Phi hành đoàn trên tàu vũ trụ Orion thuộc nhiệm vụ Artemis II đang trong ngày thứ tư trên chuyến bay 10 ngày quay quanh Mặt Trăng. Đây là sự kiện được đánh giá mang tính lịch sử bởi khôi phục lại hoạt động thám hiểm không gian của con người ngoài Trái Đất. Artemis II còn là chuyến bay có người lái lên Mặt Trăng đầu tiên chứng minh tính ưu việt của công nghệ truyền dữ liệu bằng tia laser, hứa hẹn cách mạng hóa cách thức liên lạc giữa các tàu vũ trụ.
Tàu Orion hiện mang theo O2O, hệ thống liên lạc laser được phát triển tại Phòng thí nghiệm Lincoln của của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) phối hợp với Trung tâm không gian Goddard của NASA. Công nghệ này có khả năng truyền dữ liệu băng thông cao hơn từ không gian so với các hệ thống tần số vô tuyến (RF) truyền thống. Trong sứ mệnh Artemis II, O2O sử dụng chùm tia laser để gửi video và hình ảnh độ phân giải cao về bề mặt Mặt Trăng xuống Trái Đất với tốc độ tới 260 Mb/giây (Mbps).
“Truyền dữ liệu trong không gian luôn là một thách thức lớn”, Farzana Khatri, kỹ sư hệ thống trưởng kiêm thành viên cấp cao của Nhóm Truyền thông Quang học và Lượng tử thuộc Phòng thí nghiệm Lincoln, cho biết trên trang MIT. “Cách thức truyền qua RF đã hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Phổ tần RF hiện bị tắc nghẽn nghiêm trọng và cũng không hoạt động hiệu quả ở khoảng cách xa hơn trong không gian. Truyền dữ liệu qua laser (lasercom) có thể giải quyết vấn đề”.
Phòng thí nghiệm Lincoln đã phát triển O2O trong hơn hai thập kỷ. NASA tích hợp công nghệ này vào Artemis II và các sứ mệnh trong tương lai nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về thám hiểm không gian đường dài và thu thập dữ liệu lớn.
Tàu vũ trụ Orion đã thu thập được lượng dữ liệu khổng lồ trong ngày đầu tiên của sứ mệnh. Theo Khatri, trước đây, những dữ liệu này nằm trên tàu vũ trụ cho đến khi hạ cánh xuống biển, thậm chí có thể mất nhiều tháng để được chuyển xuống. Nhưng với O2O hoạt động ở tốc độ cao nhất, tất cả dữ liệu có thể đưa xuống Trái Đất trong vòng vài giờ để phân tích. Nhờ đó, NASA có thể “livestream” mọi hoạt động trong sứ mệnh Artemis II.
“Với tốc độ 260 megabit mỗi giây, O2O giúp truyền video độ phân giải cao 4K từ Mặt Trăng”, Steve Horowitz, quản lý dự án O2O, cho biết trên website NASA. “Ngoài video và hình ảnh, O2O sẽ truyền và nhận quy trình, hình ảnh, kế hoạch bay và đóng vai trò là cầu nối giữa Orion và trung tâm điều khiển nhiệm vụ trên Trái Đất”.
Cốt lõi của O2O là thiết bị đầu cuối quang học dạng module linh hoạt và có khả năng mở rộng (MAScOT). Có kích thước bằng một con mèo nhà, MAScOT gồm một kính viễn vọng 4 inch được gắn trên một giá đỡ xoay hai trục (gimbal) với hệ thống quang học phía sau cố định. Gimbal định hướng chính xác kính viễn vọng và theo dõi chùm tia laser, qua đó các tín hiệu liên lạc được phát ra và nhận theo hướng người nhận hoặc người gửi dữ liệu mong muốn. Bên dưới gimbal là hệ thống quang học gồm các thấu kính hội tụ ánh sáng, cảm biến theo dõi, gương chuyển hướng nhanh và một số thành phần khác để định hướng chùm tia laser một cách chính xác.
Theo Axios, MAScOT là một phần của Dự án trình diễn chuyển tiếp truyền laser tích hợp (LCRD), gồm thiết bị đầu cuối dạng modem và bộ khuếch đại ILLUMA-T, được phóng lần đầu lên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS vào tháng 11/2023. Trong 6 tháng tiếp theo, nhóm nghiên cứu của MIT đã thực hiện các thí nghiệm kiểm tra, đánh giá chức năng cơ bản, hiệu suất và tiện ích của hệ thống.
Ban đầu, nhóm đã kiểm tra xem liên kết quang ILLUMA-T đến LCRD có hoạt động ở tốc độ dữ liệu lý tưởng là 622 Mbps tải xuống và 51 Mbps tải lên hay không. Trên thực tế, tốc độ dữ liệu thậm chí còn cao hơn mong đợi với 1,2 Gb/giây (Gbps) tải xuống và 155 Mbps tải lên. MAScOT được vinh danh trong Giải thưởng R&D 100 năm 2025, sau đó được sử dụng cho Artemis II và sẽ hỗ trợ các sứ mệnh không gian trong tương lai.
“Thành công của chúng tôi với ILLUMA-T đặt nền tảng cho việc truyền phát video độ phân giải HD đến và đi từ Mặt Trăng”, Jade Wang, đồng trưởng nhóm nghiên cứu Nhóm Truyền thông Quang học và Lượng tử, cho biết. “Bạn có thể hình dung tốc độ cho phép phi hành gia Artemis sử dụng để kết nối với bác sĩ, phối hợp các hoạt động nhiệm vụ và phát trực tiếp chuyến đi lên Mặt Trăng”.
Trong sứ mệnh Artemis II, một nhóm vận hành chuyên trách của Phòng thí nghiệm Lincoln đảm nhiệm nhiệm vụ theo dõi các vấn đề kết nối kéo dài 10 ngày của phi hành đoàn từ các trạm mặt đất ở Houston (Texas) và White Sands (New Mexico) của Mỹ, thậm chí cả một trạm mặt đất ở Australia giúp quan sát tàu vũ trụ tốt hơn từ bán cầu Nam. Trước khi phóng, nhóm đã thực hiện một loạt mô phỏng từ trước đến khi phóng, hành trình lên Mặt Trăng và trở về, cho đến khi hạ cánh xuống biển vào cuối sứ mệnh.
“Những bài học kinh nghiệm từ sứ mệnh Artemis II sẽ mở đường cho con người quay trở lại bề mặt Mặt Trăng và xa hơn nữa, cuối cùng là đến Sao Hỏa”, Khatri nói thêm. “Thông qua các chương trình Artemis, O2O sẽ đặt nền tảng cho kết nối dữ liệu tốc độ cao từ không gian, tạo nên di sản cho thế hệ tương lai”.
Tàu Artemis II rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội), đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nếu không có vấn đề lớn nào khác phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Bảo Lâm tổng hợp
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc ‘nửa đường tới Mặt Trăng’
Điểm đặc biệt của bốn phi hành gia Artemis II
Chương trình Mặt Trăng mới của Mỹ khác gì 54 năm trước?
Điều này mở ra giai đoạn hợp tác mới trong nghiên cứu và phát triển thế hệ công nghệ mạng di động tiếp theo. Hai bên hướng tới thực hiện cuộc gọi 6G tiền thương mại đầu tiên vào đầu năm 2029 trên hệ thống và thiết bị do chính Viettel nghiên cứu, phát triển và sản xuất.
Theo nội dung hợp tác, Viettel High Tech sẽ phối hợp cùng Qualcomm nghiên cứu, thiết kế, phát triển và sản xuất các trạm thu phát sóng thế hệ thứ 6 (6G). Trong đó, Viettel đảm nhiệm nghiên cứu, thiết kế, phát triển, tích hợp, sản xuất, triển khai thử nghiệm và đánh giá chất lượng sản phẩm. Qualcomm cung cấp nền tảng công nghệ chipset.
Hai bên phối hợp đánh giá khả năng tương tác giữa nền tảng công nghệ 6G của Qualcomm với các sản phẩm do Viettel High Tech nghiên cứu, phát triển; đồng thời đánh giá chất lượng và tối ưu hiệu năng sản phẩm trong các điều kiện, kịch bản khai thác thực tế.
Sau quá trình hợp tác với Viettel High Tech từ năm 2022, ông Durga Malladi - Phó Chủ tịch Điều hành kiêm Tổng Giám đốc Qualcomm Technologies, cho biết Qualcomm đặc biệt ấn tượng với những kết quả Viettel đạt được, nhất là năng lực tự nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các giải pháp vô tuyến, cùng tốc độ triển khai mạng lưới trên quy mô lớn.
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel, nhấn mạnh Viettel kiên định mục tiêu làm chủ công nghệ. Theo đó, cuộc gọi 6G tiền thương mại đầu tiên của Viettel phải được thực hiện trên hệ thống và thiết bị do chính Viettel nghiên cứu, phát triển và sản xuất.
Mục tiêu này tiếp tục khẳng định định hướng xuyên suốt của Viettel là từng bước làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ, từ nghiên cứu, thiết kế, phát triển đến sản xuất, thương mại hóa và triển khai trên mạng lưới thực tế.
Bên cạnh hợp tác nghiên cứu, hai bên thống nhất tiếp tục phối hợp mở rộng thị trường quốc tế cho các thiết bị 5G do Viettel High Tech phát triển tại Đông Nam Á, Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh.
Qualcomm sẽ tiếp tục phát huy vai trò kết nối với các nhà mạng và đối tác toàn cầu. Trong khi đó, Viettel High Tech cung cấp các giải pháp và kinh nghiệm triển khai thực tiễn, tạo điều kiện để các sản phẩm viễn thông "Make in Vietnam" tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế.
Bước sang 6G, phạm vi hợp tác giữa Viettel và Qualcomm dự kiến không chỉ giới hạn ở các hệ thống vô tuyến. Công nghệ 6G được định hướng phát triển theo mô hình mạng AI nguyên bản, trong đó trí tuệ nhân tạo được tích hợp ngay từ kiến trúc nền tảng.
Vì vậy, hai bên có cơ hội mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực điện toán hiệu năng cao, máy chủ trung tâm dữ liệu, công nghệ cảm biến, thiết bị AI tự chủ và các hệ thống vô tuyến thế hệ mới.
Đối với Viettel, việc tham gia nghiên cứu 6G ngay từ giai đoạn đầu giúp doanh nghiệp đồng hành cùng quá trình phát triển công nghệ toàn cầu, đồng thời chủ động nghiên cứu, phát triển và định hình các sản phẩm mạng viễn thông thế hệ tiếp theo.
Định hướng này thể hiện quyết tâm của Viettel từng bước làm chủ những công nghệ viễn thông mới nhất, phù hợp với chiến lược phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó có công nghệ 6G.
Việc chủ động đầu tư nghiên cứu từ sớm không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, mà còn tạo nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Smartphone hiện trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta. Để tạo phong cách riêng hoặc đơn giản là bảo vệ smartphone, nhiều người trang bị cho chúng các phụ kiện khác nhau.
Tuy nhiên, việc cá nhân hóa và bảo vệ smartphone cần được thực hiện một cách cẩn trọng, bởi thiết bị này lưu trữ nhiều thông tin nhạy cảm, từ thông tin ngân hàng đến tài khoản mạng xã hội.
Mặc dù các phụ kiện như ốp lưng và miếng dán màn hình có thể giúp bảo vệ điện thoại khỏi va đập và trầy xước, nhưng một số sản phẩm khác lại có thể gây hại nhiều hơn lợi. Trước khi dán, cài đặt hoặc gắn bất kỳ thứ gì lên điện thoại, người dùng cần cân nhắc kỹ lưỡng.
Hình dán có thể là cách thú vị để cá nhân hóa điện thoại, nhưng nếu không chọn lựa kỹ lưỡng, chúng có thể gây hại cho thiết bị. Việc dán kín mặt sau điện thoại bằng chất liệu dày có thể ảnh hưởng đến khả năng tản nhiệt, dẫn đến tình trạng quá nóng.
Ngoài ra, hình dán cũng có thể che khuất các bộ phận quan trọng như đèn flash và ống kính camera. Khi gỡ bỏ, chúng thường để lại cặn dính, ảnh hưởng đến giá trị bán lại của điện thoại. Do đó, người dùng nên dán hình dán lên ốp lưng thay vì trực tiếp lên máy.
Đây là phụ kiện quen thuộc và cần thiết để tránh trầy xước cũng như giảm thiểu tác động từ va đập trong quá trình sử dụng. Tuy nhiên, không phải tất cả các loại miếng dán đều có khả năng bảo vệ như nhau.
Các miếng dán màn hình bằng nhựa rẻ tiền thường có khả năng chống va đập kém và có thể làm giảm độ nhạy cảm ứng. Chính vì vậy, người dùng được khuyến cáo sử dụng miếng dán kính cường lực, một lựa chọn tốt hơn nhiều khi cung cấp khả năng bảo vệ vượt trội và cảm giác sử dụng mượt mà hơn, mặc dù giá thành cao hơn.
Nhiều ứng dụng hứa hẹn giúp dọn dẹp điện thoại, tăng tốc hoặc tiết kiệm pin thực chất không mang lại hiệu quả như mong đợi. Thậm chí, chúng có thể là cửa ngõ cho phần mềm độc hại xâm nhập vào thiết bị.
Thực tế, smartphone hiện nay đã có sẵn các công cụ quản lý bộ nhớ và pin, do đó người dùng không cần phải cài đặt thêm ứng dụng dọn dẹp. Việc tìm hiểu và tối ưu hóa các tiến trình chạy ngầm sẽ giúp điện thoại hoạt động hiệu quả hơn mà không cần phải lo lắng về các ứng dụng không cần thiết.
Các chuyên gia khuyến cáo, để bảo vệ và tối ưu hóa smartphone, người dùng hãy cân nhắc kỹ lưỡng trước khi sử dụng bất kỳ phụ kiện hay ứng dụng nào.
Thỏa thuận được Google công bố hôm 24/4, trong đó có 10 tỷ USD ban đầu khi Anthropic được định giá 380 tỷ USD. Phần còn lại sẽ được giải ngân khi startup AI này đạt được những cột mốc nhất định.
Anthropic cho biết thỏa thuận giúp mở rộng quan hệ hợp tác lâu dài giữa hai doanh nghiệp. Công ty hồi đầu tháng cũng ký hợp đồng mua hệ thống tính toán tương đương 5 GW từ Google và Broadcom, dự kiến vận hành từ năm sau.
Google sẽ cung cấp quyền truy cập các mô hình Claude của Anthropic thông qua điện toán đám mây, vốn cạnh tranh với AWS và Microsoft Azure. Tập đoàn này cũng phát triển chip xử lý tensor (TPU) để cạnh tranh với GPU của Nvidia.
Quan hệ giữa hai bên bắt đầu từ năm 2023, khi Google chi 300 triệu USD vào phòng nghiên cứu AI để đổi lấy 10% cổ phần. Vài tháng sau, Google tiếp tục rót thêm 2 tỷ USD. Tính đến trước thông báo ngày 24/4, khoản đầu tư của Google cho Anthropic đã vượt mốc 3 tỷ USD và cho phép tập đoàn kiểm soát khoảng 14% cổ phần của công ty AI.
Các hãng công nghệ lớn trên thế giới đang rót hàng chục tỷ USD vào các phòng nghiên cứu và startup AI dẫn đầu, như Anthropic và OpenAI, với những vòng gọi vốn có giá trị vượt xa mọi khoản đầu tư vào startup trước đây. Phần lớn nguồn đầu tư sẽ được hoàn trả dưới dạng doanh thu.
Khoản của Google được cho là tương đồng với thỏa thuận riêng được Anthropic ký với Amazon cách đây vài tuần. Tập đoàn thương mại điện tử đầu tư 5 tỷ USD vào công ty và cam kết rót thêm 20 tỷ USD nếu họ đạt "một số cột mốc thương mại nhất định" trong tương lai.
"Người dùng nói Claude ngày càng đóng vai trò quan trọng với công việc của họ, chúng tôi cần xây dựng hạ tầng để theo kịp nhu cầu đang gia tăng nhanh chóng", CEO Anthropic Dario Amodei cho hay.
Anthropic được thành lập năm 2021 bởi một nhóm lãnh đạo và nhà nghiên cứu từng làm việc ở OpenAI. Các sản phẩm của công ty, đặc biệt là trợ lý Claude Code, trở nên phổ biến trong vòng một năm qua. Doanh thu hàng năm của doanh nghiệp này được ước tính vượt mốc 30 tỷ USD.
