Trong những cuộc trò chuyện gia đình, không khó để bắt gặp sự so sánh: người trẻ hôm nay “yếu đuối hơn”, “dễ tổn thương hơn”, trong khi thế hệ trước dù nghèo khó, vất vả vẫn sống kiên cường, ít khi than vãn.
Thực tế người trẻ ngày nay cởi mở hơn trong việc chia sẻ cảm xúc, sẵn sàng nói về lo âu, trầm cảm, áp lực công việc hay khủng hoảng bản thân. Nhưng chính sự cởi mở ấy lại khiến họ bị nhìn nhận “mong manh” hơn.
Câu hỏi đặt ra là liệu thế hệ trước thật sự không có vấn đề tâm lý hay họ chỉ không gọi tên chúng?
Nhiều người thuộc thế hệ cha mẹ lớn lên trong bối cảnh kinh tế khó khăn, chiến tranh hoặc thời kỳ hậu chiến. Cuộc sống khi đó ưu tiên sự sinh tồn: có cái ăn, có việc làm, nuôi được gia đình. Trong hoàn cảnh đó, cảm xúc cá nhân thường bị đặt xuống sau cùng. Không phải họ không buồn, không áp lực mà là không có điều kiện để dừng lại và đối diện với những cảm xúc đó.
Sự khác biệt lớn giữa hai thế hệ không nằm ở việc ai “mạnh mẽ” hơn mà ở cách họ đối diện với cảm xúc.
Thế hệ trước thường chọn cách im lặng, coi khó khăn là điều phải vượt qua. Thế hệ trẻ, ngược lại, có xu hướng gọi tên vấn đề, tìm kiếm sự hỗ trợ và đặt câu hỏi về sức khỏe tinh thần.
Nếu thế hệ trước đối mặt với khó khăn về vật chất thì người trẻ ngày nay lại chịu áp lực từ những yếu tố vô hình hơn: cạnh tranh nghề nghiệp, kỳ vọng xã hội, mạng xã hội và sự so sánh liên tục. Những áp lực này không dễ nhìn thấy nhưng lại tác động sâu đến tâm lý. Khi không được thấu hiểu, chúng dễ bị đánh giá là “chuyện nhỏ”, dẫn đến khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng lớn.
Thay vì đặt hai thế hệ lên bàn cân, có lẽ điều cần thiết hơn là sự thấu hiểu. Người lớn có thể thử lắng nghe nhiều hơn, thay vì so sánh. Người trẻ cũng có thể nhìn lại để hiểu rằng sự kiên cường của thế hệ trước là điều đáng trân trọng.
Sức khỏe tinh thần không phải là câu chuyện của riêng một thế hệ. Nó là vấn đề chung, chỉ khác nhau ở cách mỗi thời đại gọi tên và đối diện. Một xã hội trưởng thành không phải là xã hội không có nỗi buồn mà là nơi con người có thể nói về nỗi buồn của mình mà không bị phán xét.
Thế hệ cha mẹ có thể đã đi qua những tổn thương mà chưa từng gọi tên cho chúng. Thế hệ trẻ hôm nay lại đang học cách gọi tên nỗi buồn. Cả hai, theo những cách khác nhau, đều đang cố gắng sống tốt hơn.
Và có lẽ thay vì hỏi ai mạnh mẽ hơn, điều đáng hỏi hơn là chúng ta có đang cho nhau đủ không gian để được yếu đuối một cách lành mạnh hay chưa.
Trong thời đại tiêu dùng bùng nổ, nhiều người dễ bị cuốn vào những khoản mua sắm không thực sự cần thiết bởi các chiến lược tiếp thị đánh vào tâm lý. Theo các chuyên gia, có bốn bẫy tiêu dùng người thu nhập thấp dễ sa vào hơn, khiến việc cải thiện tình hình tài chính trở nên khó khăn hơn.
Các sản phẩm mang thương hiệu lớn với thiết kế và bao bì cầu kỳ thường có sức hút đối với một bộ phận người tiêu dùng có thu nhập thấp. Các nhà tâm lý học gọi đây là hiện tượng "tiêu dùng mang tính biểu tượng", trạng thái người mua tìm kiếm ý nghĩa vị thế xã hội của sản phẩm thay vì công năng sử dụng.
Một chiếc túi Chanel phiên bản giới hạn có giá hàng trăm USD là ví dụ. Công năng của sản phẩm không khác các mẫu túi thông thường, nhưng giá trị thương hiệu tạo ra động lực sở hữu cao.
Tích trữ hàng giá rẻ, chất lượng thấp
Người tiêu dùng thu nhập thấp dễ bị thu hút bởi các chương trình khuyến mãi hoặc sản phẩm có đơn giá nhỏ như trang sức gia công, quần áo giảm giá, hàng tiêu dùng nhanh.
Dù đây là các khoản chi nhỏ, nhưng vòng đời sản phẩm ngắn buộc người mua phải thay thế liên tục, làm tăng tổng chi phí dài hạn.
Nhà kinh tế học hành vi Dan Ariely chỉ ra rằng các từ khóa như "khuyến mãi" hoặc "giảm giá" kích thích não bộ tiết dopamine, tạo tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội và thúc đẩy hành vi mua sắm bộc lộc vượt quá nhu cầu thực tế.
"Tiền được kiếm từng chút một; bạn phải học cách trì hoãn sự thỏa mãn", tỷ phú Warren Buffett nhận định về tầm quan trọng của việc kiểm soát nhu cầu ngắn hạn để tích lũy tài sản dài hạn.
Sử dụng tín dụng lãi suất cao cho nhu cầu ngắn hạn
Khi phát sinh nhu cầu sở hữu ngay các sản phẩm công nghệ hoặc tiêu dùng có giá trị lớn, nhiều người lựa chọn các giải pháp vay trực tuyến. Các tổ chức tài chính thường đơn giản hóa thủ tục giải ngân nhưng áp dụng mức lãi suất và phí ẩn ở mức cao.
Dưới góc độ tâm lý học nhận thức, người vay có xu hướng tập trung vào lợi ích dòng tiền lập tức và đánh giá thấp gánh nặng nợ phải trả trong tương lai.
Mua sắm theo trào lưu trên mạng xã hội
Sự xuất hiện của các chiến dịch tiếp thị kỹ thuật số phối hợp với người có sức ảnh hưởng (KOLs) dễ tạo ra hiệu ứng tâm lý đám đông. Người tiêu dùng có xu hướng sao chép hành vi mua sắm của số đông thay vì phân tích tính hữu dụng của sản phẩm dựa trên nhu cầu cá nhân.
Theo các chuyên gia tài chính, sự ổn định kinh tế không phụ thuộc vào giá trị đắt hay rẻ của món đồ, mà nằm ở năng lực nhận diện các bẫy tâm lý (mong muốn được công nhận, sợ bỏ lỡ, áp lực đám đông) để đưa ra quyết định chi tiêu phù hợp với thực trạng tài chính cá nhân.
Trước mỗi quyết định chi tiêu, một câu hỏi đơn giản có thể giúp hạn chế những khoản mua sắm bốc đồng: Giá trị mà món đồ này mang lại sẽ kéo dài trong bao lâu?
Sáng 21-4, Tỉnh ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ tỉnh Hà Tĩnh tổ chức trọng thể lễ kỷ niệm 120 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Hà Huy Tập (24-4-1906 - 24-4-2026). Lễ kỷ niệm có hơn 500 đại biểu, khách mời tham dự.
Ngoài các bài phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại diện chính quyền địa phương, nhiều người tham dự buổi lễ cũng hết sức ấn tượng với phát biểu của đại diện thế hệ trẻ Hà Tĩnh do nữ sinh Bùi Hà Vy trình bày.
Mặc dù mới bước sang tuổi 17 và đang học lớp 11, song Hà Vy phát biểu rất tự tin, lưu loát, thậm chí “ít phụ thuộc vào văn bản” khiến nhiều người theo dõi không khỏi trầm trồ. Đoạn clip Hà Vy phát biểu được đưa lên các nền tảng mạng xã hội và được hàng trăm ngàn lượt xem.
Theo tìm hiểu, Bùi Hà Vy (ngụ phường Thành Sen) hiện đang là nữ sinh lớp 11 văn, Trường THPT chuyên Hà Tĩnh.
Quá trình học tập, nữ sinh này có một thành tích “đáng nể” như: Giải nhì Đại sứ văn hóa đọc cấp quốc gia năm 2022, giải nhì học sinh giỏi tỉnh lớp 9 môn tiếng Anh, giải nhất học sinh giỏi tỉnh lớp 9 môn ngữ văn, giải nhì học sinh giỏi tỉnh lớp 10 môn tiếng Anh, giải khuyến khích học sinh giỏi quốc gia 12 môn ngữ văn, Ủy viên Ban Chấp hành Đoàn trường nhiệm kỳ 2024-2025.
Mở đầu bài phát biểu, Hà Vy cho biết khi tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Tổng Bí thư Hà Huy Tập qua những bài học lịch sử và những giờ sinh hoạt truyền thống, thế hệ trẻ như Hà Vy rất đỗi cảm phục về tấm gương người thanh niên đầy chí khí và bản lĩnh, đã sớm hun đúc trong mình hoài bão lớn lao, lý tưởng cách mạng cao cả.
Từ những năm tháng ở nước ngoài cho đến khi về nước lãnh đạo phong trào cách mạng, con đường mà Tổng Bí thư Hà Huy Tập lựa chọn chính là cống hiến trọn đời mình vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của Nhân dân.
Bài phát biểu nhấn mạnh ở tuổi 30, Tổng Bí thư Hà Huy Tập đã cùng Ban Chấp hành Trung ương Đảng chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua mọi thử thách, đưa phong trào tiến lên những bước mới.
Đối mặt với nhiều án tù của thực dân, trong đó có án tử hình, thường xuyên bị kẻ thù rình rập, bao vây, khống chế, thậm chí bị giam cầm, tra tấn dã man, nhưng Tổng Bí thư Hà Huy Tập vẫn kiên trung, bất khuất, giữ vững niềm tin và ý chí chiến đấu của người cộng sản.
Tổng Bí thư Hà Huy Tập đã anh dũng hy sinh ở tuổi 35 nhưng tinh thần và sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Tổng Bí thư sẽ sống mãi với non sông, đất nước; là tấm gương sáng ngời cho thế hệ trẻ học tập và noi theo về tinh thần yêu nước, chấp nhận mọi thử thách, sẵn sàng hy sinh vì lý tưởng cộng sản cao đẹp, vì độc lập, tự do của Tổ quốc…
“Thế hệ trẻ chúng cháu hôm nay xin được khắc ghi công ơn to lớn, tri ân sâu sắc Tổng Bí thư Hà Huy Tập và các thế hệ cha anh đã làm nên thiên anh hùng ca, những trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam. Chúng cháu nhận thức sâu sắc rằng hòa bình, độc lập, tự do hôm nay thấm biết bao mồ hôi, xương máu của những người đi trước, tuổi trẻ chúng cháu hôm nay luôn trân trọng và ý thức gìn giữ hòa bình, độc lập ấy” - Hà Vy phát biểu.
Đoạn video ghi lại cảnh một streamer người Nhật Bản gào khóc, la hét sau khi đội tuyển Nhật Bản để thua Brazil trong khuôn khổ vòng 1/16 World Cup 2026 với tỷ số 1-2 nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem và trở thành chủ đề bình luận của cộng đồng mạng.
Sau khi tiếng còi của trọng tài cất lên báo hiệu kết thúc trận đấu, máy quay lia lên khu vực khán đài nơi CĐV (cổ động viên) của 2 đội vẫn đang còn nán lại.
Nhiều khoảnh khắc thất vọng của các CĐV Nhật Bản được ghi lại. Trong đó, khoảnh khắc gào thét của một người hâm mộ đến từ xứ sở hoa anh đào nhanh chóng gây sốt trên các nền tảng số.
Đoạn video ghi cảnh một nam thanh niên mặc áo thi đấu của đội tuyển Nhật Bản, nhuộm tóc xanh, đứng giữa vòng vây của những người hâm mộ Brazil.
Sau khi đội nhà bị thua cuộc, chàng trai nhắm mắt gào thét với biểu cảm đau đớn. Anh được một số CĐV người Brazil quay sang an ủi động viên đúng như tinh thần chơi đẹp trong bóng đá.
Danh tính của nam thanh niên cũng khiến nhiều người hâm mộ tò mò. Nhanh chóng, nhiều người phát hiện ra đây là Gamix - một nhà sáng tạo nội dung người Nhật Bản. Anh nổi tiếng với các video mang nội dung hài hước trên nhiều nền tảng YouTube, TikTok và Instagram.
Theo dữ liệu từ Social Blade, tài khoản Instagram của Gamix đã tăng hơn 300.000 người theo dõi chỉ sau khi video được đăng tải. Hiện đoạn video ghi lại khoảnh khắc gào khóc của anh cũng thu hút hàng triệu lượt xem trên các nền tảng.
Sự lan truyền mạnh mẽ này cũng giúp Gamix được biết đến nhiều hơn bên ngoài Nhật Bản. Trên YouTube, hiện kênh cá nhân của anh thu hút hơn 1 triệu người theo dõi.
Hiện đoạn video tiếp tục được chia sẻ nhiều với tốc độ chóng mặt. Không ít người xem cho rằng, đây là khoảnh khắc thể hiện tình yêu bóng đá cuồng nhiệt của những người hâm mộ Nhật Bản. Hình ảnh của Gamix cũng trở thành cảm hứng cho những bức ảnh chế và bài viết với nội dung hài hước.
Tuy nhiên theo một số kênh truyền thông Brazil đặt ra nghi vấn về màn phản ứng tưởng chừng như bộc phát này của nam CĐV có vẻ là câu chuyện được dàn dựng từ trước nhằm tạo nội dung giải trí.
Đoạn video hậu trường sau đó cho thấy toàn bộ tình huống được chuẩn bị từ trước. Theo đó, trước khi ghi hình, Gamix đã đưa điện thoại cho một người khác là một CĐV người Brazil nhờ quay cảnh biểu diễn. Người này giúp anh cầm điện thoại, giống như hỗ trợ ghi lại phản ứng của Gamix khi thấy đội tuyển Nhật Bản thua cuộc.
Sau đó vào ngày 30/6, chia sẻ trên trang cá nhân, Gamix cũng xác nhận "màn khóc lóc" chỉ là một nội dung mang tính hài hước. Dù sự thật được hé lộ, hiện sức hút của đoạn video không hề giảm.
Hàng nghìn người dùng Brazil chia sẻ, bình luận và nhanh chóng biến màn "ăn vạ" của nam CĐV người Nhật thành khoảnh khắc gây cười trên nền tảng số.
Nhiều người cho rằng, việc thành thực chia sẻ cảnh hậu trường chuẩn bị khiến nội dung của Gamix trở nên thú vị hơn, giúp anh thu về lượng lớn người hâm mộ quốc tế chỉ trong thời gian ngắn.
