Nhịn cơm giảm cân, uống trà sữa thay nước: Nam sinh 14 tuổi nguy kịch

Tại Östermalm, khu dân cư đắt đỏ của thủ đô Stockholm, những chiếc du thuyền đỗ sát bến cảng. Trên đại lộ Strandvägen, các cửa hàng thời trang cao cấp nằm xen lẫn những bất động sản giá trị cao. Dù vậy, người dân hiếm khi bàn tán về tài khoản hay mức lương.

Lola Akinmade Åkerström, người viết sách về văn hóa Bắc Âu, cho biết tại Thụy Điển, tiền bạc là chủ đề nhạy cảm. "Việc khoe khoang sự giàu có hay hỏi về mức lương bị xem là cấm kỵ. Nhiều người thấy thoải mái hơn khi nói về đời sống cá nhân thay vì tài chính", bà nói.

Điều này xuất phát từ Jantelagen (Luật Jante) - khái niệm từ cuốn tiểu thuyết xuất bản năm 1933 của nhà văn Aksel Sandemose. Quy tắc này quy định không ai nên nghĩ rằng mình đặc biệt hoặc giỏi hơn người khác. Tư tưởng này đã tồn tại nhiều thế kỷ trong các cộng đồng nông thôn Bắc Âu để duy trì sự bình đẳng.

Nếu Jantelagen là "bộ luật" ứng xử với cộng đồng, thì Lagom chính là kim chỉ nam cho đời sống cá nhân của người dân Thụy Điển. Lagom có nghĩa là "chỉ vừa đủ". Triết lý này hướng đến sự cân bằng: làm việc vừa đủ, tiêu dùng vừa đủ. Việc phô trương vật chất bị coi là phá vỡ sự khiêm tốn của Jantelagen và sự vừa vặn của Lagom.

Sự kín tiếng của người Thụy Điển dễ khiến du khách lầm tưởng về sự thịnh vượng của họ. Theo dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) năm 2024, GDP bình quân đầu người của Thụy Điển đạt 57.125 USD. Quốc gia này đứng thứ 4 toàn cầu về Chỉ số Hạnh phúc Thế giới.

Người Thụy Điển không cần siêu xe để chứng minh sự thành công bởi phúc lợi xã hội, y tế và giáo dục của họ vốn đã ở mức cao. Quốc gia Bắc Âu này còn được ví như "Thung lũng Silicon của châu Âu" với mật độ tỷ phú cao kỷ lục.

Thống kê từ Forbes cho thấy quốc gia 10 triệu dân này có hơn 40 tỷ phú USD. Trung bình cứ một triệu dân Thụy Điển có khoảng 4 tỷ phú, cao gấp đôi tỷ lệ của Mỹ. Các tập đoàn như IKEA, H&M, Spotify hay Skype đều khởi nguồn từ đây. Dù vậy, các nhà sáng lập và giới tỷ phú Thụy Điển vẫn tự đi siêu thị, đạp xe đi làm và mặc đồ không in logo. Họ coi việc phô diễn tài sản là thiếu tinh tế.

Tuy nhiên, trong thời đại mạng xã hội, quy tắc này bắt đầu thay đổi. Nicole Falciani, một người hoạt động trên mạng xã hội tại Stockholm, thường công khai thu nhập từ các chiến dịch quảng cáo. "Nếu bạn làm việc và đạt được kết quả, bạn có quyền tự hào về nó", Falciani cho biết. Cô nói Jantelagen đang kìm hãm sự sáng tạo và ngăn cản các cuộc thảo luận cởi mở về tài chính.

Phó giáo sư Cornelius Cappelen tại Đại học Bergen cho biết mạng xã hội đã biến việc phô diễn lối sống thành một giá trị mới, đối chọi với truyền thống. Dù vậy, đối với phần lớn người dân, sự khiêm tốn vẫn là trụ cột xã hội.

Natalia Irribara, người Chile sống tại Stockholm, cho biết ở quê hương cô, thành công luôn đi kèm sự phô trương. "Ở đây, sự khiêm tốn khiến giá trị vật chất trở nên nhẹ nhàng hơn. Bạn không cảm thấy bị áp lực phải chạy theo người khác", cô nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Larry F. Waldman (Mỹ) từng cùng vợ từ bang Arizona về Wisconsin tham dự kỷ niệm 50 năm tốt nghiệp trung học. Ông nhận ra với nhiều người, họp lớp giống như chuyến du hành ngược thời gian, khơi dậy cả sự tự ti lẫn những khoảnh khắc khó xử tuổi thiếu niên. Bà Nan (vợ ông) từng là học sinh tiêu biểu, năng nổ trong các hoạt động. Ngược lại, vì là học sinh chuyển trường từ khu nội thành, ông Waldman không thuộc nhóm nổi bật nào.

Tiến sĩ cho biết thời trẻ ông mắc hội chứng "tầm nhìn hạn hẹp", một trạng thái phổ biến ở tuổi vị thành niên khi không thể hình dung được tương lai mà chỉ cố gắng thi qua môn. Sự khác biệt trong tâm thế thời trẻ khiến mỗi người mang một cảm xúc khác nhau khi nhận lời mời về lại trường cũ.

Biến đổi tâm lý qua các cột mốc

Dẫn số liệu từ tờ Chicago Tribune, tiến sĩ Waldman cho biết mỗi sự kiện họp lớp mang một đặc trưng riêng, phản ánh quá trình trưởng thành của người tham dự:

Kỷ niệm 10 năm: Thường ít người dự nhất nhưng lại phô trương nhất. Các cá nhân tham gia đều nỗ lực chứng tỏ những thành công bước đầu.

Kỷ niệm 20 năm: Có số lượng người tham dự đông nhất. Sự hời hợt bề ngoài giảm bớt, thay vào đó là sự đa dạng trong trải nghiệm sống.

Kỷ niệm 30 năm: Cuộc sống trở nên phức tạp với những biến cố như ly hôn, tái hôn hoặc thay đổi công việc. Người tham dự tự tin hơn, không còn phụ thuộc vào việc phải đưa vợ hoặc chồng đi cùng để làm điểm tựa giao tiếp.

Kỷ niệm 40 năm: Sự tương đồng bắt đầu xuất hiện khi mọi người bước vào tuổi già, cùng đối diện với bệnh tật và kế hoạch nghỉ hưu.

Kỷ niệm 50 năm: Mọi sự giả tạo trong quá khứ biến mất, nhường chỗ cho hoài niệm.

Họp lớp và các giai đoạn khủng hoảng

Để giải thích sự kết nối giữa các cuộc hội ngộ và tâm lý học, ông Waldman vận dụng lý thuyết "8 giai đoạn con người" của nhà phân tâm học Erik Erikson. Mỗi lần họp lớp là một lần con người đối diện với những khủng hoảng tâm lý đặc trưng:

Sự thân mật đối lập cô lập (18-35 tuổi): Ở mốc 20 năm ra trường, nhiều người vẫn loay hoay với câu hỏi về tình yêu, hôn nhân. Những người chưa tạo được sự gắn bó thường thấy lạc lõng trong các buổi gặp này.

Sự sáng tạo đối lập trì trệ (35-60 tuổi): Tại mốc kỷ niệm 30 và 40 năm, trọng tâm cuộc sống chuyển sang sự nghiệp và đóng góp cộng đồng. Các cựu học sinh thường nhìn vào nhau để đánh giá mức độ năng suất của bản thân trong xã hội.

Sự toàn vẹn đối lập tuyệt vọng (từ 65 tuổi): Tại mốc 50 năm, cuộc sống chậm lại. Mọi người thường tự vấn: "Chúng ta đã sống hết mình chưa?". Mục tiêu cuối cùng trong giai đoạn này là đạt được sự khôn ngoan và thanh thản khi nhìn lại quá khứ.

Tiến sĩ Waldman cho biết, dù xuất phát điểm khác nhau, theo thời gian, con người có xu hướng giống nhau nhiều hơn là khác biệt. Việc dự họp lớp nên được nhìn nhận như một cơ hội để kết nối và trân trọng sự tồn tại của nhau, thay vì mặc cảm ngoại hình hay so sánh thành tựu.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 25/5, Khoa Cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ liên tục tiếp nhận các trường hợp say nắng, say nóng, sốc nhiệt do lao động ngoài trời trong điều kiện nhiệt độ cao. Đáng chú ý, có bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, suy đa tạng, nguy cơ tử vong cao.

Trường hợp đầu tiên là ông N.B.K., 50 tuổi, trú xã Phùng Nguyên, tỉnh Phú Thọ. Theo gia đình, sau khoảng hai giờ gặt lúa ngoài trời nắng nóng, ông xuất hiện mệt lả, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, thở nhanh rồi được đưa tới bệnh viện cấp cứu.

Tại Khoa Cấp cứu, bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị say nắng, say nóng và nhanh chóng xử trí bằng bù nước, điện giải kết hợp làm mát cơ thể. Sau khoảng một giờ cấp cứu, người bệnh tỉnh táo trở lại, giảm rõ rệt đau nhức và hết co quắp tay chân. Hiện sức khỏe đã ổn định, chuẩn bị xuất viện.

Nặng hơn là trường hợp ông L.T.K., 69 tuổi, được đưa vào viện sau khi choáng ngất lúc đang làm việc ngoài đồng. Người bệnh được sơ cứu tại trạm y tế trong tình trạng sốt cao 40 độ C trước khi chuyển tới Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.

Tại Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, người bệnh hôn mê sâu, Glasgow 5 điểm, thân nhiệt tăng lên 41-42 độ C, huyết áp phải duy trì bằng thuốc vận mạch, lượng nước tiểu giảm. Bác sĩ chẩn đoán sốc nhiệt kèm suy đa tạng.

Người bệnh được hồi sức tích cực, gồm hạ thân nhiệt chỉ huy, thở máy, dùng thuốc vận mạch, bù nước điện giải và theo dõi sát.

Hiện tình trạng vẫn rất nguy kịch, đang được điều trị tích cực.

Theo Bác sĩ Bùi Tất Luật, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nội khoa đặc biệt nguy hiểm, xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc lao động gắng sức dưới trời nắng nóng khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị rối loạn.

"Khi thân nhiệt tăng quá mức, cơ thể có thể nhanh chóng rơi vào suy đa cơ quan, tổn thương não, tim mạch, hô hấp và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời", bác sĩ Luật cảnh báo.

Các dấu hiệu thường gặp của say nắng, say nóng và sốc nhiệt gồm mệt lả, đau đầu, chóng mặt, khát nhiều, da nóng đỏ, co quắp tay chân, thở nhanh, tim đập nhanh, buồn nôn, rối loạn ý thức, sốt cao trên 39-40 độ C, thậm chí lơ mơ hoặc hôn mê.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế làm việc ngoài trời trong khoảng thời gian từ 10h-16h, uống đủ nước và bổ sung điện giải khi lao động trong môi trường nóng bức.

Đồng thời cần mặc quần áo thoáng mát, đội mũ rộng vành, tránh làm việc quá sức liên tục dưới trời nắng gay gắt.

Tin Gốc: Người Đưa Tin