eo hẹp, lại phải giữ một khoản dự phòng rủi ro y tế khi bố chồng vừa phát hiện suy tim, còn bố vợ đang điều trị ung thư.
Anh Chính nảy ra ý tưởng làm nhà bằng container để ra ở riêng.
Ngày chồng mang hai chiếc container về, Linh sốc. “Chúng giống như hai khối sắt vụn, móp méo trên bãi đất trống không”, cô kể.
Họ tìm khắp xã không được nhóm thợ xây hay xưởng cơ khí nào chịu nhận thi công. Đang lúc thất nghiệp, Chính cùng với bố đẻ và anh rể, bắt tay tự làm. Giữa ngày hè oi bức năm 2025, ba người cặm cụi cưa cắt lớp vỏ, hàn từng khung thép, lắp lan can, lợp mái nhà. Họ tự mày mò đi đường nước, kéo điện, dựng cả cột chống sét.
Sau bốn tháng, ngôi nhà thành hình. Hai thùng container xếp song song chia thành bốn phòng ngủ, khoảng trống ở giữa lợp tôn, ốp nhựa làm phòng khách và bếp. Để chống nóng, tất cả các phòng đều được trang bị điều hòa. Tổng chi phí hoàn thiện 300 triệu đồng, trong đó 200 triệu tiền vật tư, còn lại là nội thất.
Trong quá trình làm nhà, vợ chồng Linh quyết định khởi nghiệp lần thứ ba. Họ tìm kiếm nguồn hàng, buôn bán trở lại để duy trì thu nhập. Việc giải quyết xong bài toán an cư từ tháng 9/2025 trở thành điểm tựa để cặp vợ chồng dồn sức vực dậy sự nghiệp.
Những ngày hè tháng 6 năm nay, Linh và Chính đi khắp nơi khảo sát các xưởng để đặt gia công thương hiệu đồ nữ mặc nhà phân khúc cao cấp. Họ cũng đang lên kế hoạch dựng thêm kho hàng ngay cạnh nhà container để thuận tiện lưu trữ và quản lý công việc kinh doanh.
“Sau 10 năm đi qua bệnh tật, nợ nần và những lần trắng tay, chúng tôi hiểu chỉ cần gia đình còn bên nhau thì việc gì cũng có cách làm lại”, bà mẹ ba con nói.
Một vụ tai nạn thương tâm xảy ra tại khu du lịch thác nước Maliuyan, Tứ Xuyên, Trung Quốc đã khiến dư luận bàng hoàng: một nữ du khách 16 tuổi tử vong sau khi dây an toàn bất ngờ bị đứt ngay khoảnh khắc trò chơi bắt đầu.
Theo thông tin từ chính quyền địa phương đưa tin, nạn nhân là một cô gái trẻ họ Lưu, cô gặp nạn vào ngày 3/5 khi tham gia trò xích đu vách đá, một loại hình giải trí cảm giác mạnh ở độ cao hàng trăm mét. Tai nạn xảy ra gần như tức thì sau khi cô được nhân viên đẩy rời khỏi bệ phóng.
Đoạn video ghi lại hiện trường cho thấy dấu hiệu đáng lo ngại từ trước đó, đặc biệt cô gái liên tục kêu lớn rằng thiết bị bảo hộ "không đủ chặt", nhưng những cảnh báo này dường như bị phớt lờ. Chỉ vài giây sau khi bị đẩy ra ngoài, dây cáp bảo hộ bất ngờ đứt, khiến nạn nhân rơi thẳng xuống vực sâu.
Cơ quan chức năng bước đầu xác định vụ việc có liên quan đến sai phạm trong quy trình đảm bảo an toàn. Khu du lịch Maliuyan đã bị đình chỉ hoạt động đến ngày 10/5 để phục vụ điều tra và kiểm tra toàn diện hệ thống thiết bị, theo Standard.
Sau vụ việc đơn vị vận hành trò chơi là Công ty du lịch mạo hiểm Chongqing Adventure Camp đang bị điều tra về trách nhiệm hình sự. Trước đó, trò xích đu vách đá này từng được quảng bá là một trong những trải nghiệm cảm giác mạnh hấp dẫn nhất khu vực.
Xích đu vách đá vốn nổi tiếng bởi độ mạo hiểm cao, thường được lắp đặt ở rìa các vách núi nhằm tạo cảm giác "rơi tự do" cho người chơi. Khác với zipline di chuyển theo đường thẳng, trò chơi này hoạt động theo nguyên lý con lắc, đưa người tham gia văng ra không trung theo quỹ đạo vòng cung sau khi được thả từ bệ phóng.
Vụ việc nhanh chóng trở thành tâm điểm trên mạng xã hội Weibo sáng 6/5, thu hút hàng chục triệu lượt thảo luận. Nhiều ý kiến bày tỏ phẫn nộ trước sự tắc trách của nhân viên vận hành. Một người dùng bình luận: "Họ đã coi thường mạng sống con người. Chỉ một sai sót nhỏ mà cướp đi cả tương lai của một cô gái trẻ."
- Độ tuổi: Theo các chuyên gia trò chơi cảm giác mạnh phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí về độ tuổi, chiều cao, cân nặng và quy trình an toàn. Phụ huynh cần nắm rõ quy định, kiểm tra thiết bị bảo hộ và luôn theo sát trẻ trong suốt quá trình tham gia. Các chuyên gia cảnh báo, việc cho trẻ chơi không đúng độ tuổi có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 2 tuổi, dễ gặp hội chứng rung lắc do cấu trúc não và cơ cổ chưa hoàn thiện. Những chuyển động mạnh, xoay vòng hoặc tăng tốc đột ngột có thể gây tổn thương não.
- Người có bệnh nền không nên chơi trò mạo hiểm: Đặc biệt người có bệnh tim mạch, huyết áp hoặc hô hấp không nên tham gia trò mạo hiểm. Với trẻ mắc hen suyễn, tim bẩm sinh hay động kinh, nguy cơ xảy ra sự cố càng cao nếu không được kiểm soát.
- Không chủ quan: Các chuyên gia khuyến cáo, phụ huynh cần đánh giá tình trạng sức khỏe của trẻ, tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần thiết và tuyệt đối không chủ quan. Việc tuân thủ hướng dẫn, giữ bình tĩnh khi có sự cố và đảm bảo điều kiện an toàn là yếu tố then chốt để hạn chế rủi ro khi tham gia các trò chơi cảm giác mạnh.
Từ việc rèn luyện kỹ năng, thay đổi suy nghĩ đến tập làm quen dần với các cuộc gọi, người trẻ có thể vượt qua nỗi sợ này và giao tiếp tự tin hơn.
Hơn 15 năm kinh nghiệm trong ngành nhân sự, anh Bùi Đoàn Chung (nhà sáng lập Cộng đồng Nghề nhân sự Việt Nam) cho rằng nhiều bạn trẻ mắc “hội chứng sợ nghe điện thoại” do không thoải mái khi giao tiếp hoặc không có kỹ năng giao tiếp qua điện thoại.
“Các bạn quen với việc nhắn tin hơn là trao đổi qua điện thoại. Không ít trường hợp có số điện thoại nhưng không gọi điện mà chỉ nhắn tin, và từ chối bắt máy. Một số khác cảm thấy áp lực khi giao tiếp qua điện thoại vì không đoán được đối phương đang nghĩ gì hoặc trông như thế nào”, anh Chung cho hay.
Anh Chung cho biết một số bạn sử dụng số điện thoại để nhắn tin hoặc kết bạn qua Zalo trước khi gọi, vì muốn biết người đó là ai, trông như thế nào. Nếu cảm thấy không phù hợp hoặc không tin tưởng, họ có thể từ chối gọi điện.
Anh Chung nói tắt chuông điện thoại khi đi làm là phép lịch sự tối thiểu để không ảnh hưởng tới người khác trong môi trường công sở, nhưng thói quen ngại giao tiếp qua điện thoại có thể khiến công việc bị ngưng trệ, thậm chí mất cơ hội do không nghe máy vì hội chứng sợ nghe điện thoại.
Do vậy, các bạn trẻ cần phải xác định rõ hơn về vai trò, nhiệm vụ của mình trong công việc. Nhất là các công việc cần phải nghe điện thoại như sales, dịch vụ khách hàng, tư vấn… để có cách ứng phó phù hợp.
Trường hợp không thoải mái nghe điện thoại thì có thể lựa chọn các công việc khác. Một số trường hợp nặng hơn do di chứng hoặc ám ảnh tâm lý thì cần đến cơ sở y tế để khám và điều trị.
Anh Chung còn khuyên nếu chưa có các kỹ năng giao tiếp qua điện thoại hoặc chưa tự tin, có thể học thêm phương pháp, cách thức, khóa học giao tiếp qua điện thoại. Việc này không chỉ giúp giải quyết công việc một cách nhanh chóng mà còn gây thiện cảm với người khác qua cách trò chuyện duyên dáng, giọng điệu ấm áp…
Tốt nghiệp loại xuất sắc ngành tâm lý học (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) cùng với các giải thưởng nghiên cứu khoa học và loạt bài báo khoa học được công bố trên các tạp chí có uy tín trong ngành, chị Lê Phan Thảo Nghi (hiện là giáo viên kỹ năng sống tại TP.HCM) cho rằng hội chứng xuất phát từ nỗi sợ bị đánh giá tiêu cực.
Khi nói chuyện qua điện thoại, người ta không nhìn thấy nét mặt hay cử chỉ của đối phương nên khó đoán họ đang nghĩ gì. Vì vậy, người nghe dễ hiểu sai hoặc tưởng tượng theo hướng tiêu cực, dẫn đến cảm giác như mình đang bị người khác đánh giá.
“Người trẻ có thể nghĩ: “Mình nói sai thì sao?”, “Người ta có đang khó chịu không?”. Đồng thời, áp lực phải phản hồi liền trong cuộc gọi cũng làm tăng tải nhận thức và cảm giác mất kiểm soát, đặc biệt ở những người có xu hướng lo âu hoặc cầu toàn”, Nghi cho hay.
Chị Nghi cho biết nhiều bạn trẻ hiện nay thích nhắn tin hơn vì họ có thời gian suy nghĩ, sửa lại câu chữ và kiểm soát nội dung trước khi trả lời. Còn khi gọi điện, mọi thứ diễn ra ngay lập tức nên dễ tạo cảm giác áp lực.
Bên cạnh đó, những trải nghiệm trước đây như nhận cuộc gọi báo tin xấu, lừa đảo, bị la mắng hoặc rơi vào tình huống khó xử cũng có thể khiến họ rơi vào hội chứng này.
Thảo Nghi khuyên áp dụng các kỹ thuật từ liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT). Ví dụ, ta có thể tập nhận ra và điều chỉnh những suy nghĩ tiêu cực kiểu như “mình sẽ nói sai” hay “người ta đang đánh giá mình”.
Ngoài ra, ta nên tập làm quen với việc gọi điện bằng những cuộc gọi ngắn, ít áp lực trước, rồi dần dần tăng lên. Cách này giúp ta bớt sợ và không né tránh điện thoại nữa.
“Người trẻ nên chủ động rèn luyện giao tiếp qua điện thoại bằng cách chuẩn bị trước nội dung chính, luyện tập kịch bản hội thoại và học cách sử dụng giọng điệu, nhịp điệu lời nói một cách rõ ràng”, Nghi khuyên.
Ngoài ra, bạn trẻ nên thiết lập những “quy ước giao tiếp” trong công việc, như hẹn trước thời gian gọi hoặc xác định rõ những việc khẩn cấp rồi hẳn gọi để giảm áp lực tâm lý.
Các trường học và tổ chức nên chú trọng hơn đến việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp thực tế, nhất là những kỹ năng cần dùng trong công việc. Đồng thời, việc tạo ra môi trường giao tiếp an toàn, ít phán xét giúp người trẻ tự tin hơn và giảm bớt lo lắng khi giao tiếp.
Tại thủ phủ công nghệ Bengaluru, Roshni, 22 tuổi, đang có mức lương khởi điểm 3.850 USD mỗi năm. Gia đình tự hào vì cô làm việc trong ngành công nghệ, nhưng thực tế, Roshni đang sống tằn tiện như thời sinh viên. Cô thuê phòng ở ghép, tự nấu ăn và không bao giờ dám đi taxi. "Mức lương này đã quá lỗi thời", Roshni nói.
Rahul, 24 tuổi, vừa gia nhập một công ty dịch vụ công nghệ thông tin (IT) với mức lương 4.300 USD một năm. Anh nhận thấy những người vào nghề 5 năm trước cũng nhận mức lương tương tự, dù hiện tại giá thuê nhà và thực phẩm đã tăng gấp ba. Với thu nhập thực tế khoảng 337 USD mỗi tháng, sau khi trả 108 USD tiền thuê phòng và gửi 72 USD về quê, Rahul phải tính toán chi tiêu từng đồng.
Ấn Độ từ lâu được xem là "văn phòng dịch vụ của thế giới", nơi nghề IT từng là "tấm vé vàng" mang lại thu nhập cao. Theo số liệu từ Hiệp hội các doanh nghiệp phần mềm và dịch vụ quốc gia Ấn Độ (NASSCOM), ngành này đóng góp khoảng 7,5% GDP năm 2023. Trong giai đoạn phát triển mạnh, dữ liệu từ The Economic Times cho thấy lương ngành IT từng tăng 15-20% mỗi năm.
Tuy nhiên, thực tế đã thay đổi. Theo Trung tâm Theo dõi Kinh tế Ấn Độ (CMIE), chi phí sinh hoạt tại các trung tâm công nghệ như Bengaluru hay Hyderabad tăng mạnh, nhưng lương khởi điểm của sinh viên mới ra trường vẫn duy trì ở mức 3.600-4.600 USD mỗi năm, không thay đổi từ năm 2013 đến nay.
Tính trung bình, một kỹ sư trẻ nhận khoảng 300-380 USD trước thuế một tháng. Sau khi trừ quỹ hưu trí và các khoản khác, số tiền thực nhận là 250-330 USD. Tại các đô thị lớn, tiền thuê nhà dao động 95-145 USD, thực phẩm tiêu tốn 60-85 USD, chi phí đi lại khoảng 25-50 USD. Sau khi thanh toán sinh hoạt phí cơ bản, người lao động hầu như không có tích lũy.
Rishi Deshmukh, một quản lý nhân sự tại Ấn Độ, cho biết mức lương khởi điểm ngành IT không tăng là do đặc thù kinh doanh. "Mô hình tuyển dụng quy mô lớn chỉ vận hành hiệu quả khi lương đầu vào được giữ ở mức thấp", ông nói.
Đồng quan điểm, Ankur Agarwal, chuyên gia tuyển dụng công nghệ, giải thích nguồn cung kỹ sư dồi dào là lý do khiến các doanh nghiệp duy trì mức lương khởi điểm ở mức tối thiểu. Phóng viên đã liên hệ với các tập đoàn lớn như TCS, Wipro và Infosys về vấn đề này nhưng đều bị từ chối bình luận.
Lời giải thích của Ankur Agarwal được củng cố bởi Báo cáo Việc làm Ấn Độ do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) công bố. Báo cáo chỉ ra thanh niên chiếm gần 83% lực lượng lao động thất nghiệp tại Ấn Độ. Trong đó, tỷ lệ người trẻ có bằng cấp từ trung học trở lên rơi vào cảnh thất nghiệp đã tăng từ 35,2% năm 2000 lên 65,7% năm 2022. Sự cạnh tranh gay gắt khiến người lao động mất đi lợi thế đàm phán lương.
Bên cạnh đó, sự trỗi dậy của Trí tuệ nhân tạo (AI) càng làm thu hẹp cơ hội của những người mới vào nghề. Các công cụ AI hiện nay có khả năng tự động hóa nhiều tác vụ cơ bản như viết code đơn giản và kiểm thử phần mềm - vốn là công việc dành cho sinh viên mới ra trường. Việc nhu cầu nhân sự sơ cấp giảm xuống càng giúp các công ty có lý do để giữ nguyên mức lương khởi điểm suốt một thập kỷ qua.
Dù thu nhập thực tế bị lạm phát bào mòn, công việc IT vẫn mang lại danh tiếng nhất định. Nhiều người trẻ vẫn chấp nhận mức lương thấp những năm đầu để lấy kinh nghiệm tại các công ty đa quốc gia, với hy vọng tìm được cơ hội thăng tiến ở tương lai.
