Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 24/6, khu vực Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế tiếp tục xuất hiện nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 38-40 độ C, nhiều điểm đo vượt mốc 40 độ C.
Đây được đánh giá là một trong những đợt nắng nóng mạnh nhất kể từ đầu mùa hè năm nay. Đáng chú ý, dưới tác động của bức xạ mặt trời kết hợp hiệu ứng bê tông, nhựa đường tại các đô thị, nhiệt độ cảm nhận ngoài trời có thể cao hơn từ 2-4 độ C so với số liệu dự báo.
Tại nhiều thành phố lớn, người dân phải đối mặt với cảm giác oi bức kéo dài ngay từ sáng sớm. Đến trưa và đầu giờ chiều, nền nhiệt ngoài trời có thể đạt ngưỡng nguy hiểm đối với sức khỏe nếu tiếp xúc trong thời gian dài.
Các bác sĩ cho biết khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải hoạt động liên tục để điều hòa thân nhiệt thông qua quá trình tiết mồ hôi và tăng tuần hoàn máu dưới da. Nếu không được bổ sung đủ nước và điện giải, cơ thể dễ rơi vào tình trạng kiệt sức vì nhiệt hoặc sốc nhiệt.
Những dấu hiệu cảnh báo thường gặp gồm đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, buồn nôn, chuột rút, tim đập nhanh và thân nhiệt tăng cao bất thường. Trong các trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể bị rối loạn ý thức, co giật, hôn mê, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Các chuyên gia cũng cảnh báo nắng nóng kéo dài là yếu tố làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi và những người có bệnh lý nền.
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động ngoài trời cùng những người mắc bệnh tim mạch, hô hấp hoặc đái tháo đường được xem là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong các đợt nắng nóng cực đoan.
Việc làm việc hoặc di chuyển ngoài trời trong khoảng thời gian từ 10 giờ đến 16 giờ có thể khiến cơ thể mất nước nhanh chóng, dẫn đến rối loạn thân nhiệt và các biến chứng nguy hiểm.
Để giảm thiểu tác động của thời tiết cực đoan, các chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng nóng cao điểm; uống nước thường xuyên thay vì đợi khát mới uống; bổ sung điện giải nếu phải lao động ngoài trời.
Bên cạnh đó, nên mặc quần áo rộng rãi, sáng màu, đội mũ, đeo kính và sử dụng các biện pháp chống nắng phù hợp. Đặc biệt, không để trẻ em, người cao tuổi hoặc vật nuôi trong ô tô đóng kín cửa dù chỉ trong thời gian ngắn.
Khi xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, buồn nôn, kiệt sức hoặc thân nhiệt tăng cao bất thường, cần nhanh chóng di chuyển đến nơi thoáng mát, bổ sung nước và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế.
Các chuyên gia nhấn mạnh, nắng nóng trên 40 độ C không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Việc chủ động phòng tránh và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp hạn chế tối đa những tai biến đáng tiếc do thời tiết cực đoan gây ra.
Theo các chuyên gia sức khỏe, một người trưởng thành trung bình mất khoảng 2-3 lít nước mỗi ngày thông qua hô hấp, bài tiết và tiết mồ hôi. Khi thời tiết nắng nóng, lượng mồ hôi tiết ra nhiều hơn để làm mát cơ thể, đồng nghĩa với việc nhu cầu nước cũng tăng lên đáng kể.
Mất nước không chỉ gây cảm giác khát mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nắng nóng. Những dấu hiệu thường gặp bao gồm khô miệng, khô môi, đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, nước tiểu sẫm màu hoặc đi tiểu ít hơn bình thường.
Trong các trường hợp nghiêm trọng, người bị mất nước có thể xuất hiện tình trạng tim đập nhanh, thở gấp, sốt, buồn ngủ, lú lẫn, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên bổ sung từ 2-3 lít nước mỗi ngày trong điều kiện nắng nóng, đồng thời duy trì thói quen uống nước đều đặn thay vì đợi đến khi khát mới uống.
Các chuyên gia cho rằng cách đơn giản nhất để kiểm tra cơ thể có đủ nước hay không là quan sát màu nước tiểu. Nước tiểu vàng đậm thường là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu nước, trong khi màu vàng nhạt hoặc gần như trong suốt cho thấy lượng nước bổ sung tương đối đầy đủ.
Đáng chú ý, không nên đánh giá nhu cầu nước chỉ dựa trên cảm giác đổ mồ hôi. Trong nhiều trường hợp như đi bơi hoặc hoạt động ở nơi có gió mạnh, cơ thể vẫn mất nước đáng kể dù người tham gia không nhận thấy mồ hôi trên da.
Trong những ngày oi bức, nhiều người có thói quen uống nước thật lạnh để giải nhiệt. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết nhiệt độ của nước uống không tạo ra sự khác biệt đáng kể đối với thân nhiệt cơ thể.
Một số nghiên cứu cho thấy nước lạnh có thể làm giảm tiết mồ hôi trong thời gian ngắn. Điều này nghe có vẻ tích cực, nhưng lại khiến cơ thể giảm khả năng làm mát thông qua quá trình bay hơi, nên hiệu quả hạ nhiệt tổng thể không đáng kể.
Thay vì quá chú trọng vào việc uống nước lạnh, điều quan trọng hơn là duy trì lượng nước cần thiết cho cơ thể trong suốt cả ngày.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng uống đủ nước không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn nguy cơ sốc nhiệt. Trong điều kiện nắng nóng cực đoan, cơ thể vẫn có thể gặp các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nếu tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài.
Để bảo vệ bản thân, người dân nên hạn chế ra ngoài vào những giờ nắng gắt, tránh vận động mạnh giữa trưa, ưu tiên ở nơi có bóng râm hoặc không gian điều hòa. Nhiệt độ cảm nhận dưới ánh nắng trực tiếp có thể cao hơn thực tế từ 10-15 độ C.
Bên cạnh đó, cần giữ không gian sống thông thoáng bằng cách mở cửa vào thời điểm mát mẻ, che chắn ánh nắng vào ban ngày và hạn chế sử dụng các thiết bị tỏa nhiệt không cần thiết.
Đối với những gia đình sử dụng điều hòa, mức nhiệt khoảng 27 độ C kết hợp quạt điện được đánh giá vừa đảm bảo cảm giác dễ chịu, vừa giúp tiết kiệm đáng kể điện năng trong mùa nắng nóng.
Kiếm tiền bằng cách nào có quan trọng bằng việc mình đang cố gắng sống tử tế và không bỏ cuộc. Chấp nhận làm mọi nghề để trang trải, trước khi tìm được hướng đi lâu dài, chẳng xấu hổ!
Bước sang ngưỡng 30, Hoài Bảo (30 tuổi, TP.HCM) kể đã có bằng đại học, nhưng hiện vẫn loay hoay, làm thêm công việc phục vụ tại một quán ăn để trang trải.
Đến độ tuổi mặc định phải “ổn định sự nghiệp”, thế mà đôi lúc anh cảm nhận được sự coi thường từ chủ quán, với suy nghĩ chủ quan rằng ở độ tuổi này, có trình độ đại học nhưng vẫn làm công việc phục vụ.
Tuy nhiên, anh thừa nhận bản thân không quá bận tâm. Bảo vẫn luôn cố gắng hoàn thành tốt công việc, phục vụ khách hàng chu đáo và chuyên nghiệp. Bởi đây chỉ là công việc tạm thời trong giai đoạn cần trang trải tài chính.
“Mỗi công việc đều mang lại những trải nghiệm quý giá riêng. Vì vậy, không có gì phải xấu hổ khi kiếm tiền bằng sức lao động chân chính. Quan trọng là khi mình làm gì, mình cũng sẽ tập trung vào câu hỏi “mình học được gì ở đây”, mỗi trải nghiệm là mỗi bài học, còn nếu không có mục tiêu thì làm gì cũng thấy vô nghĩa”, Bảo tâm sự.
Tương tự, Thành Trung (30 tuổi, TP.HCM) kể sau 8 năm làm công việc văn phòng với tấm bằng đại học trong tay, anh quyết định rẽ hướng và bắt đầu lại từ đầu.
Anh từng làm phụ bếp tại căng tin của một phòng gym, sau đó theo đuổi nghề huấn luyện viên cá nhân (PT) để xây dựng nguồn thu nhập ổn định. Song song đó, Trung tiếp tục học hỏi và thử sức với lĩnh vực tiếp thị liên kết để thêm trang trải.
“Điều quan trọng không nằm ở việc làm công việc gì, mà là hiểu rõ mình đang làm gì và ý nghĩa của công việc đó đối với bản thân. Chậm một chút cũng không sao, miễn không bỏ cuộc”, Trung nói.
Ngọc Ánh (30 tuổi, Huế) kể sau khi tốt nghiệp nhưng chưa tìm được việc đúng chuyên môn, cô đã xin làm pha chế tại một quán gần nhà. Mỗi ngày Ánh làm việc từ 12 đến 16 tiếng khá vất vả. Đôi khi gặp bạn bè, cô cũng có chút chạnh lòng.
Tuy nhiên chồng luôn động viên rằng chỉ cần kiếm tiền bằng lao động chân chính thì không có gì phải xấu hổ hay dừng lại. Nhờ sự kiên trì và nỗ lực, hiện tại Ánh đã trở thành kế toán công nợ, làm việc theo giờ hành chính.
Dù công việc mới đi kèm nhiều áp lực và căng thẳng, cô cho biết động lực lớn nhất là có thể lo cho gia đình và người mình yêu, từ đó tiếp tục cố gắng mỗi ngày.
Châu Giang (32 tuổi, TP.HCM) cho rằng thất nghiệp không phải điều đáng sợ. Điều đáng lo là sau khi mất việc nhưng không nỗ lực tìm kiếm cơ hội mới.
Giang kể trước đây từng làm công việc chăm sóc vườn tại một homestay 4 sao. Khi nhân viên lễ tân đột ngột nghỉ việc, anh được đề nghị thay thế dù chưa có kinh nghiệm và khá lo lắng khi phải trực tiếp tiếp xúc với khách.
Giang đã chủ động tự học cách sử dụng các ứng dụng đặt phòng, đồng thời trau dồi kiến thức và kỹ năng cần thiết. Chỉ sau ba tháng, cô được tin tưởng giao vị trí quản lý tại cơ sở này.
"Ai cũng có giai đoạn long đong, tự ti với gia đình, bạn bè hay chính bản thân vì thất nghiệp. Nhưng đừng bỏ cuộc, miễn còn cố gắng, cứ dám thử vì tuổi trẻ có đặc ân được thất bại. Còn trẻ hãy cứ làm những gì mình cho là đúng sau khi nghiêm túc rồi chúng ta sẽ đi đúng đường", Giang bày tỏ.
Những ngày cuối Xuân, dưới chân dãy núi đá vôi của Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, khi sương sớm còn chưa tan, trên mặt suối Khuyn,xã Cổ Lũng, Thanh Hóa, từng đàn vịt nối nhau bơi lững lờ. Tiếng vịt gọi nhau xen lẫn âm thanh róc rách của dòng suối tạo thành một "bản hòa âm" rất riêng của vùng cao Cổ Lũng.
Ngay bên suối, từng đàn bướm vàng đậu kín, thỉnh thoảng lại chấp chới bay lên mỗi khi đàn vịt lướt qua, khung cảnh huyền ảo như một bức tranh.
Ở đó, anh Lục Văn Nam (40 tuổi) bắt đầu ngày mới bằng việc lội suối, kiểm tra đàn vịt hàng nghìn con. Công việc lặp lại suốt hơn một thập kỷ, nhưng với anh, chưa khi nào là nhàm chán.
Sinh ra trong gia đình khó khăn ở bản Khuyn, Nam từng loay hoay tìm hướng đi sau khi tốt nghiệp trung cấp nông lâm. Anh thử nuôi nhiều loại vật nuôi, nhưng không bền. "Mình cứ đi theo cái người ta làm sẵn, nên dễ thất bại", anh kể.
Bước ngoặt đến khi anh nhìn lại chính thứ quen thuộc nhất của bản làng: giống vịt cổ của người Thái. Khi đó, mỗi nhà chỉ nuôi vài chục con, thả suối để cải thiện bữa ăn. Không ai nghĩ có thể phát triển thành hàng hóa.
Nam thì nghĩ khác. Anh nhận ra giống vịt này có thân hình đặc trưng: cổ rụt, thân bầu, chân ngắn, lông nâu xám như chim sẻ và một khoang trắng quanh cổ. Quan trọng hơn, thịt thơm, săn chắc nhờ được nuôi hoàn toàn trong môi trường tự nhiên.
"Nếu mình không làm, có khi vài năm nữa giống vịt này sẽ mai một", anh nói.
Năm 2014, Nam bắt đầu đi khắp các bản làng trong vùng để tìm giống thuần. Anh chọn từng con khỏe mạnh, nuôi thử, rồi tiếp tục chọn lọc qua nhiều lứa.
Không có giáo trình cụ thể, kỹ thuật chăn nuôi chủ yếu được đúc kết từ thực tế. Những kiến thức học được ở trường chỉ là nền tảng. Phần lớn kinh nghiệm đến từ những lần thất bại: vịt mắc bệnh, chết rải rác, hoặc chậm lớn.
"Nuôi ít thì dễ, nuôi hàng nghìn con mới thấy đủ thứ vấn đề", anh nói. Những bệnh như tụ huyết trùng, rụt mỏ, liệt chân… hiện nay cũng có khi xuất hiện, nhưng anh tìm cách khắc phục bằng việc tiêm phòng ngay từ khi còn nhỏ.
Đổi lại, dòng suối Khuyn lại là "lợi thế tự nhiên" hiếm có. Nước chảy quanh năm giúp đàn vịt vận động, ít bệnh, thịt săn chắc hơn so với nuôi nhốt.
Theo anh Nam, công việc chăn nuôi vịt đòi hỏi sự cần mẫn, đam mê và kiên trì. Bởi lẽ thị trường đầu ra thường biến động, không ổn định.
Hiện nay, Nam duy trì đàn khoảng 1.000 con, trong đó có 200 con bố mẹ, 300 con vịt thịt và khoảng 600 con vịt giống đang nuôi. Ngoài bán thịt, anh còn cung cấp con giống cho các hộ dân trong vùng.
Đầu ra chủ yếu là các nhà hàng, quán ăn, khu du lịch trong khu vực Pù Luông, cùng một phần đưa về trung tâm tỉnh Thanh Hóa và Hà Nội.
Tuy nhiên, đây không phải mô hình "hái ra tiền" nhanh chóng. Thời gian nuôi kéo dài ít nhất 3 tháng, chi phí cao, trong khi giá bán biến động. Là đặc sản, vịt Cổ Lũng có giá cao nên cũng kén khách.
"Giá cao thì khó bán, giá thấp thì không có lãi. Tôi phản cân nhắc kỹ lưỡng, nhiều lúc phải chấp nhận lãi ít để tiếp cận được khách hàng", Nam chia sẻ.
Mỗi năm, doanh thu của anh khoảng 300 triệu đồng – con số không quá lớn, nhưng đủ để anh sống ổn định ngay trên quê hương.
Không chỉ dừng lại ở câu chuyện cá nhân, Nam mong muốn mở rộng mô hình, liên kết với các hộ dân để cùng phát triển giống vịt bản địa.
Anh kỳ vọng sẽ tìm được đầu ra ổn định hơn, xây dựng thương hiệu để vịt Cổ Lũng được biết đến rộng rãi, từ đó giúp người dân có thêm sinh kế.
Giữa dòng suối Khuyn trong veo, anh Nam, sau hơn 12 năm, vẫn chọn ở lại cần mẫn với công việc tưởng chừng giản dị ấy.
"Nuôi vịt không giúp mình giàu nhanh", anh nói, mắt dõi theo đàn vịt đang tản ra theo dòng nước, "nhưng cho mình một cuộc sống ổn định và được làm việc bằng chính đam mê".
Đại diện UBND xã Cổ Lũng nhận định, anh Lục Văn Nam là thanh niên chăm chỉ và chịu khó. Mô hình nuôi vịt Cổ Lũng không chỉ giúp anh mở lối thoát nghèo tại địa phương, mà còn giúp bảo tồn giống vịt bản địa, là tấm gương cho bà con đồng bào DTTS trong hành trình phát triển kinh tế.
UBND xã cũng cho hay, vịt Cổ Lũng là giống bản địa quý, đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý và đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2023.
Được biết, từ năm 2016, huyện Bá Thước cũ triển khai dự án phục hồi giống vịt này, hỗ trợ hàng chục nghìn con giống cho người dân.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS.TS Võ Văn Minh - Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm (ĐH Đà Nẵng) - cho rằng nếu nhìn nhận theo hướng "cấm" hoặc "không cấm" thì dễ rơi vào cách tiếp cận cực đoan bởi đây là câu chuyện liên quan đến giáo dục trong bối cảnh mới.
* Nhiều quốc gia gần đây đã ban hành luật cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?
- Mạng xã hội hiện nay không còn là một công cụ bên ngoài mà đã trở thành một phần trong môi trường sống của học sinh. Các em học qua video ngắn, trao đổi với bạn bè qua nền tảng số, tiếp cận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau.
Dù nhà trường có cấm thì học sinh vẫn có thể sử dụng bên ngoài. Do đó vấn đề đặt ra lúc này không phải là "có cho dùng hay không" mà là "làm thế nào để các em sử dụng một cách đúng đắn và có trách nhiệm".
* Không chỉ ảnh hưởng tới thời gian, mức độ tập trung học hành, việc học sinh dùng mạng xã hội tạo ra rất nhiều nguy cơ khi nhận thức và kỹ năng ứng xử trên môi trường mạng chưa đầy đủ. Những lo ngại này có đúng không?
- Tôi cho rằng những lo ngại này là hoàn toàn có cơ sở. Mạng xã hội có thể khiến học sinh lệ thuộc, giảm khả năng tập trung và tư duy độc lập.
Thông tin sai lệch, nội dung độc hại lan truyền nhanh cũng là vấn đề đáng lo. Ngoài ra, việc kiểm soát và đảm bảo công bằng trong học tập cũng trở nên khó khăn hơn khi mạng xã hội quá phổ biến.
Tuy nhiên ở chiều ngược lại, mạng xã hội cũng mở ra cơ hội học tập, giúp học sinh tiếp cận tri thức nhanh hơn, mở rộng giao tiếp và phát triển kỹ năng tự học. Cả hai cách nhìn này đều đúng nhưng sẽ thiếu nếu chỉ nhìn một phía.
* Nhưng nếu không cấm mạng xã hội thì sẽ rất khó để quản lý học sinh?
- Với trẻ nhỏ chúng ta cần ưu tiên bảo vệ và hạn chế tiếp xúc, với lứa tuổi trung gian cần hướng dẫn và kiểm soát, còn với học sinh lớn thì nên trao quyền đi kèm trách nhiệm. Cách tiếp cận phân tầng sẽ hợp lý hơn so với một quy định đồng loạt.
Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà cần định hướng, giúp học sinh phân biệt đúng - sai, biết chọn lọc thông tin và giữ được bản lĩnh trước môi trường số. Quan trọng hơn là truyền cảm hứng để học sinh học một cách chủ động.
* Theo ông, ai sẽ "dẫn dắt" học sinh làm chủ mình khi dùng mạng xã hội để không xảy ra những hệ lụy xấu?
- Đây là trách nhiệm chung. Nhà trường cần có quy định phù hợp và đổi mới phương pháp dạy học. Giáo viên đóng vai trò hướng dẫn và đồng hành. Gia đình cần quan tâm, giám sát và định hướng.
Xã hội cũng cần truyền thông có trách nhiệm, tránh những quan điểm cực đoan. Điều quan trọng là không nên để những lo ngại nhất thời dẫn đến các quyết định thiếu cân nhắc dài hạn.
