MOU giữa Mỹ và Iran nêu rõ Washington “cam kết cùng các đối tác khu vực xây dựng một kế hoạch dứt khoát được đôi bên cùng nhất trí với ít nhất 300 tỷ USD cho việc tái thiết và phát triển kinh tế của Iran”.
“Cơ chế thực hiện kế hoạch này sẽ được hoàn thiện như một phần của thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày. Tất cả các giấy phép, lệnh miễn trừ cần thiết cho các giao dịch tài chính liên quan sẽ do Mỹ cấp”, văn bản nói thêm.
Tuy nhiên, văn bản không nói rõ ai sẽ đóng góp vào quỹ vốn chỉ là một trong nhiều đòn bẩy kinh tế mà Mỹ đã đưa ra để khuyến khích Iran ký kết một thỏa thuận dứt khoát.
Văn bản cũng tuyên bố chấm dứt “tất cả các loại lệnh trừng phạt” đối với Iran ngay sau khi ký kết thỏa thuận cuối cùng, trong đó Washington sẽ ngay lập tức ban hành các lệnh miễn trừ cho phép Tehran bán dầu.
“Tôi nghĩ ý tưởng đề cập đến quỹ này trong MOU là để cho Iran thấy tất cả những củ cà rốt có sẵn nếu họ tuân thủ MOU và thể hiện thiện chí trong các cuộc đàm phán”, Anna Jacobs, một nghiên cứu viên không thường trú tại Viện các Quốc gia Ả rập Vùng Vịnh, nhận định.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Iran sẽ chỉ nhận được các “phần thưởng” nếu chứng minh được rằng họ đã tuân thủ các điều khoản sẽ được vạch ra trong giai đoạn đàm phán 60 ngày.
Mỹ sẽ không bỏ một xu
Các chính trị gia theo đường lối cứng rắn ở Mỹ đã chỉ trích gay gắt chính quyền Tổng thống Donald Trump vì đã đưa ra quá nhiều nhượng bộ cho Iran.
Trong khi đó, ông Vance khẳng định Iran sẽ “không bao giờ nhận được một xu nào” từ người nộp thuế Mỹ theo thỏa thuận này.
Các chuyên gia và nhà bình luận cho rằng các quốc gia khu vực được đề cập trong văn bản không thể là ai khác ngoài các nước láng giềng Vùng Vịnh giàu có của Iran, những bên từng là mục tiêu của hàng nghìn máy bay không người lái và tên lửa của Tehran trong suốt cuộc chiến.
Liệu Vùng Vịnh có trả tiền?
Các quốc gia Vùng Vịnh, vốn bị chia rẽ về vấn đề Iran sau hậu quả của cuộc chiến, vẫn chưa xác nhận họ có đầu tư vào kế hoạch tái thiết quốc gia láng giềng này hay không.
Bà Jacobs cho rằng Iran đang rất cần các khoản tiền này, “vì vậy hy vọng là tiềm năng đầu tư lớn hơn về lâu dài sẽ giúp hạ nhiệt căng thẳng hơn nữa”.
“Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu niềm tin có thể được khôi phục để cho phép điều đó diễn ra hay không”, bà nhấn mạnh.
Khi được hỏi về quỹ này vào tuần trước, Ngoại trưởng Ả rập Xê út, Hoàng tử Faisal bin Farhan đã từ chối bình luận chi tiết. Ông cho biết: “Sau các cuộc tấn công của Iran vào Vùng Vịnh, chúng tôi sẽ phải có một cuộc thảo luận về cách chúng tôi khôi phục niềm tin, cách chúng tôi xây dựng lại mối quan hệ trước khi bất kỳ khái niệm nào về hợp tác kinh tế, đầu tư lẫn nhau hay bất cứ điều gì tương tự có thể được giải quyết một cách hợp lý”. Ông nói thêm rằng đầu tư trong nước là một ưu tiên của vương quốc này.
Đối với nhà phân tích và nghiên cứu an ninh người Ả rập Xê út Hesham Alghannam, tầm nhìn của vương quốc “dựa trên một hệ thống phân cấp ưu tiên rõ ràng: an ninh là trên hết, tiếp theo là xây dựng lòng tin thông qua các bảo đảm có thể kiểm chứng, và cuối cùng là chuyển sang các cấp độ hợp tác kinh tế rộng lớn hơn”.
UAE, quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các cuộc tấn công của Iran, đã nhiều lần yêu cầu Tehran phải bồi thường cho những thiệt hại mà họ gây ra, mặc dù nước này đã dịu giọng hơn trong những tuần trước khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận.
UAE cũng là một trong những đối tác thương mại chính của Iran, ít nhất là trước khi cuộc chiến xảy ra.
Đầu tư vào nền kinh tế Iran có thể tạo ra đòn bẩy cho Vùng Vịnh, nhưng họ sẽ cần những bảo đảm rằng các khoản tiền này sẽ không bị sử dụng để tái vũ trang cho Iran và các lực lượng ủy nhiệm của họ.
Ông Vance đã cố gắng trấn an các đồng minh về vấn đề tách biệt liên quan đến các tài sản bị đóng băng của Iran. Tuy nhiên, ông cho biết Qatar và đặc phái viên Mỹ đã đưa ra “một giải pháp rất thú vị” cho các tài sản bị đóng băng của Iran, trong đó Mỹ và Qatar có “quyền phê duyệt đối với quy trình” mở khóa đó.
“Nếu có bất kỳ tài sản nào của Iran được giải băng, chúng sẽ được chuyển sang để làm cho các nông dân Mỹ giàu có hơn và để nuôi sống người dân Iran”, ông Vance nói, đồng thời cho biết thêm rằng số tiền này sẽ được Iran sử dụng để mua đậu nành, ngô và lúa mì của Mỹ.
Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines ngày 7-8/5 theo lời mời của Tổng thống Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Bộ Ngoại giao cho biết.
Tại hội nghị, Thủ tướng sẽ có các bài phát biểu truyền tải đường lối đối ngoại và quan điểm của Việt Nam về các ưu tiên của ASEAN, đưa ra đề xuất củng cố tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN và trao đổi các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.
Thủ tướng cũng sẽ tiếp xúc, gặp gỡ với lãnh đạo các nước để thúc đẩy hợp tác song phương.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 có sự tham dự của lãnh đạo các nước ASEAN và Tổng thư ký ASEAN. Đây là một trong hai cuộc họp định kỳ hàng năm của lãnh đạo ASEAN trong năm 2026.
Trong vai trò Chủ tịch ASEAN 2026, với chủ đề "Cùng chèo lái tương lai chung", Philippines đặt ra ba định hướng lớn cho hợp tác ASEAN là củng cố các nhân tố then chốt đối với hòa bình và an ninh, mở rộng các hành lang thịnh vượng và thúc đẩy trao quyền cho người dân.
Philippines đề nghị Hội nghị Cấp cao lần này tập trung trao đổi ba nội dung về bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo hộ công dân ASEAN. Manila khẳng định tiếp tục thúc đẩy thực hiện các trọng tâm và ưu tiên chiến lược về tăng cường liên kết nội khối, nâng cao tự cường, tự chủ chiến lược và vai trò trung tâm của ASEAN, duy trì đà cho xây dựng Cộng đồng theo các mục tiêu và kế hoạch của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Thông tin Tổng thống Trump tính cách chức Bộ trưởng Tư pháp được tờ The New York Times loan tải đầu tiên ngày 2.4, sau đó được các hãng truyền thông khác bổ sung.
Theo CNN, do giận dữ trước những phản ứng từ người ủng hộ đối với cách xử lý của chính quyền về vụ hồ sơ Epstein, Tổng thống Trump đã hỏi ý kiến những người thân cận về việc thay thế bà Bondi. Nữ bộ trưởng sẽ ra điều trần tại quốc hội trong tháng này liên quan cuộc điều tra của quốc hội về ông Jeffrey Epstein, nhân vật môi giới có quan hệ với giới tinh hoa và bị kết tội buôn dâm.
Ông Trump khẳng định không liên quan đến ông Epstein và Bộ Tư pháp đã công bố nhiều hồ sơ liên quan nhân vật này, nhưng không làm thỏa mãn những người chỉ trích.
Ông Trump cũng được cho là tức giận vì bà Bondi trên cương vị Bộ trưởng Tư pháp đã không điều tra đủ sâu các đối thủ chính trị của ông.
Ý định thay thế bà Bondi bằng ông Zeldin nổi lên vào tháng 1 nhưng dần chìm xuống sau khi tin tức về vụ hồ sơ Epstein lắng xuống. Một số quan chức cấp cao tại Bộ Tư pháp Mỹ tin rằng cơn đau đầu kéo dài liên quan hồ sơ Epstein cuối cùng cũng qua đi.
Tuy nhiên, tin đồn về việc ông Trump muốn cách chức bà Bondi nổi lên lại tại Nhà Trắng vào tuần này. Trong những tháng gần đây, mối quan hệ của ông Trump với bà Bondi được cho là trở nên lạnh nhạt và có nhiều thời điểm Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles phải lên tiếng bênh vực.
Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn với Vanity Fair, bà Wiles thừa nhận Bộ trưởng Tư pháp đã "hoàn toàn thất bại" trong việc xử lý vụ hồ sơ Epstein.
Ông Zeldin là cựu hạ nghị sĩ Mỹ, là cựu binh và luật sư. Năm 2022, ông thất bại trong cuộc đua tranh chức thống đốc New York nhưng sau đó vẫn gắn bó với ông Trump, thường xuất hiện tại nơi ở của ông Trump trong suốt chuyến dịch tái tranh cử tổng thống năm 2024.
Theo nguồn tin của CNN, ông Zeldin không phải là lựa chọn cuối cùng để thay thế nếu bà Bondi bị bãi nhiệm.
Hiện chưa rõ quyết định của nhà lãnh đạo. Bà Bondi xuất hiện cùng ông Trump trong ngày 1.4 khi vị tổng thống dự phiên tòa tại Tòa án Tối cao và cũng ngồi ở hàng ghế bên dưới khi chủ nhân Nhà Trắng phát biểu về Iran cùng ngày.
Trong một tuyên bố, Tổng thống Trump khẳng định Bộ trưởng Bondi là "người tuyệt vời và đang làm tốt công việc". Bộ Tư pháp không bình luận về thông tin mà chỉ nhắc đến tuyên bố của Nhà Trắng.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 19/6, Phó tổng thống JD Vance bảo vệ bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký kết trước đó hai ngày, đồng thời cho rằng một số quan chức trong nội các của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu "đã đi quá xa" khi công kích Tổng thống Donald Trump và tiến trình hòa bình.
"Nếu tôi là thành viên nội các Israel, có lẽ tôi sẽ không công kích đồng minh hùng mạnh duy nhất còn lại trên toàn thế giới", ông Vance nói.
Đây là một trong những phát biểu cứng rắn nhất từ chính quyền Trump nhằm vào giới lãnh đạo Israel kể từ khi Mỹ và Israel cùng phát động chiến dịch tấn công Iran hồi tháng 2.
Ông Vance nhấn mạnh khoảng 2/3 vũ khí đang bảo vệ Israel được sản xuất bởi Mỹ và chi trả bằng tiền thuế của người dân Mỹ. Phó tổng thống Mỹ lưu ý rằng Tổng thống Trump hiện là nguyên thủ quốc gia duy nhất trên thế giới còn thể hiện sự cảm thông với Israel.
"Rắc rối của Israel không phải là ông Donald Trump. Bất kỳ ai ở Israel nghĩ rằng vấn đề lớn nhất của họ là Tổng thống Mỹ thì cần thức tỉnh", ông nói.
Những chỉ trích nhắm vào ông Trump chủ yếu xuất phát từ phe cực hữu trong chính phủ Israel. Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben Gvir cùng Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich kêu gọi chính phủ không tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận giữa Washington và Iran, cho rằng văn kiện này "gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia Israel".
Trong cuộc phỏng vấn với New York Times trước đó, Phó tổng thống Vance cho biết ông "cảm thấy kỳ lạ" với phản ứng dữ dội từ một bộ phận chính trị gia Israel.
"Rõ ràng nhiều người trong hệ thống chính trị và xã hội Israel rất nhạy cảm với thỏa thuận này, nhưng tôi cũng nghĩ họ đang tiếp nhận một số thông tin sai lệch và phản ứng thái quá. Một quốc gia 9 triệu dân không thể giải quyết mọi vấn đề an ninh quốc gia chỉ bằng cách tiêu diệt đối phương", ông nói.
Theo thỏa thuận ký ngày 17/6, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz và cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, đổi lại Mỹ sẽ nới lỏng các biện pháp trừng phạt dầu mỏ và hỗ trợ phục hồi kinh tế. Văn kiện cũng khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày về chương trình hạt nhân Iran và các vấn đề còn tồn đọng.
Giới chức Israel đã bày tỏ "quan ngại sâu sắc" đối với thỏa thuận. Một cố vấn của Thủ tướng Netanyahu cho biết Israel không coi mình bị ràng buộc bởi những điều khoản liên quan đến Lebanon trong bản ghi nhớ.
