Đánh giá về việc Hà Nội đồng loạt triển khai 3 dự án nhà ở cho thuê, TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA), cho rằng đây là động thái cho thấy năng lực thích ứng, khả năng cụ thể hóa chính sách rất tốt của thành phố trong việc đưa các chủ trương, chỉ đạo của Trung ương vào thực tiễn.
Tuy nhiên, theo ông Đính, số lượng các dự án hiện nay vẫn còn ít. Do đó, điều quan trọng hơn là sau giai đoạn triển khai ban đầu, thành phố cần đánh giá hiệu quả, rút ra bài học để nhân rộng mô hình.
“Vấn đề quan trọng là bài học rút ra sau đó để thúc đẩy thành hoạt động phổ biến, khi đó mới có thể cân bằng thị trường, đáp ứng nhu cầu nhà ở ở nhiều phân khúc”, ông Đính nói.
Ông Đính lưu ý, phát triển nhà ở hiện nay cần nhìn trong tổng thể nhiều nhóm sản phẩm, không chỉ tập trung vào nhà ở thương mại.
“Nếu đúng tinh thần chỉ đạo là phải quan tâm đồng loạt đến các nhóm nhà ở khác nhau. Do đó, câu chuyện cốt lõi là phải theo dõi các chương trình tiếp theo, xem mô hình này có trở thành hoạt động đại trà, phổ biến hay không. Nếu chỉ dừng lại ở vài dự án mang tính phong trào, hưởng ứng thì chưa thể giải quyết triệt để bài toán cung – cầu để giúp giá bất động sản trở nên phù hợp hơn”, ông Đính chia sẻ.
Cùng chung quan điểm, ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc Công ty cổ phần đầu tư và phát triển BĐS EZ Việt Nam (EZLand), nhận định nhu cầu về loại hình nhà ở cho thuê “cực kỳ lớn”.
Trước đây, nguồn cung lớn nhất đối với loại hình này lại đến từ người dân. Theo đó, ở các ngõ ngách chật hẹp ở nội đô Hà Nội, người dân xây “chung cư mini” không đáp ứng đầy đủ về hạ tầng xã hội, thậm chí có nơi không đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy nhưng cứ xây đến đâu đều kín phòng đến đó.
Trong khi đó, giá thuê 1 căn hộ ở “chung cư mini” rộng 35 m2 từ 4,5 – 5 triệu đồng/tháng.
Vì vậy, ông Phạm Đức Toản đánh giá việc phát triển nhà ở cho thuê là chính sách đúng đắn, nhân văn và đảm bảo an sinh xã hội. Thậm chí, có thể coi nhà ở cho thuê cạnh tranh cùng phân khúc “chung cư mini”, hướng đến nhu cầu rất lớn của một bộ phận gia đình trẻ, sinh viên, người lao động thu nhập thấp không đủ điều kiện mua nhà ở Hà Nội.
“Mô hình này cần tập trung xây dựng với số lượng đáp ứng đủ nhu cầu của người dân, đồng thời phải phân bổ đồng đều, rải rác khắp thành phố, tránh dồn vào một chỗ rồi thành nơi thừa nơi thiếu. Cho nên, việc triển khai các dự án nhà ở cho thuê cần dựa trên quy hoạch chung của thành phố để phân bố vị trí cho phù hợp”, ông Toản lưu ý.
TS Nguyễn Văn Đính khuyến nghị thêm, đối với loại hình nhà ở cho thuê, cơ quan chức năng cần có quy định phân loại nhóm đối tượng cư trú phù hợp, không nên “cào bằng”.
“Ví dụ, nếu xếp nhóm trí thức, văn phòng ở chung với nhóm công nhân lao động cũng có thể gây ảnh hưởng cho nhau. Và, khi môi trường sống không phù hợp thì cũng ảnh hưởng đến nhu cầu thuê nhà”, ông Đính nhìn nhận.
Đối với vị trí xây dựng dự án nhà ở cho thuê, Phó chủ tịch VNREA lưu ý thành phố cần lựa chọn ở những vị trí phù hợp, đáp ứng “đúng và trúng” nhu cầu phát triển đô thị và đáp ứng nhu cầu người dân cần, xã hội cần, thị trường lao động cần.
Ở góc nhìn người dân, chị Nguyễn Thị Duyên (29 tuổi, quê Ninh Bình; đang tạm trú tại P.Xuân Phương, Hà Nội) cho biết, bản thân chưa quá quan tâm tới thông tin Hà Nội phát triển nhà ở cho thuê.
Gia đình chị Duyên vẫn thích sở hữu một căn hộ, một ngôi nhà đứng tên hai vợ chồng vì tâm lý “dù ở nhà ở cho thuê có cảm giác nhà không phải của mình”. Chị đang thuê một căn nhà rộng khoảng 60 m², gồm 2 phòng ngủ, một phòng khách với giá 6 triệu đồng/tháng. Chi phí điện nước và sinh hoạt khác khoảng 1,5 triệu đồng/tháng.
Theo chị Duyên, nếu có nhà cho thuê với diện tích tương tự, giá khoảng 4 triệu đồng/tháng, đồng thời thuận tiện cho công việc của hai vợ chồng thì gia đình sẽ cân nhắc. Tuy nhiên, dù giá thuê rẻ hơn nơi ở hiện tại nhưng mục tiêu của chị vẫn là tích lũy tài sản để mua đứt một căn hộ.
Việc sở hữu một tài sản riêng với chị Duyên mang lại nhiều giá trị thực tế hơn, như làm cơ sở vay mượn ngân hàng, huy động vốn làm ăn hoặc làm “của để dành” cho con cái sau này.
“Nếu thành phố phát triển nhà ở xã hội để bán thì tôi sẽ chú ý hơn, còn phân khúc thuần cho thuê thì tôi không thiết tha lắm vì đằng nào tôi cũng đang có chỗ ở rồi”, chị Duyên chia sẻ.
Chia sẻ quan điểm về vấn đề này, ông Phạm Đức Toản cho rằng cần nhìn nhận nhà ở cho thuê trong một chuỗi nhu cầu phát triển của mỗi cá nhân, thay vì đặt vấn đề thuê nhà đối lập với sở hữu nhà. Theo ông Toản, không phải ai cũng có đủ điều kiện tài chính để mua nhà ngay khi bắt đầu cuộc sống tại đô thị lớn.
“Việc từ thuê nhà đến mua nhà ở xã hội, rồi nhà ở thương mại, nhà ở cao cấp hơn có thể xem là từng nấc thang trong quá trình phát triển của mỗi người”, ông Toản phân tích.
Tổng giám đốc EZLand cho rằng, không thể nói thuê nhà là không an cư. Nếu một người thuê nhà ổn định trong 10 – 20 năm, có môi trường sống phù hợp để làm việc, phát triển thì đó cũng là một hình thức an cư.
Để hệ thống nhà ở cho thuê của Nhà nước đủ sức cạnh tranh với phân khúc “chung cư mini” tự phát, ông Toản chỉ ra, việc xây dựng một vài dự án thí điểm là chưa đủ. Để nhà ở cho thuê trở thành một phân khúc phát triển bền vững, cần có cơ chế ở tầm chính sách để huy động nguồn lực xã hội.
Ngoài ra, cơ quan nhà nước cũng cần có quy định cụ thể về các vấn đề liên quan đối với loại hình nhà ở cho thuê như: chính sách hỗ trợ giá, chi phí bảo trì, quản lý vận hành, quy định thành lập ban quản trị, chất lượng dịch vụ, giá điện nước, giá thuê, điều kiện người thuê…
Khi nhiệt độ tăng cao, máy điều hòa phải hoạt động mạnh hơn để loại bỏ nhiệt từ môi trường, dẫn đến việc gây áp lực lên thiết bị. Để đảm bảo điều hòa hoạt động hiệu quả ngay cả trong những đợt nắng nóng, người dùng cần đảm bảo những lưu ý này.
Bảo dưỡng định kỳ
Kiểm tra và bảo trì điều hòa hằng tháng là rất quan trọng, đặc biệt là các bộ phận bộ lọc, dàn lạnh và máy nén để phát hiện bụi bẩn hoặc các vấn đề khác. Khắc phục kịp thời sẽ giúp tránh những sự cố lớn hơn.
Việc vệ sinh và thay thế bộ lọc định kỳ là cần thiết để đảm bảo điều hòa hoạt động hiệu quả. Bộ lọc giúp giữ lại bụi bẩn và các hạt siêu nhỏ trong không khí. Theo khuyến cáo của Bộ Năng lượng Mỹ, người dùng nên vệ sinh hoặc thay thế bộ lọc mỗi tháng hoặc hai tháng một lần, đặc biệt trong những tháng nắng nóng.
Lưu ý, trong khi nhiều người lo ngại rằng việc bật điều hòa cả ngày sẽ làm tăng hóa đơn tiền điện, một nghiên cứu của tờ New York Times cho thấy để điều hòa hoạt động liên tục tiêu thụ ít năng lượng hơn so với việc bật tắt thường xuyên. Công việc của người dùng chỉ đơn giản là điều chỉnh nhiệt độ cao hơn khi ra ngoài.
Che nắng và tránh thiết bị tỏa nhiệt
Để giảm nhiệt độ trong nhà, người dùng hãy lắp đặt rèm cản sáng hoặc phim cách nhiệt cho cửa sổ. Những biện pháp này sẽ giúp ngăn chặn tia UV và sức nóng từ mặt trời, giữ cho không gian sống của người dùng mát mẻ hơn.
Người dùng cũng cần nhớ giảm thiểu việc sử dụng các thiết bị tỏa nhiệt như lò nướng và bếp vào ban ngày vì điều này sẽ giúp duy trì nhiệt độ trong nhà ổn định hơn, từ đó điều hòa có thể hoạt động hiệu quả hơn.
Đảm bảo không gian xung quanh dàn ngưng tụ
Dàn ngưng tụ ngoài trời là bộ phận quan trọng của hệ thống điều hòa giúp giải phóng nhiệt ra môi trường. Hãy đảm bảo có ít nhất vài centimet không gian trống ở cả bốn phía và tránh đặt thiết bị dưới ánh nắng trực tiếp hoặc gần các vật cản như cành cây. Lắp đặt dàn ngưng tụ trên bề mặt phẳng và ổn định để ngăn ngừa tình trạng đọng nước.
Đừng để điều hòa phải làm việc quá sức
Nhiệt độ trong nhà càng gần với nhiệt độ ngoài trời thì máy chạy càng nhẹ, càng tiết kiệm điện. Nếu bạn ra ngoài ban ngày, hãy tăng điều hòa lên khoảng 4-6 độ C so với mức thường dùng, cách này có thể giảm tới 10% chi phí điện mỗi năm. Mức nhiệt nên duy trì khi ở nhà là khoảng 26 độ C, và 28 độ C nếu nhà vắng hơn 4 tiếng.
Lưu ý: để điều hòa nhiệt độ thấp không giúp mát nhanh hơn, chỉ khiến máy chạy nhiều hơn mà thôi.
Nếu điều hòa nhà bạn có chức năng hẹn giờ hoặc điều khiển qua điện thoại, hãy dùng để cài lịch bật – tắt hợp lý, nhất là vào ban ngày khi vắng nhà. Bạn có thể bật điều hòa trước 15–30 phút khi sắp về, thay vì để máy chạy suốt. Với các dòng máy cao cấp hơn, việc cài lịch làm mát linh hoạt không chỉ giúp tiết kiệm đáng kể chi phí điện mà còn tránh việc máy hoạt động quá tải vào giờ cao điểm.
Kết hợp điều hòa và quạt trần
Một quan niệm sai lầm phổ biến là quạt trần làm giảm hiệu quả làm mát của điều hòa. Tuy nhiên, theo Bộ Năng lượng Mỹ, quạt trần có thể giúp tăng cường hiệu quả làm mát. Hãy đặt quạt cách sàn nhà ít nhất 2,4 mét để tối ưu hóa lưu thông không khí. Việc kết hợp quạt trần với điều hòa có thể cho phép người dùng tăng nhiệt độ điều hòa lên 1,2 độ C, giảm tải cho máy nén và tiết kiệm điện.
Sử dụng bộ điều nhiệt thông minh
Bộ điều nhiệt thông minh cho phép người dùng điều khiển nhiệt độ từ xa qua smartphone. Theo tạp chí Scientific American, người dùng nên tăng nhiệt độ lên từ 7 đến 8 độ khi ra khỏi nhà và điều chỉnh lại cài đặt trước khi về nhà khoảng 15 đến 20 phút. Phương pháp này không chỉ giúp tiết kiệm năng lượng mà còn giảm tải cho máy điều hòa.
Một số bộ điều nhiệt thông minh, như Google Nest Thermostat, thậm chí còn gửi cảnh báo về hoạt động và bảo trì hệ thống HVAC, giúp người dùng bảo vệ tuổi thọ của thiết bị.
Mở cửa phiên giao dịch 23/5, vào lúc 8h31', giá vàng miếng SJC được niêm yết ở mức 158,5-161,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500 nghìn đồng mỗi lượng ở cả chiều mua và bán so với kết phiên hôm qua.
Tương tự, giá vàng nhẫn SJC loại 1-5 chỉ cũng hạ 500 nghìn đồng/lượng ở cả 2 chiều so với mức kết hôm qua, giao dịch ở mức 158-161 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra).
Cụ thể, tại Bảo Tín Mạnh Hải, giá vàng miếng SJC giao dịch ở mức158,5-161,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500 nghìn đồng mỗi lượng ở cả chiều mua và bán so với kết phiên hôm qua. Chênh lệch mua - bán ở mức 3 triệu đồng/lượng.
Giá vàng miếng SJC tại Tập đoàn Doji ở Hà Nội và TP.HCM giao dịch ở quanh mức 158,5-161,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500 nghìn đồng mỗi lượng ở cả chiều mua và bán so với kết phiên hôm qua. Chênh lệch mua bán ở mức 3 triệu đồng/lượng.
Tại Bảo Tín Minh Châu, giá vàng SJC giao dịch ở mức 158,5-161,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500 nghìn đồng mỗi lượng ở cả chiều mua và bán so với kết phiên hôm qua. Chênh lệch giữa 2 chiều mua – bán ở mức 3 triệu đồng/lượng.
Giá vàng miếng SJC tại Phú Quý giao dịch quanh mức 158,5-161,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500 nghìn đồng mỗi lượng ở cả chiều mua và bán so với kết phiên hôm qua. Chênh lệch mua - bán ở mức 3 triệu đồng/lượng.
Ngoài ra, giá vàng SJC tại Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) giao dịch ở mức 159 - 162 triệu đồng/lượng (mua - bán); giá vàng miếng SJC Hà Nội tại Vàng bạc đá quý Asean giao dịch ở mức 159 - 162 triệu đồng/lượng (mua - bán);...
Đối với vàng nhẫn, giá vàng nhẫn tròn ép vỉ của Bảo Tín Mạnh Hải giao dịch quanh mức 158,5-161,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500 nghìn đồng mỗi lượng ở cả chiều mua và bán so với kết phiên hôm qua. Chênh lệch mua – bán ở mức 3 triệu đồng/lượng.
Giá nhẫn tròn trơn Vàng Rồng Thăng Long tại Bảo Tín Minh Châu, giao dịch ở mức 158,5-161,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500 nghìn đồng mỗi lượng ở cả chiều mua và bán so với kết phiên hôm qua. Chênh lệch chiều mua – bán ở mức 3 triệu đồng.
Giá vàng nhẫn Doji Hưng Thịnh Vượng 9999 của Tập đoàn Doji tại thị trường Hà Nội giao dịch ở mức 158,5-161,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500 nghìn đồng mỗi lượng ở cả chiều mua và bán so với kết phiên hôm qua. Chênh lệch chiều mua – bán ở mức 3 triệu đồng.
Giá vàng hôm nay nhẫn tròn trơn 999,9 tại Công ty Phú Quý giao dịch quanh mức 158,5-161,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500 nghìn đồng mỗi lượng ở cả chiều mua và bán so với kết phiên hôm qua. Chênh lệch mua – bán ở mức 3 triệu đồng/lượng.
Giá vàng thế giới giảm sâu
Lúc 8h ngày 23/5 (giờ Việt Nam), giá vàng hôm nay trên thị trường quốc tế đóng cửa cuối tuần ở mức 4.510 USD/ounce, giảm 37 USD so với mức cao nhất trong phiên đêm qua là 4.547 USD/ounce. Quy đổi giá vàng thế giới theo tỷ giá ngoại tệ tại Vietcombank sáng 23/5: 1 USD = 26.390 VND, giá vàng thế giới tương đương 143,29 triệu đồng/lượng, thấp hơn 18,21 triệu đồng/lượng so với giá vàng SJC bán ra sáng 23/5/2026.
Sự suy giảm của kim loại quý này được thúc đẩy bởi lãi suất trái phiếu kho bạc Mỹ ổn định kết hợp với sức mạnh của đồng USD, đã làm giảm sức hấp dẫn của vàng.
Dù eo biển Hormuz vẫn là điểm nóng rủi ro năng lượng toàn cầu, nhưng các tín hiệu tiến triển trong đàm phán Mỹ - Iran đã phần nào làm dịu bớt lo ngại. Tuy nhiên, những bất đồng lớn về chương trình làm giàu uranium và quyền kiểm soát eo biển vẫn tồn tại, khiến giá dầu thô tiếp tục biến động mạnh, có lúc chạm mức 98,25 USD/thùng. Sự gia tăng của giá năng lượng đã hỗ trợ kỳ vọng lạm phát, từ đó làm giảm vai trò trú ẩn an toàn truyền thống của vàng.
Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán Mỹ vẫn ghi nhận sắc xanh vào cuối phiên, trong khi lãi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm dao động quanh mức 4,6%. Chỉ số đồng USD tiếp tục duy trì đà tăng.
Các yếu tố hiện tại cho thấy, dù căng thẳng địa chính trị vẫn tồn tại và đồng USD mạnh đang chiếm ưu thế, khiến giá vàng khó giữ được đà tăng. Nhà đầu tư sẽ tiếp tục theo dõi như diễn biến đàm phán Mỹ - Iran trong những ngày tới để dự đoán xu hướng của giá vàng.
Dự báo giá vàng
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đang giữ ở mức trên 5%, và lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm kết thúc tuần ở mức trên 4,5%.
Các nhà phân tích lưu ý rằng, trong ngắn hạn, lợi suất trái phiếu cao hơn là những trở ngại đáng kể đối với vàng. Lợi suất trái phiếu tăng có thể buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải tăng lãi suất vào cuối năm nay, điều này sẽ làm tăng chi phí cơ hội khi nắm giữ các tài sản không sinh lời như vàng.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cũng lưu ý rằng ranh giới giữa lợi suất trái phiếu cao hơn do lạm phát gia tăng và một cuộc khủng hoảng trái phiếu tiềm tàng, điều có thể hỗ trợ kim loại quý như một công cụ bảo toàn tài sản là rất mong manh.
Ông Naeem Aslam, Giám đốc Đầu tư tại Zaye Capital Markets, cho biết nguy cơ khủng hoảng trái phiếu đang gia tăng, nhưng cơn bão vẫn chưa ập đến.
"Chúng ta đang tiến gần đến điểm đó, nhưng vẫn chưa hoàn toàn đạt được. Rủi ro chính là phần cuối của đường cong lợi suất trở nên mất kiểm soát. Nếu lợi suất trái phiếu 10 năm và 30 năm tiếp tục tăng một cách hỗn loạn, thị trường có thể bắt đầu đặt câu hỏi liệu trái phiếu chính phủ có còn mang lại sự bảo vệ an toàn như trước nữa hay không. Tín hiệu cần theo dõi rất đơn giản, nếu lợi suất trái phiếu dài hạn tăng nhưng giá vàng ngừng giảm, điều đó có nghĩa là các nhà đầu tư không còn coi lợi suất cao hơn là lý do để tránh vàng nữa mà họ coi đó là lý do để sở hữu vàng. Đó là lúc nhu cầu bảo toàn tài sản có thể quay trở lại mạnh mẽ", ông Aslam phân tích.
Ông John Murillo, Giám đốc Kinh doanh tại công ty môi giới quốc tế B2BROKER Group cho biết, ông cũng đang theo dõi sát sao nguy cơ khủng hoảng trái phiếu. Tuy nhiên, ông nói thêm rằng đối với các nhà đầu tư vàng, tình hình có thể sẽ xấu đi trước khi tốt hơn.
Ông Murillo cũng cho rằng, trong ngắn hạn, có nguy cơ giá vàng có thể giảm xuống còn 4.000 USD/ounce. Tuy nhiên, về lâu dài, ông thấy tiềm năng giá vàng có thể đạt mức 10.000 USD/ounce.
Trong ngắn hạn, giới phân tích cho rằng giá vàng vẫn có thể biến động mạnh do áp lực từ lợi suất trái phiếu Mỹ tăng, đồng USD mạnh lên và rủi ro thanh khoản trên thị trường tài chính.
Tuy nhiên, các nhịp điều chỉnh hiện nay chủ yếu mang tính kỹ thuật và có thể trở thành cơ hội tích lũy cho nhà đầu tư dài hạn.
Tại cơ sở chế biến của thương hiệu Pun coffee ở km 27 Hồ Chí Minh Tây, xã Hướng Phùng, tỉnh Quảng Trị, chúng tôi được vợ chồng anh Phan Hồng Phong giới thiệu và tự tay pha cà phê nổi tiếng của vùng đất Khe Sanh. "Các anh chị hãy uống và cảm nhận. Đây là loại cà phê đặc sản ngon nhất Việt Nam được trồng ở độ cao kiêu hãnh 600m đấy ạ", anh Phong nói.
Anh Phong là thế hệ thứ ba làm cà phê ở Hướng Phùng, sau người Pháp và những người dân đi kinh tế mới. Anh sinh ra, lớn lên ở "thủ phủ" cà phê Hướng Phùng, chứng kiến hết thăng trầm sướng khổ của người làm cà phê Khe Sanh.
Đầu thế kỷ 20, người Pháp đã đến Khe Sanh, thấy được thế mạnh của đất này với cây cà phê, họ đã xây dựng đồn điền để trồng cà phê. Từ đó, Khe Sanh đã được thế giới biết đến với những sản phẩm cà phê nổi tiếng.
Trải qua thời gian, Hướng Hóa bây giờ trở thành một trong những vùng trồng cà-phê lớn nhất miền trung. Từ nương rẫy, cây cà phê ra hoa, tạo quả, cho thu hoạch, trải qua kỹ thuật chế biến, cà phê trở thành sản phẩm thương mại có giá trị lớn.
Rồi không ngờ, một giai đoạn dài tiếp theo thương hiệu cà phê arabica Khe Sanh hầu như vắng bóng trên thị trường bởi nhiều yếu tố khác nhau. Thời gian này, anh Phong ấp ủ kế hoạch tìm lại chỗ đứng cho thương hiệu cà phê Khe Sanh.
Năm 2019, anh Phan Hồng Phong cùng vợ là chị Lương Ngọc Trâm quyết tâm xây dựng lại chất lượng cà phê arabica Khe Sanh với thương hiệu mới Pun Coffee trên tâm thế làm cà phê sạch, chất lượng cao để khách hàng thay đổi thói quen sử dụng cà phê.
Quyết định táo bạo của vợ chồng anh lúc bấy giờ khiến mọi người ngỡ ngàng, thậm chí nói "hơi điên", song vợ chồng anh muốn tiếp nối sự nghiệp mà ba chồng đã đeo đuổi mấy chục năm qua.
Ngày xưa, bố ruột anh Phong là một trong những người đi tiên phong phát triển cây cà phê Arabica ở Hướng Phùng. Ông làm theo cách truyền thống, mua xô quả xanh chín nên chất lượng hạt không cao. Đến khi vợ chồng anh về chỉ tập trung mua cà phê chín đỏ 100% về chế biến.
Khi đang hăng say làm cà-phê và mùa vụ thu hoạch đầu tiên vừa kết thúc thì bất ngờ đại dịch Covid-19 bùng phát, mọi thứ đều gặp khó khăn vì bị phong tỏa không thể xuất khẩu, ngành cà phê ảnh hưởng nặng nề nhất khi hệ thống các quán phải đóng cửa, anh chị tưởng chừng phải bỏ cuộc giữa đường. Cũng chính thời điểm đó, anh cùng vợ ngồi tính toán lại con đường phát triển bền vững.
"Tụi mình có cây cà phê nào đâu, chỉ thu mua rồi chế biến thôi", chị Trâm cười nói. Song, thay vì chỉ tham gia công đoạn cuối như bao năm vẫn làm, cả hai đều xác định giờ phải liên kết sản xuất thành chuỗi để đảm bảo từ khâu đầu vào đến đầu ra sản phẩm. Bởi, sản phẩm cà phê ngon bắt nguồn từ thổ nhưỡng, phương pháp canh tác, hái lượm và chế biến.
Anh Phong có thế mạnh về kỹ thuật rang xay và trồng trọt nên xây dựng một quy trình về vùng sản xuất nguyên liệu. Các vườn trồng liên kết phải thực hiện theo tiêu chuẩn loại bỏ hoá chất trong quá trình canh tác.
Chị Trâm tâm sự, ở đây bà con đều là người dân tộc Vân Kiều, canh tác cà phê độc canh theo thói quen lạm dụng hoá chất đã mấy chục năm. Sau một thời gian, đất đai không chỉ bạc màu, cây yếu, nhiều sâu bệnh mà môi trường cũng bị ảnh hưởng. Thế nên, vợ chồng chị phải đi gõ cửa từng nhà, thuyết phục cho được bà con thay đổi tập quán trồng truyền thống sang phương thức canh tác thuận tự nhiên.
"Bà con sợ rủi ro nên còn chần chừ, song Pun Coffee cam kết giá thu mua G+5, tức giá thị trường cộng thêm 5.000 đồng/kg cà phê tươi thì bà con gật đầu đồng ý làm theo", chị nói.
Trong liên kết sản xuất, bà con là người được hưởng lợi đầu tiên. Theo thời gian, mọi người nhận thức tốt hơn nên hành trình của vợ chồng chị cũng nhẹ nhàng hơn. Cứ thế, từ vài hộ, giờ đã vài chục hộ liên kết. Vùng nguyên liệu cà phê cũng đã mở rộng ngày càng nhiều.
Đến khi quả chín được thu hoạch thì kỹ thuật chế biến vô cùng quan trọng. Vì đây là dòng cà phê đặc sản, khi chế biến phải làm sao đẩy được các hương thơm tự thân đặc trưng của cà phê arabica Khe Sanh lên cao nhất, tạo dấu ấn riêng không lẫn vào đâu được để từ đó định vị được bộ hương vị của cà phê Khe Sanh, Quảng Trị.
Điều đặc biệt là chuỗi giá trị các công việc tác động mà vợ chồng anh Phong đã làm được. Đó là xây dựng các chiến lược khác nhau tác động vào đời sống kinh tế, xã hội cho nhóm nông hộ liên kết, nhất là nông hộ yếu thế đồng bào thiểu số Vân Kiều.
Trong hành trình phát triển, vợ chồng anh Phong luôn nỗ lực để hoạt động, hỗ trợ thiết thực cho nhóm nông hộ như cung cấp cây giống cà-phê chất lượng cao để người dân thực hiện tái canh thay mới cây cà phê, hỗ trợ cây che bóng, cây lâm nghiệp để cùng triển khai dự án mang rừng về vườn cà phê, xây dựng các vùng cà phê trở thành các vùng nguyên liệu đặc sản, qua đó tạo việc làm thường xuyên cho người lao động tại chỗ; giúp đào tạo con em người dân tộc thiểu số học nghề, định hướng khởi nghiệp. Những hỗ trợ này dù đang còn nhỏ nhưng rất ý nghĩa.
Ông Phạm Huy Văn, Chủ tịch UBND xã Hướng Phùng cho biết, trong tổng số gần 3.400 ha cà phê đang cho thu hoạch của toàn tỉnh Quảng Trị, xã Hướng Phùng chiếm gần 62% diện tích. Nhờ những doanh nghiệp như Pun Cafe, những năm gần đây, đồng bào Bru Vân Kiều ở Hướng Phùng đã chú trọng hơn đến kỹ thuật canh tác, liên kết sản xuất và hướng tới mô hình trồng cà phê hữu cơ.
Một trong những điểm thay đổi rõ rệt là bà con đã bỏ dần thói quen thu hoạch theo kiểu "tuốt cả cây". Đồng bào đã ý thức hơn về chất lượng, bởi họ thấy được lợi ích trực tiếp về giá bán, sức khỏe cây và uy tín sản phẩm cà phê mang thương hiệu Hướng Phùng.
