Chiều thứ Tư hàng tuần, căn phòng nhỏ cuối khu điều trị Khoa Ung bướu Nhi, Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, rộn ràng hơn thường lệ. Đó là giờ của lớp học Hoa Hướng Dương, nơi những học viên nhí không mặc đồng phục trường học mà mặc áo bệnh nhân, tay vẫn còn dán băng dính cố định kim truyền, say sưa bên những phím đàn.
Gia Bảo, 9 tuổi, ngồi lọt thỏm trước cây đàn organ. Đôi bàn tay nhỏ xíu, còn vụng về, bấm từng nốt nhạc của bài Happy Birthday. Bảo phát hiện ung thư máu từ năm 2 tuổi. Suốt 7 năm qua, bệnh viện là nhà, tiếng xe cấp cứu quen thuộc hơn tiếng trống trường. Chưa từng một ngày được đến lớp chính quy, Bảo không biết viết tên mình, nhưng em lại thuộc lòng giai điệu của Baby Shark hay Nơi này có anh.
Trên mu bàn tay Bảo, chiếc kim truyền vẫn nằm im lìm dưới lớp băng keo. Mỗi vài tháng, em phải trải qua nỗi ám ảnh mang tên “lấy tủy đồ”, những chiếc kim dài đâm vào thắt lưng mà em mô tả là “đau đến run người”. Nhưng cứ đến giờ học đàn, Bảo lại tươi tỉnh lạ thường.
“Mấy cô sợ tay con đeo kim không đánh được, nhưng con thích lắm, con không thấy đau nữa”, cậu bé cười, đôi mắt sáng rực khi âm thanh trong trẻo vang lên từ phím đàn. Để đến được đây, mỗi sáng, mẹ em – một tài xế xe ôm công nghệ – phải chở con vượt hơn 20km, tranh thủ lúc con vào lớp để chạy thêm vài cuốc xe mưu sinh.
Video trẻ học đàn tại lớp học Hoa Hướng Dương
Cách đó không xa, An Nhiên, 9 tuổi, lặng lẽ ngồi quan sát. Em mắc u nguyên bào thần kinh di căn xương. Tay trái của Nhiên bị “cháy ven”, thuốc phải truyền qua tay phải khiến việc cử động trở nên khó khăn. “Con thích đàn lắm mà tay đau quá không bấm được”, cô bé thầm thì, ánh mắt thoáng buồn rồi lẳng lặng chọn một hộp màu, bắt đầu tô vẽ những ước mơ của riêng mình.
Lớp học Hoa Hướng Dương vốn được duy trì từ năm 2009, chủ yếu để dạy chữ. Nhưng từ tháng 5 năm nay, tiếng đàn đã được đưa vào để xoa dịu nỗi đau thể xác cho các em.
Người đứng lớp là Vũ Nguyễn Hoàng Thông, sinh viên năm 3 Đại học Nông Lâm TP HCM. Mỗi chiều thứ Tư, Thông kiên nhẫn hướng dẫn từng nốt nhạc cho những “học trò đặc biệt” vốn có sức khỏe thay đổi theo từng giờ.
“Dạy các em cần nhất là sự kiên nhẫn. Có bé đang học nửa chừng thì mẹ gọi ra chích thuốc, hôm sau quay lại phải chỉ lại từ đầu vì hóa trị làm các em dễ quên. Nhưng nhìn các em dám thử, dù nốt nhạc có chênh phô, tôi vẫn thấy hạnh phúc”, Thông chia sẻ.
Với ba cây đàn organ từ các nhà hảo tâm, lớp học trở thành nơi “trú ẩn” của những tâm hồn nhỏ bé. Bé Diệu Nhi (2 tuổi, quê Bình Thuận) bị u nguyên bào võng mạc, một mắt đã hỏng hoàn toàn, nhưng cứ thấy đàn là đòi vào chơi. “Trước đây mỗi lần truyền thuốc con khóc dữ lắm, phải dỗ dành đủ kiểu. Giờ vô thuốc xong là đòi qua lớp ngay, con vui hơn nên cũng ít quấy khóc”, mẹ bé tâm sự.
Theo BS.CK2 Võ Đức Hiếu, Phó giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, việc duy trì lớp học là cách bệnh viện giữ cho các em một “nhịp sống bình thường”. Trong hành trình giành giật sự sống đầy khắc nghiệt, các em không chỉ cần thuốc mà còn cần được học tập, vui chơi và cảm thấy mình đang lớn lên như bao đứa trẻ khác.
Lãnh đạo bệnh viện nhìn nhận, giá trị của lớp học không nằm ở những bản nhạc hoàn hảo hay những con chữ tròn trịa. Nó nằm ở khoảnh khắc một đứa trẻ dám đứng lên hát vang giữa cơn đau, hay một cậu bé chưa biết chữ nhưng có thể đàn trọn vẹn một bài nhạc tặng mẹ.
“Điều đáng quý nhất là các em vẫn giữ được niềm tin vào tương lai. Mỗi giờ học giúp các em bớt lo lắng, giữ tinh thần lạc quan, thứ ‘vũ khí’ quan trọng nhất để đồng hành cùng quá trình điều trị dài đằng đẵng”, bác sĩ Hiếu nói.
Chiều muộn, lớp học tan dần. Những chiếc xe đẩy truyền dịch lại lạch cạch lăn trên hành lang đưa các em về phòng bệnh. Tiếng đàn đã dứt, nhưng nụ cười của Bảo, của Nhi vẫn còn đọng lại, thắp lên những tia sáng ấm áp trong khu vườn “Hoa Hướng Dương” giữa lòng bệnh viện.
Tham dự chương trình có Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cùng đại diện hai tập đoàn.
Theo thỏa thuận, FPT và các công ty liên kết được sử dụng thương hiệu Tokushukai trong hoạt động chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam. Hai bên cũng hợp tác phát triển các giải pháp công nghệ thông tin cho lĩnh vực y tế tại Việt Nam và Nhật Bản.
Đại diện Bộ Y tế nhận định chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là quá trình đổi mới trong quản trị, vận hành và cung cấp dịch vụ y tế. Việc hợp tác được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe.
Đại sứ Ito Naoki cho rằng việc kết hợp thế mạnh của hai bên có thể thúc đẩy chuyển đổi số y tế và mở rộng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam và Nhật Bản. Ông cũng nhắc tới Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp triển khai giải pháp y tế số.
Chủ tịch HĐQT FPT Trương Gia Bình cho biết doanh nghiệp định hướng ứng dụng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo, vào chăm sóc sức khỏe cá nhân.
Thời gian qua, Việt Nam và Nhật Bản mở rộng hợp tác ở nhiều lĩnh vực như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Y tế tiếp tục là một trong những lĩnh vực hợp tác đáng chú ý giữa hai nước.
Ngay từ lúc chuẩn bị đi làm mỗi sáng, Jalaj Jha đã cảm thấy cơ thể hoàn toàn cạn kiệt năng lượng. Chàng trai 24 tuổi thức dậy trong một căn phòng chật hẹp ở thủ đô Delhi. Chiếc quạt máy cũ kỹ chỉ thổi ra những luồng khí nóng hầm hập. Vừa lau lớp bụi bám trên chiếc xe máy, người lao động tự do này vừa chuẩn bị bước vào ca giao hàng tạp hóa kéo dài 12 tiếng. Giữa thời tiết khắc nghiệt, anh Jha chỉ chợp mắt khoảng ba hoặc bốn giờ. Khi thức dậy, anh thấy mệt mỏi rã rời và có cảm giác cơ thể đang trì trệ kéo ghì bản thân xuống.
Mới 7h sáng nhưng nhiệt kế đã chạm mốc 30 độ C. Vào ban ngày, mức nhiệt có thể tăng vọt qua ngưỡng 45 độ C. Tuần qua, Delhi ghi nhận ngày tháng 5 nóng nhất trong hai năm qua cùng với đêm ngột ngạt nhất suốt 14 năm. Tình hình càng trở nên tồi tệ khi Cục Khí tượng Ấn Độ phát đi cảnh báo vàng cho thành phố. Cơ quan này dự báo hiện tượng nắng nóng gay gắt tiếp tục diễn ra trong những ngày tới với nhiệt độ ban ngày dao động quanh ngưỡng 44 đến 46 độ C.
Cuộc khủng hoảng khí hậu đang biến các đô thị lớn tại Nam Á và Đông Nam Á thành những cái bẫy nhiệt khổng lồ. Báo cáo từ Tổ chức Quốc tế về Lòng dũng cảm của Con người (PCI) chỉ ra tình trạng ban đêm ngày càng nóng hơn kết hợp với hiệu ứng đảo nhiệt đô thị đang tước đoạt cơ hội phục hồi sinh học của cơ thể con người. Nhiệt lượng kẹt lại bên trong các thành phố có mật độ xây dựng dày đặc.
Thực trạng này khiến hàng triệu lao động kiệt sức ngay cả trước khi một ngày làm việc mới bắt đầu. Những số liệu thực tế đã củng cố mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Tờ The Hindu đăng tải báo cáo ước tính Ấn Độ thiệt hại khoảng 100 tỷ USD do sụt giảm năng suất lao động từ các đợt nắng nóng.
Đối với tài xế công nghệ hay người bán hàng rong sống trong các khu trọ chật chội thiếu thông gió, giấc ngủ tự nhiên đã trở thành một thứ xa xỉ. Các nhà nghiên cứu thuộc PCI mô tả tình trạng kiệt quệ tích tụ này bằng khái niệm "thâm hụt phục hồi". Người dân bắt đầu ngày mới khi cơ thể đã cạn mòn sinh lực. Sự thiếu ngủ kéo dài không chỉ làm giảm năng suất làm việc mà còn kích phát tâm lý lo âu và tình trạng suy nhược thần kinh.
Bà Ameena Kidwai, nhà nghiên cứu của PCI, nhận định tác động của nắng nóng diễn ra một cách âm thầm và dần bủa vây người lao động. Yếu tố thời tiết khắc nghiệt tàn phá từ không gian sống đến nơi làm việc. Khảo sát của PCI trên 2.200 lao động nhập cư cho thấy gần 80% người trả lời khẳng định nắng nóng cực đoan đang đảo lộn sinh kế của gia đình họ.
Nhiều cá nhân ghi nhận mức thu nhập sụt giảm do không thể làm việc trọn ca. Cùng lúc đó, họ phải chi tiêu nhiều hơn cho nước uống và chi phí y tế. Họ cũng phải liên tục chống chọi với chứng đau đầu mạn tính hoặc tình trạng mất nước trong suốt ngày dài mưu sinh ngoài trời.
Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ước tính hơn 70% lực lượng lao động tại châu Á phải làm việc trong cái nóng quá mức. Liên Hợp Quốc bổ sung dữ liệu cho thấy khi nhiệt độ đạt ngưỡng 33 đến 34 độ C, hiệu suất của những công việc đòi hỏi thể lực có thể giảm tới 50%.
Mối đe dọa này càng trở nên khốc liệt hơn tại các quốc gia như Ấn Độ, nơi gần 90% người lao động đang kiếm sống trong nền kinh tế phi chính thức. Mặc dù chính quyền Delhi đã lập các trạm cấp nước công cộng hay khuyến cáo điều chỉnh giờ làm việc, các chuyên gia y tế đánh giá những biện pháp này vẫn mang tính đối phó thụ động. Chúng chưa giải quyết trực tiếp nhu cầu sống còn của nhóm cư dân sinh hoạt trong điều kiện nhiệt độ cực đoan.
Anh Ajay Kumar, 32 tuổi, một người bán rau trên vỉa hè tại vùng ngoại ô Delhi, là minh chứng điển hình cho vòng lặp suy kiệt này. Mỗi ngày, anh phải kéo chiếc xe ba bánh nặng nề qua những làn đường kẹt xe hầm hập sau khi đi bộ 7 km mua hàng. "Mỗi ngày đầu tôi đều quay cuồng vì nắng nóng. Nhưng tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục làm việc để nuôi gia đình", anh Kumar, ông bố của 4 đứa con nhỏ, chia sẻ.
Trở về căn phòng trọ gỉ sét không có hệ thống thông gió ở ngoại ô, anh Kumar không có đủ tiền mua một chiếc quạt điều hòa hơi nước khi thu nhập ít ỏi chỉ khoảng 300 đến 400 rupee (3-4 USD). "Tôi luôn mang theo một ít nước và làm ướt chiếc khăn gamcha (khăn quàng cổ truyền thống). Điều đó giúp đầu tôi bớt nóng hơn", anh nói.
Vào ban đêm, gia đình anh thường phải lên ngủ trên sân thượng lộ thiên của tòa nhà vì không khí bên trong phòng nóng bức tới mức nghẹt thở. "Nhưng ngay cả như vậy, tôi vẫn phải nằm trằn trọc nhiều tiếng đồng hồ mới có thể vào giấc", anh chia sẻ.
Bệnh nhi ngụ phường Long Trường, nhập viện trong tình trạng sốt, lừ đừ, đến ngày thứ hai xuất hiện các ban xuất huyết tập trung ở chân. Khi bạch cầu tăng vọt lên 83.000 tế bào/mm3, cao gấp nhiều lần bình thường, bé được bệnh viện tuyến dưới chuyển đến Nhi đồng 2.
Ngày 5/5, BS.CK1 Trần Ngọc Lưu, khoa Nhiễm, cho biết bệnh nhi mắc não mô cầu kèm nhiễm trùng huyết, mạch nhanh, thở nhanh, ban xuất huyết lan toàn thân. Xét nghiệm CRP (định lượng protein - đánh giá tình trạng viêm) 154 mg/L, tăng khoảng 20 lần so với bình thường.
Trước nguy cơ diễn tiến tối cấp, bệnh nhi được chuyển sang khoa Hồi sức Nhiễm cách ly điều trị. BS.CK2 Đỗ Châu Việt, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, cho biết êkíp lập tức hỗ trợ hô hấp, dùng kháng sinh và theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn.
Sau 48 giờ, bé đáp ứng tốt, hết sốt, ban xuất huyết nhạt dần, các chỉ số viêm giảm rõ rệt. Sau khi hoàn tất phác đồ kháng sinh, tình trạng ổn định, các chỉ số trở về gần mức bình thường, bé được xuất viện.
Bệnh do não mô cầu có tỷ lệ tử vong cao do diễn tiến rất nhanh, đặc biệt thể nhiễm trùng huyết tối cấp có thể khiến bệnh nhân tử vong trong vòng 24 giờ. Người bệnh sống sót cũng có nguy cơ đối mặt di chứng nặng như tổn thương thần kinh, thậm chí hoại tử phải cắt cụt chi.
Số ca não mô cầu có xu hướng gia tăng đầu năm nay, tập trung ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi và thanh thiếu niên. Đến giữa tháng 4, khu vực phía Nam ghi nhận 18 ca mắc não mô cầu, tăng 13 ca so với cùng kỳ năm ngoái. TP HCM chiếm nhiều nhất với 10 trường hợp, trong đó một ca tử vong là em bé hai tuổi. Tiêm vaccine phòng bệnh được xem là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ trước căn bệnh nguy hiểm này.
