Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho hay pickleball không phải là môn thể thao “nhẹ” như nhiều người vẫn nghĩ.
Dù sân nhỏ hơn tennis và bóng nhẹ, người chơi vẫn liên tục tăng tốc, đổi hướng, lùi tiến và xử lý bóng trong thời gian rất ngắn. Điều này khiến nhịp tim tăng nhanh và duy trì ở mức gắng sức trung bình đến cao trong suốt trận đấu.
Ngoài ra, điều kiện thời tiết nóng ẩm tại Việt Nam khiến người chơi dễ mất nước và điện giải. Nếu không được bù đủ natri, kali và magiê, nguy cơ chuột rút và rối loạn nhịp tim sẽ tăng lên, đặc biệt ở giai đoạn cuối trận khi cơ thể đã mệt.
Ngừng tim đột ngột là tình trạng tim bất ngờ ngừng bơm máu hiệu quả, khiến người bệnh mất ý thức và ngừng thở chỉ trong vài giây. Nếu không được ép tim và sốc điện kịp thời, tổn thương não không hồi phục có thể xảy ra chỉ sau vài phút.
Theo bác sĩ Hoàng ở người trung niên và lớn tuổi, nguyên nhân thường gặp nhất là bệnh mạch vành. Nhiều người mang sẵn các mảng xơ vữa nhưng không có triệu chứng. Khi vận động cường độ cao, huyết áp và nhịp tim tăng mạnh có thể làm mảng xơ vữa nứt vỡ, hình thành cục máu đông gây nhồi máu cơ tim cấp.
Thiếu máu cơ tim sau đó dẫn đến các rối loạn nhịp nguy hiểm như rung thất hoặc nhịp nhanh thất – nguyên nhân trực tiếp gây ngừng tim.
Ở người trẻ, nguyên nhân lại thường đến từ các bệnh tim bẩm sinh hoặc di truyền như cơ tim phì đại, bất thường động mạch vành, rối loạn kênh ion hay hội chứng Brugada,….
Phần lớn các bệnh này rất khó phát hiện nếu không khám chuyên khoa, bởi người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường. Chỉ khi tim phải hoạt động cường độ cao, kết hợp thiếu ngủ, dùng nhiều cà phê,… nguy cơ loạn nhịp ác tính mới bộc lộ.
Bên cạnh đó, mất nước, mất điện giải, căng thẳng kéo dài hay vận động quá sức đều có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp ở cả người trẻ và người lớn tuổi.
Theo bác sĩ Hoàng, cả người trẻ và người trung niên đều có những “điểm yếu” riêng.
Ở người dưới 30 tuổi, đa số tai nạn khi chơi pickleball là chấn thương. Tuy nhiên, điều đáng lo hơn là nhiều người bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo như đau ngực, hồi hộp, choáng váng hoặc khó thở khi vận động vì cho rằng mình còn trẻ và khỏe.
Nhóm 25 – 45 tuổi lại thường chịu nhiều áp lực công việc, ít vận động trong thời gian dài, dễ tăng cân, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đường huyết mà chưa được phát hiện. Khi bắt đầu chơi pickleball, nhiều người xem đây là cách giải tỏa căng thẳng nên thường chơi quá sức, đặc biệt là nam giới.
Người trên 45-50 tuổi là nhóm có nguy cơ cao nhất. Đây là lứa tuổi thường xuất hiện các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch.
Dù vẫn cảm thấy khỏe trong sinh hoạt hằng ngày, tim của họ có thể không còn đáp ứng tốt khi phải vận động cường độ cao.
Bên cạnh đó, thời điểm chơi cũng ảnh hưởng đến nguy cơ. Người trẻ thường chơi buổi tối sau một ngày làm việc căng thẳng, thiếu ngủ; trong khi người lớn tuổi hay chơi sáng sớm hoặc chiều tối khi nhiệt độ thấp, mạch máu co lại, huyết áp dễ tăng.
Sau trận đấu, nhiều người còn mắc sai lầm như tắm ngay, uống nước đá hoặc uống bia mà quên bù nước và điện giải đúng cách.
Để giảm nguy cơ biến cố tim mạch, bác sĩ Hoàng khuyến cáo người chơi cần chuyển từ tâm lý “chơi cho vui” sang “chơi có trách nhiệm với sức khỏe”.
Người trẻ nên khám tim mạch nếu từng có các biểu hiện như đau ngực, ngất, hồi hộp, khó thở khi gắng sức hoặc có người thân từng đột tử hay mắc bệnh tim mạch sớm.
Trước khi chơi thường xuyên, nên xây dựng nền tảng thể lực bằng đi bộ nhanh, chạy bộ hoặc tập sức mạnh thay vì bước ngay vào những trận đấu kéo dài.
Với người trung niên và lớn tuổi, đặc biệt là người có bệnh nền, việc tầm soát tim mạch trước khi tham gia là rất cần thiết giúp đánh giá mức độ an toàn cũng như cường độ vận động phù hợp.
Dù ở lứa tuổi nào, người chơi cũng cần khởi động ít nhất 10-15 phút trước khi vào sân; uống đủ nước và điện giải trong và sau khi chơi; đi bộ nhẹ, giãn cơ sau trận đấu thay vì ngồi nghỉ ngay; tránh chơi khi đang sốt, thiếu ngủ, say rượu, vừa ăn quá no hoặc đang đói.
Đặc biệt, cần dừng chơi ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau hoặc nặng ngực, khó thở bất thường, chóng mặt, vã mồ hôi lạnh hoặc buồn nôn. Nếu triệu chứng không cải thiện, cần đến cơ sở y tế ngay.
Theo bác sĩ Hoàng, bên cạnh ý thức của mỗi người, các câu lạc bộ pickleball cũng nên phổ biến kỹ năng hồi sức tim phổi (CPR), hướng dẫn sử dụng máy sốc tim tự động (AED) và trang bị AED nếu có điều kiện. Đây là yếu tố có thể quyết định sự sống còn trong những trường hợp ngừng tim đột ngột trên sân.
Carbohydrate ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết. Tuy nhiên, lượng carb trong măng tây khá thấp. Khoảng 134 gram măng tây chỉ chứa 6,8 gram carbohydrate, trong đó có 2,5 gram chất xơ, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Nhờ giàu chất xơ, măng tây làm chậm quá trình hấp thu glucose từ dạ dày vào máu. Đường huyết vì vậy tăng từ từ thay vì tăng nhanh sau ăn.
Măng tây còn chứa inulin, một loại chất xơ prebiotic giúp nuôi lợi khuẩn đường ruột. Thành phần này hỗ trợ cơ thể xử lý đường hiệu quả hơn và giúp duy trì mức đường huyết ổn định.
Nghiên cứu trên tạp chí British Journal of Nutrition vào năm 2012 cho thấy chiết xuất từ măng tây có khả năng hỗ trợ hoạt động của insulin. Đây là hormone do tuyến tụy tiết ra để đưa glucose vào tế bào tạo năng lượng.
Một nghiên cứu đăng trên International Journal of Molecular Sciences vào năm 2021 đã khảo sát hợp chất 20-hydroxyecdysone trong măng tây ở nam giới khỏe mạnh. Kết quả cho thấy nhóm sử dụng hợp chất này có mức insulin lúc đói thấp hơn và cải thiện độ nhạy insulin.
Stress oxy hóa có thể làm rối loạn quá trình điều hòa đường huyết trong cơ thể. Tình trạng này còn ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào beta trong tuyến tụy, vốn giữ vai trò kiểm soát lượng đường trong máu.
Măng tây chứa nhiều chất chống oxy hóa như rutin, quercetin và kaempferol. Loại rau này cũng cung cấp vitamin C, đồng, kẽm và mangan. Các dưỡng chất này giúp giảm tác động của gốc tự do và hỗ trợ chức năng chuyển hóa.
Khi bổ sung thường xuyên trong chế độ ăn cân bằng, măng tây có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát đường huyết ổn định hơn theo thời gian.
Dù vậy, măng tây không thể thay thế chế độ ăn lành mạnh. Hiệu quả chỉ rõ rệt khi kết hợp cùng thực phẩm giàu protein, chất xơ và các dưỡng chất cần thiết khác.
Ngày 15/5, Sở Y tế tỉnh Cà Mau tổ chức lễ ra quân phát động phong trào khám, sàng lọc sức khỏe cho người dân trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030.
Theo Sở Y tế Cà Mau, việc phát động nhằm tạo đợt cao điểm truyền thông, nâng cao nhận thức phòng bệnh chủ động, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống; đảm bảo 100% người dân Cà Mau được lập sổ sức khỏe điện tử và tích hợp trên ứng dụng VNeID trong năm 2026.
Cùng với đó là tầm soát sớm các bệnh không lây nhiễm, bệnh nghề nghiệp để giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân.
Theo Sở Y tế Cà Mau, năm nay chủ đề của ngày sức khỏe toàn dân là “Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh”. Đây không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một sự chuyển đổi về tư duy, tầm nhìn từ tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh từ sớm, từ xa.
Để chương trình khám sức khỏe cho người dân đạt hiệu quả, ngành y tế Cà Mau cho hay, năm 2026 sẽ tập trung triển khai nhiều loại hình khám sức khỏe.
Cụ thể, đối với nội dung khám sức khỏe, khám sàng lọc sẽ thực hiện khám lâm sàng theo phụ lục khám sức khỏe tại Thông tư 32/2023/BYT; Đối với trẻ em dưới 6 tuổi khám theo phụ lục Quyết định 1284/BYT; thực hiện cận lâm sàng đo điện tim, siêu âm bụng tổng quát và các chỉ định cần thiết.
Đối tượng khám sàng lọc là tất cả người dân trên địa bàn tỉnh, ưu tiên cho các đối tượng như: người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ, trẻ em, người lao động, người có yếu tố nguy cơ cao, hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng chính sách và các nhóm yếu thế...
Lãnh đạo Sở Y tế Cà Mau cho biết, ngành sẽ huy động nhân lực và trang thiết bị từ các bệnh viện để hỗ trợ việc khám sức khỏe cho người dân.
Sở cũng mong muốn đội ngũ y bác sĩ hãy tham gia chương trình với tinh thần, trách nhiệm cao. Đặc biệt, mỗi người dân hãy chủ động tham gia khám sức khỏe định kỳ, thay đổi nhận thức từ “có bệnh mới đi khám” sang “khám để phòng bệnh”, từ đó xây dựng lối sống lành mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Theo kế hoạch, sau lễ phát động, ngành y tế Cà Mau đồng loạt ra quân khám, sàng lọc sức khỏe cho người dân tại 18 xã, phường. Sau đó, tiếp tục duy trì triển khai khám sức khỏe cho tất cả người dân tại 64 xã, phường của tỉnh Cà Mau.
Ghi nhận của phóng viên Dân trí tại Trung tâm Bảo trợ xã hội Bạc Liêu (xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau), một trong những điểm ra quân của tỉnh Cà Mau, đoàn y bác sĩ của các bệnh viện phối hợp trung tâm để khám, sàng lọc sức khỏe cho hơn 100 người đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại đây.
Đối tượng tại trung tâm chủ yếu người lớn tuổi, trẻ em là người yếu thế, không nơi nương tựa, không người phụng dưỡng, người tâm thần, mồ côi, khuyết tật…
Cụ bà Huỳnh Thị Trắng (72 tuổi, quê xã An Trạch, sống ở trung tâm) cho biết, do hoàn cảnh gia đình, cụ vào trung tâm đã nhiều năm qua. Vào đây, cụ cũng như nhiều người lớn tuổi khác được các cán bộ, nhân viên của trung tâm chăm sóc chu đáo.
"Tôi lớn tuổi hay bị đau nhức xương khớp, khó ngủ, được bác sĩ vào thăm khám, hỏi han ân cần rất nhiệt tình, biết được tình trạng sức khỏe của mình cũng an tâm hơn”, cụ Trắng chia sẻ và cho biết nghe có chương trình khám sức khỏe toàn dân cụ thấy rất vui.
Bà Trương Minh Thùy, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo trợ xã hội Bạc Liêu, nhấn mạnh chương trình khám, sàng lọc sức khỏe toàn dân rất thiết thực, hết sức có ý nghĩa, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe của người dân.
Với những đối tượng yếu thế như ở trung tâm, bà Thùy mong muốn mỗi năm có thể triển khai khám sức khỏe 2 lần, cũng như được thực hiện thăm khám chuyên sâu hơn.
Theo lộ trình của UBND tỉnh Cà Mau, năm 2026, tỉnh triển khai khám sức khỏe cho các đối tượng, gồm: trẻ em dưới 24 tháng tuổi; người học tại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và người từ đủ 24 tháng tuổi đến dưới 18 tuổi không đi học.
Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động; người thử việc; người học nghề, tập nghề để làm việc cho người sử dụng lao động; cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân;
Đối tượng bảo trợ xã hội; người đang được quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng tại cộng đồng và các cơ sở trợ giúp xã hội; người cao tuổi từ đủ 60 tuổi trở lên.
Trong giai đoạn 2027-2030, ngoài các nhóm đối tượng trên, sẽ mở rộng sang những người đang theo học tại cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp; người dân không ký hợp đồng lao động hoặc không thuộc phạm vi quản lý của người sử dụng lao động như lao động tự do, buôn bán nhỏ, nông dân, ngư dân, nội trợ.
Trong cơ thể, cảm giác no được điều phối bởi nhiều tín hiệu sinh học, trong đó quan trọng nhất là leptin, hormone gửi thông điệp "đã đủ năng lượng" từ mô mỡ lên não. Khi cơ chế này hoạt động hiệu quả, bạn sẽ dừng ăn đúng lúc.
Tuy nhiên một số yếu tố như thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, viêm mạn tính hoặc chế độ ăn nhiều thực phẩm "calo rỗng" có thể làm giảm độ nhạy của leptin. Khi đó não bộ không nhận được tín hiệu no, dẫn đến tình trạng ăn quá mức dù cơ thể không thực sự cần thêm năng lượng.
Song song với đó, các thực phẩm giàu đường và chất béo tinh chế còn kích thích giải phóng dopamine, chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác "phần thưởng". Điều này khiến việc ăn uống dễ mang tính cảm xúc, làm tăng cảm giác thèm ăn ngay cả khi đã no.
Vì vậy chiến lược kiểm soát cơn đói hiệu quả không phải là nhịn ăn, mà là lựa chọn đúng nhóm thực phẩm giúp duy trì cảm giác no một cách sinh lý và bền vững.
Protein được xem là nhóm dưỡng chất có khả năng tạo cảm giác no mạnh nhất trong ba nhóm sinh năng lượng chính. Khi ăn thực phẩm giàu protein, quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn, đồng thời kích thích các hormone gây no và giảm hormone gây đói.
Những thực phẩm giàu protein phổ biến gồm trứng, thịt nạc, cá, thịt gia cầm, sữa chua Hy Lạp và các loại đậu. Đây đều là những lựa chọn dễ tiếp cận, phù hợp với khẩu phần ăn hằng ngày.
Ví dụ, một bữa sáng với trứng luộc và bánh mì nguyên cám, hoặc bữa trưa với ức gà và rau xanh, có thể giúp duy trì năng lượng ổn định trong nhiều giờ mà không gây cảm giác đói nhanh trở lại.
Về lâu dài, chế độ ăn đủ protein còn giúp kiểm soát cân nặng tốt hơn nhờ giảm tổng lượng calo tiêu thụ trong ngày.
Chất xơ, đặc biệt là chất xơ hòa tan, có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát cảm giác đói. Khi đi vào đường tiêu hóa, chất xơ hấp thụ nước và tạo thành dạng gel, làm chậm quá trình hấp thu đường và kéo dài thời gian rỗng của dạ dày.
Nhờ đó đường huyết được duy trì ổn định hơn, hạn chế tình trạng "tụt năng lượng" - nguyên nhân phổ biến gây ra cơn đói đột ngột và thèm đồ ngọt.
Nguồn chất xơ tốt bao gồm rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, cùng các loại đậu. Một khẩu phần yến mạch vào buổi sáng, hoặc một bát canh rau và đậu trong bữa trưa, đều có thể giúp bạn no lâu hơn.
Các khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay cho thấy người trưởng thành nên tiêu thụ khoảng 25-35 gram chất xơ mỗi ngày để hỗ trợ kiểm soát cân nặng và sức khỏe chuyển hóa.
Một yếu tố thường bị bỏ qua là "thể tích thực phẩm". Những thực phẩm chứa nhiều nước có thể làm đầy dạ dày nhanh chóng nhưng lại cung cấp ít calo.
Các món như canh, súp, rau luộc, salad hoặc trái cây mọng nước như dưa hấu, cam, bưởi đều thuộc nhóm này. Khi được ăn trước hoặc trong bữa chính, chúng giúp giảm lượng thức ăn tiêu thụ mà vẫn đảm bảo cảm giác no.
Ví dụ, bắt đầu bữa ăn bằng một bát canh rau hoặc salad không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn giúp bạn kiểm soát khẩu phần hiệu quả hơn.
Không phải tất cả chất béo đều có hại. Các chất béo không bão hòa có trong dầu ô liu, cá béo, các loại hạt và quả bơ có vai trò quan trọng trong việc kéo dài cảm giác no.
Chất béo giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và ổn định đường huyết, từ đó hạn chế các cơn đói bất chợt. Đây là lý do vì sao một bữa ăn có thêm chất béo lành mạnh thường giúp bạn "trụ" lâu hơn giữa các bữa.
Ví dụ, thay bánh mì trắng bằng bánh mì nguyên cám ăn kèm bơ, hoặc thêm một ít hạt vào sữa chua, có thể tạo ra sự khác biệt rõ rệt về cảm giác no.
Hiệu quả kiểm soát cơn đói đạt mức tối ưu khi kết hợp protein, chất xơ và chất béo lành mạnh trong cùng một bữa ăn.
Một bữa ăn như sữa chua Hy Lạp ăn cùng hạt và trái cây, hoặc salad cá hồi với rau xanh và dầu ô liu, không chỉ cân bằng dinh dưỡng mà còn giúp ổn định hormone, giảm dao động đường huyết và hạn chế cảm giác thèm ăn kéo dài.
Tóm lại, kiểm soát cơn đói không nằm ở việc ăn ít đi mà ở cách bạn ăn. Khi cơ thể được cung cấp đầy đủ và cân đối các nhóm chất, cảm giác no sẽ đến một cách tự nhiên, giúp bạn duy trì sức khỏe và cân nặng bền vững.
