Tại các khu phố sầm uất như Akihabara, Tokyo hay Nipponbashi, Osaka, du khách dễ bắt gặp nhiều quán cà phê hoạt động dựa trên hình thức cà phê theo chủ đề. Cà phê hầu gái là một nhánh của mô hình cà phê theo chủ đề, nơi nhân viên phục vụ mặc trang phục cách điệu từ hình tượng hầu gái phương Tây, hoặc các nhân vật trong anime, manga.
Khác với các quán cà phê thông thường, mô hình cà phê hầu gái tập trung vào trải nghiệm tương tác và “nhập vai”. Khi bước qua cánh cửa, khách hàng không còn là “khách” mà là “chủ nhân”, “cậu chủ”, “tiểu thư”, trở về dinh thự của mình.
Ngay khi khách bước qua cửa, nhân viên sẽ thực hiện nghi thức chào đón bằng câu khẩu hiệu kinh điển “Okaerinasaimase!” (Mừng chủ nhân về nhà) để xác lập vai trò của khách hàng trong không gian giả tưởng. Trước khi thưởng thức, khách hàng thực nghi thức “Omajinai” (phép thuật món ăn).
Nhân viên hướng dẫn khách cùng làm các động tác tay hình trái tim và đọc những câu thần chú như “Moe moe kyun”, một cụm từ trong văn hóa đại chúng Nhật Bản biểu thị sự dễ thương và năng lượng tích cực, với mục đích tượng trưng là giúp món ăn trở nên ngon miệng hơn. Nhân viên vẽ tương cà trực tiếp tại bàn, tạo hình thú cưng hoặc viết tên khách hàng theo yêu cầu lên các món ăn.
Mô hình cà phê hầu gái ra đời vào tháng 3/2001 tại khu phố Akihabara, Tokyo, với cơ sở đầu tiên tên Cure Maid Cafe. Sự xuất hiện của cà phê hầu gái gắn liền với bối cảnh kinh tế Nhật Bản sau giai đoạn đình trệ kéo dài, được các nhà kinh tế gọi là “Thập niên mất mát” (The Lost Decade).
Đến cuối những năm 1990 và đầu 2000, hệ quả từ thị trường lao động đóng băng đã tạo ra một thế hệ thanh niên Nhật Bản mất phương hướng, dẫn đến sự gia tăng của trạng thái Hikikomori (những người rút lui hoàn toàn khỏi xã hội) và sự bùng nổ của cộng đồng Otaku (người hâm mộ văn hóa đại chúng Nhật Bản).
Mô hình cà phê chủ đề nhập vai kiểu cà phê hầu gái ra đời như một không gian giải tỏa tâm lý. Những tương tác trực tiếp, sự lắng nghe và chăm sóc từ nhân viên giúp khách hàng tạm rời xa những áp lực từ đời sống thực tế để bước vào một thế giới giải trí nhẹ nhàng, mang tính giả tưởng.
Mô hình này lan tỏa sang nhiều quốc gia, nhưng vẫn vấp phải những định kiến. Tại một số nơi, nhiều ý kiến chỉ trích mô hình này thúc đẩy sự phục tùng của phụ nữ và “vật hóa” nhân viên. Tại Trung Quốc, mô hình này từng đối mặt với lệnh cấm sau những biến tướng độc hại.
Cuối năm 2023, từ một vụ án tấn công tình dục xảy ra tại một cơ sở giải trí theo mô hình cà phê hầu gái ở thành phố Nghĩa Ô, tỉnh Chiết Giang, cơ quan kiểm sát đã điều tra hơn 800 doanh nghiệp liên quan.
Kết quả cho thấy nhiều cơ sở đã ép buộc nhân viên nữ quỳ gối phục vụ trà, đút ăn và massage cho khách nam trong những bộ trang phục hở hang. Tháng 4/2024, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Trung Quốc đã xếp vụ án Nghĩa Ô vào danh sách án lệ điển hình để chấn chỉnh trên toàn quốc. Tòa án phán quyết các dịch vụ này là bất hợp pháp vì vi phạm nghiêm trọng “quyền nhân phẩm” của phụ nữ.
Tại Nhật Bản, chính quyền nỗ lực “làm sạch” bằng cách siết chặt quy định quản lý. Cảnh sát Tokyo thường xuyên truy quét các quán “núp bóng” hầu gái để chèo kéo khách trái phép hoặc cung cấp dịch vụ nhạy cảm tại Akihabara.
Tại các chuỗi lớn như Home cafe, quy tắc “không chạm” được thực thi tuyệt đối. Nhân viên không được ngồi cùng bàn, cấm tiếp xúc thân thể và không được phép tiết lộ thông tin cá nhân cho khách hàng.
Tại Nhật, có nhiều phiên bản biến tấu từ mô hình cà phê hầu gái. Quán Slo-maid ở Kamakura, tỉnh Kanagawa, từng gây chú ý khi chỉ tuyển “nhân viên hầu gái” trên 65 tuổi. Mô hình này thay thế sự năng động của giới trẻ bằng sự điềm tĩnh, ấm áp của các cụ bà, tạo không gian “chữa lành” cho những người trẻ kiệt sức vì áp lực. Tại đây, khách hàng tìm thấy sự kết nối thế hệ thay vì dịch vụ giải trí đơn thuần.
Một số quán ở Tokyo cung cấp trải nghiệm cho du khách nhập vai thành hầu gái và phục vụ nhân viên. Thực khách trả khoảng phí 4.000 yen (khoảng 25 USD) cho 90 phút mặc trang phục người hầu, quản gia, phục vụ trà bánh cho nhân viên đóng vai “tiểu thư”.
Mô hình cà phê hầu gái trở thành ngành công nghiệp dịch vụ hái ra tiền, thuộc nhóm ngành dịch vụ trong thị trường Otaku. Theo đánh giá từ Viện Nghiên cứu Yano, đơn vị khảo sát thị trường hơn 50 năm hoạt động tại Tokyo, doanh thu từ mô hình này cùng các dịch vụ hóa trang (cosplay) đã chạm mốc hàng trăm tỷ yen vào năm 2025.
Thay vì chỉ bán đồ ăn, đồ uống, các mô hình bán trải nghiệm cảm xúc. Khách hàng sẵn sàng chi trả từ phí vào cửa theo giờ, thực đơn giá cao cho đến các dịch vụ cộng thêm như chụp ảnh lấy liền hay xem biểu diễn sân khấu.
Hình ảnh cặp cá voi săn mồi tại vùng biển ở Cù Lao Mái Nhà, xã Ô Loan (Đắk Lắk) khi cùng tung mình lên khỏi mặt nước săn mồi, tạo nên màn trình diễn sống động.
Chị Trần Thị Mỹ Hà, một hướng dẫn viên du lịch tại địa phương, là người quay được khoảnh khắc kỳ thú này vào khoảng 9h45 ngày 15-5, trong lúc chị đưa khách đi tham quan đảo Cù Lao Mái Nhà.
"Hai con cá voi, một con dài khoảng 10m, một con khoảng 6-7m. Cả hai liên tục nổi lên rồi lặn xuống đớp mồi. Ngay từ trong bờ người lái ca nô đã phát hiện nên tôi bảo tăng tốc để đưa khách đến gần để xem.
Du khách rất thích, có nhiều người quay video, chụp ảnh lại, nhất là khoảnh khắc cá voi há miệng cho chim biển lao xuống để ăn cá, rồi cá voi đột ngột khép miệng nuốt cá, lặn xuống biển, vẫy đuôi tung bọt trắng xóa", chị Hà nói.
Theo chị Hà, khu vực Cù Lao Mái Nhà từng xuất hiện cá voi săn mồi nhiều lần. Trước đó, vào tháng 7-2025, chị Hà cũng quay được cảnh hai mẹ con cá voi săn mồi ở Cù Lao Mái Nhà. Tuy nhiên lần này cá vào gần bờ hơn.
Theo Chi cục Thủy sản và Biển đảo Đắk Lắk, cá voi thường di cư săn mồi theo luồng cá, nên thông thường thời điểm này vùng biển Bình Định - Phú Yên cũ hay xuất hiện cá voi. Đây cũng là minh chứng cho môi trường biển ở đây rất tốt, nguồn thức ăn dồi dào.
Chi cục này cũng khuyến cáo người dân và du khách khi gặp cá voi cần giữ khoảng cách an toàn, không tiếp cận quá gần để tránh ảnh hưởng đến tập tính săn mồi của chúng và đảm bảo an toàn trên biển.
Ông Lê Lưu Dũng, Giám đốc Công ty TNHH Jungle Boss, cho biết hang Hùng thuộc hệ thống Hung Thoòng, được doanh nghiệp phối hợp Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng khai thác từ đầu năm 2023.
Đây không phải loại hình tham quan đại trà mà được tổ chức theo mô hình du lịch mạo hiểm có kiểm soát, giới hạn tối đa 15 khách mỗi đoàn.
Mùa cao điểm đón khách tại đây kéo dài từ tháng 4 đến tháng 8 hằng năm. Hành trình 3 ngày 2 đêm gồm trekking rừng nguyên sinh, băng suối, vượt địa hình tự nhiên và khám phá hệ thống hang động.
Để tham gia, du khách phải chi trả mức giá khoảng 12 triệu đồng, vượt qua lộ trình đi bộ hơn 17 km đường rừng, đòi hỏi thể lực tốt.
Điểm nhấn của hành trình là hàng trăm viên ngọc động nằm rải rác dưới nền hang Hùng.
Theo các chuyên gia thám hiểm, hiện tượng hình thành ngọc động tại Việt Nam khá hiếm. Chúng được tạo ra khi dòng nước thẩm thấu qua vách đá vôi mang theo canxi carbonat, nhỏ xuống và bao bọc lấy một nhân lõi (thường là hạt cát hoặc mảnh sỏi nhỏ). Trải qua hàng nghìn năm, các lớp canxi bao phủ càng dày tạo thành đường tròn đồng tâm. Dưới lực tác động của dòng nước chảy qua các hồ canxi nhỏ (ruộng bậc thang nền hang), những viên ngọc này lăn tròn tại chỗ, cọ xát vào nhau tạo nên bề mặt rất mịn.
Do tính chất nhạy cảm của hệ sinh thái vùng lõi di sản, quy tắc quan trọng nhất của tour là khai thác gắn liền với bảo tồn. Quá trình di chuyển trong hang phải đi theo lối đã được đánh dấu cố định. Các hành vi như chạm vào thạch nhũ, ngọc động, lấy mẫu vật, bẻ cành cây hay xả rác bị nghiêm cấm.
"Mục tiêu của chúng tôi không phải tăng lượng khách bằng mọi giá, mà là khai thác có trách nhiệm. Cảnh quan, hệ thống thạch nhũ và môi trường sinh thái tại khu vực này vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn sau ba năm vận hành", ông Dũng nói.
Doanh nghiệp không lắp đặt hệ thống chiếu sáng cố định, không cải tạo địa hình tự nhiên và áp dụng nguyên tắc "không để lại dấu vết" (Leave No Trace) tại các khu cắm trại.
Rác thải phát sinh trong chuyến đi được thu gom, vận chuyển ra khỏi rừng. Sau mỗi tour, tuyến hành trình được kiểm tra nhằm bảo đảm không để lại tác động tiêu cực đến môi trường.
Trước mỗi chuyến đi, du khách được trang bị thiết bị bảo hộ, được phổ biến quy định và cam kết bảo vệ môi trường dưới sự giám sát của hướng dẫn viên cùng trợ lý an toàn.
Nói về hoạt động này, ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, cho biết tất cả sản phẩm du lịch sinh thái trong các tuyến của Vườn có sự giám sát chặt chẽ của kiểm lâm và lực lượng chuyên trách.
"Nếu ai vi phạm quy chế quản lý di sản, làm ảnh hưởng đến cảnh quan tự nhiên sẽ bị xử lý nghiêm", ông Thái nói.
Theo dữ liệu từ Báo cáo Triển vọng Du lịch 2026 của Agoda, du khách trẻ ngày càng coi việc du lịch là một phần tất yếu trong đời sống. Thay vì lên kế hoạch cho một chuyến đi dài trong năm, người trẻ chia nhỏ thành nhiều hành trình ngắn, dễ sắp xếp xen kẽ giữa công việc, học tập và sinh hoạt cá nhân.
Khảo sát cho thấy, 81% du khách trẻ dự định thực hiện tối đa 6 chuyến du lịch trong năm tới, trong khi gần 80% lựa chọn thời gian lưu trú dưới một tuần. Không chỉ tại Việt Nam, xu hướng này cũng xuất hiện tại nhiều thị trường châu Á như Ấn Độ hay Thái Lan cho thấy, du lịch đang dần được bình thường hóa, trở thành một hoạt động thường xuyên thay vì chỉ diễn ra vào các dịp cao điểm.
Yếu tố chi phí vẫn đóng vai trò quan trọng trong quyết định của nhóm khách này. Có tới 55% người trẻ Việt Nam cho biết ngân sách là yếu tố ảnh hưởng lớn đến lựa chọn chuyến đi. Đáng chú ý, 49% sẵn sàng tìm đến các điểm đến ít phổ biến hơn để tối ưu chi phí, đồng thời mở ra cơ hội khám phá những trải nghiệm mới mẻ.
Một điểm đáng chú ý là người trẻ không còn quá đặt nặng việc đi đâu mà tập trung vào ý nghĩa chuyến đi, đi với ai, có trải nghiệm gì đặc biệt. Số liệu cho thấy 48% du khách lựa chọn du lịch để khám phá văn hóa, 42% quan tâm đến ẩm thực địa phương, 58% có nhu cầu nghỉ dưỡng, tái tạo năng lượng và chữa lành.
Đặc biệt, du lịch gắn với âm nhạc, lễ hội đang trở thành xu hướng nổi bật. Khoảng 21% Gen Z cho biết họ sẵn sàng lên kế hoạch di chuyển chỉ để tham dự các buổi concert âm nhạc, lễ hội hoặc sự kiện thể thao.
Theo Future Market Insights, thị trường du lịch âm nhạc toàn cầu hiện đạt khoảng 6,4 tỉ USD và có thể tăng lên 15,5 tỉ USD trong 10 năm tới. Trước xu hướng này, nhiều doanh nghiệp lữ hành và hãng hàng không tung ra các gói kết hợp "âm nhạc, nghỉ dưỡng và trải nghiệm địa phương", trong đó bao gồm vé xem show đi kèm lưu trú, city tour và khám phá ẩm thực.
Ông Vũ Ngọc Lâm, Giám đốc Quốc gia Agoda tại Việt Nam nhận định, giới trẻ đang định nghĩa lại du lịch theo hướng linh hoạt hơn, tăng trải nghiệm và coi việc du lịch trở thành hoạt động hoặc thói quen bình thường mà không cần chờ đến một kỳ nghỉ dài. Xu hướng này cũng đặt ra yêu cầu mới cho ngành du lịch. Những gói du lịch ngắn ngày, linh hoạt, chi phí hợp lý và giàu trải nghiệm được dự báo sẽ tiếp tục chiếm ưu thế trong thời gian tới.
