Bộ Tư pháp Mỹ tuyên bố vụ nổ súng bên ngoài Nhà Trắng hôm 23/5 là một âm mưu nhằm tước đoạt mạng sống của Tổng thống Donald Trump.
Nghi phạm Nasire Best, 21 tuổi, đã bị các đặc vụ Mật vụ bắn hạ tại hiện trường và tử vong sau đó do các vết thương quá nặng.
Theo Fox News, Best được cho là có tiền sử mắc các vấn đề về thần kinh và đã nằm trong diện quản lý của các cơ quan chức năng, bao gồm cả lực lượng bảo vệ của Tổng thống Mỹ.
Trong một hồ sơ tòa án được quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche đệ trình, vụ nổ súng được mô tả là “âm mưu ám sát thứ hai nhằm vào Tổng thống Trump chỉ trong vòng một tháng”.
“Khoảng 18h ngày 23/5, một kẻ có vũ trang đã tiếp cận chốt kiểm soát an ninh của Nhà Trắng gần Đường số 17 và Đại lộ Pennsylvania, rút một khẩu súng cỡ nòng lớn từ trong túi ra một cách chuyên nghiệp và nổ súng về hướng Nhà Trắng. Các đặc vụ Mật vụ dũng cảm đã bắn trả. Tay súng bị tiêu diệt và một người qua đường vô tội đã bị thương nặng trong vụ nổ súng”, hồ sơ viết.
Vụ việc xảy ra chỉ vài tuần sau khi một tay súng bị bắt giữ trong bữa tiệc tối thường niên của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng tại khách sạn Washington Hilton – sự kiện mà ông Trump tham dự lần đầu tiên sau gần một thập niên. Cole Tomas Allen, 31 tuổi, sau đó đã bị bắt và bị buộc tội âm mưu ám sát Tổng thống Trump. Đối tượng này phủ nhận các cáo buộc.
Hồ sơ của ông Blanche lập luận rằng cuộc tấn công thứ hai đã chứng minh nhu cầu về “an ninh cấp cao nhất, hiện đại nhất tại Nhà Trắng, bao gồm cả phòng khiêu vũ, một phần gắn kết, thống nhất và chặt chẽ của dự án Cánh Đông, vốn mang ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia và đang được xây dựng để đảm bảo Tổng thống có thể thực hiện các nhiệm vụ hiến định của mình trong một cơ sở an toàn và được bảo vệ nghiêm ngặt”.
Vào tháng 5, Thượng viện đã chặn khoản kinh phí 1 tỷ USD dành cho hệ thống an ninh của dự án. Tháng trước, một thẩm phán tại Washington cũng tạm thời đình chỉ việc xây dựng phòng khiêu vũ cho đến khi chính quyền ông Trump nhận được sự chấp thuận từ quốc hội.
Hồi đầu tháng, ông Trump thông báo dự án này sẽ có phần mái được phát triển hoàn toàn dành cho mục đích quân sự.
Theo hồ sơ tòa án, ông Trump có các kế hoạch xây dựng một “phần mái bằng thép dày chống thiết bị không người lái”, cùng với “các cột trụ chống chịu tên lửa và chống máy bay không người lái”. Dự án cũng sẽ được trang bị “kính chống đạn, chống nổ” cùng với “hệ thống lọc không khí và HVAC (sưởi ấm, thông gió, điều hòa) cấp quân sự”. Các tính năng an toàn khác sẽ bao gồm các hầm trú ẩn bom, một bệnh viện và các cơ sở y tế tiên tiến cùng với các vị trí bắn tỉa trên sân thượng.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 7-5, Tòa án thương mại quốc tế Mỹ (CIT) đã giáng thêm một đòn mạnh vào chiến lược thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi phán quyết rằng mức thuế toàn cầu tạm thời 10% mới nhất của ông là không có cơ sở theo Đạo luật Thương mại năm 1974.
Cần lưu ý phán quyết này hiện chỉ chặn việc áp dụng mức thuế nói trên đối với hai doanh nghiệp và bang Washington, nhưng có thể mở đường cho các phán quyết tương tự trong tương lai.
Sau khi Tòa án tối cao Mỹ ngày 20-2 bác bỏ các mức thuế quan "khẩn cấp" áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977 của Tổng thống Trump, ông đã nhanh chóng công bố mức thuế tạm thời 10% lên toàn cầu.
Mức thuế này được đưa ra nhằm xử lý tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán, dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Biện pháp này chỉ có hiệu lực đến cuối tháng 7, trừ khi được Quốc hội Mỹ gia hạn.
Trong thời gian đó, chính quyền ông Trump đã theo đuổi các biện pháp lâu dài hơn nhằm xây dựng lại chương trình nghị sự thương mại của mình.
Để làm điều này, giới chức Mỹ đã mở các cuộc điều tra mới đối với hàng chục đối tác thương mại liên quan đến lao động cưỡng bức và tình trạng dư thừa công suất - vốn có thể dẫn tới áp các mức thuế mới hoặc những biện pháp khác.
Phán quyết ngày 7-5 của Tòa án thương mại quốc tế Mỹ yêu cầu các bị đơn thực hiện quyết định trong vòng 5 ngày, đồng thời hoàn trả tiền cho các nhà nhập khẩu đã khởi kiện trong vụ việc này.
Chính quyền ông Trump có thể kháng cáo phán quyết của tòa.
Phán quyết này cũng mở đường cho một cuộc chiến pháp lý kéo dài khác liên quan đến hàng tỉ USD tiền hoàn thuế, ba tháng sau khi Tòa án tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế toàn cầu quy mô lớn mà ông Trump áp theo IEEPA.
Ông Trump rằng cho rằng phán quyết của tòa thương mại được đưa ra bởi "hai thẩm phán cực tả".
"Vì vậy, chẳng có gì làm tôi ngạc nhiên với những tòa án như vậy cả. Không có gì khiến tôi ngạc nhiên. Chúng tôi nhận được một phán quyết và sẽ xử lý theo một cách khác" - ông Trump nói với các phóng viên.
Theo Hãng tin Reuters, Thượng viện Mỹ ngày 15-4 đã chặn hai nghị quyết do Thượng nghị sĩ Bernie Sanders khởi xướng, nhằm dừng các thương vụ trị giá khoảng 450 triệu USD cung cấp bom và xe ủi cho Israel. Các nghị quyết này không được thông qua do vấp phải sự phản đối đồng loạt từ phe Cộng hòa, cùng một số nghị sĩ Dân chủ.
Trong khi đó đa số các nghị sĩ Dân chủ ủng hộ các đề xuất trên, phản ánh sự bất mãn ngày càng gia tăng trong đảng này trước tác động từ các chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza, Lebanon và Iran đối với dân thường.
Dù vậy giới quan sát nhận định truyền thống ủng hộ Israel lâu đời tại Quốc hội Mỹ, đã khiến các nỗ lực ngăn chặn bán vũ khí cho quốc gia đồng minh này gần như không có cơ hội thành công.
Song song đó, Thượng viện cũng bác bỏ một nghị quyết khác nhằm hạn chế quyền hạn chiến tranh của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong việc sử dụng lực lượng quân sự chống Iran. Nghị quyết này do Thượng nghị sĩ Tammy Duckworth dẫn dắt, yêu cầu rút quân Mỹ khỏi các hoạt động quân sự liên quan đến Iran nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội.
Đáng chú ý, đây đã là lần thứ tư phe Dân chủ thúc đẩy bỏ phiếu về vấn đề này kể từ khi xung đột bắt đầu cuối tháng 2, nhưng tất cả đều thất bại. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cảnh báo sẽ tiếp tục gây sức ép nếu chiến sự kéo dài.
Các nghị sĩ Dân chủ cho rằng chính quyền ông Trump đã vượt quá thẩm quyền khi tiến hành chiến dịch quân sự mà không có sự cho phép rõ ràng của Quốc hội, đồng thời chỉ trích những tuyên bố cứng rắn gần đây của ông Trump về Iran làm gia tăng căng thẳng.
Trong khi đó nhiều nghị sĩ Cộng hòa vẫn ủng hộ chiến lược của Nhà Trắng, cho rằng các hành động quân sự trên nhằm bảo vệ lợi ích và an ninh của Mỹ. Nhưng một số tiếng nói trong đảng này cũng bắt đầu phát tín hiệu thận trọng, đặc biệt khi chiến sự có nguy cơ kéo dài.
Theo Nghị quyết Quyền chiến tranh năm 1973, Tổng thống Mỹ chỉ được phép tiến hành các hoạt động quân sự không có sự phê chuẩn của Quốc hội trong tối đa 60 ngày.
Một số nghị sĩ Cộng hòa cho biết họ có thể xem xét lại lập trường nếu mốc thời gian này bị vượt qua mà không có chiến lược rõ ràng. Hiện chiến dịch quân sự của Mỹ - Israel nhắm vào Iran đã kéo dài 48 ngày.
Diễn biến này tại Thượng viện cho thấy sự chia rẽ ngày càng rõ trong nội bộ chính trường Mỹ về cách tiếp cận xung đột Trung Đông, đặc biệt là giữa áp lực bảo vệ đồng minh Israel và yêu cầu hạn chế thiệt hại đối với dân thường, cũng như vai trò giám sát quyền hạn chiến tranh của Quốc hội đối với Tổng thống.
"Ngay sau tuyên bố phong tỏa trên biển của Tổng thống Mỹ Donald Trump, toàn bộ hoạt động lưu thông qua eo biển đã ngừng lại", hãng giám sát hàng hải Lloyd's List, có trụ sở chính tại London, ghi nhận thực trạng trên eo biển Hormuz vào ngày 12-13/4.
Hãng cho biết số lượng tàu chở dầu đi qua eo biển hôm 11/4 tăng nhẹ so với những ngày trước, sau khi Mỹ - Iran đồng ý ngừng bắn hai tuần và tiến hành đàm phán trực tiếp tại Islamabad, Pakistan. Lloyd's List lý giải rằng một số công ty vận tải biển đã tìm cách đón đầu rủi ro, tận dụng lệnh ngừng bắn tạm thời để đưa tàu rời khỏi Trung Đông.
Reuters ghi nhận dữ liệu vận tải cho thấy ít nhất ba tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) đã đi qua eo biển Hormuz hôm 12/4, được cho là những tàu VLCC đầu tiên rời khỏi vịnh Ba Tư kể từ khi Mỹ - Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn vào tuần trước.
Hoạt động này giảm mạnh sau khi Mỹ - Iran kết thúc đàm phán mà không đạt được thỏa thuận và ông Trump thông báo về lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, có hiệu lực từ 10h hôm nay (21h giờ Hà Nội).
Dữ liệu cho thấy tàu VLCC Agios Fanourios I treo cờ Malta, đã tìm cách đi qua eo biển để vào vùng Vịnh nhận dầu của Iraq, nhưng phải quay đầu và hiện neo gần vịnh Oman. Reuters nhận định "các tàu chở dầu đang né eo biển Hormuz trước thềm lệnh phong tỏa của Mỹ".
Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo sẽ bắt đầu chặn tàu của tất cả quốc gia ra vào khu vực bờ biển tại Iran, trong đó có mọi cảng của Iran ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman, nhưng "không cản trở tự do hàng hải" đối với những tàu đến và đi từ các cảng ngoài Iran.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran vào ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn và mở cửa lại eo biển, IRGC ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại tuyến hàng hải. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, chủ yếu do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
