Từ việc rèn luyện kỹ năng, thay đổi suy nghĩ đến tập làm quen dần với các cuộc gọi, người trẻ có thể vượt qua nỗi sợ này và giao tiếp tự tin hơn.
Hơn 15 năm kinh nghiệm trong ngành nhân sự, anh Bùi Đoàn Chung (nhà sáng lập Cộng đồng Nghề nhân sự Việt Nam) cho rằng nhiều bạn trẻ mắc “hội chứng sợ nghe điện thoại” do không thoải mái khi giao tiếp hoặc không có kỹ năng giao tiếp qua điện thoại.
“Các bạn quen với việc nhắn tin hơn là trao đổi qua điện thoại. Không ít trường hợp có số điện thoại nhưng không gọi điện mà chỉ nhắn tin, và từ chối bắt máy. Một số khác cảm thấy áp lực khi giao tiếp qua điện thoại vì không đoán được đối phương đang nghĩ gì hoặc trông như thế nào”, anh Chung cho hay.
Anh Chung cho biết một số bạn sử dụng số điện thoại để nhắn tin hoặc kết bạn qua Zalo trước khi gọi, vì muốn biết người đó là ai, trông như thế nào. Nếu cảm thấy không phù hợp hoặc không tin tưởng, họ có thể từ chối gọi điện.
Anh Chung nói tắt chuông điện thoại khi đi làm là phép lịch sự tối thiểu để không ảnh hưởng tới người khác trong môi trường công sở, nhưng thói quen ngại giao tiếp qua điện thoại có thể khiến công việc bị ngưng trệ, thậm chí mất cơ hội do không nghe máy vì hội chứng sợ nghe điện thoại.
Do vậy, các bạn trẻ cần phải xác định rõ hơn về vai trò, nhiệm vụ của mình trong công việc. Nhất là các công việc cần phải nghe điện thoại như sales, dịch vụ khách hàng, tư vấn… để có cách ứng phó phù hợp.
Trường hợp không thoải mái nghe điện thoại thì có thể lựa chọn các công việc khác. Một số trường hợp nặng hơn do di chứng hoặc ám ảnh tâm lý thì cần đến cơ sở y tế để khám và điều trị.
Anh Chung còn khuyên nếu chưa có các kỹ năng giao tiếp qua điện thoại hoặc chưa tự tin, có thể học thêm phương pháp, cách thức, khóa học giao tiếp qua điện thoại. Việc này không chỉ giúp giải quyết công việc một cách nhanh chóng mà còn gây thiện cảm với người khác qua cách trò chuyện duyên dáng, giọng điệu ấm áp…
Tốt nghiệp loại xuất sắc ngành tâm lý học (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) cùng với các giải thưởng nghiên cứu khoa học và loạt bài báo khoa học được công bố trên các tạp chí có uy tín trong ngành, chị Lê Phan Thảo Nghi (hiện là giáo viên kỹ năng sống tại TP.HCM) cho rằng hội chứng xuất phát từ nỗi sợ bị đánh giá tiêu cực.
Khi nói chuyện qua điện thoại, người ta không nhìn thấy nét mặt hay cử chỉ của đối phương nên khó đoán họ đang nghĩ gì. Vì vậy, người nghe dễ hiểu sai hoặc tưởng tượng theo hướng tiêu cực, dẫn đến cảm giác như mình đang bị người khác đánh giá.
“Người trẻ có thể nghĩ: “Mình nói sai thì sao?”, “Người ta có đang khó chịu không?”. Đồng thời, áp lực phải phản hồi liền trong cuộc gọi cũng làm tăng tải nhận thức và cảm giác mất kiểm soát, đặc biệt ở những người có xu hướng lo âu hoặc cầu toàn”, Nghi cho hay.
Chị Nghi cho biết nhiều bạn trẻ hiện nay thích nhắn tin hơn vì họ có thời gian suy nghĩ, sửa lại câu chữ và kiểm soát nội dung trước khi trả lời. Còn khi gọi điện, mọi thứ diễn ra ngay lập tức nên dễ tạo cảm giác áp lực.
Bên cạnh đó, những trải nghiệm trước đây như nhận cuộc gọi báo tin xấu, lừa đảo, bị la mắng hoặc rơi vào tình huống khó xử cũng có thể khiến họ rơi vào hội chứng này.
Thảo Nghi khuyên áp dụng các kỹ thuật từ liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT). Ví dụ, ta có thể tập nhận ra và điều chỉnh những suy nghĩ tiêu cực kiểu như “mình sẽ nói sai” hay “người ta đang đánh giá mình”.
Ngoài ra, ta nên tập làm quen với việc gọi điện bằng những cuộc gọi ngắn, ít áp lực trước, rồi dần dần tăng lên. Cách này giúp ta bớt sợ và không né tránh điện thoại nữa.
“Người trẻ nên chủ động rèn luyện giao tiếp qua điện thoại bằng cách chuẩn bị trước nội dung chính, luyện tập kịch bản hội thoại và học cách sử dụng giọng điệu, nhịp điệu lời nói một cách rõ ràng”, Nghi khuyên.
Ngoài ra, bạn trẻ nên thiết lập những “quy ước giao tiếp” trong công việc, như hẹn trước thời gian gọi hoặc xác định rõ những việc khẩn cấp rồi hẳn gọi để giảm áp lực tâm lý.
Các trường học và tổ chức nên chú trọng hơn đến việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp thực tế, nhất là những kỹ năng cần dùng trong công việc. Đồng thời, việc tạo ra môi trường giao tiếp an toàn, ít phán xét giúp người trẻ tự tin hơn và giảm bớt lo lắng khi giao tiếp.
Nữ bệnh nhân là chị L.T.Đ. (53 tuổi, trú tại Hà Nội), làm phụ hồ tại một công trường xây dựng. Theo người nhà, vụ tai nạn xảy ra khoảng 17h30, cuối giờ làm việc buổi chiều. Trong lúc dọn dẹp máy trộn bê tông, do sơ suất, găng tay trái của chị bị dây curoa cuốn chặt, kéo cả bàn tay vào máy.
Tai nạn khiến ngón III (ngón giữa) tay trái gần như đứt rời, lộ đầu xương và tổn thương mô mềm nghiêm trọng. Ngay sau đó, bệnh nhân được đồng nghiệp đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Dương Mạnh Chiến, phụ trách Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, khi nhập viện, bệnh nhân vẫn tỉnh táo nhưng tổn thương ngón tay rất phức tạp. Ngón III bị đứt gần hết chu vi ngang khớp liên đốt gần, tổn thương mạch máu hai bên, chỉ còn dính lại một vạt da nhỏ khoảng 0,5cm.
"Hình ảnh đầu ngón tay xẹp lại, trắng nhợt, khi châm kim không có máu rỉ ra là dấu hiệu điển hình của việc ngừng cung cấp máu hoàn toàn đến ngón tay. Kết quả X-quang cho thấy hình ảnh trật khớp liên đốt gần kèm phù nề phần mềm nghiêm trọng", TS.BS Dương Mạnh Chiến cho biết.
Các bác sĩ nhận định đây là tình huống đặc biệt nguy hiểm bởi ngón tay chưa đứt rời hoàn toàn mà vẫn còn dính một phần da nhỏ, nên không thể bảo quản lạnh như trường hợp đứt lìa hoàn toàn. Khi đó, ngón tay rơi vào tình trạng "thiếu máu nóng", có nguy cơ hoại tử rất cao nếu không được tái thông mạch máu trong vòng 6-12 giờ.
Xác định đây là ca cấp cứu tối khẩn, ê-kíp phẫu thuật lập tức đưa bệnh nhân vào phòng mổ. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ ghi nhận tổn thương rất nặng nề: Gãy xương ngón III tay trái, trật khớp liên đốt gần, đứt hoàn toàn mạch máu, dây thần kinh hai bên ngón tay cùng toàn bộ hệ thống gân.
"Đây là trường hợp khó vì vùng tổn thương rộng, phức tạp nhiều thành phần. Không phải vết cắt sắc gọn mà là tổn thương do giằng xé, khiến các mạch máu và dây thần kinh bị dập, đứt thành nhiều đoạn", TS.BS Dương Mạnh Chiến chia sẻ.
Dưới kính hiển vi phẫu thuật, các bác sĩ tiến hành cố định xương, khâu nối các mạch máu siêu nhỏ để tái lập nguồn máu nuôi, đồng thời nối lại dây thần kinh và gân. Sau gần 4 giờ phẫu thuật căng thẳng xuyên đêm, những tín hiệu tích cực đầu tiên đã xuất hiện khi ngón tay dần hồng hào trở lại, ấm nóng và máu lưu thông bình thường.
Sau gần hai ngày hậu phẫu, sức khỏe bệnh nhân ổn định. Ngón tay được nối có dấu hiệu hồi phục tốt, không xuất hiện tình trạng tím tái hay tắc mạch. Theo phác đồ điều trị, bệnh nhân sẽ được rút đinh cố định sau khoảng một tháng và bắt đầu tập vận động phục hồi chức năng. Tuy nhiên, do dây thần kinh bị đứt hoàn toàn nên quá trình phục hồi cảm giác có thể kéo dài ít nhất 6 tháng với vật lý trị liệu tích cực.
Qua trường hợp này, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần nắm rõ kỹ năng sơ cứu trong tai nạn đứt rời chi thể. Với trường hợp đứt rời hoàn toàn, phần chi thể cần được làm sạch bằng nước muối sinh lý, bọc trong gạc sạch, cho vào túi nylon buộc kín rồi đặt vào thùng đá, tránh tiếp xúc trực tiếp với đá lạnh. Thời gian bảo quản có thể kéo dài từ 12-24 giờ.
Đối với trường hợp đứt gần rời, còn dính da, không được ướp đá trực tiếp mà cần băng ép cầm máu và nhanh chóng chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế có chuyên khoa vi phẫu trong "giờ vàng", trước 12 giờ kể từ khi xảy ra tai nạn.
Chương trình lãnh đạo TP.HCM gặp thanh niên ngày 2-4 được Thành ủy TP.HCM tổ chức dịp kỷ niệm 95 năm thành lập Đoàn (26-3).
Không chỉ lắng nghe, ông Trần Lưu Quang đối thoại và đặt hàng với thanh niên thành phố cùng nhắn nhủ "phải trưởng thành hơn, làm được nhiều việc hơn, đóng góp nhiều hơn để xứng đáng với sự đầu tư và kỳ vọng".
Cùng tham dự có Bí thư thường trực Trung ương Đoàn Nguyễn Minh Triết, Phó bí thư thường trực Thành ủy Lê Quốc Phong, Phó bí thư Thành ủy Văn Thị Bạch Tuyết và đại diện lãnh đạo thành phố. Cuộc gặp trở thành diễn đàn để người trẻ đặt câu hỏi trực diện và lãnh đạo thành phố lắng nghe, phản hồi với tinh thần cầu thị.
Bí thư Thành ủy chia sẻ xúc động khi nhìn lại tuổi trẻ của chính mình qua hình ảnh cán bộ Đoàn hôm nay. Ông bảo ai cũng có một thời tuổi trẻ và nhắc lại những ngày còn khó khăn, thiếu thốn, ngay cả chiếc áo Đoàn không phải lúc nào cũng đồng bộ nhưng tinh thần luôn rực cháy.
Theo ông Quang, thanh niên ngày nay có nhiều điều kiện thuận lợi hơn nhưng cũng đối diện với nhiều tác động phức tạp từ xã hội hiện đại, đặc biệt là mạng xã hội và dòng thông tin đa chiều. "Điều quan trọng là các bạn phải có bộ lọc của riêng mình", ông nhấn mạnh.
Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là sự thay đổi trong tổ chức bộ máy và chính sách đối với cán bộ Đoàn. Đó cũng là câu chuyện tinh gọn bộ máy, nâng cao năng suất đặt ra thách thức không nhỏ. Trao đổi việc này, ông Quang thẳng thắn nhìn nhận bộ máy hiện nay còn cồng kềnh và xu hướng sắp tới là ít người hơn, mỗi người phải làm việc hiệu quả hơn, có sự hỗ trợ của công nghệ.
Điều này đồng nghĩa rằng cán bộ Đoàn cũng phải thích nghi với môi trường năng động hơn, đa nhiệm hơn và chịu áp lực cao hơn. Những mô hình cũ, cách làm cũ nếu không còn phù hợp sẽ phải thay đổi. Ông Quang nói những thay đổi có thể tạo ra tâm tư, thậm chí là "cú sốc" với một bộ phận cán bộ trẻ. Tuy nhiên nếu nhìn theo hướng tích cực, đây là cơ hội để nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động.
Một cách mới mẻ, lãnh đạo TP.HCM muốn tuổi trẻ tiếp cập hướng mới từ hỗ trợ đơn thuần sang đặt hàng thanh niên. TP sẽ giao những nhiệm vụ cụ thể cho tổ chức Đoàn và thanh niên thực hiện từ các dự án xã hội, công trình cộng đồng đến các sáng kiến, đổi mới sáng tạo. Điều này đồng nghĩa thanh niên không chỉ là đối tượng được hỗ trợ mà trở thành chủ thể tham gia giải quyết các vấn đề của thành phố.
Kết quả công việc sẽ là thước đo năng lực, uy tín của tổ chức Đoàn. Một số ý tưởng được gợi mở ngay tại buổi gặp như: xây dựng các không gian sinh hoạt cộng đồng, cải thiện ý thức giao thông, phát triển công viên do thanh niên quản lý... Những việc tưởng nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong việc hình thành văn hóa đô thị.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và cách mạng công nghiệp, Bí thư Thành ủy TP.HCM đặc biệt nhấn mạnh vai trò của khoa học - công nghệ, xem đây gần như là con đường duy nhất để đi tới tương lai.
Lực lượng nòng cốt chính là thanh niên, những người có khả năng tiếp cận nhanh, làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị mới. Ông khuyến khích các bạn trẻ mạnh dạn đề xuất sáng kiến, tham gia nghiên cứu, có thể hình thành các trung tâm nghiên cứu, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo do thanh niên dẫn dắt.
Câu chuyện của Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM Nguyễn Hồng Huy - Tổng giám đốc Công ty TNHH Sô Cô La Hallelu - chia sẻ tại buổi gặp cho thấy khát khao khởi nghiệp, tạo giá trị và thương hiệu mang tầm quốc gia của người trẻ. Câu chuyện gây chú ý không chỉ vì thành công mà còn ở cách tiếp cận sáng tạo. Anh Huy đã xây dựng thương hiệu và đưa sản phẩm vào các khách sạn cao cấp.
Lắng nghe, ông Quang gợi ý thay vì chỉ bán sản phẩm hãy biến quá trình sản xuất thành trải nghiệm du lịch. Ở đó du khách có thể tham gia làm sô cô la và mang về sản phẩm "cá nhân hóa", khi ấy giá trị của sản phẩm sẽ được nâng lên.
"Cái bánh do chính tay mình làm ra sẽ có giá trị rất khác. Bạn có thể bán với giá trên trời", ông Quang dí dỏm.
Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang hát tặng thanh niên tại buổi gặp gỡ cán bộ Đoàn - Video: QUANG ĐỊNH
Cá chạch lấu sống chủ yếu ở các vùng sông ngòi, kênh rạch miền Tây Nam Bộ. Loài cá này có thân dài, trơn bóng, hoa văn loang lổ nên khá giống rắn, đặc biệt khi còn sống và bò trườn trên mặt đất ướt. Chính ngoại hình "khó gần" ấy khiến không ít người lần đầu nhìn thấy cảm thấy e dè.
Tuy nhiên, với người dân miền Tây, cá chạch lấu từ lâu đã là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều bữa cơm gia đình. Thịt cá săn chắc, ít xương dăm, vị ngọt tự nhiên nên được đánh giá cao hơn nhiều loại cá đồng khác.
Từ cá chạch lấu, người dân có thể chế biến thành hàng loạt món ăn hấp dẫn như lẩu chua, nướng muối ớt, kho tiêu hay nấu canh lá giang. Trong đó, món lẩu cá chạch lấu được nhiều thực khách yêu thích vì nước dùng đậm đà, thịt cá béo thơm nhưng không ngấy.
Theo kinh nghiệm dân gian, dòng họ cá chạch gồm nhiều loại như chạch khoang, chạch rằn, chạch bông, chạch lá tre, chạch gai và đặc biệt là chạch lấu- loài lớn và ngon hơn cả. Vì da cá trơn và nhớt, nên khi làm cá, người dân thường dùng tro bếp hoặc lá sả, lá tre chà sát để làm sạch nhớt, giúp cá săn chắc và dễ chế biến hơn.
Người địa phương còn truyền miệng câu nói quen thuộc về "thứ hạng" ngon của cá suối: "Nhất liên, nhì chiên, tam chình, tứ lấu" – ý nói cá liên là ngon nhất, rồi đến cá chiên, cá chình và cá chạch lấu đứng thứ tư. Dù vậy, vị ngon ngọt, thịt béo và độ dai vừa phải của cá chạch lấu vẫn khiến nó trở thành món đặc sản quý của vùng sông suối Trường Sơn.
Cá chạch lấu được chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn, từ kho nghệ, chiên tươi, muối sả chiên, nướng than hồng đến nấu cháo, nấu canh chua hay um lá giang. Mỗi cách nấu lại mang đến một hương vị riêng biệt, nhưng phổ biến và được ưa chuộng nhất vẫn là món canh chua cá chạch lấu nấu với lá giang – một loại lá rừng có vị chua thanh, mọc nhiều ở vùng núi.
Đặc biệt, cá chạch lấu tự nhiên hiện không còn nhiều như trước do môi trường sống thay đổi và nguồn khai thác ngày càng tăng. Vì vậy, loại cá này ngày càng có giá trị, xuất hiện trong thực đơn của nhiều quán ăn, nhà hàng đặc sản miền Tây.
Nhiều người dân miền Tây cho biết, cá chạch lấu ngon nhất là vào mùa nước nổi. Khi ấy, cá béo và chắc thịt hơn, chỉ cần chế biến đơn giản cũng đủ tạo nên hương vị khó quên.
Không chỉ là món ăn dân dã, cá chạch lấu còn mang giá trị kinh tế cao. Những con cá lớn có thể bán với giá đắt, được xem là đặc sản được nhiều du khách săn tìm. Người dân địa phương thường đem cá tươi hoặc cá đã sơ chế sẵn bày bán tại các phiên chợ, vừa phục vụ nhu cầu trong tỉnh, vừa cung cấp cho các nhà hàng.
Món ngon từ cá chạch lấu.
Những món ăn từ cá chạch lấu không chỉ là sự kết tinh của sản vật núi rừng mà còn là biểu tượng cho tinh thần sáng tạo trong ẩm thực của người dân nơi đây. Giữa nhịp sống hiện đại, những bữa cơm có món cá chạch kho nghệ hay bát canh chua nấu lá giang vẫn mang đến hương vị mộc mạc, thân quen, gợi nhớ về những ngày tháng bình yên nơi miền sông nước.
