Ở rìa làng Vịnh Mốc ngày nay, những rặng tre bao bọc quanh dãy quán ăn đường phố. Thực khách thường ngồi trên những chiếc ghế nhựa dọc vỉa hè, thưởng thức bún và bánh tráng nướng.
Cây viết Pavlo Fedykovych của CNN cho hay khung cảnh thanh bình này khác hoàn toàn so với 6 thập kỷ trước, khi ngôi làng phải gánh khoảng 9.000 tấn bom đạn trong suốt 8 năm. Ngay cạnh các quán ăn là lối dẫn vào địa đạo Vịnh Mốc, hệ thống đường hầm được xây dựng để bảo vệ người dân trong chiến tranh.
Vịnh Mốc từng là một làng chài ven biển của tỉnh Quảng Trị với ruộng lúa, đất đỏ bazan, những bãi biển và lũy tre trải dài. Sau Hiệp định Geneva năm 1954 chia cắt Việt Nam dọc sông Bến Hải, khu vực này trở thành địa bàn chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh. Đối mặt với bom đạn liên tục, người dân địa phương quyết định không rời bỏ quê hương mà tìm cách sinh tồn dưới lòng đất.
Ông Văn Ngọc Vũ, hướng dẫn viên và giám đốc Annam Tour, cho biết sơ tán không khả thi do bom đánh phá liên tục, người dân đối mặt với nguy cơ mất đất và mất mạng. Đào hầm dưới đất là giải pháp thực tế và mang tính chiến lược.
Theo thông tin tại bảo tàng di tích, ý tưởng đào hầm được đề xuất vào năm 1963. Ban đầu, hệ thống này được lấy cảm hứng từ địa đạo Củ Chi. Củ Chi gồm các lối đi hẹp kết nối với các phòng lớn, Vịnh Mốc được thiết kế như một ngôi làng ngầm tự cung tự cấp. Các lối đi chính đủ cao để đi lại và đủ rộng để tạo không gian sinh hoạt cho từng gia đình dọc theo vách hầm.
Bà Trần Mỹ Hoa, hướng dẫn viên của Connect Travel, cho biết người dân ở đây vốn đã có kinh nghiệm đào hầm trú ẩn nhỏ. Đất bazan ở Vịnh Mốc đủ cứng để không bị sụp đổ và đủ mềm để đào bằng các công cụ thô sơ. Công trình được khởi công năm 1965 và hoàn thành sau khoảng hai năm, dưới sự giám sát của ông Lê Xuân Vy, thời điểm đó là đồn trưởng đồn công an vũ trang 140.
Hệ thống địa đạo dài hơn 1,6 km, các đường hầm được đào theo hình zíc zắc nhằm giảm áp lực của sóng nổ từ bom đạn. Các đoạn có trần vòm và vách dày để tăng khả năng chịu lực. Hệ thống lối ra vừa phục vụ thông gió, thoát hiểm, vừa kết nối với các nguồn tiếp tế bên ngoài. Địa đạo có 13 cửa thông ra ngoài, gồm các cửa hướng ra cánh đồng và hướng ra biển. Các cửa hướng biển đóng vai trò thông gió, làm lối thoát hiểm và là nơi tiếp tế bí mật cho đảo Cồn Cỏ. Giếng nước được đào ngay trong hầm để cung cấp nước sinh hoạt, trong khi các cửa đối xứng giúp không khí luôn lưu thông.
Ngày nay, du khách có thể đi qua ba tầng địa đạo nằm ở độ sâu khoảng 15-23 m dưới mặt đất. Những hành lang hẹp dẫn tới các khu sinh hoạt chung và các hốc nhỏ được đào sâu vào thành hầm.
Cây viết Pavlo Fedykovych cho rằng trải nghiệm xuống địa đạo giúp du khách hình dung cuộc sống dưới lòng đất trong nhiều năm. Dù rộng hơn địa đạo Củ Chi, nhiều đoạn hầm vẫn buộc khách tham quan phải cúi người khi di chuyển. Hiện, hệ thống được thắp sáng bằng đèn điện. Trong thời chiến, người dân chỉ có đèn dầu và thường phải di chuyển trong bóng tối để tránh bị phát hiện.
Theo các tài liệu tại khu di tích, khoảng 400 người đã sinh sống trong địa đạo năm 1965-1972. Ban ngày người dân ở dưới hầm, ban đêm lên mặt đất để đánh cá, trồng trọt và thu gom nhu yếu phẩm.
Một trong những hình ảnh gây ấn tượng với du khách là các “phòng gia đình” – những hốc nhỏ được đào vào thành hầm, cao khoảng 1 m và sâu gần 2 m, nơi các gia đình sinh hoạt trong nhiều năm. Khi chiến tranh diễn ra trên mặt đất, cuộc sống vẫn tiếp tục dưới lòng đất.
Các tour tham quan hiện nay còn đưa du khách tới khu hộ sinh, nơi được cho là đã đón ít nhất 17 em bé chào đời trong thời gian địa đạo hoạt động. Việc nấu nướng cũng được duy trì nhờ hệ thống bếp Hoàng Cầm. Bếp được đặt ở tầng một, khói được dẫn qua các đường rãnh dài dưới đất để làm nguội và phân tán trước khi thoát ra các lỗ thông hơi ngụy trang, tránh bị máy bay phát hiện. Hệ thống kỹ thuật của Vịnh Mốc đã chứng minh hiệu quả khi không có bất kỳ người dân nào thiệt mạng trong lòng địa đạo suốt những năm chiến tranh.
Tour tham quan địa đạo kết thúc bằng lối đi lên các bậc thang đá dẫn ra một trong 7 cửa hướng biển. Du khách sẽ bước ra một sườn đồi lộng gió, xung quanh bao phủ bởi cây cối ven bờ.
Địa đạo Vịnh Mốc hiện là một trong những điểm đến phổ biến trong các chuyến tham quan từ Huế. Du khách cũng có thể ghé thăm nơi đây kết hợp với căn cứ Khe Sanh, nhà thờ Long Hưng và cầu Hiền Lương tại vĩ tuyến 17.
Tác giả Pavlo Fedykovych nhận xét rằng khi đi qua Quảng Trị ngày nay, rất khó hình dung nơi đây từng là một trong những khu vực hứng chịu bom đạn nhiều nhất thế giới.
Năm 2023, vợ chồng Geoffrey và Sarah chuyển từ Mỹ đến Breisach, thị trấn nằm trên đỉnh đồi dọc theo thung lũng Rhine của Đức.
Họ dành phần lớn thời gian cùng con trai 6 tuổi khám phá bờ sông, công viên và rừng cây quanh nơi sinh sống. Sau hai năm rưỡi ở Breisach, họ hài lòng với cuộc sống mới khi được cộng đồng địa phương chào đón.
"Điều này không liên quan gì đến chúng tôi mà là do những người ở đây thực sự mở rộng trái tim mình và hiếu khách", Geoffrey nói.
Dù có những ngày thoải mái ở Đức, hai vợ chồng nói việc chuyển đến quốc gia này chưa từng nằm trong kế hoạch.
Kết hôn năm 2005, họ hài lòng với cuộc sống tại bang Colorado và không có ý định rời nước Mỹ cho đến khi Geoffrey bị trầm cảm vào năm 2016. Một năm sau, nam kỹ sư phần mềm bị sa thải. Anh miêu tả việc này giống như "bị đẩy đến bờ vực".
Để tìm kiếm cơ hội mới, họ chuyển đến thành phố Dublin, Ireland, quê ngoại của Sarah. Rời Mỹ không phải quyết định dễ dàng khi họ có mạng lưới gia đình, bạn bè dày đặc cùng tài sản là căn nhà vừa sửa để an cư lâu dài.
Khi đến Dublin, họ mua một chiếc thuyền được thiết kế như nhà di động ở Hà Lan rồi chuyển đến thị trấn ven biển Malahide phía bắc Dublin để neo đậu và sinh sống vào tháng 6/2018. Chiếc thuyền có giá gần 75.000 USD, chi phí thuê bến đậu phát sinh mỗi tháng là 508 USD. Ở trên thuyền một năm rưỡi, họ chuyển lên bờ sống.
Sau 5 năm sống tại Ireland, họ chuyển đến Đức vì cả hai từng học tiếng Đức và có thời gian ngắn sống tại đây. Họ cũng cân nhắc trở về Mỹ nhưng không thực hiện. Năm 2022, gia đình ba người đến Đức, thăm Freiburg im Breisgau, nơi Sarah từng học trước đây và bị thu hút bởi thị trấn Breisach gần đó, sát biên giới Pháp. Sau đó, họ tìm và mua một căn nhà hai phòng ngủ.
Gia đình được người dân chào đón, hàng xóm mời Sarah uống cà phê và ăn bánh khi họ ghé thăm. Trong khi bố mẹ nhanh chóng thích nghi với cuộc sống ở Đức, con trai họ lại gặp khó khăn và đôi khi có hành vi mất kiểm soát. Họ mất 5 tháng để con trai làm quen với cuộc sống mới.
Sau đó, cuộc sống dần ổn định khi con trai họ được gửi vào một trường mẫu giáo trong rừng. Tại đây, trẻ được giáo dục giữa thiên nhiên và dành phần lớn thời gian ở ngoài trời. Hiện tại, cậu bé phát triển tốt. Khi đi học, con trai họ được giáo viên dẫn vào rừng leo cây, hái quả mọng. Sarah miêu tả ngôi trường giống như khung cảnh bước ra từ bộ phim "Chúa nhẫn".
Hai năm rưỡi sau khi chuyển đến Breisach, Geoffrey làm việc từ xa cho một công ty có trụ sở tại Mỹ. Cả gia đình cảm thấy cuộc sống ổn định và tin rằng đã đưa ra quyết định đúng đắn khi đến Đức nhờ cộng đồng nơi đây cởi mở, gắn bó.
Mọi người chủ yếu hoạt động vì cộng đồng thay vì dịch vụ hay lợi nhuận. Geoffrey tham gia nhóm tình nguyện điều hành rạp chiếu phim địa phương, còn Sarah trở thành thành viên một dàn hợp xướng.
Dù vậy, họ vẫn vấp phải khác biệt văn hóa do người Đức nổi tiếng thẳng thắn. Geoffrey nhiều lần phải tự nhủ đó là tính cách của người bản địa để không cảm thấy bị tổn thương.
Anh cho biết họ không vòng vo khi nói chuyện. Hai vợ chồng từng lo lắng do hệ thống giáo dục Đức có nhiều khác biệt so với Mỹ. Sarah cũng gặp trở ngại khi trao đổi với giáo viên của con trai vì không thông thạo tiếng Đức bằng chồng.
Tuy nhiên, họ hài lòng khi nhận thấy người Đức đối xử khoan dung và chịu khó giao tiếp với trẻ em ở nơi công cộng, đồng thời sẵn sàng can thiệp nếu hành vi của đứa trẻ gây ảnh hưởng đến người xung quanh. Nếu điều này xảy ra ở Mỹ, họ thường chỉ nhận được những ánh nhìn khó chịu.
Về chi phí sinh hoạt, họ nhận thấy giá cả tại Đức phải chăng, thị trấn Breisach thậm chí rẻ hơn nhiều thành phố lớn. Hai vợ chồng từng bất ngờ với giá nhà hàng và thực phẩm tăng cao khi về thăm Mỹ.
Geoffrey nói đùa rằng sau khi sống ở Dublin, một trong những thành phố đắt đỏ nhất châu Âu, họ cảm thấy như được "sống miễn phí" tại Breisach. Gia đình Sarah lên kế hoạch sống song song ở Đức và Mỹ hoặc Ireland sau khi con trai học xong.
Nhìn lại hành trình chuyển nhà, họ khuyên các gia đình khác không nên vội xác định nơi định cư lâu dài cho đến khi tìm được chốn phù hợp.
Gia đình Sarah từng giữ lại nhà và đồ đạc ở Mỹ làm phương án dự phòng, và mới bán nhà vào năm ngoái khi xác định ở lại Đức.
"Sau nhiều lần chuyển nhà, giờ chúng tôi thấy hài lòng, mãn nguyện và muốn ở lại đây một thời gian", Sarah nói về cuộc sống tại Đức.
Theo truyền thông Thái Lan, Nội các nước này đã phê duyệt việc bãi bỏ chương trình miễn thị thực lưu trú 60 ngày dành cho công dân hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ, đưa chính sách quay trở lại mức lưu trú khoảng 30 ngày như trước, trong đó có Việt Nam.
Trước đó, chương trình miễn thị thực 60 ngày từng được xem là biện pháp hỗ trợ mạnh cho ngành du lịch sau giai đoạn phục hồi hậu Covid-19.
Tuy nhiên, tại Thái Lan cũng xuất hiện nhiều ý kiến chỉ trích, đặc biệt ở các điểm du lịch lớn, liên quan tới nguy cơ lạm dụng chính sách, lưu trú dài ngày thiếu kiểm soát hoặc sử dụng diện miễn thị thực cho các mục đích ngoài du lịch.
Chính vì thế, quyết định này vẫn cần được các cơ quan liên quan chính thức triển khai. Tuy nhiên, động thái mới được dự báo sẽ đưa Thái Lan quay lại quy định nhập cảnh trước đây với thời gian miễn thị thực phổ biến khoảng 30 ngày đối với nhiều quốc tịch.
Bangkok Post đưa tin, sau nhiều tuần thảo luận, Nội các Thái Lan đã nhất trí về nguyên tắc việc hủy bỏ chương trình miễn thị thực 60 ngày được đưa vào áp dụng từ tháng 7/2024 nhằm thúc đẩy lượng khách quốc tế sau đại dịch.
Kết thúc cuộc họp Nội các vào ngày 19/5, ông Surasak Phancharoenworakul - Bộ trưởng Du lịch và Thể thao Thái Lan - xác nhận chương trình visa 60 ngày sẽ bị hủy bỏ.
Xem xét từng quốc gia
Theo ông Surasak, các quốc gia nằm trong diện miễn thị thực 60 ngày sẽ quay trở lại cơ chế nhập cảnh từng áp dụng trước khi chính sách mở rộng được ban hành.
Trong phần lớn trường hợp, thời gian lưu trú miễn thị thực dự kiến giảm còn 30 ngày.
Tuy nhiên, tùy quốc tịch và quy định cụ thể, một số du khách có thể chỉ được ở tối đa 15 ngày.
Bộ trưởng Du lịch và Thể thao Thái Lan cho biết các đại sứ quán, cơ quan liên quan và đơn vị chức năng cần được thông báo trước khi quy định mới được công bố.
Ủy ban chính sách thị thực của Thái Lan cũng sẽ phải xác định tiêu chí áp dụng đối với từng quốc gia.
Đây được xem là bước quan trọng bởi hiện Bộ Ngoại giao Thái Lan vẫn đang công bố danh sách miễn thị thực 60 ngày đối với các quốc tịch liên quan.
Do đó, giới chức lưu ý cần phân biệt giữa quyết định chính trị đã được thông qua và thời điểm chính thức áp dụng tại cửa khẩu.
Du khách có kế hoạch tới Thái Lan trong vài tuần tới được khuyến cáo theo dõi sát các thông báo mới từ Bộ Ngoại giao, Bộ Nội vụ, Bộ Du lịch và Thể thao cùng Cục Di trú Thái Lan.
Khi chính sách mới có hiệu lực, những người đã nhập cảnh theo diện miễn thị thực hiện hành vẫn được phép lưu trú tới hết thời hạn đã được cấp khi nhập cảnh.
Những thay đổi này trước mắt có thể không ảnh hưởng lớn tới phần đông du khách Việt Nam.
Bởi thời gian du lịch trung bình của khách Việt tới Thái Lan thường chỉ kéo dài vài ngày tới khoảng một tuần. Nhóm chịu tác động rõ nhất là những người có nhu cầu lưu trú dài hạn hoặc kết hợp du lịch với làm việc từ xa.
Trước đó, Thái Lan còn gây chú ý khi điều chỉnh tăng phí dịch vụ hành khách với các chuyến bay quốc tế.
Theo thông báo của Công ty Cảng hàng không Thái Lan (AOT), từ ngày 20/6/2026, mức phí này sẽ tăng 53%, từ 730 baht (gần 600.000 đồng) lên 1.120 baht/chiều (khoảng 903.000 đồng) sau khi được Bộ Giao thông Vận tải Thái Lan phê duyệt.
Quy định này sẽ được áp dụng đồng loạt từ ngày 20/6 tại 6 sân bay quốc tế sầm uất nhất Thái Lan, bao gồm Suvarnabhumi, Don Mueang, Chiang Mai, Mae Fah Luang Chiang Rai, Phuket và Hat Yai.
Động thái siết chính sách nhập cảnh và tăng phí sân bay được cho là sẽ tác động nhất định tới ngành du lịch Thái Lan, trong bối cảnh du lịch đóng góp hơn 10% GDP nước này.
Năm nay, Thái Lan đặt mục tiêu đón 33,5 triệu lượt khách quốc tế. Tuy nhiên, số liệu từ Bộ Du lịch Thái Lan cho thấy lượng khách quốc tế trong quý I năm nay đã giảm khoảng 3,4% so với cùng kỳ năm 2025.
Sự việc xảy ra vào khoảng 11h25 ngày 11/7 (theo giờ địa phương). Một phi công của hãng hàng không Ravenair - đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ cho thuê chuyến tại Anh - cất cánh từ Liverpool để thực hiện điều đặc biệt.
Theo dữ liệu từ trang theo dõi hành trình bay Flightradar24, chiếc máy bay bay qua nhiều khu vực ở bán đảo Wirral, hạt Cheshire và phía bắc xứ Wales.
Trong khoảng 20 phút, phi công điều khiển máy bay bay theo những vòng lượn chính xác để tạo thành dòng chữ "I'm bored" (tạm dịch: Tôi chán quá) trên bầu trời phía trên cửa sông Dee, khiến nhiều người theo dõi hành trình bay chú ý.
Đại diện hãng hàng không Ravenair cho biết, chiếc Piper Tomahawk được đưa đi bay thử sau khi vừa thay thế một xi-lanh động cơ. Đây vốn là bộ phận quan trọng nơi nhiên liệu được đốt cháy để tạo công suất cho máy bay. Chuyến bay nhằm kiểm tra xem máy bay đã đủ điều kiện hoạt động trở lại hay chưa.
Ông Wayne Barrett, quản lý vận hành của Ravenair, nói đùa với BBC rằng, có lẽ phi công "thực sự hơi buồn chán" vì đây chỉ là chuyến bay thử thông thường.
Tuy nhiên, ông cũng đánh giá việc điều khiển máy bay để tạo nên dòng chữ rõ ràng như vậy đòi hỏi kỹ năng bay rất cao.
Sau khi hoàn thành chuyến bay, kết quả kiểm tra cho thấy máy bay đủ điều kiện khai thác trở lại. Đại diện hãng cũng cho biết phi công sẽ không bị kỷ luật vì hành động mang tính hài hước này.
"Máy bay đã trở về nhà chứa an toàn, còn phi công hiện được nghỉ phép", ông Barrett nói.
Đây không phải lần đầu tiên phi công sử dụng đường bay để gửi gắm thông điệp.
Năm 2020, trong giai đoạn đại dịch Covid-19 bùng phát, một phi công tại Áo từng điều khiển máy bay vẽ dòng chữ "Stay home" (tạm dịch: Hãy ở nhà) trên bầu trời nhằm kêu gọi người dân tuân thủ các biện pháp phòng dịch.
Thông điệp này cũng được Flightradar24 ghi nhận trong một chuyến bay kéo dài khoảng 24 phút ở phía nam thủ đô Vienna (Áo).
