Hơn 7 giờ sáng, dọc bãi biển xã Hải Châu (Nghệ An) bè mảng tấp nập cập bờ. Từng tốp ngư dân xếp hàng trên bãi biển để kéo lưới. Lưới được các ngư dân thả cách bờ chừng 6 – 7 hải lý, vào lúc 4 – 5 giờ sáng bằng chiếc bè mảng kết từ tre nứa có gắn máy, sau đó kéo vào bờ.
“Hôm nay chúng tôi thu được hơn 1 tạ cá trích. Lượng cá này cũng ở mức trung bình, hôm nào trúng phải được hơn 2 tạ, nhưng có hôm chỉ được mấy yến”, ông Trần Văn Long, một ngư dân, cho biết.
Cá trích bị lưới gom lại, kéo tuột lên bờ, giãy đành đạch. Vợ ông Long lấy mấy cái rổ để xúc cá. Cá được gom lại thành nhiều rổ rồi bán cho các thương lái đang chờ sẵn. Giá cá trích không cố định mà dao động từ 15.000 – 25.000 đồng/kg, tùy theo ngày.
“Hôm trúng thì sau khi trừ tiền dầu cũng được mỗi người 1 triệu đồng, còn ngày bình thường ra biển cũng dăm bảy trăm ngàn, có ngày thì ít hơn”, một ngư dân nói.
Cá trích chỉ bằng hai ngón tay, có nhiều xương nhỏ, nhưng theo các nhà chuyên môn, loài cá này chứa nhiều đạm, nổi bật nhất là hàm lượng Omega 3 dồi dào giúp hỗ trợ tim mạch, giảm cholesterol và collagen tự nhiên hỗ trợ chống lão hóa da. Các trích khá rẻ, thịt bùi, thơm ngon nên từ lâu đã trở thành món ăn được nhiều người lựa chọn.
Mùa đánh bắt cá trích của ngư dân bắt đầu từ tháng giêng đến tháng 4 âm lịch hàng năm. Đây là thời điểm cá từ ngoài khơi kéo vào gần bờ. Ngư dân gọi đây là “lộc” của biển.
Lượng cá quá nhiều, không thể tiêu thụ hết ở các chợ để người dân mua về chế biến thành các món ăn như kho, gỏi, nướng… nên cá trích còn được thu mua để ủ, chế biến thành nước mắm hoặc chế biến thành thức ăn để nuôi tôm hùm, nuôi cá.
Ở Nghệ An, ngư dân từ lâu đã có sáng kiến nướng cá bằng than củi để giữ cho cá biển ngon thay cho ướp lạnh.
“Tôi đã làm nghề nướng cá này gần 50 năm. Cá nướng không phải dùng hóa chất, chỉ cần dùng nhiệt của than củi vẫn giữ được độ tươi ngon lâu dài cho cá”, bà Bùi Thị Châu (ngụ ở xã Hải Châu) nói.
Gây “sốt” mạng xã hội
Trên bãi cát dài dằng dặc, hàng trăm chiếc bè mảng đã được kéo lên bờ. Cá trích được ngư dân hốt lên từ lưới, cho vào các sọt rồi phân loại to, nhỏ. Cá to được khách mua để nướng ngay tại chỗ hoặc thương lái thu mua để đưa đến bán tại các chợ, cá nhỏ bán làm nước mắm hoặc thức ăn cho tôm hùm và các loài cá nuôi khác.
Khác với những năm trước, mùa cá trích năm nay, tuyến đường ven biển vừa mới hoàn thành chạy qua xã Hải Châu luôn nhộn nhịp xe cộ và người từ các nơi khác tìm đến để thưởng thức cá trích nướng.
Từ sáng sớm, khi những mẻ cá trích đầu tiên được kéo lên bờ, những người phụ nữ chuyên nướng cá đã nổi lửa, quạt than. Hàng chục chiếc bếp than dã chiến được lập dọc hai bên lối đi xuống bãi biển. Nhiều hàng quán cũng mọc lên để phục vụ những người phương xa tìm đến thưởng thức “lộc biển”.
“Phải nướng ngay khi cá còn tươi sống mới giữ được độ ngon của cá”, bà Châu chia sẻ, rồi nhanh tay nhóm lửa, quạt than. Khi than củi đã đỏ rực, bà Châu lấy đũa gắp từng con cá trích to bằng hai ngón tay bỏ lên cái vỉ nướng, tay kia phe phẩy cái quạt giấy để than liên tục đỏ.
Cá trích khá dẹt nên nướng nhanh chín, chỉ độ vài ba phút là chín tới. Mùi cá nướng bốc lên thơm phức cả một vùng.
“Nướng cũng phải biết cách cá mới thơm, ngon, không bị cháy hoặc chín không đều. Cá vừa độ chín thì thịt của nó giữ được độ ngọt, béo và mùi thơm đặc trưng. Cá trích có nhiều vảy và nhiều xương nhỏ nhưng thịt trắng, dày, nhiều chất dinh dưỡng nên nhiều người ưa chuộng”, bà Châu giải thích.
Bà Lưu Thị Tương cũng có nhiều năm gắn bó với nghề nướng cá biển này. “Trước đây, chúng tôi chỉ nướng ở nhà rồi mang đi chợ bán, gần tháng nay, cá trích được đưa lên mạng xã hội, nhiều người đã tìm đến đây để trải nghiệm, mua và ăn tại chỗ nên bán rất chạy”, bà Tương nói.
Mỗi ngày, một phụ nữ ở đây nướng 3 – 4 yến cá, có người nướng bán cả tạ cá. Mỗi kg cá trích sau khi nướng được bán với giá 60.000 đồng. Cá có thể ăn tại chỗ hoặc mua về, chỉ cần bỏ vào nồi chiên không dầu hoặc lò vi sóng làm nóng lên là có thể thưởng thức. Cá trích nướng đem kho tiêu cũng rất “tốn”cơm.
Để phục vụ nhu cầu thưởng thức các trích ngay tại nơi nó vừa được kéo lên, nhiều hàng quán đã mọc lên dọc hai bên tuyến đường ven biển ở xã Hải Châu. Những con cá trích tươi rói được nướng trên than hoa, thơm và béo, ăn kèm bánh ướt, bún, rau, dưa chuột cùng với nước mắm truyền thống tạo ra hương vị rất độc đáo.
Những người tìm đến đây để trải nghiệm, thấy món ăn thú vị, dân dã và rẻ tiền sau đó đã quảng bá cá trích nướng lên mạng xã hội, khiến nhiều người tìm đến, mua và thưởng thức món cá này. “Hôm trước, có nhóm người ở Hà Nội ghé thăm, ăn xong thấy ngon đã mua luôn 1 tạ cá trích mang về làm quà”, một ngư dân kể.
“Tôi xem mạng xã hội mới món cá trích nướng này, thấy hấp dẫn nên rủ mấy người bạn nữa ra đây trải nghiệm. Nhìn cá vừa kéo lên, nướng trên than đã thấy hấp dẫn rồi. Cá ăn rất ngon, giá rẻ, phục vụ chu đáo nên rất thú vị”, chị Lê Hồng Nga, ngụ P.Thành Vinh (Nghệ An), nói. Nhiều gia đình ở cách xa hàng chục cây số cũng chạy xe ô tô đến đây để trải nghiệm.
Hải Châu hiện có hơn 300 bè mảng đánh lưới gần bờ. Ông Nguyễn Trọng Huyên, Chủ tịch UBND xã Hải Châu, cho hay mùa đánh bắt cá trích năm nay được nhiều người biết đến đã tạo không khí sôi động, làm tăng giá trị cá trích nướng. Đây cũng là cơ hội để quảng bá các sản phẩm đặc trưng của địa phương, du lịch trải nghiệm, tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân.
Đó là chia sẻ của anh Vũ Huỳnh, đại diện đại lý vé số Đại Phát ở TP.HCM sau khi vừa đổi thưởng 2 tờ vé số trúng độc đắc xổ số miền Nam tổng trị giá 4 tỉ đồng (chưa trừ thuế).
Cụ thể, những tờ vé có dãy số may mắn 935353 trúng xổ số Tây Ninh ngày 23 tháng 4. Đại lý tiết lộ vợ chồng may mắn đã tới đại lý ở phường Tân Mỹ để đổi thưởng, nhận toàn bộ số tiền qua hình thức chuyển khoản.
"Người trúng là vợ chồng làm công ty ở TP.HCM, bất ngờ trúng số đúng dịp lễ Giỗ tổ Hùng Vương. Họ rất vui khi được ăn lễ lớn. Chúc mừng khách may mắn ăn lễ lớn với số tiền trúng số", phía đại lý đổi thưởng chia sẻ.
Hình ảnh tờ vé số trúng độc đắc sau khi đăng tải lên mạng xã hội thu hút sự quan tâm của mọi người. Dân mạng để lại bình luận gửi lời chúc mừng đến chủ nhân, không quên "xin vía" để bản thân gặp may mắn.
Cách đây không lâu, anh Lưu Quốc Duy, chủ đại lý vé số Duy ở Vĩnh Long cho biết 5 vị khách trúng hàng loạt tờ xổ số miền Nam đã đến đổi thưởng. Cụ thể, 16 tờ có dãy số 801203 thuộc xổ số Vĩnh Long ngày 24 tháng 4 trúng khuyến khích trị giá 96 triệu đồng. 16 tờ có dãy số 956205 thuộc đài xổ số Trà Vinh ngày 24 tháng 4 cũng trúng khuyến khích với số tiền tương đương. Như vậy, cùng lúc đại lý này đổi thưởng 32 tờ trúng số cho nhiều khách khác nhau.
Mùa Phật Đản đến, những lá cờ 5 màu mang biểu tượng của giác ngộ, hòa bình và tinh thần đoàn kết lại phấp phới bên bờ Thạch Hãn, nơi tọa lạc của chùa Long An (xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị). Ngôi chùa cổ này luôn đứng vững sau nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử.
Theo đại đức Thích Nguyên Hải, chùa Long An được xây dựng trên nền của một ngôi chùa làng cũ có tên là Đông An. Chưa xác định được chùa Đông An có từ khi nào, nhưng từ các thông tin của người dân địa phương, chùa được thành lập trong giai đoạn chúa Nguyễn.
"Theo văn hóa của người Việt thì dân tới đâu lập chùa tới đó, ngôi chùa Đông An được lập bởi dân làng Nhan Biều. Theo sử sách, làng Nhan Biều được thành lập cũng vào khoảng giai đoạn chúa Nguyễn chọn Quảng Trị làm nơi lập trấn", đại đức Thích Nguyên Hải nói.
Cũng theo đại đức Thích Nguyên Hải, đến nay vẫn chưa có một tài liệu cụ thể nào về lịch sử và sự phát triển của chùa Đông An sau đó như thế nào, nhưng vào cuối thế kỷ 19, một lương y họ Diệp có tiếng tại làng Long Hưng (nay là xã Hải Lăng) đã mua lại khu đất của chùa Đông An và lập ra chùa Long An. Những vết tích của chùa Đông An hiện đã bị xóa sạch bởi chiến tranh và thời gian.
"Vị thầy thuốc này tên là Diệp Văn Kỷ, sau khi lập chùa, người lấy tên của 2 địa danh là làng Long Hưng và chùa Đông An để đặt thành tên Long An cho chùa. Thầy thuốc Diệp Văn Kỷ chính là thân phụ của trưởng lão hòa thượng Thích Đôn Hậu, nguyên trụ trì chùa Thiên Mụ ở Huế. Cũng từ lý do đó mà chùa Long An ngày nay được xây dựng với kiến trúc, phong thủy tương đồng với chùa Thiên Mụ với cổng tam quan hướng ra sông", đại đức Thích Nguyên Hải nói.
Giai đoạn 1966 - 1967, chùa do cố ni trưởng Thích Nữ Diệu Lý trụ trì nên người dân trong vùng thường gọi là chùa Sư Nữ. Thời điểm ấy, chiến sự diễn ra ác liệt quanh khu vực chùa. Để đảm bảo an toàn cho tăng ni, phật tử và người dân nương náu tại đây, ni trưởng Thích Nữ Diệu Lý đã đưa mọi người vào Đà Nẵng, lập nên chùa Quang Minh ngày nay.
Đến năm 1985, hòa thượng Thích Hải Tạng theo lời chỉ dạy của hòa thượng Thích Đôn Hậu đã từ Huế ra Quảng Trị trông coi, xây dựng chùa Long An và làm trụ trì chùa cho đến ngày nay.
"Theo như lời trụ trì kể lại, ngày đến nhận chùa, trong khu vực này là một bãi đất loang lổ hố bom, chùa chỉ còn sót lại vài mảnh tôn cùng một bức tượng Phật được đúc từ ngày thành lập chùa Long An. Bức tượng Phật lúc đó cũng hư hại bởi bom đạn, sau đó được đem đi sửa lại, mạ vàng và nay đang đặt ở chánh điện của chùa", đại đức Thích Nguyên Hải chia sẻ.
Năm 2007, chùa Long An được trùng tu toàn diện, xây dựng nhà khách, chánh điện. Năm 2025 cổng tam quan của chùa được tu sửa lại, vì nằm ở sát sông nên chùa đã nhiều lần được nâng nền tránh nước lũ.
Trải qua nhiều biến cố của lịch sử chùa Đông An cũng như Long An hôm nay không chỉ là chốn tâm linh bình yên bên dòng Thạch Hãn mà còn là chứng nhân lặng lẽ của lịch sử và là minh chứng sức sống bền bỉ của Phật giáo tại "đất lửa" Quảng Trị.
Năm 1991, khi mới 17 tuổi, chị Văn Thị Phương rời quê nhà ở Huế với một mong muốn giản dị là tìm việc làm để phụ giúp cha mẹ nuôi 6 người em nhỏ. Là con gái đầu trong gia đình đông con, chị sớm ý thức được trách nhiệm của mình. Không muốn cha mẹ thêm vất vả, cô gái trẻ quyết định rời quê, bắt xe đò lên Buôn Ma Thuột tìm người thân với hy vọng có thể bám víu và tìm được công việc ổn định.
Nhưng cuộc đời không đi theo những dự định non trẻ. Khi đến nơi, chị không gặp được các chú của mình như dự tính. Không còn chỗ dựa, chị tiếp tục hành trình, bắt xe vào TP.HCM, vùng đất mà nhiều người tin rằng có thể đổi đời nếu chịu khó làm ăn. Chính tại đây, biến cố lớn nhất cuộc đời chị xảy ra.
Trong một lần đi trên đường phố, chị gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng. Khi tỉnh lại trong bệnh viện, chị thành người mất trí nhớ, không còn nhớ bất cứ điều gì về bản thân: không tên tuổi, không quê quán, không gia đình. Tất cả ký ức bị xóa sạch.
Không có giấy tờ tùy thân, không biết mình là ai, chị rời bệnh viện và bắt đầu cuộc sống lang thang. Chị xin việc ở bất cứ đâu có thể, chỉ với một suy nghĩ mơ hồ còn sót lại là phải kiếm sống. "Tôi không nhớ gì hết, chỉ biết là phải đi làm, phải sống", chị kể lại sau này.
Năm 1992, trong những ngày mưu sinh vất vả, chị gặp người đàn ông sau này trở thành chồng mình. Người đàn ông này cưu mang, yêu thương và đưa chị về sống tại xã Kim Long (nay thuộc TP.HCM). Từ đây, chị bắt đầu một cuộc đời mới, không quá khứ, không giấy tờ, chỉ có hiện tại.
Do thân hình nhỏ bé, mọi người xung quanh gọi chị bằng cái tên thân quen "Bé còi". Không ai biết tên thật của chị là gì, và chính chị cũng không biết.
Cuộc sống tuy thiếu thốn nhưng bình yên. Từ năm 1998 đến 2000, chị lần lượt sinh 3 người con. Những đứa trẻ ra đời trở thành nguồn động lực lớn lao, giúp chị bám trụ và xây dựng mái ấm của riêng mình.
Một điều kỳ diệu đã xảy ra vào năm 2000, khi chị sinh người con thứ ba. Sau lần vượt cạn ấy, trí nhớ của chị bắt đầu hồi phục từng phần. Ban đầu chỉ là những mảnh ký ức rời rạc. Rồi dần dần, chị nhớ được họ của mình là Văn, tên là Phương. Chị cũng nhớ mình đến từ Huế. Từ đó, cái tên "Phương" dần dần được mọi người gọi thay cho "Bé còi".
Dù vậy, ký ức vẫn không hoàn chỉnh. Chị không thể nhớ rõ địa chỉ, người thân cụ thể hay thông tin cần thiết để xác minh danh tính. Chính vì vậy, suốt nhiều năm, chị không thể làm giấy khai sinh hay căn cước công dân.
Chị đã nhiều lần tìm đến cơ quan chức năng với hy vọng được xác nhận nhân thân, nhưng mọi nỗ lực đều không thành. Những thông tin chị cung cấp quá mơ hồ, lúc nhớ lúc quên, khiến việc xác minh gần như bất khả thi.
Bước ngoặt chỉ thực sự đến vào đầu tháng 3.2026, khi Công an TP.HCM triển khai sâu rộng chương trình làm căn cước cho những người có nhân khẩu đặc biệt, những trường hợp không có giấy tờ tùy thân, mất trí nhớ hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Tại xã Kim Long, thượng úy Trần Quốc Trung được giao nhiệm vụ trực tiếp phụ trách những trường hợp như vậy, trong đó có chị Phương. Không chỉ dừng lại ở việc làm thủ tục hành chính, thượng úy Trung kiên trì gặp gỡ, lắng nghe và thu thập từng chi tiết nhỏ từ ký ức rời rạc của chị. Những thông tin ít ỏi như "họ Văn" và "quê ở Huế" trở thành manh mối duy nhất.
Dựa trên kinh nghiệm trong công tác hộ tịch và quản lý nhân khẩu, thượng úy Trung tra cứu dữ liệu, đồng thời liên hệ với công an nhiều địa phương tại Huế để xác minh thông tin.
Quá trình này không hề đơn giản. Một cái họ phổ biến như "Văn", một địa danh rộng như "Huế", và một câu chuyện đã trôi qua hơn ba thập kỷ, tất cả khiến việc tìm kiếm trở nên vô cùng khó khăn.
Tuy nhiên, sự kiên trì đã mang lại kết quả. Khi liên hệ với Công an xã Phong Phú, thượng úy Trung để lại thông tin với hy vọng mong manh. Và chính tại đây, một chi tiết quan trọng xuất hiện: một gia đình nhiều năm qua vẫn đi tìm con gái thất lạc, thậm chí từng đăng tin trên mạng xã hội và các kênh truyền hình. Gia đình đó là của bà Nguyễn Thị Thương.
Sau khi nhận được thông tin, gia đình bà Thương nhanh chóng liên hệ và vào TP.HCM để xác minh. Những chi tiết trùng khớp dần xuất hiện, củng cố niềm tin rằng họ đã tìm đúng người.
Ngày 16.4.2026, tại Công an xã Kim Long, cuộc gặp gỡ định mệnh diễn ra. Hai người em trai của chị Phương đến trước, hồi hộp chờ đợi. Khi chị xuất hiện, họ lập tức chạy đến ôm chị. Nhưng phản xạ tự nhiên của một người chưa hoàn toàn nhận ra người thân khiến chị hoảng hốt, đẩy họ ra.
Phải mất một lúc trấn tĩnh, cùng sự hỗ trợ của cán bộ công an, chị mới dần hiểu ra. Và rồi, khi nhận ra nhau, cả ba chị em ôm chầm lấy nhau, bật khóc. Đó là những giọt nước mắt của 35 năm xa cách.
Trung tá Lê Quốc Việt, người ghi lại khoảnh khắc đoàn tụ, đã chia sẻ đầy xúc động: "Hơn 30 năm, quãng thời gian đủ dài để ký ức phai mờ, để những đứa trẻ ngày nào trưởng thành trong nỗi thiếu vắng một phần máu thịt. Vậy mà khoảnh khắc ấy, khi hai người em trai đứng lặng đi trước người chị thất lạc, mọi khoảng cách của thời gian dường như tan biến.
Không cần nhiều lời, chỉ một cái ôm thật chặt cũng đủ nói lên tất cả. Tình thân, dù bị chia cắt bởi thời gian và biến cố, vẫn chưa bao giờ mất đi".
Sau cuộc đoàn tụ, cuộc sống của chị Phương như bước sang một trang mới. Những cuộc điện thoại hỏi thăm từ người thân liên tục đến. Những mối quan hệ từng bị đứt gãy nay được nối lại.
"Tôi hạnh phúc lắm. Tôi muốn về quê thăm mọi người, nhưng hoàn cảnh còn khó khăn nên chưa thể về ngay", chị Phương chia sẻ.
Câu chuyện của chị Phương không chỉ là một hành trình cá nhân, mà còn là minh chứng cho ý nghĩa sâu sắc của chương trình làm căn cước cho người có nhân khẩu đặc biệt. Đó không chỉ là việc cấp một tấm thẻ căn cước, mà còn là quá trình trả lại danh tính, trả lại quyền công dân và đôi khi là trả lại cả một gia đình cho những con người đã bị lãng quên.
