Trong những tuần qua, một số đồng minh chính trị đã tìm cách bày tỏ lo ngại với Tổng thống Mỹ Donald Trump về hệ quả của các quyết định mà ông đưa ra gần đây. Tuy nhiên, ông Trump lần nào cũng đáp lại bằng câu “Tôi là Tổng thống, còn các vị thì không!”, báo Wall Street Journal dẫn lời các nguồn thạo tin cho biết.
Sau 17 tháng nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump dường như có xu hướng ngày càng dựa vào trực giác cá nhân, gạt bỏ lời khuyên từ các cố vấn, nghị sĩ bảo thủ và những cộng sự lâu năm.
Bất chấp những lo ngại của các đồng minh, Tổng thống Trump đã đưa ra hàng loạt hành động gây bất ngờ, thậm chí gây ức chế cho cử tri, làm dấy lên nỗi lo sợ rằng đảng Cộng hòa sẽ hứng chịu hậu quả trong cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, đồng thời thử thách quyền kiểm soát vững chắc lâu nay của ông đối với nội bộ đảng.
Tuần qua, ông đã khiến một số thành viên bảo thủ và nghị sĩ đảng Cộng hòa giận dữ khi đồng ý ký thỏa thuận sơ bộ với Iran, điều họ tin rằng đang trao “món quà” cho Tehran mà không xử lý triệt để tham vọng hạt nhân của nước này.
Nghị sĩ Cộng hòa Bill Cassidy, người vừa thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ hồi đầu năm trước đối thủ được ông Trump hậu thuẫn, cho rằng bản thỏa thuận rõ ràng không thể đáp ứng các mục tiêu mà chính quyền tuyên bố khi phát động chiến dịch không kích Iran.
“Đây là sai lầm đối ngoại tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ qua”, ông nói.
Về đối nội, Tổng thống Mỹ cũng phá hỏng kế hoạch của Thượng viện nhằm nhanh chóng phê chuẩn giám đốc tình báo mới. Ông không cho phép ứng viên do mình đề cử dự phiên điều trần phê chuẩn chức vụ, nhằm kéo dài thời gian tại vị của người đang giữ vị trí quyền giám đốc do ông chỉ định.
Tổng thống cũng tuyên bố sẽ không ký duyệt gia hạn Đạo luật Giám sát Tình báo Nước ngoài (FISA), vốn là ưu tiên hàng đầu của các đồng minh đảng Cộng hòa tại quốc hội, cho đến khi các nghị sĩ thông qua dự luật định danh cử tri, bất chấp việc các lãnh đạo đảng này khẳng định nó không hội đủ số phiếu để vượt qua vòng nghị trường.
Theo các nguồn tin, giữa lúc vấp phải chỉ trích từ chính nội bộ đảng, ông Trump những tuần gần đây lại đưa ra những phát ngôn khiến các đồng minh chính trị ngỡ ngàng, đồng thời vô tình tạo đà cho chiến dịch tranh cử của đảng Dân chủ.
Khi được hỏi hồi tháng trước rằng áp lực kinh tế của người dân Mỹ có phải là động lực để ông tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột với Iran hay không, Tổng thống đáp: “Không một chút nào”.
“Tôi không quan tâm đến tình hình tài chính của người dân Mỹ”, ông phát biểu lúc bấy giờ và vấp phải chỉ trích từ chính các thành viên trong đảng Cộng hòa. “Tôi không nghĩ cho bất kỳ ai cả. Tôi chỉ nghĩ đến một điều duy nhất, chúng ta không thể để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Chỉ vậy thôi”.
Thậm chí hôm 17/6, ông còn cho rằng Iran nên được phép giữ lại một số tên lửa đạn đạo, dù trước đó các cố vấn an ninh quốc gia Mỹ đã xác định việc phá hủy năng lực tên lửa của Tehran là mục tiêu hàng đầu trong cuộc chiến.
Đồng minh bất an
Giới chức Nhà Trắng khẳng định phong cách ngẫu hứng là một trong những tài năng chính trị của Tổng thống và chính nó đã giúp ông xây dựng một bệ đỡ ủng hộ trung thành suốt nhiều năm qua.
“Không có tổng thống nào làm việc chăm chỉ hay mang lại nhiều kết quả hơn Tổng thống Trump. Những thành tựu đạt được đã nói lên tất cả”, người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho hay, dẫn chứng những kết quả ông đạt được trong các lĩnh vực nhập cư, kinh tế và an ninh quốc gia.
Dù vậy, bên trong Nhà Trắng, một số cố vấn đã âm thầm bày tỏ bất bình trước những bước đi gần đây của Tổng thống. Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, việc ông Trump bổ nhiệm Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang (FHFA) Bill Pulte làm quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia (DNI) đã làm mất lòng không ít trợ lý, những người từng xảy ra bất đồng sâu sắc với ông Pulte trước đó.
Ngược lại, ông Trump cũng tỏ thái độ bực dọc với cấp dưới khi trách móc các cố vấn vì đã can ngăn ông đề cập đến các chính sách nhập cư cứng rắn trước bầu cử giữa kỳ.
Xuyên suốt phần lớn nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Trump luôn nắm quyền kiểm soát tuyệt đối trong nội bộ đảng và hiếm có chính trị gia Cộng hòa nào dám công khai phản đối những bước đi của ông. Tuy nhiên, các nghị sĩ Cộng hòa tại quốc hội giờ đây đang ngày càng đưa ra những đánh giá thẳng thắn về quyết định Tổng thống đưa ra.
Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Roger Wicker, thành viên đảng Cộng hòa, người hiếm khi công khai chỉ trích ông Trump, hôm 18/6 tuyên bố phản đối thỏa thuận sơ bộ mà Tổng thống ký với Iran. Ông nhận định rằng thỏa thuận này đang “đánh đổi những thắng lợi của chiến dịch không kích bằng những nhượng bộ hoàn toàn đi ngược lại mục tiêu do chính Tổng thống đề ra”.
Ông Trump gần đây còn âm thầm bày tỏ bực dọc với John Thune, đảng viên Cộng hòa, lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện, vì cho rằng ông này không có khả năng thông qua dự luật yêu cầu cử tri xuất trình giấy tờ tùy thân khi đi bầu, điều mà Tổng thống tuyên bố là yếu tố sống còn để đảng Cộng hòa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Tổng thống nói với các đồng minh rằng ông đã phát ngán khi phải nghe những lời khước từ từ ông Thune, nhưng ông này giải thích rằng Thượng viện đơn giản là không có đủ số phiếu ủng hộ để thúc đẩy dự luật.
“Quyền lực tuyệt đối mà ông Trump từng nắm giữ tại quốc hội nay không còn nữa”, cựu phát ngôn viên ban lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện và Hạ viện Ron Bonjean nhận định. “Mối quan hệ này đã rạn nứt sau khi ông gạt phăng những hy vọng của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ, đồng thời đưa ra những yêu cầu lập pháp dễ khiến các nghị sĩ mất điểm trong mắt cử tri vào tháng 11 tới”.
Suốt nhiều tháng qua, Tổng thống đã bỏ ngoài tai những cảnh báo từ các thành viên đảng Cộng hòa và từ chính một số cố vấn rằng cuộc chiến tại Iran đang làm trầm trọng thêm các vấn đề chính trị của đảng. Qua các cuộc thăm dò dư luận, cử tri đã bày tỏ lo ngại trước tình trạng giá xăng tăng vọt sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz.
Theo các nguồn thạo tin, những tuần gần đây, một số cố vấn của ông Trump đã liên tục đưa ra cảnh báo rằng các kho dầu dự trữ toàn cầu đang cạn kiệt và cơ hội để ngăn chặn nguồn cung nhiên liệu rơi vào tình trạng báo động sắp không còn nữa. Các giám đốc điều hành trong ngành dầu khí cũng công khai bày tỏ mối lo tương tự.
Hôm 17/6, thông điệp của Tổng thống Trump về cuộc chiến đã thay đổi, cho thấy ông dường như đã lắng nghe những lời cảnh báo. Lần đầu tiên ông thừa nhận cuộc xung đột kéo dài có thể dẫn đến một “thảm họa kinh tế” và các kho dự trữ dầu có thể sẽ cạn kiệt trong khoảng 4 tuần nữa. Ông khẳng định thỏa thuận sơ bộ với Iran sẽ giúp nền kinh tế nhanh chóng phục hồi.
Các cố vấn đã công khai thở phào nhẹ nhõm khi Tổng thống Trump có động thái chấm dứt cuộc chiến, dù vậy, họ vẫn không thể thoát khỏi trạng thái phấp phỏng. Ông bất ngờ quyết định ký bản ghi nhớ với Iran ngay trong bữa tối tại Cung điện Versailles ngoại ô Paris, làm chính các trợ lý của mình ngạc nhiên, bởi họ vốn đã lên kế hoạch cho một lễ ký kết riêng biệt vào ngày 19/6.
Thông báo được trang Facebook chính thức của Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam chia sẻ hôm nay 18.6.
"Chúng tôi rất vui mừng được chào đón Đại sứ Jennifer Wicks đến Việt Nam và mong muốn tiếp tục củng cố mối quan hệ đối tác cũng như tình hữu nghị bền chặt giữa hai nước. Mong sớm được chào đón bà tại Việt Nam", bài đăng của Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam nêu rõ.
Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam cũng đã gửi lời chúc mừng tới bà Jennifer Wicks.
Trước đó hôm 19.5, trang senate.gov của Thượng viện Mỹ cập nhật thông tin về cuộc bỏ phiếu đối với ghế Đại sứ Mỹ tại Việt Nam. Tại đó, đề cử dành cho bà Jennifer Wicks đã được thông qua.
Chưa rõ thời gian cụ thể bà Jennifer Wicks sẽ đến Việt Nam nhận nhiệm vụ. Đại sứ Mỹ nhiệm kỳ gần nhất là ông Marc E. Knapper đã rời Hà Nội vào đầu năm nay.
Theo quy định của Mỹ, đại sứ sẽ đến quốc gia mà mình làm nhiệm vụ để trình quốc thư lên nguyên thủ nước sở tại, qua đó bắt đầu nhiệm kỳ của mình.
Vào thời điểm được phê chuẩn, bà Jennifer Wicks là quan chức cấp cao của chính phủ Mỹ, giữ chức Giám đốc Văn phòng bổ nhiệm của tổng thống tại Nhà Trắng. Bà đã giữ vị trí này từ năm 2012, qua 4 đời Tổng thống Mỹ liên tiếp. Bà đã có kinh nghiệm hơn 30 năm là công chức trong chính quyền liên bang Mỹ.
Theo Hãng tin Tasnim, Bộ Chỉ huy quân sự Iran ngày 2-4 tuyên bố Mỹ - Israel chưa biết đầy đủ về năng lực quân sự của Tehran, đồng thời cảnh báo sẽ tiếp tục chiến sự và tăng cường tấn công vào kẻ thù.
Cụ thể, ông Ebrahim Zolfaqari - người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya (cơ quan chỉ huy quân sự cấp cao của Iran) - cho rằng đánh giá của Mỹ và Israel về năng lực quân sự Iran là "không đầy đủ".
Ông khẳng định các cơ sở sản xuất tên lửa, máy bay không người lái tấn công tầm xa, hệ thống phòng không và năng lực chiến tranh điện tử của Iran vẫn còn nguyên vẹn và được đặt tại những địa điểm "không thể tiếp cận".
"Chúng tôi khuyên các người không cần đếm số lượng tên lửa, drone hay trang bị chiến lược của chúng tôi, vì chắc chắn các người sẽ sai lầm", ông nhấn mạnh, và cho biết những mục tiêu mà Mỹ - Israel cho là đã đánh trúng là "không đáng kể".
Đồng thời, ông tuyên bố quân đội Iran sẽ tiến hành các đòn tấn công "tàn bạo hơn, rộng hơn và hủy diệt hơn" nhằm vào Mỹ và Israel cho đến khi kẻ thù "hối hận vĩnh viễn và đầu hàng".
Phía Iran cũng cáo buộc Mỹ và Israel là bên khởi phát hành động quân sự, và khẳng định các nước này "phải trả giá" trước người dân Iran.
Đáp trả cứng rắn này của Iran được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa Washington có thể "giáng đòn cực mạnh" vào Tehran trong vài tuần tới và đưa nước này "về thời kỳ đồ đá", dù cho rằng Iran đã "bị suy yếu nghiêm trọng" và Mỹ đang tiến gần mục tiêu quân sự.
Cùng thời điểm, Đại sứ quán Mỹ tại Iraq cảnh báo các nhóm dân quân thân Iran có thể tiến hành tấn công tại trung tâm Baghdad trong 24 - 48 giờ tới.
Các mục tiêu có nguy cơ bị tấn công gồm công dân Mỹ, cơ sở ngoại giao, doanh nghiệp, hạ tầng năng lượng, sân bay và các mục tiêu dân sự.
Đại sứ quán cũng cảnh báo nguy cơ bắt cóc công dân Mỹ đang gia tăng, sau khi một nhà báo Mỹ bị bắt tại Baghdad hai ngày trước đó. "Công dân Mỹ nên rời khỏi Iraq ngay lập tức", cơ quan này nhấn mạnh.
Ngày 3-6, Hạ viện Mỹ thông qua nghị quyết yêu cầu rút binh sĩ Mỹ khỏi cuộc chiến với Iran, giáng một đòn chính trị nhằm vào Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã phát động cuộc chiến từ cuối tháng 2, theo Hãng tin AFP.
Nghị quyết được thông qua với sự ủng hộ của 4 nghị sĩ thuộc Đảng Cộng hòa của ông Trump cùng phe Dân chủ. Tuy nhiên, động thái này chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng, bởi Tổng thống Trump có quyền phủ quyết nếu nghị quyết tiếp tục được Thượng viện Mỹ thông qua.
Được đề xuất bởi thành viên cấp cao Đảng Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, nghị quyết đã được thông qua với tỉ lệ 215 phiếu thuận - 208 phiếu chống.
"Đây là thông điệp mạnh mẽ và rõ ràng gửi tới (Tổng thống) Donald Trump thay mặt người dân Mỹ: đã đến lúc chấm dứt cuộc chiến bất hợp pháp và vô cùng không được lòng dân mà ông ta lựa chọn ở Iran" - các nghị sĩ Đảng Dân chủ trong ủy ban viết trên mạng xã hội X.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Iran bùng nổ cách đây ba tháng, Hạ viện Mỹ (hiện do Đảng Cộng hòa kiểm soát) thông qua một nghị quyết nhằm buộc ông Trump phải từng bước chấm dứt các hoạt động quân sự chống lại Tehran.
Chính quyền ông Trump khẳng định cuộc chiến với Iran trên thực tế đã kết thúc. Tuy nhiên, giao tranh giữa lực lượng hai bên vẫn tiếp diễn và có ít dấu hiệu cho thấy tiến triển thực sự trong các cuộc đàm phán hòa bình.
Ngày 3-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra "rất tốt" và có thể mang lại kết quả ngay trong cuối tuần này, theo Hãng tin AFP.
"Tôi nghe nói cuộc đàm phán thực sự đang diễn ra rất tốt" - ông Trump nói với các phóng viên. Ông cũng đề cập đến khả năng đạt được thỏa thuận: "Điều đó có thể xảy ra ngay trong cuối tuần".
Đánh giá của ông Trump trái ngược với nhận định từ Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi. Nhà ngoại giao Iran thông tin các kênh liên lạc với Mỹ vẫn còn mở, nhưng "không có tiến triển cụ thể" nào đạt được trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông.
Ngày 3-6, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phủ nhận trách nhiệm trong vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế Kuwait, vụ việc mà giới chức cho biết đã khiến 1 công dân Ấn Độ thiệt mạng và 63 người bị thương.
"Lực lượng không quân thuộc IRGC không khai hỏa vào mục tiêu này" - người phát ngôn IRGC Hossein Mohebi tuyên bố trên ứng dụng Telegram. "Việc nhà ga hành khách tại sân bay Kuwait bị phá hủy là do lỗi trong hệ thống phòng không Patriot của Mỹ, khi tên lửa này rơi xuống nhà ga sau khi không thể đánh chặn các tên lửa của Iran".
Trước đó, IRGC cho biết họ đã nhắm mục tiêu vào một địa điểm khác, đó là căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait, nơi có các trực thăng của Mỹ.
Ngày 3-6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio giữ quan điểm rằng cuộc chiến với Iran đã kết thúc, bất chấp các cuộc tấn công gây thương vong vẫn đang tiếp diễn, theo Hãng tin AFP.
"Chúng tôi không còn tiến hành các đợt tấn công liên tục bên trong lãnh thổ Iran nhằm làm suy yếu quân đội của họ nữa, bởi Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury) đã kết thúc" - ông Rubio phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, đồng thời khẳng định Mỹ đã giành chiến thắng.
Ông giải thích: "Chúng tôi định nghĩa chiến thắng là phá hủy nền tảng công nghiệp quốc phòng của họ, làm suy giảm đáng kể số lượng bệ phóng tên lửa mà họ sở hữu, cũng như làm suy giảm đáng kể kho dự trữ máy bay không người lái của họ.
Chúng tôi đã đạt được tất cả những mục tiêu đó, bên cạnh việc phá hủy những gì còn lại của lực lượng không quân và xóa sổ toàn bộ hải quân chính quy của họ".
Ngày 3-6, Israel và Lebanon nhất trí thực thi thỏa thuận ngừng bắn, nhưng cho biết điều này đòi hỏi nhóm vũ trang Hezbollah được Iran hậu thuẫn phải "chấm dứt hoàn toàn" các cuộc tấn công, theo tuyên bố chung được công bố sau các cuộc đàm phán tại Mỹ.
Hai nước - vốn không có quan hệ ngoại giao chính thức - cũng nhất trí thành lập các "khu vực thí điểm", nơi lực lượng vũ trang Lebanon sẽ "nắm quyền kiểm soát độc quyền đối với lãnh thổ" và không cho phép bất kỳ lực lượng phi nhà nước nào hoạt động.
Tuyên bố nêu rõ Israel và Lebanon đã đồng ý nối lại các cuộc đàm phán về các vấn đề chính trị và an ninh vào tuần bắt đầu từ ngày 22-6, với mục tiêu hướng tới một thỏa thuận toàn diện.
Theo phóng viên TTXVN đưa tin từ Trung Đông và Bắc Phi, cuộc gặp giữa lực lượng Hamas và các nhà trung gian hòa giải ngừng bắn Gaza tại Ai Cập đã bị hoãn đến ngày 7-6, sau khi lực lượng này yêu cầu Israel chấm dứt những cuộc tấn công đang diễn ra trên lãnh thổ Palestine.
Người phát ngôn Hamas Taher al-Nunu kêu gọi các nhà trung gian buộc Israel chấm dứt các vụ ám sát, oanh tạc và phong tỏa lương thực, đồng thời đẩy nhanh việc cho phép Ủy ban Quốc gia Palestine về điều hành Dải Gaza vào vùng lãnh thổ mà cơ quan này có nhiệm vụ điều hành.
