Sắn dây, còn được biết đến với các tên gọi như cát căn, cam cát căn hay phấn cát, có tên khoa học là Pueraria thomsonii Benth., thuộc họ Cánh bướm (Fabaceae). Trong y học cổ truyền, cát căn chính là phần rễ phơi hoặc sấy khô của cây sắn dây – một loại dây leo có thể dài tới 10m, rễ phình to thành củ chứa nhiều tinh bột.
Từ lâu, sắn dây đã được người Việt ưa chuộng như một thức uống giải nhiệt tự nhiên, giúp thanh mát cơ thể, đặc biệt trong những ngày nắng nóng. Vào khoảng cuối thu đến đầu xuân, người ta thu hoạch rễ, sơ chế, cắt nhỏ rồi phơi hoặc sấy khô; đôi khi còn nghiền mịn để thu lấy tinh bột tinh khiết dùng trong ẩm thực và dược liệu.
Trong thành phần của sắn dây có khoảng 12–15% tinh bột (tính theo rễ tươi), cùng nhiều hoạt chất sinh học như saponozit, puerarin (một flavonoid), và một số acid amin như asparagine, adenine trong lá. Nhờ những thành phần này, sắn dây không chỉ là thực phẩm quen thuộc mà còn là vị thuốc có giá trị trong y học cổ truyền và hiện đại.
Loại củ này từ lâu đã được mệnh danh là “nhân sâm trắng” của người Việt. Không chỉ là loại thực phẩm giải nhiệt thơm ngon, sắn dây còn là một vị thuốc quý trong Đông y với khả năng thanh lọc cơ thể, giải độc và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý mãn tính.
Thanh nhiệt, giải độc và trị nóng trong: Lợi ích nổi bật nhất của sắn dây chính là khả năng giải nhiệt cực mạnh. Sử dụng bột sắn dây giúp cơ thể đào thải nhiệt độc tích tụ, làm dịu các triệu chứng nóng trong như mụn nhọt, rôm sảy, lở miệng và nhiệt miệng. Đây là thức uống lý tưởng để làm mát cơ thể trong những ngày hè oi bức hoặc sau khi tiêu thụ đồ ăn cay nóng.
Điều hòa huyết áp và bảo vệ tim mạch: Các nghiên cứu khoa học cho thấy sắn dây chứa hàm lượng cao các hợp chất isoflavone, đặc biệt là puerarin. Hoạt chất này có khả năng làm giãn mạch máu, giảm trở lực động mạch và cải thiện lưu thông máu đến tim và não. Việc sử dụng sắn dây thường xuyên giúp ổn định huyết áp, giảm nồng độ cholesterol xấu (LDL) và ngăn ngừa các nguy cơ xơ vữa động mạch hay đột quỵ ở người cao tuổi.
Tốt cho hệ thần kinh: Sắn dây giúp hỗ trợ giảm đau đầu, mệt mỏi nhờ khả năng làm giãn cơ, cải thiện tuần hoàn máu và làm dịu hệ thần kinh. Một ly sắn dây ấm có thể giúp cơ thể thư giãn, giảm căng thẳng vùng cổ vai gáy và nhanh chóng lấy lại năng lượng khi kiệt sức.
Tuy nhiên, nên dùng sắn dây đã nấu chín để tránh đau bụng, tiêu chảy, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Không nên lạm dụng quá mức vì có thể gây lạnh bụng hoặc dư năng lượng, đồng thời cần tránh kết hợp tùy tiện với một số nguyên liệu như mật ong theo kinh nghiệm dân gian.
Cải thiện nội tiết tố và làm đẹp da cho phụ nữ: Loại củ này chứa các hợp chất isoflavone có cấu trúc tương tự như hormone estrogen ở phụ nữ. Nhờ đó, sắn dây giúp điều hòa nội tiết tố, làm mờ các vết thâm nám, tàn nhang và ngăn ngừa lão hóa da. Ngoài ra, các chất chống oxy hóa trong sắn dây còn kích thích sản sinh collagen, giúp da căng mịn và hỗ trợ cải thiện vóc dáng, đặc biệt là vòng một cho phái đẹp.
Giải rượu hiệu quả: Sắn dây từ lâu được xem như “vị cứu tinh” sau những cuộc nhậu, nhờ khả năng hỗ trợ cơ thể chuyển hóa nhanh acetaldehyde – một độc tố sinh ra từ rượu bia. Khi chất này được đào thải hiệu quả hơn, các triệu chứng khó chịu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn cũng được giảm rõ rệt.
Một số nghiên cứu còn cho thấy sắn dây có thể giúp giảm cảm giác thèm rượu và góp phần bảo vệ gan trước tác động của rượu bia và các độc chất khác.
Tốt cho hệ tiêu hóa: Không chỉ dừng lại ở tác dụng giải rượu, sắn dây còn rất tốt cho hệ tiêu hóa. Nhờ giàu tinh bột kháng – một dạng prebiotic tự nhiên, loại củ này giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột, từ đó cải thiện hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh hơn.
Đồng thời, sắn dây có khả năng làm dịu acid dạ dày, hỗ trợ giảm các triệu chứng ợ nóng, đau rát thượng vị, đặc biệt ở người viêm loét dạ dày. Bên cạnh đó, nó còn giúp ổn định nhu động ruột, góp phần cải thiện tình trạng tiêu chảy và rối loạn tiêu hóa.
Cam chứa hesperidin - một flavonoid có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Một nghiên cứu cho thấy, những người bị tiền tăng huyết áp hoặc tăng huyết áp giai đoạn 1 uống 500 ml nước cam mỗi ngày trong 12 tuần có thể giảm huyết áp tâm thu và áp lực mạch.
Tuy nhiên, 500 ml nước cam mỗi ngày là lượng khá lớn. Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên ăn cam nguyên quả để tận dụng lượng chất xơ tự nhiên. Một ly nhỏ nước cam vào bữa sáng hoặc sau khi tập luyện là lựa chọn phù hợp với hầu hết mọi người.
Nước cam cung cấp vitamin C, khoáng chất, chất chống oxy hóa, flavonoid và nhiều hợp chất thực vật có lợi. Khi sử dụng với lượng hợp lý, đây là thức uống giúp bổ sung năng lượng, hỗ trợ tăng cường sức khỏe và góp phần giảm nguy cơ mắc một số bệnh.
Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Nước cam giúp kích thích tiêu hóa, giảm đầy hơi, hỗ trợ nhu động ruột hoạt động hiệu quả và góp phần duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
Tăng cường miễn dịch: Giàu vitamin C, nước cam giúp nâng cao sức đề kháng, hỗ trợ cơ thể chống lại cảm lạnh, cúm và các tác nhân gây bệnh, đồng thời thúc đẩy sản sinh collagen.
Hỗ trợ thải độc: Axit citric và citrate trong cam giúp hỗ trợ chức năng thận, giảm nguy cơ hình thành sỏi thận và góp phần đào thải độc tố ra khỏi cơ thể.
Cải thiện tuần hoàn máu: Hàm lượng folate giúp hỗ trợ sản sinh hồng cầu, tăng cường lưu thông máu và cung cấp oxy đến các cơ quan hiệu quả hơn.
Giảm viêm: Các hợp chất chống oxy hóa như hesperidin và naringenin giúp giảm viêm, hạn chế tổn thương tế bào và hỗ trợ phòng ngừa bệnh mạn tính.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết: Khi sử dụng hợp lý, nước cam có thể hỗ trợ người mắc đái tháo đường type 2 nhờ các chất chống oxy hóa và vitamin C, nhưng nên ưu tiên nước cam tươi không thêm đường.
Bảo vệ tim mạch: Kali cùng các flavonoid trong cam giúp hỗ trợ điều hòa huyết áp, cải thiện tuần hoàn và góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Làm đẹp da, chống lão hóa: Vitamin C và các chất chống oxy hóa giúp tăng sinh collagen, làm sáng da, giảm nếp nhăn và làm chậm quá trình lão hóa.
Tốt cho xương, răng và cơ bắp: Cam cung cấp canxi, vitamin C và carotenoid giúp xương chắc khỏe, bảo vệ răng nướu và hỗ trợ hoạt động của cơ bắp.
Hỗ trợ giảm cholesterol: Chất xơ và flavonoid trong cam có thể góp phần giảm cholesterol xấu (LDL), cải thiện mỡ máu và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Lựu chứa nhiều chất chống oxy hóa như punicalagin và anthocyanin. Theo chuyên gia dinh dưỡng Payton Brewer (Mỹ), các hợp chất này duy trì độ đàn hồi của động mạch và ức chế hoạt động của enzyme angiotensin - yếu tố có ảnh hưởng đến huyết áp. Một phân tích tổng hợp cho thấy dùng lựu thường xuyên có liên quan đến giảm cả huyết áp tâm thu lẫn huyết áp tâm trương.
Chuyên gia Brewer khuyến nghị chọn nước ép lựu nguyên chất 100%, không thêm đường.
Giàu chất chống oxy hóa, hỗ trợ phòng ngừa ung thư: Lựu chứa nhiều polyphenol và phytochemical giúp trung hòa gốc tự do, bảo vệ tế bào, giảm tổn thương DNA và có thể góp phần làm giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.
Hỗ trợ sức khỏe tuyến tiền liệt: Một số nghiên cứu cho thấy nước ép lựu có thể giúp làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư tuyến tiền liệt và hỗ trợ quá trình điều trị. Tuy nhiên, vẫn cần thêm nghiên cứu trên người để khẳng định hiệu quả.
Tốt cho tim mạch: Các hợp chất chống oxy hóa trong lựu giúp giảm huyết áp, cải thiện cholesterol, hạn chế mảng bám trong động mạch và hỗ trợ lưu thông máu, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh tim.
Tăng cường miễn dịch: Lựu giàu vitamin C, vitamin E và các hợp chất kháng khuẩn, kháng virus, giúp nâng cao sức đề kháng và bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh.
Bảo vệ não bộ: Lựu có thể giúp bảo vệ tế bào thần kinh, hỗ trợ trí nhớ và làm chậm quá trình suy giảm nhận thức. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận lợi ích đối với sự phát triển thần kinh của thai nhi.
Bổ sung nhiều dưỡng chất: Lựu là nguồn cung cấp chất xơ, vitamin C, E, K, folate và các vitamin nhóm B. Ăn hạt lựu giúp bổ sung chất xơ hiệu quả hơn so với chỉ uống nước ép.
Hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa: Các hợp chất trong lựu có thể giúp cải thiện sức khỏe cơ bắp, tăng cường chức năng tế bào và góp phần làm chậm quá trình lão hóa tự nhiên.
Mặc dù lựu rất tốt cho sức khỏe nhưng nước ép lựu có thể tương tác với một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc chống đông máu hoặc thuốc điều trị huyết áp. Nếu đang điều trị bệnh, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Theo tờ People (Mỹ), tỷ phú công nghệ Elon Musk và nữ ca sĩ Grimes lần đầu công khai hẹn hò vào năm 2018. Trong quãng thời gian tan hợp nhiều lần, cặp đôi có với nhau 3 người con.
Người con đầu tiên là X Æ A-Xii, sinh vào tháng 5/2020.
Nữ ca sĩ người Canada từng giải thích từng phần ý nghĩa của tên con trai. Cụ thể, X tượng trưng cho biến số chưa xác định, Æ là cách viết kiểu “elf” của AI - đại diện cho trí tuệ nhân tạo. Trong khi đó, A-12 là mẫu máy bay trinh sát Lockheed A-12 mà cặp đôi yêu thích.
Tuy nhiên do luật California không cho phép dùng số trong giấy khai sinh, cặp đôi phải đổi tên con là "X Æ A-Xii”, sử dụng số La Mã thay cho 12. Cái tên này liên tục trở thành đề tài tranh luận trên nhiều nền tảng mạng xã hội.
Ông chủ của hãng xe điện Tesla vẫn nhiều lần gọi con trai là X. Trong khi mẹ của cậu bé tiết lộ biệt danh ở nhà của con là "Little X" (tạm dịch: X bé nhỏ).
Khi X mới chào đời, Musk từng thừa nhận Grimes là người đảm nhận vai trò chăm con chính.
“Trẻ sơ sinh chỉ ăn và đi vệ sinh. Hiện tôi chưa thể làm được nhiều. Grimes có vai trò lớn hơn tôi lúc này”, Musk nói với tờ New York Times vào năm 2020.
Tuy nhiên, nhiều năm sau chia tay, Grimes cho biết cô vẫn cố gắng duy trì mối quan hệ hòa thuận với Elon Musk để cùng nuôi dạy các con.
Ngoài X, cặp đôi có thêm một cô con gái Exa Dark Sideræl, sinh bằng phương pháp mang thai hộ vào tháng 12/2021 và con trai Techno Mechanicus, sinh vào tháng 6/2022.
Theo bố tới các cuộc gặp cấp cao từ nhỏ
Không giống nhiều tỷ phú công nghệ khác thường giấu kín con cái, Elon Musk nhiều lần đưa X xuất hiện công khai trước công chúng. Cậu bé từng theo bố tới các nhà máy của Tesla, trung tâm phóng tên lửa của SpaceX, các buổi phỏng vấn và cả sự kiện chính trị.
Từ bé, X được tiếp xúc với môi trường công nghệ cao, chuyên cơ riêng, trung tâm nghiên cứu tên lửa và các cuộc gặp của giới tinh hoa công nghệ toàn cầu.
Truyền thông quốc tế nhiều lần gọi X là “phiên bản nhỏ của Elon Musk” vì thường xuyên xuất hiện cạnh bố trong các hoạt động công việc. Dù còn nhỏ, cậu bé được nhận xét khá dạn dĩ trước đám đông và ống kính truyền thông.
Năm 2022, cậu bé từng gây chú ý khi theo bố tới văn phòng Twitter trong thời điểm Musk chuẩn bị mua nền tảng này. Theo Washington Post, Musk thậm chí biến phòng họp thành khu vui chơi với nhiều đồ chơi cho con trai.
Trong khi một số ý kiến cho rằng môi trường công việc không phù hợp với trẻ nhỏ, Grimes lại ủng hộ việc con trai xuất hiện tại các không gian làm việc của người lớn.
“X thường theo dõi các cuộc họp về kỹ thuật và chiến lược. Thằng bé biết nhiều về tên lửa, robot và hệ thống điều hướng”, cô viết trên mạng xã hội.
Nữ ca sĩ người Canada còn tiết lộ X đặc biệt yêu thích tàu vũ trụ và tên lửa, đến mức cô gọi con trai là “kỹ sư nhí”.
Cô thừa nhận con trai hiểu biết về tên lửa còn nhiều hơn bản thân mình.
Mới đây, sự chú ý dành cho cậu bé 6 tuổi tăng mạnh khi ông chủ hãng xe điện đưa con trai đi cùng trong chuyến công du tới Bắc Kinh vào ngày 14/5.
Trong hình ảnh được truyền thông Mỹ đăng tải, X mặc gile xanh mang phong cách Trung Hoa, liên tục chạy theo cha trước khi cùng tiến vào Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh.
Theo People, đây không phải lần đầu X tham dự các sự kiện mang tính chính trị - ngoại giao. Cậu bé từng xuất hiện trong một cuộc gặp tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng hồi năm 2025, khiến truyền thông quốc tế đặc biệt chú ý.
Tại đây, cậu bé được chứng kiến khoảnh khắc Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh hành pháp. Hình ảnh cậu bé xuất hiện cạnh các quan chức cấp cao nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội.
Cùng với đó, một số đoạn video cũ của cậu bé và Tổng thống Mỹ cũng gây sốt trở lại. Video được ghi vào tháng 5/2025 khi X liên tục nhảy chân sáo trên bãi cỏ, di chuyển về phía trực thăng Marine One. Tổng thống Donald Trump sau đó cũng nhẹ nhàng đỡ X bước lên cầu thang trực thăng.
Tờ People cho biết, sau khi chia tay, Grimes và tỷ phú Elon Musk vẫn cùng nuôi dạy các con. Trong số các con của vị tỷ phú, X là người con được xuất hiện công khai nhiều nhất bên bố. Cậu bé gần như trở thành gương mặt quen thuộc mỗi khi ông tham gia các sự kiện lớn.
Tưởng chừng phải tiếp tục lên bàn mổ, người bệnh đã phục hồi kỳ diệu nhờ phác đồ điều trị bảo tồn kết hợp y học cổ truyền chuyên sâu tại Bệnh viện Đa khoa Vinmec Smart City (Hà Nội).
Chuyện khó nói ở tuổi xế chiều
Sau ca phẫu thuật vì sa tử cung, bà Đ.T.H., 72 tuổi, từng nghĩ những phiền toái do bệnh lý sa tạng chậu đã khép lại hoàn toàn.
Những năm sau đó, dù sống chung với nhiều bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn chuyển hóa lipid, cuộc sống của bà vẫn diễn ra tương đối ổn định. Cho đến gần đây, bà bất ngờ phát hiện một khối bất thường bắt đầu sa xuống vùng kín.
"Ban đầu tôi chỉ thấy hơi cộm và vướng, nhưng càng ngày khối sa càng lộ rõ. Mỗi bước đi là một sự khó chịu, bất tiện vô cùng. Những việc đơn giản như đi chợ, đi bộ tập thể dục hay đứng trò chuyện với hàng xóm cũng trở thành gánh nặng", bà H. ngậm ngùi chia sẻ.
Cùng với cảm giác vướng víu kéo dài, bà còn thường xuyên buồn tiểu và phải đi vệ sinh với tần suất nhiều hơn bình thường. Nhịp sinh hoạt vốn ổn định của người phụ nữ ở tuổi xế chiều dần bị đảo lộn.
Với phụ nữ cao tuổi, những tổn thương ở vùng nhạy cảm luôn là câu chuyện "thầm kín" khó chia sẻ cùng ai, kể cả người thân. Không ít người chọn cách âm thầm chịu đựng, tặc lưỡi cho rằng đó là quy luật lão hóa tự nhiên của cơ thể. Bà H. cũng không ngoại lệ. Chỉ đến khi khối sa quá lớn, cản trở trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày, bà mới đến bệnh viện thăm khám.
Tại Bệnh viện Vinmec Smart City, kết quả thăm khám cho thấy người bệnh mắc sa bàng quang độ III (mức độ nặng nhất theo hệ thống phân độ POP-Q là độ IV, khi cơ quan này sa ra ngoài gần như hoàn toàn).
TS.BS Bùi Tiến Hưng, Trưởng khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa Vinmec Smart City cho biết: "Với bệnh nhân lớn tuổi có nhiều bệnh lý nền phức tạp, việc lựa chọn phương pháp điều trị sa bàng quang cần tính toán cẩn trọng để vừa đạt hiệu quả, vừa bảo vệ thể trạng cho người bệnh".
Khi y học cổ truyền trở thành giải pháp thay thế phẫu thuậtTheo đánh giá ban đầu, tình trạng sa tạng chậu của người bệnh có chỉ định can thiệp phẫu thuật. Tuy nhiên, ở tuổi cao cùng nhiều bệnh lý nền đi kèm, bất kỳ cuộc phẫu thuật nào cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích điều trị và các nguy cơ có thể xảy ra.Sau khi hội chẩn và đánh giá toàn diện theo mô hình phối hợp đa chuyên khoa chuẩn mực tại Vinmec Smart City, các bác sĩ Khoa Y học cổ truyền xác định người bệnh thuộc chứng "Âm đỉnh", thể "Khí hư khí trệ".
Trong y học cổ truyền, "khí" đóng vai trò nâng đỡ, định vị và cố định các tạng phủ. Khi chức năng này suy giảm, các cơ quan trong cơ thể sẽ bị sa xuống dưới, dẫn đến các bệnh lý như sa sinh dục, sa bàng quang hoặc thoát vị.
Thay vì vội vàng chỉ định phẫu thuật, ê-kíp bác sĩ Vinmec Smart City đã quyết định cá thể hóa phác đồ điều trị bằng phương pháp cấy chỉ chuyên sâu, kết hợp hướng dẫn người bệnh tự tập cơ sàn chậu tại nhà. Giải pháp này giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị, giảm thiểu rủi ro và thuận tiện cho việc theo dõi sức khỏe lâu dài.
Dựa trên phương pháp điều trị "Bổ trung ích khí, hành trệ, thăng đề", các bác sĩ tiến hành cấy chỉ vào các huyệt vị chuyên biệt nhằm kích thích, phục hồi hệ thống cơ nâng đỡ. Sự nhạy bén trong chẩn đoán đúng thể bệnh, kết hợp nhịp nhàng giữa y học cổ truyền và tư duy y học hiện đại đã giúp người bệnh tránh được một cuộc phẫu thuật không cần thiết.
Hiệu quả xuất hiện rõ rệt ngay sau liệu trình đầu tiên, khối sa co lên đáng kể và tự giữ ổn định bên trong phần lớn thời gian trong ngày. Tình trạng tiểu rắt, tiểu nhiều lần cũng thuyên giảm đáng kể.
Đến nay, sau 3 liệu trình điều trị liên tục, sức khỏe của bà H. tiến triển tích cực. Các bác sĩ nhấn mạnh, mục tiêu lớn nhất của phác đồ không chỉ dừng lại ở việc loại bỏ triệu chứng, mà là khôi phục khả năng vận động tự nhiên, nâng cao chất lượng sống cho nhóm bệnh nhân cao tuổi có nhiều bệnh lý nền.
Bác sĩ Hưng khuyến cáo, phụ nữ lớn tuổi từng có tiền sử sa sinh dục hoặc phẫu thuật vùng sàn chậu khi xuất hiện cảm giác vướng tức vùng âm hộ, khối sa bất thường hoặc các rối loạn tiểu tiện kéo dài nên đi khám sớm. Việc phát hiện và điều trị từ giai đoạn sớm có thể giúp hạn chế tiến triển nặng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với từng người bệnh.
Tại Bệnh viện Vinmec Smart City, khoa Y học cổ truyền không hoạt động tách biệt mà là một mắt xích quan trọng trong mô hình điều trị đa chuyên khoa. Người bệnh được tiếp cận quy trình chẩn đoán toàn diện với hệ thống chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cận lâm sàng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, kết hợp hài hòa giữa y học hiện đại và các phương pháp tinh hoa của y học cổ truyền như cấy chỉ, châm cứu, sử dụng thuốc thảo dược...
