Reuters hôm nay dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết các nhà đàm phán Mỹ, Iran đã bắt đầu đối thoại tại khu nghỉ dưỡng trên núi Burgenstock, Thụy Sĩ, với sự tham gia của đại diện từ hai nước trung gian là Pakistan và Qatar.
Trước khi đàm phán bắt đầu, Phó tổng thống Mỹ JD Vance chào đón, trò chuyện với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Tư lệnh Lục quân Pakistan Syed Asim Munir. Quốc kỳ Mỹ, Iran, Qatar và Pakistan đặt ở góc phòng.
Các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể của Tổng thống Donald Trump, cũng góp mặt. Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu.
“Chưa từng có tiền lệ lãnh đạo Mỹ và Iran gặp nhau ở cấp độ cao thế này. Tổng thống đã yêu cầu chúng tôi lật sang chương mới, thay đổi mối quan hệ giữa Mỹ với Iran, đồng thời đưa ra cánh tay thiện chí để gửi thông điệp tới người dân Iran rằng nếu lãnh đạo của họ ngừng gây bất ổn khu vực, từ bỏ tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân về lâu dài, thì Washington sẵn sàng thay đổi căn bản quan hệ với Tehran”, ông Vance phát biểu.
Theo Phó tổng thống Mỹ, những bước tiến triển đáng kể đã đạt được chỉ trong vài giờ qua. “Tôi kỳ vọng sẽ tiếp tục đạt thêm tiến triển trong những giờ tới”, ông cho hay.
Đàm phán diễn ra trong bối cảnh Iran đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon. “Không thể bước vào giai đoạn đàm phán để đạt được thỏa thuận cuối cùng nếu chiến sự không chấm dứt trên mọi mặt trận”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei đăng trên X.
Phó tổng thống Mỹ nói với phóng viên ở Thụy Sĩ rằng Tổng thống Trump đã “cam kết” nước Mỹ “sẽ chứng kiến một lệnh ngừng bắn hoàn toàn”, đồng thời cho biết thêm ông “cảm thấy lạc quan” về cục diện ở Lebanon.
“Mỹ đã hành động nhiều hơn bất kỳ bên nào để ngăn chặn xung đột ở Lebanon trong vài tháng qua”, ông nói khi được hỏi về việc Israel tấn công Lebanon. “Hòa bình không bao giờ dễ dàng. Hòa bình luôn đòi hỏi nỗ lực và nhượng bộ lẫn nhau. Tổng thống Mỹ đã cam kết không chỉ có hòa bình giữa Mỹ và Iran, mà còn cho toàn khu vực. Đó là lý do chúng tôi có mặt tại đây và nỗ lực hết sức để giải quyết vấn đề”.
Ông lưu ý cuộc gặp tại Thụy Sĩ là khởi đầu của các cuộc đàm phán kỹ thuật và sẽ không lập tức mang lại giải pháp.
“Cuộc gặp hôm nay sẽ không giải quyết được mọi bất đồng, nhưng sẽ tạo điều kiện để chúng tôi ngồi lại với nhau và tìm ra điều gì quan trọng nhất đối với các bên liên quan, để giải quyết những vấn đề đó và hướng tới tương lai tốt đẹp hơn”, ông Vance nhấn mạnh.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 28-5, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã bắn hạ 5 máy bay không người lái (drone) của Iran, đồng thời phá hủy một trạm điều khiển tại thành phố cảng Bandar Abbas, nơi được cho đang chuẩn bị phóng thêm một drone khác.
"Lực lượng Mỹ đã tấn công một trạm điều khiển mặt đất của Iran tại thành phố cảng Bandar Abbas, nơi được cho đang chuẩn bị phóng chiếc drone thứ năm.
Các quan chức Mỹ nói những hành động này có chừng mực, hoàn toàn nhằm mục đích phòng vệ và vẫn duy trì lệnh ngừng bắn" - Đài CNN tường thuật.
Sau đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) lên tiếng xác nhận đã tấn công một căn cứ Mỹ tại Kuwait để đáp trả.
IRGC cảnh báo sẽ có phản ứng "mạnh mẽ hơn" nếu các cuộc tấn công tiếp diễn.
"Nếu hành động này tái diễn, quân đội Mỹ sẽ phải đối mặt với phản ứng quyết liệt hơn", IRGC tuyên bố trên trang Sepah News.
Phía Kuwait cùng ngày cũng thông báo đã đánh chặn thành công một tên lửa đạn đạo của Iran bay về phía nước này. Bộ Ngoại giao Kuwait lên án vụ tấn công, khẳng định đây là "sự leo thang nghiêm trọng và vi phạm trắng trợn chủ quyền và an ninh".
Kuwait yêu cầu Iran chấm dứt "ngay lập tức và vô điều kiện" các cuộc tấn công, tuyên bố Tehran phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về vụ việc.
Bộ Tư pháp Mỹ tuyên bố vụ nổ súng bên ngoài Nhà Trắng hôm 23/5 là một âm mưu nhằm tước đoạt mạng sống của Tổng thống Donald Trump.
Nghi phạm Nasire Best, 21 tuổi, đã bị các đặc vụ Mật vụ bắn hạ tại hiện trường và tử vong sau đó do các vết thương quá nặng.
Theo Fox News, Best được cho là có tiền sử mắc các vấn đề về thần kinh và đã nằm trong diện quản lý của các cơ quan chức năng, bao gồm cả lực lượng bảo vệ của Tổng thống Mỹ.
Trong một hồ sơ tòa án được quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche đệ trình, vụ nổ súng được mô tả là "âm mưu ám sát thứ hai nhằm vào Tổng thống Trump chỉ trong vòng một tháng".
"Khoảng 18h ngày 23/5, một kẻ có vũ trang đã tiếp cận chốt kiểm soát an ninh của Nhà Trắng gần Đường số 17 và Đại lộ Pennsylvania, rút một khẩu súng cỡ nòng lớn từ trong túi ra một cách chuyên nghiệp và nổ súng về hướng Nhà Trắng. Các đặc vụ Mật vụ dũng cảm đã bắn trả. Tay súng bị tiêu diệt và một người qua đường vô tội đã bị thương nặng trong vụ nổ súng”, hồ sơ viết.
Vụ việc xảy ra chỉ vài tuần sau khi một tay súng bị bắt giữ trong bữa tiệc tối thường niên của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng tại khách sạn Washington Hilton - sự kiện mà ông Trump tham dự lần đầu tiên sau gần một thập niên. Cole Tomas Allen, 31 tuổi, sau đó đã bị bắt và bị buộc tội âm mưu ám sát Tổng thống Trump. Đối tượng này phủ nhận các cáo buộc.
Hồ sơ của ông Blanche lập luận rằng cuộc tấn công thứ hai đã chứng minh nhu cầu về "an ninh cấp cao nhất, hiện đại nhất tại Nhà Trắng, bao gồm cả phòng khiêu vũ, một phần gắn kết, thống nhất và chặt chẽ của dự án Cánh Đông, vốn mang ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia và đang được xây dựng để đảm bảo Tổng thống có thể thực hiện các nhiệm vụ hiến định của mình trong một cơ sở an toàn và được bảo vệ nghiêm ngặt".
Vào tháng 5, Thượng viện đã chặn khoản kinh phí 1 tỷ USD dành cho hệ thống an ninh của dự án. Tháng trước, một thẩm phán tại Washington cũng tạm thời đình chỉ việc xây dựng phòng khiêu vũ cho đến khi chính quyền ông Trump nhận được sự chấp thuận từ quốc hội.
Hồi đầu tháng, ông Trump thông báo dự án này sẽ có phần mái được phát triển hoàn toàn dành cho mục đích quân sự.
Theo hồ sơ tòa án, ông Trump có các kế hoạch xây dựng một "phần mái bằng thép dày chống thiết bị không người lái", cùng với "các cột trụ chống chịu tên lửa và chống máy bay không người lái". Dự án cũng sẽ được trang bị "kính chống đạn, chống nổ" cùng với "hệ thống lọc không khí và HVAC (sưởi ấm, thông gió, điều hòa) cấp quân sự". Các tính năng an toàn khác sẽ bao gồm các hầm trú ẩn bom, một bệnh viện và các cơ sở y tế tiên tiến cùng với các vị trí bắn tỉa trên sân thượng.
Đài All India Radio ngày 19.4 đưa tin trong buổi phỏng vấn trên truyền hình, ông Ghalibaf, trưởng phái đoàn Iran trong đàm phán với Mỹ, đã tiết lộ những căng thẳng sau hậu trường khi đàm phán với Washington tại Pakistan tuần trước.
Cụ thể, các quan chức Iran đã chất vấn phái đoàn Mỹ khi đàm phán tại Pakistan ngày 11-12.4, sau khi phát hiện tàu quét mìn của Hải quân Mỹ hoạt động ở eo biển Hormuz. Ông cho biết Tehran coi việc Mỹ cố dùng tàu rà phá thủy lôi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời cảnh báo căng thẳng sắp leo thang. Ông Ghalibaf khi đó cảnh báo rằng nếu tàu Mỹ tiếp tục tiến xa thì Iran sẽ nổ súng. Giới chức Mỹ chưa phản hồi thông tin này.
Ông Ghalibaf cũng tiết lộ lập trường đàm phán của các bên, cho rằng mặc dù cuộc gặp với Mỹ giúp hai bên “hiểu biết thực tế hơn về nhau”, thế nhưng Mỹ và Iran vẫn còn cách rất xa để đạt được thỏa thuận. Quan chức Iran nhấn mạnh cả hành động quân sự và ngoại giao đều là chìa khóa để đạt được lợi ích quốc gia. Ông cảnh báo nếu Mỹ “mắc sai lầm dù chỉ là nhỏ nhất, Iran sẽ đáp trả bằng sức mạnh”.
Thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ - Iran sẽ kết thúc ngày 22.4. Một số quan chức Iran từng đề cập muốn đạt thỏa thuận đảm bảo an ninh đầy đủ, thay vì tiếp tục gia hạn ngừng bắn.
Tổng thống Trump ngày 19.4 viết trên mạng xã hội Truth Social nói rằng phái đoàn Mỹ sẽ đến thủ đô Islamabad, Pakistan vào tối 20.4 theo giờ Mỹ để đàm phán.
“Iran mới đây tuyên bố sẽ đóng cửa eo biển, điều này thật kỳ lạ, bởi vì cuộc phong tỏa của chúng tôi đã đóng cửa nó rồi. Họ mới là bên sẽ tổn thất 500 triệu USD mỗi ngày từ việc đóng cửa, trong khi Mỹ không mất gì. Chúng tôi đang đưa ra một thỏa thuận rất công bằng và hợp lý, và tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận vì nếu không, Mỹ sẽ phá hủy mọi nhà máy điện và mọi cây cầu ở Iran. Không còn sắm vai người tốt bụng nữa”, ông Trump viết.
Tehran chưa bình luận về bài đăng trên. Trong buổi phỏng vấn trên truyền hình, ông Ghalibaf tuyên bố Iran đang chiếm ưu thế chiến lược so với Mỹ. “Chúng tôi chưa hạ gục được kẻ thù – họ vẫn còn tiền và vũ khí – nhưng về mặt chiến lược, họ đã bị đánh bại trước chúng tôi”, ông nói.
Trong khi đó, chuẩn tướng Mousavi, chỉ huy không quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tuyên bố Iran đang bổ sung kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) với tốc độ nhanh chóng trong thời gian ngừng bắn.
Trước đó, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 16.4 nói rằng Mỹ đang theo dõi sát sao hoạt động bố trí khí tài của Iran, cho rằng Tehran hiện mất năng lực bổ sung vũ khí mà chỉ có thể điều chuyển những vũ khí chưa bị phá hủy.
Trước diễn biến căng thẳng tại eo biển Hormuz, Tổng thống Trump hôm 18.4 đã triệu tập cuộc họp tại Phòng tình huống ở Nhà Trắng. Trang Axios dẫn lời quan chức Mỹ cho biết cuộc họp có sự tham gia của Phó tổng thống Vance, Bộ trưởng Hegseth, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, cùng những lãnh đạo cơ quan quân đội và tình báo. Nhà Trắng không bình luận về thông tin này.
