Tết Đoan ngọ, hay còn gọi là Tết Đoan Dương hoặc Tết diệt sâu bọ, là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người Việt. Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ tổ tiên, bày tỏ lòng thành kính với thần linh mà còn mang ý nghĩa cầu mong sức khỏe, bình an và mùa màng thuận lợi.
Năm 2026, nhiều gia đình quan tâm đến thời điểm thực hiện lễ cúng sao cho phù hợp với quan niệm phong thủy và tín ngưỡng dân gian.
Theo lịch âm dương, Tết Đoan ngọ năm 2026 diễn ra vào thứ Sáu, ngày 19/6/2026 Dương lịch, tức mùng 5 tháng 5 Âm lịch.
Trong văn hóa dân gian, việc lựa chọn giờ cúng được xem là cách thể hiện sự chu đáo, thành tâm của gia chủ đối với tổ tiên và các đấng thần linh.
Theo quan niệm phương Đông, “Đoan” có nghĩa là mở đầu, còn “Ngọ” chỉ khoảng thời gian giữa trưa. Đây là lúc dương khí đạt cực thịnh, tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển và nguồn năng lượng tích cực của đất trời. Vì vậy, cúng lễ vào giờ Ngọ được cho là mang lại nhiều may mắn, tài lộc và bình an cho gia đình.
Khi tiến hành nghi lễ, gia chủ thường thắp hương theo số lẻ, phổ biến là một hoặc ba nén, tùy phong tục từng vùng miền và điều kiện thờ cúng của mỗi gia đình.
Bên cạnh việc chọn giờ đẹp, gia chủ nên ăn mặc gọn gàng, lịch sự, giữ không gian thờ cúng sạch sẽ, trang nghiêm. Trong thời gian hành lễ cần hạn chế tiếng ồn, tránh nói cười lớn hoặc các hoạt động làm mất đi sự thành kính.
Tết Đoan ngọ diễn ra vào thời điểm nhiều loại trái cây mùa hè bước vào vụ thu hoạch, vì vậy mâm cúng thường khá phong phú và mang đậm nét văn hóa nông nghiệp.
Tùy theo phong tục từng vùng miền, lễ vật có thể khác nhau, nhưng mâm cúng cơ bản thường gồm:
– Trái cây theo mùa.
– Hoa tươi.
– Trầu cau.
– Hương, đèn và vàng mã.
– Nước sạch.
– Cơm rượu nếp.
Trong đó, cơm rượu nếp là món ăn gần như không thể thiếu trong ngày Tết diệt sâu bọ. Theo quan niệm dân gian, rượu nếp được làm từ gạo nếp lên men có tác dụng “diệt sâu bọ” trong cơ thể, giúp thanh lọc và tăng cường sức khỏe.
Ngoài những lễ vật truyền thống, nhiều địa phương còn chuẩn bị thêm bánh tro, chè trôi nước, vịt luộc hoặc các món ăn đặc trưng vùng miền để dâng cúng tổ tiên, tạo nên nét riêng cho ngày Tết Đoan ngọ.
Dù mâm cúng đơn giản hay đầy đủ, điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính của gia chủ khi hướng về tổ tiên, cầu mong một năm bình an, mạnh khỏe và nhiều điều thuận lợi.
Chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà gợi ý 4 khung giờ đẹp để cúng tết Đoan ngọ 2026 giúp gia chủ có nhiều may mắn, mùa màng bội thu.
Sau tết Nguyên đán, có lẽ tết Đoan ngọ là cái Tết sum họp đầm ấm nhất và có nhiều tục lệ gắn kết với đời sống của người dân. Vì vậy con cháu dù làm ăn xa xôi mấy cũng thu xếp để về quây quần.
Sau lễ cúng là các tục lệ diệt sâu bọ. Cả nhà quây quần ăn những loại quả chua, rượu nếp, bánh tro… để diệt trừ “sâu bọ”, xua đuổi hết bệnh tật…
Năm 2026, tết Đoan ngọ ngày 5/5 âm lịch nhằm vào thứ Sáu ngày 19/6 dương lịch, tức ngày Giáp Tý tháng Giáp Ngọ năm Bính Ngọ.
Vào ngày này, các gia đình thường làm mâm lễ cúng dâng lên tổ tiên và các vị thần linh, mong gia đình nhận nhiều tài lộc, mùa màng bội thu.
Theo chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà, các khung giờ đẹp để tiến hành nghi lễ cúng tết Đoan ngọ năm 2026 như sau:
– Giờ Đinh Mão từ 5h-7h
– Giờ Canh Ngọ từ 11h-13h (khung giờ đẹp nhất)
– Giờ Nhâm Thân từ 15h-17h
– Giờ Quý Dậu từ 17h-19h
Theo quan niệm dân gian, mọi người thường thắp hương theo số lẻ. Do đó, gia chủ có thể thắp 1, 3 nén tùy thuộc vào không gian thờ cúng.
Khi làm lễ cúng tết Đoan ngọ, gia chủ cần ăn mặc kín đáo, chỉnh tề tập trung vào buổi lễ, giữ sạch sẽ, trang nghiêm, tránh tiếng ồn, nói cười trong khi hành lễ. Để trọn vẹn, gia chủ cần chuẩn bị thêm văn khấn tết Đoan ngọ, tránh qua loa hoặc đọc sai lời khấn.
Đó là câu chuyện của ông Chu, 58 tuổi ở Trung Quốc. Ông Chu thường xuyên ăn tỏi vì tin rằng đây là cách "diệt khuẩn, giảm mỡ máu và dưỡng dạ dày". Tuy nhiên, khoảng 3 tháng gần đây, ông xuất hiện tình trạng đầy bụng, trào ngược axit và nóng rát vùng ngực.
Sau khi nghe nam bệnh nhân chia sẻ thói quen ăn uống, bác sĩ cho rằng vấn đề không nằm ở việc ăn tỏi mà ở cách ăn. Theo bác sĩ, tỏi có nhiều chất dinh dưỡng nhưng nếu ăn sai cách, đặc biệt là ăn sống khi bụng đói trong thời gian dài, niêm mạc dạ dày có thể bị kích thích.
Khi tép tỏi bị cắt hoặc giã nát sẽ sinh ra allicin có khả năng giảm viêm. Các hợp chất chứa lưu huỳnh trong tỏi có đặc tính kháng khuẩn, chống oxy hóa, có thể hỗ trợ hệ vi sinh đường tiêu hóa. Với người có hệ tiêu hóa khỏe mạnh, dùng lượng nhỏ tỏi trong bữa ăn có thể giảm cảm giác đầy bụng sau ăn và hỗ trợ tiêu hóa ở mức độ nhất định.
Theo Bảng thành phần thực phẩm Trung Quốc, 100g tỏi tươi chứa khoảng 126 calo, 1,1g chất xơ và khoảng 7mg vitamin C. Điều này cho thấy tỏi chủ yếu là gia vị hoặc thực phẩm hỗ trợ chức năng, không phải nguồn dinh dưỡng đủ để "nuôi" hay phục hồi dạ dày.
Theo Webmd, các bác sĩ tiêu hóa cho biết allicin có tính kích thích tương đối mạnh. Nếu ăn tỏi sống khi bụng đói, ăn quá nhanh hoặc quá nhiều, lớp niêm mạc dạ dày dễ bị kích ứng, gây nóng rát, đau vùng thượng vị hoặc trào ngược axit.
Nguy cơ này cao hơn ở những người đang mắc viêm dạ dày, loét dạ dày hoặc trào ngược dạ dày - thực quản. Trong thực tế lâm sàng, nhiều trường hợp đau dạ dày kéo dài có liên quan đến việc lạm dụng thực phẩm kích thích nhưng lại nghĩ rằng đó là thực phẩm "dưỡng dạ dày".
Ngoài ra, ăn tỏi cùng rượu bia hoặc thực phẩm cay nóng có thể khiến tình trạng kích ứng nghiêm trọng hơn do nhiều yếu tố tác động đồng thời lên hệ tiêu hóa.
Theo các chuyên gia, nếu bạn muốn ăn tỏi thường xuyên, nên dùng cùng các thực phẩm khác. Thức ăn trong dạ dày có thể tạo lớp đệm giảm kích thích lên niêm mạc. Lượng sử dụng cũng nên được kiểm soát ở mức khoảng 1 tép nhỏ mỗi ngày, tương đương 3-5g. Nếu trong món ăn đã có nhiều tỏi, không cần bổ sung thêm tỏi sống.
Một lưu ý khác là nên băm hoặc cắt nhỏ tỏi rồi để khoảng 10 phút trước khi ăn hoặc chế biến để hoạt chất allicin hình thành ổn định hơn.
Bên cạnh đó, mặc dù tỏi thường được coi là an toàn và lành mạnh đối với hầu hết mọi người, thì vẫn có một số người nên tránh ăn tỏi, cụ thể:
Người mắc chứng rối loạn chảy máu
Một trong những lý do chính khiến những người bị rối loạn chảy máu nên tránh tỏi là vì nó có đặc tính làm loãng máu. Tỏi chứa một hợp chất gọi là allicin có thể ngăn ngừa máu đông. Mặc dù điều này có lợi cho hầu hết mọi người vì nó làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ và các vấn đề tim mạch khác nhưng có thể nguy hiểm đối với những người bị rối loạn chảy máu.
Những người đang dùng thuốc làm loãng máu
Tương tự như vậy, những người đang dùng thuốc làm loãng máu như warfarin, aspirin hoặc heparin nên tránh ăn tỏi. Những loại thuốc này thường được dùng để điều trị và ngăn ngừa cục máu đông ở những người mắc bệnh tim mạch hoặc một số tình trạng bệnh lý khác. Tỏi có thể tương tác với những loại thuốc này và làm tăng tác dụng làm loãng máu.
Người đang dùng thuốc làm loãng máu cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thêm tỏi vào chế độ ăn hoặc dùng thực phẩm bổ sung tỏi.
Người có vấn đề về tiêu hóa
Tỏi được biết đến là có mùi và vị mạnh có thể gây ra các vấn đề về đường tiêu hóa như đầy hơi, chướng bụng và tiêu chảy ở một số người. Đối với những người đã có vấn đề về đường tiêu hóa, việc tiêu thụ tỏi có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng và gây khó chịu.
Những người mắc các vấn đề về đường tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích (IBS), bệnh Crohn, viêm loét đại tràng và các rối loạn tiêu hóa khác nên tránh ăn tỏi. Thay vào đó, có thể thử các loại thảo mộc và gia vị khác ít có khả năng gây khó chịu cho đường tiêu hóa hơn như gừng, nghệ và thìa là.
Ngoài ra, nếu bị bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), có thể cân nhắc việc hạn chế ăn tỏi. GERD là tình trạng phổ biến xảy ra khi acid dạ dày trào ngược lên thực quản, gây ra các triệu chứng như ợ nóng và buồn nôn.
Người bị dị ứng với tỏi
Dị ứng tỏi rất hiếm gặp nhưng có thể xảy ra ở một số người nhạy cảm với cây tỏi. Các triệu chứng dị ứng tỏi có thể từ nhẹ đến nặng và bao gồm phát ban da, ngứa, nổi mề đay, sưng mặt, môi, lưỡi hoặc cổ họng và khó thở.
Nếu biết mình bị dị ứng với tỏi phải tránh tất cả các dạng thảo mộc, bao gồm tỏi sống, tỏi nấu chín, thực phẩm bổ sung tỏi và dầu tỏi.
Người đang dùng một số loại thuốc nhất định
Có một số loại thuốc có thể tương tác với tỏi và gây ra tác dụng phụ như thuốc làm giảm lượng đường trong máu như insulin và thuốc hạ đường huyết dạng uống. Tỏi có thể làm tăng tác dụng của những loại thuốc này, dẫn đến các tác dụng phụ nguy hiểm như hạ đường huyết.
Nếu bạn đang dùng bất kỳ loại thuốc nào trong số này, điều cần thiết là phải trao đổi với bác sĩ trước khi dùng tỏi hoặc thực phẩm bổ sung tỏi.
Một trong những tác dụng phụ nghiêm trọng nhất của việc ăn quá nhiều tỏi là tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt người đang dùng thuốc làm loãng máu hoặc sắp phẫu thuật. Điều này là do tỏi có đặc tính chống huyết khối, nghĩa là nó có thể ngăn ngừa sự hình thành cục máu đông. Tuy chảy máu do tỏi gây ra không phổ biến, một báo cáo đã nêu chi tiết một trường hợp trong đó một người bị chảy máu nhiều hơn sau khi họ thường xuyên ăn 12 g tỏi mỗi ngày trước khi phẫu thuật.
Mùa hè với thời tiết nóng bức khiến cơ thể dễ mất nước và mệt mỏi. Trong số các loại thức uống giải nhiệt tự nhiên, nước dừa được nhiều người yêu thích nhờ vị ngọt thanh và khả năng bổ sung khoáng chất hiệu quả.
Trước hết, nước dừa chứa nhiều vitamin và khoáng chất như kali, magie, natri và chất chống oxy hóa. Những thành phần này giúp cơ thể bù nước nhanh chóng, hỗ trợ thanh lọc và giảm cảm giác nóng trong vào mùa hè. Gan là cơ quan đóng vai trò quan trọng trong việc đào thải độc tố nên việc cung cấp đủ nước sẽ giúp gan hoạt động hiệu quả hơn. Khi uống nước dừa đúng cách, cơ thể có thể giảm tình trạng mệt mỏi, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường quá trình trao đổi chất.
Bên cạnh đó, nước dừa còn giúp làm dịu cơ thể trong những ngày nhiệt độ cao. Nếu trong gia đình có những người thường xuyên ăn đồ dầu mỡ hoặc thức khuya, các bà nội trợ nên chuẩn bị một lượng nước dừa vừa phải để họ uống nhằm góp phần giúp cơ thể cảm thấy nhẹ nhàng và dễ chịu hơn. Một số nghiên cứu cho thấy chất chống oxy hóa trong nước dừa có khả năng hạn chế tác động của các gốc tự do, từ đó hỗ trợ bảo vệ tế bào gan.
Mặc dù có nhiều lợi ích tuy nhiên loại đồ uống này không phù hợp với tất cả mọi người.
Đối với những người mắc một số bệnh lý như tiểu đường, rối loạn thận, huyết áp cao hoặc dị ứng thực phẩm, nước dừa có thể gây hại nhiều hơn là có lợi. Sau đây là những người nên tránh hoặc thận trọng khi uống nước dừa:
Theo thông tin đăng trên trang TOI, nước dừa chứa đường tự nhiên, thường khoảng 6 -7 g trên mỗi khẩu phần 200ml. Mặc dù lượng đường này ít hơn so với nước ép trái cây hoặc nước ngọt, nhưng nó vẫn có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu.
Đối với những người mắc bệnh tiểu đường hoặc kháng insulin, lượng đường tự nhiên này có thể dẫn đến tăng đột biến lượng đường trong máu, đặc biệt nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc với số lượng lớn.
Nếu bạn đang kiểm soát bệnh tiểu đường, tốt nhất nên hạn chế/tránh uống nước dừa hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia chăm sóc sức khỏe để xác định lượng nước dừa an toàn cho chế độ ăn uống của bạn.
Mặc dù dị ứng dừa tương đối hiếm gặp, nhưng chúng vẫn có thể gây ra những phản ứng đáng kể ở những người nhạy cảm. Các triệu chứng có thể bao gồm ngứa, nổi mề đay, sưng tấy và đỏ da ngay sau khi tiêu thụ nước dừa hoặc các sản phẩm từ dừa. Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, có thể gặp các vấn đề về hô hấp, khó tiêu hoặc thậm chí là phản vệ.
Nước dừa rất giàu kali, một khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng dịch và chức năng tim. Tuy nhiên, đối với những người mắc bệnh thận mạn tính (CKD) hoặc suy thận, lượng kali nạp vào cơ thể quá cao có thể gây nguy hiểm.
Khi thận không thể lọc kali hiệu quả, kali sẽ tích tụ trong máu, dẫn đến tăng kali máu - tình trạng có thể gây yếu cơ, buồn nôn và thậm chí là rối loạn nhịp tim, đe dọa tính mạng. Nếu bạn có bất kỳ bệnh lý nào liên quan đến thận, đặc biệt là ở giai đoạn từ trung bình đến nặng, nên tránh hoặc hạn chế nghiêm ngặt việc sử dụng nước dừa.
Trong hệ thống y học cổ truyền như Ayurveda (Ấn Độ), nước dừa được coi là có tác dụng làm mát tự nhiên cho cơ thể. Mặc dù điều này có lợi trong thời tiết nóng hoặc mùa hè, nhưng nó có thể gây ra vấn đề nếu bạn đang bị cảm lạnh, ho hoặc cúm.
Uống nước dừa khi bạn đã có các triệu chứng như nghẹt mũi hoặc kích ứng cổ họng có thể làm tình trạng trở nên tồi tệ hơn hoặc làm chậm quá trình phục hồi. Nếu bạn dễ bị cảm lạnh thường xuyên hoặc có hệ miễn dịch yếu, hãy cân nhắc việc tránh uống nước dừa trong mùa đông hoặc khi bị ốm. Nên chọn các loại nước có tính ấm hơn để hỗ trợ hệ miễn dịch và giúp quá trình phục hồi nhanh hơn.
Nước dừa thường được biết đến là thức uống tốt cho tim mạch do hàm lượng kali cao, có thể giúp hạ huyết áp bằng cách chống lại tác dụng của natri. Tuy nhiên, chính lợi ích này có thể trở thành nguy cơ đối với những người đang dùng thuốc điều trị huyết áp, đặc biệt là thuốc ức chế men chuyển ACE hoặc thuốc lợi tiểu giữ kali.
Các loại thuốc này vốn đã giúp cơ thể giữ kali và việc bổ sung thêm nước dừa có thể khiến nồng độ kali tăng quá cao (tăng kali máu). Điều này có thể dẫn đến các triệu chứng như đau ngực, buồn nôn, yếu cơ hoặc nhịp tim không đều.
Nếu bạn đang kiểm soát tăng huyết áp (huyết áp cao) bằng thuốc, hãy trao đổi với bác sĩ trước khi uống nước dừa thường xuyên. Mặc dù nó có thể giúp ích trong một số trường hợp, nhưng việc sử dụng không có sự giám sát có thể gây ra các biến chứng.
Do nước dừa có thể làm loãng máu nhẹ và gây giảm huyết áp, các bác sĩ thường khuyến cáo bệnh nhân không nên uống trước khi mổ vài ngày và hạn chế sau mổ để tránh ảnh hưởng quá trình đông máu.
Những người có hệ tiêu hóa yếu, đặc biệt là người thường bị đầy bụng, tiêu chảy hoặc trẻ nhỏ đang rối loạn tiêu hóa. Nước dừa chứa nhiều kali và chất điện giải, giúp mát cơ thể nhưng có thể khiến hệ ruột nhạy cảm bị kích thích. Uống nước dừa lúc bụng đói dễ gây khó chịu, thậm chí làm nặng thêm tình trạng tiêu hóa.
Nằm giữa trung tâm tài chính Mumbai, Dharavi hình thành từ thế kỷ 19, là nơi cư trú của gần 1,2 triệu người trên diện tích chỉ 2,39 km2. Mật độ dân số dày đặc biến nơi đây thành khu ổ chuột lớn nhất châu Á.
Dharavi không chỉ có những túp lều tạm bợ. Nơi đây sở hữu hơn 20.000 cơ sở sản xuất siêu nhỏ, vận hành như một "thành phố trong thành phố". Ngân hàng Thế giới và Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN-Habitat) ước tính tổng sản lượng hàng năm của Dharavi đạt 1 đến 1,5 tỷ USD.
Xương sống kinh tế từ rác và da thuộc
Ẩn sau những con hẻm ngoằn ngoèo, xe cứu hỏa hay xe cứu thương không thể tiếp cận, là một hệ sinh thái sản xuất khổng lồ.
Ngành đồ da là xương sống của nền kinh tế Dharavi. Hơn 5.000 cơ sở nhỏ lẻ tại đây sản xuất mọi thứ, từ túi xách đến yên ngựa. Dọc tuyến đường Koliwada, chợ đồ da dài 500 m tạo ra doanh thu khoảng 30 triệu USD mỗi năm. Hàng hóa từ đây liên tục được xuất sang châu Âu và Mỹ.
Raju Bhoite, chủ một xưởng sản xuất, cho biết doanh thu mục tiêu của ông khoảng 240 USD mỗi ngày và mức này đạt được khá dễ dàng.
Sunil Sonawane, chủ cơ sở Suaso Handcrafted Leather, cho rằng nếu có hỗ trợ máy móc và bảo hộ sở hữu trí tuệ, xưởng của ông có thể làm ra sản phẩm ngang Gucci hay Prada. "Công việc liên quan đến hóa chất và thuộc da rất bẩn thỉu, nhưng với cư dân, da thuộc chính là vàng", ông nói.
Bên cạnh da thuộc, tái chế phế liệu là ngành thu hút đông lao động nhất với 250.000 người. Lực lượng này đảm nhận phân loại, nghiền và tái chế 80% rác thải rắn của toàn thành phố Mumbai. Vakil Aalam, một công nhân nhặt rác, kể: "Chúng tôi sàng lọc kim loại, giấy và rác điện tử bằng tay. Việc lẫn rác thải y tế khiến công việc trở nên nguy hiểm". Thu nhập của những người như Aalam dao động 12 đến 48 USD mỗi ngày.
Ngoài rác thải, quần áo cũ cũng được thu gom và giặt sạch để bán lại. Khoảng 50 xưởng tại đây chuyên thu mua quần jean cũ để cắt may thành túi xách. Hanumanta, một thợ sửa ống nước sống tại đây nhiều năm, nói tóm tắt về khu vực mình sống: "Nơi này là cống rãnh, nhưng được làm bằng vàng".
Sự đối lập và tương lai bấp bênh
Bức tranh kinh tế của Dharavi tồn tại một nghịch lý lớn. Những doanh nghiệp tỷ USD này nằm ngay cạnh khu phức hợp cao cấp Bandra-Kurla. Bên ngoài khu ổ chuột, giá thuê văn phòng thương mại rộng 160 m2 có thể chạm mức 6.000 USD mỗi tháng. Trong khi đó, người nhập cư chọn Dharavi làm điểm dừng chân vì thủ tục thuê nhà đơn giản. Họ trả 36 đến 84 USD mỗi tháng cho một căn phòng dưới 10 m2, chấp nhận việc thiếu nước sạch và hệ thống thoát nước.
Môi trường làm việc tạm bợ khiến họ phải đánh đổi sức khỏe. Tại khu Kumbharwada - trung tâm gốm sứ với hơn 1.000 lò nung, doanh thu đạt 120 triệu USD mỗi năm nhưng đi kèm là khói độc mù mịt. Guddu Kalbate, cư dân tại đây, cho biết tỷ lệ người mắc ung thư trong khu vực tăng lên sau mỗi năm.
Hiện tại, siêu dự án tái thiết Dharavi trị giá hơn 2 tỷ USD do tập đoàn Adani điều hành đã được kích hoạt. Theo kế hoạch, các cấu trúc tạm bợ sẽ bị san phẳng để nhường chỗ cho cao ốc và trung tâm thương mại.
Nhiều cư dân lo ngại họ không đáp ứng đủ giấy tờ để được cấp nhà tái định cư. Dù vậy, những người lao động như Vakil Aalam cho biết hệ sinh thái kinh tế tại đây đã bám rễ quá sâu vào sự vận hành của Mumbai, khiến bản chất cốt lõi của Dharavi rất khó bị xóa bỏ hoàn toàn.
