Đào Minh Huy, hiện là Assistant professor (bậc đầu tiên trong ba bậc giáo sư ở Mỹ) tại trường Dược, Đại học Louisiana, Monroe (ULM). Anh giảng dạy, nghiên cứu, phát triển những phương pháp đông khô và bảo quản lạnh chế phẩm sinh học và các tế bào.
Trong đó, nghiên cứu tập trung vào bản chất ảnh hưởng tiêu cực và stress (áp lực) của đông lạnh và đông khô lên protein. Phương pháp mà anh theo đuổi có thể giúp sinh phẩm (kháng thể đơn dòng, protein trị liệu, vaccine) đông lạnh và rã đông nhiều lần mà vẫn giữ được chất lượng.
Đầu tháng 4, dự án này được Quỹ khoa học quốc gia Mỹ (NSF) trao khoản tài trợ 380.000 USD (khoảng 10 tỷ đồng) trong ba năm. Theo bài đăng trên website của trường, NSF chỉ tài trợ cho nghiên cứu cơ bản, đánh giá một cách khắt khe và đặc biệt hiếm với giảng viên dược hoặc khoa học sức khỏe.
“Mình vui hơn đỗ đại học ngày xưa, vì đây là lần đầu tiên nộp đề cương nghiên cứu tới NSF”, anh Huy nói.
Anh Huy là con trai của TS Đào Minh Đức, nguyên Trưởng bộ môn Hóa lý tại trường Đại học Dược Hà Nội. Niềm đam mê khoa học của anh nảy nở từ những ngày ngồi nghịch máy móc, đèn cầy trong phòng thí nghiệm khi theo bố đến trường.
Ở nhà, anh cùng bố làm nhiều thí nghiệm nhỏ trên sân thượng, như soi ánh mặt trời qua cốc sữa loãng, hay quan sát thạch sùng trong không gian kín. Ông Đức cũng thường đem hóa chất về để con và các bạn tập làm thí nghiệm, như kết tủa bari sulfat, hay đốt cháy maggie…
“Từ những trải nghiệm ấy, tới bây giờ, mình vẫn luôn thấy cuốn hút trước những hiện tượng rất bình thường xung quanh”, anh Huy chia sẻ.
Lên đại học, anh đỗ trường Dược, rồi ở lại giảng dạy, nghiên cứu trong 5 năm sau tốt nghiệp. Năm 2016, anh giành học bổng của Quỹ Giáo dục Việt Nam (VEF), sang Mỹ học tiến sĩ tại Đại học Mississippi. Được giáo sư hướng dẫn, anh có thêm cảm hứng về lĩnh vực khoa học vật liệu và khoa học bề mặt, cùng tư duy liên ngành để ứng dụng trong quá trình nghiên cứu.
Đây cũng là giai đoạn hướng nghiên cứu về bảo quản thuốc của anh bén rễ. Trong đại dịch Covid-19, vaccine phải được trữ đông cực kỳ nghiêm ngặt, ở -80 độ C. Chúng thường hỏng ngay trong 24 tiếng khi đã rã đông tại nhiệt độ phòng hoặc ở mức 4 độ C trong tủ lạnh. Điều này đặt ra một bài toán là làm sao để chế phẩm có thể trải qua chu kỳ đông-rã đông nhiều lần mà không ảnh hưởng chất lượng.
Năm 2021, anh tới trường Dược, thuộc Đại học Texas, Austin (UT Austin) làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ, chuyển hoàn toàn hướng nghiên cứu từ tổng hợp hóa dược sang kỹ thuật đông khô và sinh phẩm. Anh thấy mình như “cá quay lại nước”, sau nhiều năm còn mông lung về đam mê thực sự.
Dù vậy, việc tìm được hướng nghiên cứu không dễ dàng. Anh “lặn ngụp” trong những bài báo, kỹ thuật mới để tìm cách lắp ráp lại kiến thức. Chẳng hạn, Huy từng mất hai tuần chỉ để chạy khắp các khoa, tìm người giải quyết giúp vài dòng lệnh Python khiến chương trình không hoạt động được.
“Khi nhìn lại sau mỗi lần bế tắc, thất vọng vì không hiểu tại sao không làm được điều mong muốn, mình nhận ra đã học được rất nhiều kỹ năng mới”, anh Huy nói.
Anh cũng thấy bản thân thích các kết quả không như ý, vì trong đó ẩn chứa những câu hỏi thú vị. Huy tâm đắc với quan điểm của Isaac Asimov, một giáo sư sinh hóa người Mỹ: “Trong khoa học, câu nói thú vị nhất báo hiệu những khám phá mới không phải là ‘Eureka!’ mà là ‘Kỳ lạ thật đấy…'”.
“Xét về triết lý đạo Phật, mọi sự khổ đau đều tới từ ‘bất như ý’. Mình áp dụng nó vào nghiên cứu, nên dù kết quả không như ý muốn, mình vẫn vui vẻ”, anh Huy nói.
Mỗi lần thí nghiệm chưa thành công, anh nhìn lại sổ ghi chép để kiểm tra xem yếu tố nào chưa được kiểm soát tốt, như nhiệt độ tủ lạnh không ổn định, hay do độ ẩm không được kiểm soát tốt (vì ngày hôm đó mưa nhiều). Sau đó, anh điều chỉnh, lặp đi lặp lại tới khi đạt kết quả mong muốn.
Năm 2024, anh vào ngạch biên chế (tenure-track) tại ULM, vừa giảng dạy vừa tiếp tục nghiên cứu về phương pháp đông khô và bảo quản lạnh. Cùng năm, anh thực hiện thành công một thí nghiệm, từ một quan sát ngẫu nhiên khi ngồi uống nước ở Hồ Tây.
Lúc đó, anh cầm một viên đá lên và thấy nó gần như trong suốt hoàn toàn, khác hẳn những viên đá đục vì chứa nhiều bọt khí khi tự làm ở nhà. Anh ngẫm thấy chính những bọt khí đó là một trong các tác nhân gây tổn hại cho mô, nội tạng và các chế phẩm sinh học khi chúng trải qua nhiều chu kỳ đông lạnh, rã đông. Nếu có thể tạo ra một môi trường đông lạnh tương tự viên đá trong suốt và đưa các chế phẩm sinh học hoặc mô tạng vào bên trong, khả năng cao chúng sẽ được bảo quản tốt hơn.
Suy nghĩ này dẫn anh tới loạt thí nghiệm để kiểm chứng trong suốt một tháng, nhưng không ra được kết quả khả quan. Cho tới một hôm, khi tâm trạng xuống đáy, anh “tặc lưỡi” thử loại bỏ gần như toàn bộ bọt khí và oxy hòa tan trong dung dịch, rồi tiến hành đông lạnh.
Bất ngờ, kết quả cho thấy protein và tế bào bên trong dung dịch được bảo vệ tốt hơn đáng kể. Anh nhận ra việc loại bỏ khí trước khi bảo quản lạnh có thể là một hướng đi hữu ích để tăng độ bền của các chế phẩm sinh học và mô tế bào.
Khi NSF mở đăng ký tài trợ nghiên cứu, anh liền nộp hồ sơ để thử sức với tâm thế học hỏi quy trình, nhưng được chấp nhận ngay.
Theo ông Robert O. Williams, giáo sư hướng dẫn anh Huy làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại UT Austin, tỷ lệ thành công khi xin tài trợ NSF khá thấp, dao động 10-20%. Ông nhìn nhận công trình nghiên cứu của anh có tính đột phá, tập trung vào những câu hỏi khoa học cơ bản và ứng dụng mà NSF quan tâm.
“Nghiên cứu của Huy sẽ ảnh hưởng tới lĩnh vực bảo quản sinh học và sản xuất tiên tiến, xa hơn nữa là ứng dụng vào bảo quản lạnh – một ưu tiên của Mỹ”, vị giáo sư nói.
Anh Huy thấy tự hào vì đã phần nào tiếp nối truyền thống hiếu học của gia đình, vốn là một bệ đỡ vững chắc. Anh cũng tin rằng tri thức và nghiên cứu khoa học có thể giúp mỗi người vượt qua những giới hạn về xuất thân, địa lý hay điều kiện kinh tế. Khi làm chủ được ngôn ngữ khoa học, các nhà nghiên cứu có thể tìm thấy cơ hội ở bất kỳ đâu trên thế giới.
Trước mắt, anh Huy cho hay sẽ dùng khoản tài trợ để chi trả lương, học phí cho nghiên cứu sinh và trợ lý phòng thí nghiệm, mua sắm hóa chất và dụng cụ nghiên cứu.
Khoản này cũng sẽ giúp anh thực hiện các thí nghiệm mở rộng về cơ chế stress lên sinh phẩm, mở ra hướng nghiên cứu dài hạn về bảo quản hồng cầu ở điều kiện nhiệt độ phòng, đông lạnh mô và cơ quan, để tạo ra ngân hàng ghép tạng. Đây vẫn còn là vấn đề ngoài tầm với của khoa học kỹ thuật hiện tại.
“Mình không hy vọng sẽ giải quyết được hoàn toàn các vấn đề này, nhưng tin rằng nghiên cứu sẽ góp phần thúc đẩy khoa học tiến lên, để một ngày nào đó ngân hàng ghép tạng với tạng đông lạnh sẽ không còn là phim khoa học viễn tưởng”, anh Huy nói.
4 trường năm nay tuyển 500 sinh viên hệ dân sự, trong đó, Đại học Phòng cháy chữa cháy tuyển nhiều nhất - 250 chỉ tiêu.
Trường này sử dụng hai phương thức: xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, dựa vào kết quả thi tốt nghiệp THPT các tổ hợp A00 (Toán, Lý, Hóa), A01 (Toán, Lý, Anh), D01 (Toán, Văn, Anh), D07 (Toán, Hóa, Anh).
Tương tự, Học viện An ninh nhân dân cũng dùng hai phương thức trên để tuyển 100 học viên hệ dân sự, ở hai ngành Công nghệ thông tin và An toàn thông tin. Tuy nhiên, tổ hợp đa dạng hơn, cụ thể như sau:
Trong khi đó, Học viện Chính trị Công an nhân dân tuyển 50 sinh viên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước hệ dân sự. Bốn phương thức gồm xét tuyển thẳng, xét tuyển tài năng, dựa vào chứng chỉ SAT, TOEFL, IELTS, TOEIC, xét điểm thi tốt nghiệp THPT.
Trong đó, phương thức xét tuyển tài năng dành cho học sinh vào vòng tuyển chọn đội tuyển quốc tế; thí sinh đạt giải khuyến khích cấp tỉnh trở lên hoặc học sinh hệ chuyên (môn Toán, Lý, Hóa, Ngoại ngữ, Ngữ văn hoặc Tin học).
Với xét chứng chỉ, thí sinh cần có điểm SAT tối thiểu 900/1600, IELTS 5.0, TOEFL iBT 35 hoặc TOEIC Nghe và Đọc 500-599 hoặc Nói và Viết 200-241.
Điều kiện với cả hai phương thức trên là điểm học bạ ba năm của thí sinh từ 7, hạnh kiểm khá trở lên.
Với xét điểm thi tốt nghiệp THPT, học viện xét các tổ hợp A01 (Toán, Lý, Anh), C00 (Văn, Sử, Địa), C03 (Toán, Văn, Sử), D01 (Toán, Văn, Anh), X02 (Toán, Văn, Tin), X03 (Toán, Văn, Công nghệ công nghiệp), X04 (Toán, Văn, Công nghệ nông nghiệp).
Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh tuyển 100 chỉ tiêu hệ dân sự với 4 phương thức tương tự, chia đều cho ngành Công nghệ thông tin (Khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo) và Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông (Công nghệ điện tử và vi mạch bán dẫn).
Điểm khác là trường chỉ xét giải thưởng, lớp chuyên các môn Toán, Lý, Hóa, Tin, không xét môn Ngoại ngữ và Ngữ văn.
Với phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT, học viện sử dụng các tổ hợp sau:
4 trường công an đều quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế sang điểm môn tiếng Anh khi xét tuyển. Cụ thể như sau:
Ngoài hệ dân sự, 8 trường công an năm nay tuyển 2.070 sinh viên đại học chính quy, giảm 280 so với năm ngoái. Các phương thức tuyển sinh hệ này gồm: tuyển thẳng (giải quốc gia và quốc tế); xét điểm thi đánh giá của Bộ Công an kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế; xét điểm đánh giá với điểm thi tốt nghiệp THPT.
Theo đó, năm học 2026-2027, Trường THCS Nguyễn Văn Tố (P.Diên Hồng, TP.HCM) tuyển 10 lớp 6 với 350 học sinh, trong đó có 3 lớp tiếng Anh tích hợp và 7 lớp tiếng Anh tăng cường.
Điều kiện ưu tiên tuyển sinh lớp 6 như sau:
Các trường hợp không thuộc diện ưu tiên được xem xét sau cùng, dựa trên chỉ tiêu còn lại của trường và quyết định của Ban Chỉ đạo tuyển sinh đầu cấp.
Điều kiện xét tuyển
Học sinh phải được công nhận hoàn thành chương trình tiểu học, cuối năm học lớp 5 đạt danh hiệu học sinh xuất sắc và phải có tối thiểu 3 năm ở cấp tiểu học đạt danh hiệu học sinh xuất sắc.
Học sinh dự xét tuyển chương trình tiếng Anh tăng cường:
Học sinh dự xét tuyển chương trình tiếng Anh tích hợp (Đề án 5695):
Điểm xét tuyển
Nguyên tắc xét tuyển: Tổng điểm được xếp thứ tự từ cao xuống thấp và xét theo chỉ tiêu tuyển sinh.
Nếu tổng điểm xét tuyển lớp 6 bằng nhau thì xét ưu tiên:
Phụ huynh học sinh đăng ký tuyển sinh trực tuyến tại địa chỉ https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn từ ngày 27.5 đến 17 giờ ngày 7.6
Trường THCS Nguyễn Văn Tố công bố kết quả trúng tuyển lớp 6 tại trang tuyển sinh đầu cấp của TP.HCM, chậm nhất vào ngày 15.6.
Thông tin được ông Phạm Tiến Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Cơ yếu Đảng - Chính quyền, Ban Cơ yếu Chính phủ, đưa ra sáng nay tại Hội nghị triển khai công tác thi tốt nghiệp THPT, do Bộ GD&ĐT tổ chức.
Theo ông Ngọc, với tính chất quan trọng của kỳ thi, Ban Cơ yếu Chính phủ bố trí lực lượng và trang thiết bị để bảo mật tuyệt đối từ hội đồng ra đề thi đến các hội đồng thi trong toàn quốc.
“Ngay sau khi có chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, chúng tôi đã xây dựng hai hệ thống thông tin để phục vụ việc bảo mật đề thi tốt nghiệp THPT.
Song song với đó, chúng tôi rà soát lại tất cả các trang thiết bị, sản phẩm mật mã đã được trang cấp phục vụ riêng cho các kỳ thi của Bộ GD&ĐT; đào tạo tập huấn cán bộ cơ yếu toàn quốc để thực hiện”, theo ông Ngọc.
Chuyên gia này cho hay, từ 25 đến 29 vừa qua, Ban Cơ yếu đã liên tục thử nghiệm các hệ thống, đảm bảo 2 hệ thống này hoạt động liên tục, trong đó có một phương án chính và một phương án dự phòng, để thông tin không bị gián đoạn trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
Đặc biệt, lực lượng cán bộ cơ yếu đã bố trí tại 36 điểm hội đồng in sao đề thi ở các tỉnh thành, các đặc khu (huyện đảo cũ) ở các địa phương.
Về công tác in sao và vận chuyển đề thi, tại hội nghị sáng nay, một số đại biểu cho biết đã sẵn sàng theo đúng quy chế.
Bà Nguyễn Thị Minh Thúy, Phó Chủ tịch UBND Tỉnh An Giang cho hay, năm nay toàn tỉnh có 39.000 thí sinh dự thi với gần 90 điểm thi chính thức.
Tỉnh đã huy động 5.400 giáo viên, cán bộ làm công tác coi thi. Địa phương đã có các đoàn kiểm tra, bổ sung thiết bị đầy đủ cho các đơn vị thi. Địa phương đã thành lập đoàn kiểm tra việc in sao đề thi, đảm bảo công tác in sao an toàn, bảo mật đúng quy chế.
Với đặc trưng An Giang có xã đảo, đặc khu nên địa phương xây dựng phương án riêng, đưa toàn bộ thí sinh từ đảo về đất liền thi.
“Đối với đặc khu Phú Quốc có hơn 1.400 thí sinh, chúng tôi vẫn tổ chức 3 điểm thi chính. Địa phương đưa ra 3 phương án vận chuyển đề, thứ nhất đi bằng tàu từ An Giang ra đến Phú Quốc.
Trường hợp thời tiết xấu, có thể xuất phát từ Cần Thơ hoặc TPHCM bằng máy bay. Chúng tôi đã mua sẵn vé máy bay sẵn sàng lên đường bất cứ lúc nào”, theo lời bà Thúy.
Tại đặc khu Côn Đảo, theo Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM, địa phương này cũng đưa ra nhiều phương án vận chuyển đề thi trong các trường hợp thời tiết khác nhau như: Tàu, máy bay…
Chia sẻ về điều này, đại diện Ban Cơ yếu Chính phủ cho hay, ngoài lực lượng cán bộ tham gia trực tiếp, Ban Cơ yếu cũng bố trí lực lượng giám sát, bảo đảm an ninh an toàn hệ thống, hỗ trợ kỹ thuật trong suốt quá trình chuẩn bị cho kỳ thi.
“Để thuận tiện hơn cho các địa phương, có thể sau này Bộ GD&ĐT nên tính toán, nghiên cứu đến việc truyền thẳng đề thi đến các đặc khu, như vậy sẽ không bị ảnh hưởng bởi yếu tố thời tiết.
Ban cơ yếu sẵn sàng bố trí lực lượng cán bộ để thực hiện và hỗ trợ Bộ GD&ĐT đúng quy chế”, theo đại diện Ban Cơ yếu Chính phủ.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 đánh dấu bước ngoặt chưa từng có trong lịch sử thi cử Việt Nam khi đề thi được mã hóa và truyền tải an toàn qua hệ thống thông tin cơ yếu, thay vì vận chuyển vật lý như trước đây.
Sự thay đổi này là kết quả của sự phối hợp giữa Bộ GD&ĐT cùng Ban Cơ yếu Chính phủ.
Chỉ với một cú nhấp chuột, đề thi được truyền mã hóa từ Hội đồng ra đề đến các tỉnh, thành phố, được bảo vệ bằng công nghệ mật mã quốc gia, đảm bảo chỉ thiết bị chuyên dụng và nhân sự có thẩm quyền mới có thể giải mã.
Công tác bảo mật đề thi đã chuyển từ "vòng phong tỏa vật lý" sang "vòng mã hóa" với công nghệ mật mã của cơ quan mật mã quốc gia, vốn chỉ áp dụng cho bảo vệ thông tin bí mật nhà nước cấp độ mật, tối mật, tuyệt mật.
