Sẵn sàng bước vào Đại hội Đoàn toàn quốc với tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến

Ngày 24.5, tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày thế giới không thuốc lá (31.5) và Tuần lễ quốc gia không thuốc lá (25.5 - 31.5.2026), do Trung ương Đoàn phối hợp với Bộ Y tế và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá tổ chức, các chuyên gia đều cảnh báo sự thật nguy hiểm của thuốc lá thế hệ mới.

Theo ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, chủ đề của Ngày thế giới không thuốc lá năm nay là "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá", thể hiện thông điệp mạnh mẽ của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm thúc đẩy các chính sách quyết liệt hơn để bảo vệ giới trẻ.

Ông Đức cho biết, sử dụng thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh không lây nhiễm nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đái tháo đường. Không chỉ thuốc lá điếu truyền thống, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng chứa nicotine gây nghiện mạnh cùng hàng nghìn hóa chất độc hại, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng và cộng đồng.

Đặc biệt, TS Hà Anh Đức cảnh báo nicotine có tác động nghiêm trọng tới sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên, gây suy giảm nhận thức, cảm xúc, khả năng học tập và làm gia tăng nguy cơ rối loạn tâm thần.

Trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới ngày càng phổ biến, nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang phải đối mặt với yêu cầu cấp bách là tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá để tránh làm suy giảm những thành quả phòng, chống tác hại thuốc lá đã đạt được trong nhiều năm qua.

Dẫn số liệu điều tra, ông Đức cho biết, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên Việt Nam từ 13 - 15 tuổi đã tăng hơn gấp đôi, từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023.

Điều đáng lo ngại là nhiều bạn trẻ đang hiểu sai rằng thuốc lá điện tử "an toàn hơn", "ít độc hại hơn" hoặc có thể giúp cai thuốc lá thông thường.

Theo ông Đức, các sản phẩm này đang được quảng bá như biểu tượng của sự hiện đại, cá tính và thời thượng nhằm thu hút giới trẻ, nhưng phía sau vẻ ngoài hấp dẫn là nguy cơ nghiện nicotine cùng những hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe và tương lai của thanh thiếu niên.

Tại buổi lễ, ông Hà Anh Đức gửi thông điệp tới thanh niên, sinh viên cả nước, kêu gọi giới trẻ tiên phong nói không với thuốc lá, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng; chủ động nhắc nhở người hút thuốc không hút tại nơi công cộng; lan tỏa thông tin chính xác về tác hại của thuốc lá cũng như các quy định cấm liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Phát biểu tại buổi lễ, TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, đánh giá cao những bước đi mạnh mẽ của Việt Nam trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, đặc biệt là các chính sách nhằm bảo vệ thanh thiếu niên trước sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá mới.

Theo TS Angela Pratt, chủ đề của năm nay là "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo" cho thấy một thực tế đáng lo ngại: các sản phẩm thuốc lá và nicotine được thiết kế để thu hút những người trẻ tuổi, khiến họ bị cuốn hút và khiến họ nghiện suốt đời. Bà nhấn mạnh trách nhiệm của các quốc gia là phải phá bỏ "vòng tròn nghiện nicotine" này thông qua các chính sách quyết liệt và đồng bộ.

Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam ghi nhận Việt Nam đã có những hành động đúng hướng khi ban hành lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và triển khai cải cách thuế thuốc lá. TS Angela Pratt cũng khuyến nghị Việt Nam tiếp tục hoàn thiện luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá theo hướng kiểm soát toàn diện hơn đối với các sản phẩm thuốc lá mới; đồng thời tăng cường các biện pháp như: cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, siết chặt cảnh báo sức khỏe và mở rộng các khu vực cấm hút thuốc.

Bà bày tỏ kỳ vọng Việt Nam có thể tiến tới xây dựng "thế hệ không thuốc lá", nơi thanh thiếu niên được lớn lên trong môi trường không bị ảnh hưởng bởi nicotine và thuốc lá.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hơn một thập kỷ đồng hành cùng chương trình Tiếp sức mùa thi, chị Nguyễn Thị Thanh Xuân (cựu sinh viên Trường ĐH Văn hóa TP.HCM) xem đây là một phần thanh xuân không thể tách rời. Từ năm 2005 đến 2018, chị đi qua nhiều vai trò, từ tình nguyện viên đến đội phó rồi đội trưởng đội hình tại bến xe Chợ Lớn (TP.HCM).

Đến với chương trình từ năm nhất đại học, khi ấy lý do đơn giản chỉ vì yêu thích hoạt động xã hội, tình nguyện. Nhưng càng tham gia, sự gắn bó càng sâu đậm. Chị Xuân cho biết là người con của tỉnh Bình Định cũ, chị từng khăn gói vào TP.HCM dự thi nên hiểu rõ những bỡ ngỡ, lo lắng của thí sinh tỉnh lẻ. Sự đồng cảm ấy trở thành động lực để chị ở lại với chương trình lâu dài.

Chị Xuân kể những năm đầu, đội hình chị tham gia chỉ khoảng hơn 40 người, hoạt động tại bến xe Chợ Lớn, nơi đón nhiều thí sinh đổ về mỗi mùa thi. Công việc cụ thể là hướng dẫn đường đi, chỉ tuyến xe buýt đến nhà trọ, điểm thi cho thí sinh…

“Nhìn bạn nào vừa bước xuống xe trông giống thí sinh là chúng tôi tiếp cận và hỗ trợ ngay để tránh bị chèo kéo”, chị kể và cho biết vào những ngày cao điểm, khi thí sinh từ các tỉnh đổ về TP.HCM ôn và dự thi đông, các đội hình gần như hoạt động liên tục.

“Chúng tôi túc trực tại bến xe từ sáng đến chiều, ngày cao điểm thì đi sớm và về muộn hơn. Ai rảnh giờ nào thì đăng ký ca trực giờ đó. Có lúc vừa học, vừa thi và đi hỗ trợ thí sinh, cảm giác như ‘chạy show’ vậy. Việc dang nắng, dầm mưa cũng là điều hết sức bình thường. Dù vất vả, nhưng không khí lúc đó rất sôi nổi”, chị kể.

Trong ký ức của chị Xuân, mỗi mùa thi là một câu chuyện riêng, nhưng đều đọng lại cảm xúc rất thật. Một trong những kỷ niệm khiến chị nhớ mãi là lần hỗ trợ một thí sinh bị thất lạc giấy tờ.

“Hôm đó bạn ấy đi làm thủ tục dự thi bằng xe buýt, xuống xe mới phát hiện bỏ quên giấy tờ nhưng không nhớ xe nào. Bạn hoảng loạn rồi bật khóc. Tụi mình vừa trấn an, vừa chia nhau đi tìm. Có nhóm liên hệ ban tổ chức, có nhóm ra khu điều hành bến xe nhờ hỗ trợ, có người đứng ở điểm đậu xe để hỏi các bác tài. May mắn cuối cùng cũng kịp tìm lại được giấy tờ cho bạn”, chị kể.

Không chỉ là công việc hỗ trợ thí sinh, với chị Xuân, Tiếp sức mùa thi còn là nơi gắn kết những con người xa lạ thành một tập thể thân thiết. “Ban đầu là người lạ, nhưng khi vào đội thì như một gia đình. Hầu như 2/3 thành viên năm trước sẽ tiếp tục tham gia ở năm sau. Chúng tôi có nhiều năm gắn bó với nhau nên đến bây giờ vẫn còn giữ liên lạc và gặp gỡ”, chị nói.

Tham gia chương trình ở những năm đầu tiên, chị Xuân cho biết thời điểm ấy điều kiện còn nhiều thiếu thốn. “Hồi đó chưa có hỗ trợ cơm cho tình nguyện viên nên chúng tôi mang theo nồi cơm điện ra bến xe nấu, ai ở gần thì nấu thêm đồ ăn, rồi trưa quây quần lại ăn với nhau. Những bữa cơm giản dị ấy lại trở thành ký ức ấm áp, gắn kết cả đội", chị Xuân chia sẻ.

Việc hỗ trợ thí sinh cũng không dễ dàng như hiện nay. Theo chị Xuân, thời đó không có điện thoại thông minh hay internet phổ biến, các tình nguyện viên phải tự học thuộc lịch trình các tuyến xe buýt để hướng dẫn thí sinh chính xác. “Chỉ cần thí sinh hỏi là trả lời ngay, nhanh nhưng vẫn phải chính xác. Sau này khi làm đội trưởng, tôi còn in lịch trình ra cho các bạn học, lâu lâu ‘dò bài’, hỏi lại xem nhớ chưa, vì chỉ sai một chút là ảnh hưởng đến thí sinh”, chị Xuân kể.

Việc liên lạc khi ấy cũng hạn chế, theo chị Xuân nhiều thành viên chỉ dùng điện thoại “cục gạch”, thậm chí không có điện thoại nên thường có thông báo gì sẽ nhắn qua Yahoo. Việc di chuyển thì chủ yếu bằng xe buýt. “Hồi đó tôi ở trọ bên Q.2 cũ, sáng nào cũng dậy sớm đi bộ ra trạm xe buýt đến bến xe Chợ Lớn đi trực. Cực nhưng vui, lúc nào cũng háo hức”, chị nhớ lại.

Giờ đây, khi không còn trực tiếp tham gia, chị Xuân và một số thành viên khi ấy vẫn đều đặn có mặt trong các buổi lễ ra quân của chương trình Tiếp sức mùa thi. Mỗi lần như vậy, những ký ức cũ lại ùa về, nguyên vẹn và sống động.

Nhìn lại hành trình 25 năm của Tiếp sức mùa thi, chị không giấu được niềm tự hào. Theo chị, chương trình đã phát triển mạnh mẽ hơn, được xã hội biết đến rộng rãi, nhận được nhiều nguồn lực hỗ trợ. Công nghệ cũng giúp việc kết nối, tư vấn, hỗ trợ thí sinh thuận tiện hơn rất nhiều. “Bây giờ các bạn có điều kiện tốt hơn chúng tôi ngày xưa, đỡ tốn công sức, thời gian hơn”, chị nói.

Với chị Xuân, Tiếp sức mùa thi không chỉ là một hoạt động tình nguyện, mà là một phần ký ức thanh xuân tươi đẹp, nơi những ngày vất vả lại trở thành những ngày đáng nhớ nhất và những con người xa lạ trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc đời.

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo Thông tư 13/2026/TT-BYT của Bộ Y tế, danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc gồm 14 nhóm bệnh. Trong đó bổ sung thêm vắc xin phòng HPV. Đối tượng dự kiến được tiêm miễn phí vắc xin HPV là trẻ em gái 11 tuổi.

Chị Nguyễn Thị Mai Anh (34 tuổi), ngụ đường Đặng Văn Bi, P.Thủ Đức (TP.HCM), cho biết chị có con gái 10 tuổi và đã tìm hiểu về vắc xin HPV. Tuy nhiên, chi phí tiêm khiến gia đình phải cân nhắc.

"Mình rất ủng hộ việc đưa vắc xin HPV vào danh mục tiêm chủng bắt buộc. Nếu trẻ em gái được tiêm từ sớm và được hỗ trợ miễn phí, phụ huynh sẽ bớt áp lực. Quan trọng hơn là các con được bảo vệ sức khỏe trước khi bước vào tuổi trưởng thành", chị Mai Anh nói.

Anh Lê Thành Huy (35 tuổi), làm việc ở đường Võ Nguyên Giáp, P.An Khánh (TP.HCM), cho rằng phụ huynh còn tâm lý e dè khi nói chuyện với con về giới tính vì cho rằng đây là vấn đề nhạy cảm. Nhưng theo anh, càng né tránh thì trẻ càng dễ thiếu kiến thức.

"Phòng bệnh không phải là chuyện xấu hổ. Tôi nghĩ tiêm HPV cho trẻ em là việc nên làm sớm", anh Huy chia sẻ.

Trần Gia Hân, sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng (TP.HCM), cho biết trước đây bạn chỉ nghĩ vắc xin HPV dành cho phụ nữ đã trưởng thành. Đến khi em gái chuẩn bị vào tuổi dậy thì thì Hân mới vỡ lẽ chuyện tiêm ngừa có thể bắt đầu từ sớm.

"Nếu được tiêm miễn phí từ sớm, các bé gái sẽ đỡ thiệt thòi hơn. Mình nghĩ không phải gia đình nào cũng có điều kiện để tiêm ngừa. Chính sách này sẽ giúp các bạn nhỏ được tiếp cận vắc xin công bằng hơn", Hân nói.

Nguyễn Hoàng Nam (25 tuổi), làm việc ở đường Kha Vạn Cân, P.Linh Xuân (TP.HCM), cho biết trước đây anh bạn từng HPV chỉ liên quan đến nữ giới. Nhưng sau này, Nam mới biết nam giới cũng có thể nhiễm và lây truyền HPV.

"Mình mong việc tiêm ngừa sẽ sớm được áp dụng cho cả các bé trai để ai cũng được phòng bệnh", Nam chia sẻ.

Bác sĩ Nguyễn Gia Kỳ, Khoa Ngoại Thận - Tiết niệu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), cho biết HPV là một trong những loại virus lây truyền qua đường tình dục phổ biến hiện nay. Nhiều người có thể nhiễm virus nhưng không có biểu hiện rõ ràng nên vẫn có khả năng lây cho bạn tình mà không hay biết.

Theo bác sĩ Kỳ, HPV không chỉ gây sùi mào gà mà còn liên quan đến nhiều bệnh lý nguy hiểm. "Việc tiêm ngừa sớm, đặc biệt trước khi có quan hệ tình dục, có ý nghĩa quan trọng trong phòng bệnh. Độ tuổi từ 9 - 14 được xem là thời điểm tiêm hiệu quả nhất do cơ thể chưa tiếp xúc với virus và đáp ứng miễn dịch tốt hơn. Người trưởng thành chưa từng tiêm vẫn có thể tiêm sau khi được bác sĩ tư vấn", bác sĩ Kỳ nói.

Phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ Hoàng Thị Diễm Tuyết, Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương, cho hay ung thư cổ tử cung là vấn đề sức khỏe cộng đồng đặc biệt quan trọng đối với phụ nữ. Đây là loại ung thư phổ biến hàng thứ ba tại Việt Nam, với khoảng 14 ca mắc mới mỗi ngày. Đáng chú ý, tỷ lệ mắc tại TP.HCM cao gấp 10 lần so với Hà Nội.

Theo bà Tuyết, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, ung thư cổ tử cung có thể dẫn đến tử vong. Chi phí điều trị ở giai đoạn muộn cũng rất lớn, tạo gánh nặng cho người bệnh và gia đình. Tuy nhiên, bệnh có thể dự phòng bằng tiêm ngừa vắc xin HPV; điều trị khỏi nếu được phát hiện và điều trị sớm.

Bà Tuyết cho hay ước tính, TP.HCM có khoảng 1,38 triệu bé gái dưới 15 tuổi. Nếu mỗi năm bổ sung khoảng 32.000 trẻ vào chương trình và đạt tỷ lệ bao phủ 90%, chi phí tiêm chủng hằng năm dự kiến khoảng 27 - 81 tỉ đồng.

Tin Gốc: Thanh Niên