Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho hay pickleball không phải là môn thể thao “nhẹ” như nhiều người vẫn nghĩ.
Dù sân nhỏ hơn tennis và bóng nhẹ, người chơi vẫn liên tục tăng tốc, đổi hướng, lùi tiến và xử lý bóng trong thời gian rất ngắn. Điều này khiến nhịp tim tăng nhanh và duy trì ở mức gắng sức trung bình đến cao trong suốt trận đấu.
Ngoài ra, điều kiện thời tiết nóng ẩm tại Việt Nam khiến người chơi dễ mất nước và điện giải. Nếu không được bù đủ natri, kali và magiê, nguy cơ chuột rút và rối loạn nhịp tim sẽ tăng lên, đặc biệt ở giai đoạn cuối trận khi cơ thể đã mệt.
Ngừng tim đột ngột là tình trạng tim bất ngờ ngừng bơm máu hiệu quả, khiến người bệnh mất ý thức và ngừng thở chỉ trong vài giây. Nếu không được ép tim và sốc điện kịp thời, tổn thương não không hồi phục có thể xảy ra chỉ sau vài phút.
Theo bác sĩ Hoàng ở người trung niên và lớn tuổi, nguyên nhân thường gặp nhất là bệnh mạch vành. Nhiều người mang sẵn các mảng xơ vữa nhưng không có triệu chứng. Khi vận động cường độ cao, huyết áp và nhịp tim tăng mạnh có thể làm mảng xơ vữa nứt vỡ, hình thành cục máu đông gây nhồi máu cơ tim cấp.
Thiếu máu cơ tim sau đó dẫn đến các rối loạn nhịp nguy hiểm như rung thất hoặc nhịp nhanh thất – nguyên nhân trực tiếp gây ngừng tim.
Ở người trẻ, nguyên nhân lại thường đến từ các bệnh tim bẩm sinh hoặc di truyền như cơ tim phì đại, bất thường động mạch vành, rối loạn kênh ion hay hội chứng Brugada,….
Phần lớn các bệnh này rất khó phát hiện nếu không khám chuyên khoa, bởi người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường. Chỉ khi tim phải hoạt động cường độ cao, kết hợp thiếu ngủ, dùng nhiều cà phê,… nguy cơ loạn nhịp ác tính mới bộc lộ.
Bên cạnh đó, mất nước, mất điện giải, căng thẳng kéo dài hay vận động quá sức đều có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp ở cả người trẻ và người lớn tuổi.
Theo bác sĩ Hoàng, cả người trẻ và người trung niên đều có những “điểm yếu” riêng.
Ở người dưới 30 tuổi, đa số tai nạn khi chơi pickleball là chấn thương. Tuy nhiên, điều đáng lo hơn là nhiều người bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo như đau ngực, hồi hộp, choáng váng hoặc khó thở khi vận động vì cho rằng mình còn trẻ và khỏe.
Nhóm 25 – 45 tuổi lại thường chịu nhiều áp lực công việc, ít vận động trong thời gian dài, dễ tăng cân, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đường huyết mà chưa được phát hiện. Khi bắt đầu chơi pickleball, nhiều người xem đây là cách giải tỏa căng thẳng nên thường chơi quá sức, đặc biệt là nam giới.
Người trên 45-50 tuổi là nhóm có nguy cơ cao nhất. Đây là lứa tuổi thường xuất hiện các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch.
Dù vẫn cảm thấy khỏe trong sinh hoạt hằng ngày, tim của họ có thể không còn đáp ứng tốt khi phải vận động cường độ cao.
Bên cạnh đó, thời điểm chơi cũng ảnh hưởng đến nguy cơ. Người trẻ thường chơi buổi tối sau một ngày làm việc căng thẳng, thiếu ngủ; trong khi người lớn tuổi hay chơi sáng sớm hoặc chiều tối khi nhiệt độ thấp, mạch máu co lại, huyết áp dễ tăng.
Sau trận đấu, nhiều người còn mắc sai lầm như tắm ngay, uống nước đá hoặc uống bia mà quên bù nước và điện giải đúng cách.
Để giảm nguy cơ biến cố tim mạch, bác sĩ Hoàng khuyến cáo người chơi cần chuyển từ tâm lý “chơi cho vui” sang “chơi có trách nhiệm với sức khỏe”.
Người trẻ nên khám tim mạch nếu từng có các biểu hiện như đau ngực, ngất, hồi hộp, khó thở khi gắng sức hoặc có người thân từng đột tử hay mắc bệnh tim mạch sớm.
Trước khi chơi thường xuyên, nên xây dựng nền tảng thể lực bằng đi bộ nhanh, chạy bộ hoặc tập sức mạnh thay vì bước ngay vào những trận đấu kéo dài.
Với người trung niên và lớn tuổi, đặc biệt là người có bệnh nền, việc tầm soát tim mạch trước khi tham gia là rất cần thiết giúp đánh giá mức độ an toàn cũng như cường độ vận động phù hợp.
Dù ở lứa tuổi nào, người chơi cũng cần khởi động ít nhất 10-15 phút trước khi vào sân; uống đủ nước và điện giải trong và sau khi chơi; đi bộ nhẹ, giãn cơ sau trận đấu thay vì ngồi nghỉ ngay; tránh chơi khi đang sốt, thiếu ngủ, say rượu, vừa ăn quá no hoặc đang đói.
Đặc biệt, cần dừng chơi ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau hoặc nặng ngực, khó thở bất thường, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh hoặc buồn nôn. Nếu triệu chứng không cải thiện, cần đến cơ sở y tế ngay.
Theo bác sĩ Hoàng, bên cạnh ý thức của mỗi người, các câu lạc bộ pickleball cũng nên phổ biến kỹ năng hồi sức tim phổi (CPR), hướng dẫn sử dụng máy sốc tim tự động (AED) và trang bị AED nếu có điều kiện. Đây là yếu tố có thể quyết định sự sống còn trong những trường hợp ngừng tim đột ngột trên sân.
Theo Healthline, dù đang "hot" trên TikTok gần đây, đặc biệt ở các tài khoản của người dùng phương Tây, cà phê trứng không phải là món mới. Nhiều phiên bản đã tồn tại từ lâu như cà phê trứng Việt Nam, cà phê trứng Thụy Điển hay các món trứng pha cà phê của Ý.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo về những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn liên quan đến loại đồ uống này, chủ yếu nằm ở cách chế biến, đặc biệt là việc sử dụng lòng đỏ trứng sống hoặc chưa được nấu chín kỹ.
Trứng sống có thể chứa vi khuẩn Salmonella - tác nhân gây ngộ độc thực phẩm. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, việc tiêu thụ cà phê trứng làm từ lòng đỏ sống hoặc chỉ được làm nóng nhẹ có thể dẫn đến nguy cơ nhiễm khuẩn.
Nhiều người cho rằng cà phê nóng có thể "làm chín" trứng và giúp an toàn hơn, nhưng thực tế nhiệt độ của cà phê thường không đủ cao để tiêu diệt vi khuẩn. Vì vậy, nguy cơ vẫn tồn tại nếu trứng không được xử lý đúng cách.
Nhiễm khuẩn Salmonella có thể gây ra các triệu chứng như tiêu chảy, sốt, đau quặn bụng, xuất hiện từ vài giờ đến vài ngày sau khi ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn. Đối với người khỏe mạnh, tình trạng này thường tự khỏi, nhưng ở người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có hệ miễn dịch yếu, bệnh có thể trở nên nghiêm trọng hơn.
Dù nguy cơ từ từng quả trứng riêng lẻ không cao, các khuyến nghị an toàn thực phẩm vẫn nhấn mạnh nên tránh sử dụng trứng sống hoặc chưa chín kỹ khi có thể.
Bên cạnh vấn đề an toàn thực phẩm, cà phê trứng còn có những điểm cần lưu ý về dinh dưỡng. Công thức phổ biến của thức uống này thường sử dụng sữa đặc có đường và thêm đường, làm tăng đáng kể lượng calo và đường nạp vào cơ thể.
Khi kết hợp với lòng đỏ trứng, thức uống cũng chứa lượng chất béo bão hòa đáng kể. Các chuyên gia cảnh báo rằng việc tiêu thụ nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng mức cholesterol LDL và protein apoB - những yếu tố liên quan đến nguy cơ bệnh tim.
Mặc dù việc uống cà phê trứng thỉnh thoảng khó gây ảnh hưởng lớn, nhưng nếu dùng thường xuyên, đặc biệt trong chế độ ăn vốn đã nhiều đường và chất béo, không phải là lựa chọn có lợi cho sức khỏe lâu dài.
Một trong những khuyến nghị quan trọng là tránh sử dụng lòng đỏ trứng sống. Thay vào đó, có thể dùng sữa đánh nóng hoặc các loại sữa thực vật như sữa yến mạch để tạo độ béo mịn và lớp bọt tương tự mà không cần trứng. Những lựa chọn này giúp giữ được cảm giác "kem mịn" đặc trưng nhưng không kèm theo nguy cơ nhiễm khuẩn.
Một phương án khác là sử dụng aquafaba - phần nước từ đậu gà đóng hộp - có thể đánh bông thành lớp bọt nhẹ, ổn định và dùng làm lớp phủ cho cà phê. Cách này tạo hiệu ứng bọt mịn giống như lòng trắng trứng nhưng không có nguy cơ liên quan đến Salmonella. Nếu vẫn muốn dùng trứng, lựa chọn trứng đã tiệt trùng có thể giúp giảm nguy cơ, tuy nhiên vẫn cần xử lý cẩn thận.
Ngoài ra, việc điều chỉnh nguyên liệu cũng giúp giảm bớt tác động tiêu cực về dinh dưỡng. Thay sữa đặc có đường bằng các loại sữa ít đường hoặc không đường có thể giảm lượng đường nạp vào mà vẫn giữ được kết cấu. Sử dụng sữa ít béo hoặc sữa thực vật như sữa hạnh nhân, sữa yến mạch cũng giúp hạn chế chất béo bão hòa so với công thức truyền thống.
Bên cạnh đó, kiểm soát khẩu phần hoặc chỉ xem cà phê trứng như một món để thưởng thức thỉnh thoảng thay vì thói quen hằng ngày cũng là cách giúp giảm ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch.
Chỉ cần quá hạn một chút hoặc bảo quản sai cách, món gà bổ dưỡng có thể trở thành "mầm bệnh" khiến bạn đối mặt với những cơn đau quặn thắt do ngộ độc thực phẩm.
Thời hạn sử dụng thịt gà khi bảo quản ngăn mát tủ lạnh
"Hãy sử dụng thịt gà tươi trong vòng 1-2 ngày nếu bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh", tiến sĩ Urvi Shah, chuyên gia an toàn thực phẩm, chia sẻ với tờ Good Housekeeping. Tương tự thịt bò, đó là "cửa sổ thời gian" an toàn nhất để bạn chế biến.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, thịt gà sống có thể bị nhiễm các loại vi khuẩn nguy hiểm như Campylobacter, Salmonella, hoặc Clostridium perfringens. Điều đáng sợ nhất là hoàn toàn không thể nhìn thấy chúng bằng mắt thường.
CDC ước tính mỗi năm có khoảng 1 triệu người Mỹ đổ bệnh do ăn thịt gia cầm bị nhiễm khuẩn. Cơ quan này cho biết cứ 25 gói thịt gà tại các cửa hàng tạp hóa thì có 1 gói bị nhiễm khuẩn Salmonella. Đó là lý do tại sao việc xử lý và bảo quản không chỉ là thói quen tốt mà còn là "phao cứu sinh" giúp bạn tránh khỏi những cơn đau dữ dội do ngộ độc thực phẩm.
Dấu hiệu nhận biết thịt gà đã hỏng
Màu sắc không phải lúc nào cũng là chỉ số đáng tin cậy để đánh giá thịt gà. Ông Jorge Thomas, đầu bếp kiêm người sáng lập hệ thống Swaledale Butchers, giải thích rằng thịt gà đóng gói hút chân không "có thể trông và ngửi hơi lạ lúc mới mở nhưng thực tế không có vấn đề gì". Màu thịt có thể sậm hơn khi vừa bóc bao bì, sau đó sẽ hồng trở lại khi tiếp xúc với không khí. Một mùi nhẹ cũng có thể là bình thường và sẽ biến mất sau vài phút.
"Điều quan trọng hơn là mùi đó có lưu lại lâu không, thịt gà có cảm giác bị nhớt không, hay trông vẫn xỉn màu và 'sai sai' sau khi đã để ra ngoài không khí một lúc", ông Thomas nhấn mạnh. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, đừng ngần ngại vứt bỏ ngay.
Khi nào nên chuyển sang ngăn đông?
Nếu bạn xác định không nấu thịt gà trong vòng một hoặc hai ngày tới, hãy cấp đông khi thịt còn tươi. Đó là cách tốt nhất để đảm bảo chất lượng món ăn sau này.
"Cấp đông hoàn toàn là một ý kiến hay nếu bạn không kịp sử dụng chúng", ông Thomas khẳng định. Tiến sĩ Shah cũng đồng tình và cho biết thêm rằng việc đông lạnh thịt gà "vô thời hạn" không gây hại gì.
Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý: "Chất lượng thịt có thể giảm sút nếu để quá lâu trong ngăn đá (tối đa 11-12 tháng)". Để tránh tình trạng thịt bị khô và xuất hiện các đốm xám nâu (cháy lạnh - freezer burn), hãy bọc thịt thật kỹ bằng màng bọc nilon hoặc giấy bạc chuyên dụng trước khi bảo quản lâu dài.
Thông tin được đưa ra tại Hội thảo khoa học RSV 2026 với chủ đề “Hơi thở khỏe mạnh - Cuộc sống an yên” do Hội Y học Dự phòng Việt Nam (VAPM) tổ chức với sự hỗ trợ khoa học từ Pfizer vừa diễn ra tại TP.HCM.
Theo các chuyên gia, quá trình già hóa dân số kéo theo sự gia tăng các bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường và bệnh hô hấp, khiến nhiều người lớn tuổi dễ bị tổn thương hơn trước các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Trên toàn cầu, ước tính cứ 10 người cao tuổi nhập viện vì RSV thì có 1 người phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực (ICU). Một số nghiên cứu còn cho thấy mức độ nặng của các ca nhập viện liên quan RSV ở người cao tuổi có thể tương đương hoặc thậm chí cao hơn cúm mùa.
Theo Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Phan Trọng Lân, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam, RSV không chỉ là một bệnh nhiễm trùng hô hấp thông thường. Ở người lớn tuổi, đặc biệt là người có bệnh nền, RSV có thể làm nặng thêm tình trạng bệnh hiện có, dẫn đến nhập viện và suy giảm chức năng kéo dài.
Các chuyên gia tại hội thảo cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa RSV với nhiều bệnh mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, bệnh tim mạch và tiểu đường. Trong khi các bệnh nền làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng khi nhiễm RSV, bản thân RSV cũng có thể làm gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc gây các đợt cấp nghiêm trọng ở người mắc COPD và hen suyễn.
Đáng chú ý, ngay cả sau khi vượt qua giai đoạn nhiễm bệnh cấp tính, nhiều người cao tuổi vẫn có thể đối mặt với nhiều hệ lụy kéo dài.
RSV ở người lớn tuổi hiện vẫn chưa được nhận diện đầy đủ. Triệu chứng bệnh thường không đặc hiệu, dễ nhầm với các bệnh hô hấp khác khiến việc chẩn đoán gặp khó khăn. Ngoài ra, dữ liệu dịch tễ học về RSV ở nhiều quốc gia trong khu vực còn hạn chế, dẫn đến nguy cơ đánh giá thấp gánh nặng thực sự của bệnh.
Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Wei Chih Chen, Giám đốc Khoa Điều trị Hô hấp, Bệnh viện đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc, cho rằng khi số lượng người cao tuổi ngày càng tăng, hệ thống y tế sẽ phải đối mặt với áp lực lớn hơn từ các bệnh nhiễm trùng hô hấp như RSV. Do đó, việc nâng cao nhận thức, nhận diện sớm nhóm nguy cơ cao và tăng cường các biện pháp dự phòng là rất cần thiết.
Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Đỗ Văn Dũng, Phó chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Y Dược TP.HCM, cho rằng việc nhận diện đầy đủ và đo lường chính xác gánh nặng RSV là yếu tố quan trọng để tăng cường hiệu quả chăm sóc sức khỏe cho người lớn tuổi.
“Thách thức của RSV ở người lớn tuổi không chỉ nằm ở bệnh lý mà còn ở việc nhận diện và đo lường đúng gánh nặng của bệnh. Khi nhận thức còn hạn chế, dữ liệu còn phân tán và thực hành chẩn đoán chưa đồng nhất, RSV vẫn là nguy cơ tiếp tục bị đánh giá thấp dù có thể gây ra hậu quả đáng kể đối với người lớn tuổi”.
