Những năm gần đây, mạng xã hội tràn ngập hình ảnh về một thế giới hào nhoáng với những bữa sáng tinh tế trong khách sạn 5 sao, những chuyến du lịch vòng quanh thế giới, siêu xe, du thuyền hay các bữa tiệc sang trọng. Không ít tài khoản, đặc biệt là của người trẻ, xây dựng hình ảnh như những “tiểu thư nhà giàu” hay “doanh nhân thành đạt”.
Tuy nhiên, đằng sau những hình ảnh hào nhoáng đó, không phải tất cả đều phản ánh đời sống thực của chủ tài khoản.
Một phần trong số những hình ảnh này được tạo ra, mua bán hoặc dàn dựng thông qua một thị trường đang phát triển nhanh chóng – ngành công nghiệp “sống ảo”.
Khi hình ảnh trở thành một loại “tài sản số”
Thực tế cho thấy, một phần nội dung được đăng tải trên mạng có thể đến từ những “gói tư liệu” được mua hoặc thuê để phục vụ mục đích xây dựng hình ảnh cá nhân. Không ít trường hợp khoe cuộc sống sang chảnh trên mạng xã hội nhưng thực tế không sở hữu khối tài sản như những gì thể hiện.
Trên các nền tảng thương mại điện tử và giao dịch đồ cũ, hiện nay xuất hiện nhiều người rao bán các bộ “ảnh thực tế” ghi lại phong cảnh, hoạt động thể thao và đời sống tại nhiều địa điểm khác nhau.
Một số dịch vụ còn cung cấp hình thức “chụp ảnh xây dựng hình tượng”, trong đó khách hàng có thể thuê siêu xe, sắp đặt bối cảnh hoặc ghép nhóm đi du thuyền nhằm tạo dựng hình ảnh “đại gia” hay “người thành đạt”.
Tại Trung Quốc, Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác, mô hình mua bán ảnh “sống ảo” đã phát triển thành một hệ sinh thái kinh doanh hoàn chỉnh.
Tại các nền tảng thương mại điện tử, người dùng có thể dễ dàng mua những “gói ảnh đời sống” với giá rất rẻ. Chỉ với vài nhân dân tệ (tương đương vài chục nghìn đồng), khách hàng đã có thể sở hữu hàng nghìn bức ảnh về du lịch, ăn uống sang trọng, chơi golf, trượt tuyết hay trải nghiệm xa xỉ.
Theo ghi nhận của một số báo quốc tế như South China Morning Post, nhiều gian hàng thậm chí rao bán bộ sưu tập hơn 7.000 ảnh chất lượng cao, được quảng cáo là “đời sống thực tế”, với mức giá chỉ chưa đến 1 NDT (gần 4.000 đồng). Người mua chỉ cần tải về và đăng lên mạng xã hội như thể đó là trải nghiệm cá nhân.
Từ đây, một xu hướng có tên là “fake lifestyle economy” – nền kinh tế xoay quanh việc tạo dựng, thuê mượn hoặc mua bán hình ảnh về một cuộc sống lý tưởng – đã được hình thành.
Từ ảnh ghép đến “dịch vụ xây dựng hình tượng”
Ban đầu, việc “sống ảo” chỉ dừng lại ở chỉnh sửa ảnh, chọn góc chụp đẹp hoặc thuê nhiếp ảnh gia. Tuy nhiên, theo thời gian, nhu cầu về hình ảnh hoàn hảo đã thúc đẩy sự phát triển của các dịch vụ chuyên nghiệp hơn.
Hiện nay, tại nhiều quốc gia châu Á, các gói dịch vụ chụp ảnh trọn gói đã trở nên phổ biến. Khách hàng có thể thuê trang phục hàng hiệu, xe sang, du thuyền hoặc bối cảnh mô phỏng như Paris, Maldives hay Dubai để tạo ra những bức ảnh “giống thật”.
Một số dịch vụ còn cung cấp gói “đăng bài hộ”, trong đó đơn vị cung cấp sẽ trực tiếp đăng nội dung lên mạng xã hội theo yêu cầu, thậm chí kèm định vị địa lý nhằm tăng độ tin cậy.
Theo đó, khách hàng đưa tài khoản và mật khẩu, bên cung cấp dịch vụ sẽ làm nhiệm vụ đăng bài có gắn định vị cụ thể. Giá dịch vụ này dao động từ 8 đến 50 NDT/lần (31.000-194.000 đồng).
Ở mức cao hơn, có các gói chụp ảnh chuyên nghiệp trong một ngày, bao gồm nhiều bối cảnh tại khách sạn 5 sao, sân golf, bãi biển hoặc khoang máy bay hạng sang. Giá có thể lên tới vài nghìn NDT (tương đương hàng chục nghìn đồng), nhưng đổi lại khách hàng có đủ nội dung để đăng tải trong nhiều tháng.
Không dừng ở việc bán ảnh có sẵn, nhu cầu tạo dựng hình ảnh giàu có trên mạng xã hội còn hình thành cả một hệ sinh thái dịch vụ đi kèm.
Một công ty tại Nga từng gây chú ý khi cho thuê chuyên cơ riêng đậu dưới mặt đất chỉ để chụp ảnh. Khách hàng có thể trả khoảng 11.000-14.000 ruble (4-5 triệu đồng) cho một buổi chụp hình trên chiếc Gulfstream G650 nhằm tạo ra những bức ảnh du lịch bằng chuyên cơ đăng trên trang cá nhân.
Tại Mỹ, trào lưu này tiếp tục được đẩy xa hơn khi xuất hiện các studio mô phỏng khoang nội thất của máy bay tư nhân. Năm 2020, nhiều influencer (người có ảnh hưởng) bị phát hiện chụp ảnh trong những bối cảnh giả lập như vậy tại Los Angeles.
Các studio này được thiết kế với ghế da, cửa sổ phát sáng và góc máy giống hệt khoang hạng sang của một chuyên cơ thực thụ, trong khi giá thuê chỉ khoảng 64 USD mỗi giờ.
Song song với đó, các khóa học hướng dẫn xây dựng hình ảnh trên mạng xã hội cũng phát triển. Nội dung không chỉ bao gồm kỹ thuật chụp ảnh, mà còn hướng dẫn cách lựa chọn nội dung, định vị địa lý và xây dựng trang cá nhân theo phong cách “influencer”.
Những dịch vụ này không chỉ phục vụ mục đích cá nhân mà còn hỗ trợ hoạt động kinh doanh, bán hàng online (trực tuyến) hoặc xây dựng thương hiệu cá nhân trong các lĩnh vực như bất động sản, bảo hiểm hay marketing (quảng cáo).
Mặt tối của “cuộc sống hoàn hảo”
Sự bùng nổ của văn hóa hình ảnh dường như đang kéo theo nhiều hệ lụy tâm lý. Theo khảo sát của Viện nghiên cứu Pew, một tỷ lệ đáng kể thanh thiếu niên cho rằng mạng xã hội tạo ra áp lực so sánh và hình ảnh phi thực tế về cuộc sống.
Một nghiên cứu công bố trên Journal of Social and Clinical Psychology cũng chỉ ra rằng việc thường xuyên so sánh bản thân với người khác trên mạng có thể làm gia tăng cảm giác lo âu và trầm cảm, bất kể sự so sánh đó là tích cực hay tiêu cực.
Về lâu dài, việc liên tục tiếp xúc với hình ảnh “cuộc sống hoàn hảo” khiến người dùng dễ đánh giá sai giá trị bản thân, đồng thời thúc đẩy hành vi chi tiêu vượt khả năng hoặc cố gắng duy trì hình ảnh không thực tế.
Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ chỉnh sửa hình ảnh và trí tuệ nhân tạo khiến ranh giới thật – giả ngày càng khó phân biệt. Không ít influencer sử dụng dịch vụ thuê cảnh, thuê đồ hoặc chỉnh sửa chuyên nghiệp để duy trì hình ảnh “giàu có”.
Điều này tạo ra một vòng lặp: Hình ảnh càng sang trọng, càng thu hút lượt theo dõi; lượt theo dõi càng cao, giá trị thương mại càng lớn.
Từ đó, hình ảnh không còn đơn thuần là phản ánh cuộc sống, mà trở thành một công cụ kinh tế. Trong một số trường hợp, hình ảnh xa hoa còn được sử dụng như “bằng chứng giả” để quảng bá sản phẩm tài chính, khóa học đầu tư.
Tóm lại, “fake lifestyle economy” ngày nay không chỉ là một hiện tượng mạng xã hội, mà đã trở thành một ngành công nghiệp thực sự.
Trong thế giới mà hình ảnh có thể được mua bán, dàn dựng và tối ưu hóa; ranh giới giữa thật và giả ngày càng mờ nhạt. Khi đó, điều được nhìn thấy trên mạng xã hội có thể không phải là cuộc sống thực, mà có thể chỉ là một phiên bản được thiết kế để gây ấn tượng.
Chiều 14-5, tại Hà Nội, Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam đã gặp gỡ báo chí thông tin về chuỗi hoạt động kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam. Trong đó trọng tâm là chiến dịch truyền thông "Tôi yêu Tổ quốc tôi". Chiến dịch sẽ có hàng loạt các hoạt động "chạm" vào cảm xúc, trái tim của mỗi hội viên.
Anh Nguyễn Kim Quy - Phó chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam - cho biết hành trình "Tôi yêu Tổ quốc tôi" được tổ chức ở cấp trung ương và cấp địa phương.
Chuỗi hoạt động sẽ được tổ chức từ ngày 16-5 đến ngày 15-10-2026, đúng dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam.
Trong đó, cấp trung ương sẽ có 7 chặng gắn với phát động đợt cao điểm thi đua chào mừng 70 năm Ngày truyền thống của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam.
Chặng đầu tiên gắn với lễ phát động tại Nghệ An, các chặng tiếp theo được tổ chức tại các địa phương là TP Huế, Tuyên Quang, Điện Biên, Khánh Hòa, Cà Mau, TP.HCM và TP Hà Nội.
Các hoạt động trọng tâm là cao điểm thi đua chào mừng kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Giải chạy marathon kỷ niệm 70 năm tại Điện Biên, chiến dịch truyền thông "15 ngày hành động đẹp vì Tổ quốc", cuộc thi sáng tạo video ngắn với chủ đề "Tôi yêu Tổ quốc tôi" và đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số, lan tỏa ý nghĩa của hành trình.
Cùng thời gian này, các tổ chức hội trên cả nước tổ chức các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, an sinh xã hội, các hành trình về nguồn, giao lưu với nhân chứng lịch sử, giáo dục truyền thống, tuyên truyền về biển đảo, biên giới và các giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc trên nền tảng số.
Chiến dịch truyền thông của hành trình "Tôi yêu Tổ quốc tôi" bám sát các dấu mốc lịch sử, văn hóa, các hoạt động tri ân, tình nguyện vì cộng đồng và hành trình lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam.
Anh Nguyễn Tường Lâm - Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam - cho hay mục tiêu quan trọng nhất của các hoạt động này là tuyên truyền về truyền thống của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam.
Các hoạt động kỷ niệm, tọa đàm, chiến dịch truyền thông phải gắn với thực tế và chạm vào tình cảm, khơi dậy được lòng yêu nước, yêu quê hương, lòng tự hào về lịch sử, văn hóa truyền thống...
Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam cho rằng môi trường số hiện nay là điều kiện rất tốt để thanh niên lan tỏa ý nghĩa của chương trình. Anh so sánh, cách đây 10 năm, kỷ niệm ngày truyền thống mỗi nơi sẽ làm một lễ mít tinh, thiếu không gian để tổ chức các hoạt động khác.
"Hiện nay có nhiều không gian, nhiều kênh truyền thông, nhiều công cụ. Chính vì vậy mục tiêu thứ hai của chương trình hướng đến là thông tin hoạt động này để các bạn đoàn viên, thanh niên hiểu hơn về phong trào. Phong trào xuyên suốt của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam là phong trào Tôi yêu Tổ quốc tôi" - anh Lâm nói.
Còn mục tiêu thứ 3 của chương trình là tạo không gian để thanh niên thể hiện tình yêu đất nước thông qua không gian mạng. Tình yêu, tình cảm của từng hội viên, từng thanh niên thể hiện ở từng việc cụ thể, câu chuyện cụ thể ở địa phương, nơi làm việc hoặc gia đình mình.
Sắn dây, còn được biết đến với các tên gọi như cát căn, cam cát căn hay phấn cát, có tên khoa học là Pueraria thomsonii Benth., thuộc họ Cánh bướm (Fabaceae). Trong y học cổ truyền, cát căn chính là phần rễ phơi hoặc sấy khô của cây sắn dây – một loại dây leo có thể dài tới 10m, rễ phình to thành củ chứa nhiều tinh bột.
Từ lâu, sắn dây đã được người Việt ưa chuộng như một thức uống giải nhiệt tự nhiên, giúp thanh mát cơ thể, đặc biệt trong những ngày nắng nóng. Vào khoảng cuối thu đến đầu xuân, người ta thu hoạch rễ, sơ chế, cắt nhỏ rồi phơi hoặc sấy khô; đôi khi còn nghiền mịn để thu lấy tinh bột tinh khiết dùng trong ẩm thực và dược liệu.
Trong thành phần của sắn dây có khoảng 12–15% tinh bột (tính theo rễ tươi), cùng nhiều hoạt chất sinh học như saponozit, puerarin (một flavonoid), và một số acid amin như asparagine, adenine trong lá. Nhờ những thành phần này, sắn dây không chỉ là thực phẩm quen thuộc mà còn là vị thuốc có giá trị trong y học cổ truyền và hiện đại.
Loại củ này từ lâu đã được mệnh danh là "nhân sâm trắng" của người Việt. Không chỉ là loại thực phẩm giải nhiệt thơm ngon, sắn dây còn là một vị thuốc quý trong Đông y với khả năng thanh lọc cơ thể, giải độc và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý mãn tính.
Thanh nhiệt, giải độc và trị nóng trong: Lợi ích nổi bật nhất của sắn dây chính là khả năng giải nhiệt cực mạnh. Sử dụng bột sắn dây giúp cơ thể đào thải nhiệt độc tích tụ, làm dịu các triệu chứng nóng trong như mụn nhọt, rôm sảy, lở miệng và nhiệt miệng. Đây là thức uống lý tưởng để làm mát cơ thể trong những ngày hè oi bức hoặc sau khi tiêu thụ đồ ăn cay nóng.
Điều hòa huyết áp và bảo vệ tim mạch: Các nghiên cứu khoa học cho thấy sắn dây chứa hàm lượng cao các hợp chất isoflavone, đặc biệt là puerarin. Hoạt chất này có khả năng làm giãn mạch máu, giảm trở lực động mạch và cải thiện lưu thông máu đến tim và não. Việc sử dụng sắn dây thường xuyên giúp ổn định huyết áp, giảm nồng độ cholesterol xấu (LDL) và ngăn ngừa các nguy cơ xơ vữa động mạch hay đột quỵ ở người cao tuổi.
Tốt cho hệ thần kinh: Sắn dây giúp hỗ trợ giảm đau đầu, mệt mỏi nhờ khả năng làm giãn cơ, cải thiện tuần hoàn máu và làm dịu hệ thần kinh. Một ly sắn dây ấm có thể giúp cơ thể thư giãn, giảm căng thẳng vùng cổ vai gáy và nhanh chóng lấy lại năng lượng khi kiệt sức.
Tuy nhiên, nên dùng sắn dây đã nấu chín để tránh đau bụng, tiêu chảy, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Không nên lạm dụng quá mức vì có thể gây lạnh bụng hoặc dư năng lượng, đồng thời cần tránh kết hợp tùy tiện với một số nguyên liệu như mật ong theo kinh nghiệm dân gian.
Cải thiện nội tiết tố và làm đẹp da cho phụ nữ: Loại củ này chứa các hợp chất isoflavone có cấu trúc tương tự như hormone estrogen ở phụ nữ. Nhờ đó, sắn dây giúp điều hòa nội tiết tố, làm mờ các vết thâm nám, tàn nhang và ngăn ngừa lão hóa da. Ngoài ra, các chất chống oxy hóa trong sắn dây còn kích thích sản sinh collagen, giúp da căng mịn và hỗ trợ cải thiện vóc dáng, đặc biệt là vòng một cho phái đẹp.
Giải rượu hiệu quả: Sắn dây từ lâu được xem như "vị cứu tinh" sau những cuộc nhậu, nhờ khả năng hỗ trợ cơ thể chuyển hóa nhanh acetaldehyde – một độc tố sinh ra từ rượu bia. Khi chất này được đào thải hiệu quả hơn, các triệu chứng khó chịu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn cũng được giảm rõ rệt.
Một số nghiên cứu còn cho thấy sắn dây có thể giúp giảm cảm giác thèm rượu và góp phần bảo vệ gan trước tác động của rượu bia và các độc chất khác.
Tốt cho hệ tiêu hóa: Không chỉ dừng lại ở tác dụng giải rượu, sắn dây còn rất tốt cho hệ tiêu hóa. Nhờ giàu tinh bột kháng – một dạng prebiotic tự nhiên, loại củ này giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột, từ đó cải thiện hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh hơn.
Đồng thời, sắn dây có khả năng làm dịu acid dạ dày, hỗ trợ giảm các triệu chứng ợ nóng, đau rát thượng vị, đặc biệt ở người viêm loét dạ dày. Bên cạnh đó, nó còn giúp ổn định nhu động ruột, góp phần cải thiện tình trạng tiêu chảy và rối loạn tiêu hóa.
Stanislav Krykun, Giám đốc điều hành công ty bao bì DST-Pack (Ba Lan), giải thích theo nguyên lý vật lý, khi người dùng nhấp ngụm đầu tiên, chất lỏng rời khỏi cốc khiến áp suất bên trong giảm xuống. Lỗ nhỏ sẽ cho phép không khí lập tức tràn vào lấp đầy khoảng trống, duy trì dòng chảy liên tục.
"Nếu không có lỗ thông hơi, áp suất bên trong cốc giảm sẽ hình thành lực hút giữ chất lỏng lại. Khi người dùng cố dốc ngược cốc, không khí sẽ tràn mạnh qua lỗ uống, tạo ra sự thay đổi áp suất đột ngột khiến nước trào ra ngoài", ông Krykun giải thích.
Bên cạnh việc giữ dòng chảy ổn định, các nhà thiết kế đặt lỗ nhỏ này đối diện miệng uống để hai luồng khí và nước không cản trở nhau. Lỗ nhỏ cũng cho phép một lượng nhỏ hơi nước thoát ra, giúp giảm nhiệt độ ngụm cà phê đầu tiên để tránh gây bỏng cho khách hàng.
Trước đây, nắp cốc cà phê đầu thế kỷ 20 được thiết kế kín và dễ rò rỉ. Đến thập niên 1970, khi văn hóa đồ uống mang đi phổ biến, nhiều khách hàng tự chọc thủng nắp để uống khi đi bộ hoặc lái xe. Để giải quyết tình trạng tai nạn do bỏng nước sôi, các nhà sản xuất đã cải tiến nắp cốc. Sự ra đời của dòng nắp Solo Traveler vào giữa những năm 1980 với phần miệng nhô cao và lỗ thông hơi nhỏ là một cột mốc quan trọng.
Bên cạnh lỗ thông hơi, nắp cốc hiện đại còn tích hợp vùng rãnh lõm nông quanh mép, đóng vai trò như một hệ thống thoát nước mini. Nếu cà phê sóng sánh, rãnh này sẽ dẫn lượng chất lỏng chảy ngược trở lại vào trong thay vì rớt ra ngoài.
Hiện nay, các nhà sản xuất vẫn duy trì thiết kế vật lý cốt lõi này trên các nắp cốc nhựa hoặc vật liệu sinh học để đảm bảo trải nghiệm an toàn cho người dùng.
