Ông Trần Đoàn, nguyên cán bộ Đài Truyền hình Đắk Lắk, dẫn chúng tôi tìm gặp gia đình ông Y Gah H’Mók ở xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk. Ngôi nhà của ông Y Gah nằm bên bờ hồ Lắk, phía xa là cánh rừng, nơi những đàn voi từng đi về như đàn trâu của buôn làng thuở xa xưa.
“Muốn hiểu voi Tây nguyên phải nghe người sống cùng voi kể chuyện”, ông Đoàn nói. Và câu chuyện tại nhà ông Y Gah mở ra không chỉ về nghề nuôi voi, mà còn là nỗi lo giữ lại phần hồn của nghề nuôi voi đang dần phai nhạt .
“Nhà tôi là đời thứ mười nuôi voi rồi”, ông Y Gah H’Mók mở đầu bằng giọng chậm rãi.
Với người M’nông ở hồ Lắk, voi không chỉ là tài sản. Có voi đồng nghĩa với sự giàu có, uy tín và trách nhiệm với cộng đồng. Ngày xưa, muốn đổi một con voi nhỏ phải góp hàng chục con trâu, nhiều bộ chiêng quý, có khi cả buôn cùng chung sức mới đủ. “Mười nhà mới có một nhà có voi thôi”, ông kể.
Ông Y Gah nói gia tộc lâu đời của mình không chỉ nuôi và thuần dưỡng voi mà còn tham gia các đội săn voi thuở trước tại Buôn Đôn.
“Tôi nghe cha kể lại lúc đó những người săn voi không chỉ cần gan dạ mà còn phải hiểu tập tính voi rừng. Họ tìm cách tách voi con khỏi đàn để mang về thuần dưỡng, vì con nhỏ dễ nuôi hơn”, ông cho biết.
Thời ấy, quanh vùng này có thể bắt gặp đàn voi rừng xuất hiện thành hàng dài. Mỗi buôn thuần dưỡng rồi nuôi vài con voi là chuyện bình thường. Ban ngày voi vào rừng kiếm ăn, chiều lại lững thững quay về. Voi kéo gỗ dựng nhà dài, chở lúa, chở nông sản, tham gia góp sức trong lễ cưới, lễ tang, mừng nhà mới…
Người dân nhờ voi giúp việc rồi trả công bằng gạo, heo, bò, mang tính tượng trưng nhưng đầy nghĩa tình. “Người có voi không phải giàu để hưởng mà để làm việc cho buôn làng”, ông Y Gah nói.
Điều khiến chúng tôi bất ngờ là cách người M’nông đối xử với voi. Khi voi chết, cả buôn làng tổ chức tang lễ như tiễn biệt một thành viên trong gia đình. Voi đực được chôn cùng khố, áo; voi cái có váy, có chiếu.
“Có khi làm lễ cho voi còn lớn hơn đám tang người”, ông Y Gah kể. Với người M’nông, voi có linh hồn, biết vui buồn và hiểu tình cảm chủ dành cho nó.
Có con từng cứu chủ khỏi thú dữ, có con thấy chủ buồn thì dùng vòi nghịch nhẹ để làm vui. Nhưng nếu bị đối xử tệ, voi sẽ lì lợm, phá phách hoặc bỏ ăn đến chết. “Voi khôn lắm, biết ai thương nó thật”, ông nhận xét.
Nhưng những ký ức ấy đang dần lùi xa. Ông Y Gah H’Mók dẫn chúng tôi ra mép hồ, nơi ngày xưa từng có đàn voi xuống uống nước, nay chỉ còn lau sậy và bãi đất trống.
“Cả vùng xung quanh hồ Lắk giờ còn 9 con voi thôi”, giọng ông chùng xuống. Rừng ngày càng thu hẹp, nguồn thức ăn ít đi, nghề nuôi voi cũng dần mất người nối nghiệp.
Mỗi buổi sáng, ông Y Vinh Ê Ung, con trai ông Y Gah, vào rừng đón voi về phục vụ khách du lịch. Chúng tôi theo chân ông men theo con đường mòn vào rừng. Từ trong rừng, bóng con voi hiện ra. Nó bước đến bên ông Vinh như gặp người thân lâu ngày. Ông Y Vinh gần như không cần ra lệnh, chỉ khẽ chạm tay là voi hiểu ý. “Nuôi voi phải hiểu nó như hiểu người nhà”, ông nói.
Việc thuần dưỡng voi không có trường lớp nào dạy, tất cả dựa vào kinh nghiệm truyền đời. Khi mới bắt về, voi rất hoang dã. Người nuôi phải kiên nhẫn dạy voi từng chút như tập nghe lệnh, tập đứng yên, tập quỳ.
“Có con mất cả năm mới chịu nghe lời”, Y Vinh kể rồi cười khi nhắc chuyện con voi hiện giờ nó cảm nhận sắp được nài voi rửa chân là tự quỳ xuống.
Người nuôi voi cũng học ngược lại từ chính voi. Khi đau bụng hay bị thương, voi tự tìm cây thuốc trong rừng để ăn. Người nuôi quan sát rồi ghi nhớ thành kinh nghiệm chữa bệnh. “Nó biết cây nào chữa bệnh còn giỏi hơn người”, ông Y Gah chia sẻ.
Nhưng sống với voi không phải lúc nào cũng yên bình. Đáng sợ nhất là mùa voi động dục. Khi ấy mắt voi đỏ lên, tính khí thay đổi hoàn toàn. Một con voi hiền lành có thể trở nên hung dữ chỉ trong vài giờ.
“Người lạ đến gần rất nguy hiểm”, ông cảnh báo. Cách duy nhất là thả voi vào rừng vài ngày cho dịu lại, không ai dám ép buộc.
Ông Y Vinh cho biết cách làm du lịch theo kiểu cũ không còn như trước. Nếu có khách, tổng thời gian một con voi chở khách hiện nay chỉ còn 2 giờ trong một ngày. Buổi tối, voi được thả vào rừng nghỉ ngơi.
Ngoài du lịch, voi vẫn tham gia lễ cúng, lễ tang hay những dịp quan trọng của buôn làng. Trong những khoảnh khắc ấy, voi không phải “dịch vụ” mà là một phần của cộng đồng.
Thế nhưng, những người nuôi voi giờ đứng giữa nhiều lựa chọn khó khăn. Nhiều chủ voi cho biết họ không phản đối việc cải thiện sức khỏe và các phúc lợi khác dành cho voi, thông qua mô hình du lịch thân thiện không cho du khách cưỡi voi.
Nhưng họ lo ngại vai trò của người nuôi voi truyền thống sẽ dần mất đi nếu mọi quyết định hoàn toàn thuộc về các tổ chức bên ngoài khi tham gia mô hình này.
Họ muốn chủ voi phải được đặt ở ở vị trí trung tâm. Vì với họ, voi là một thành viên trong gia đình, gắn bó mật thiết với đời sống, văn hóa và nghề nuôi voi truyền đời. “Mình chăm sóc mà không được quyền quyết định thì khó lắm, vì voi không chỉ là tài sản mà còn là bản sắc văn hóa”, ông Y Vinh trải lòng.
Trong khi đó, mô hình cưỡi voi truyền thống cũng ngày càng bấp bênh vì khách ít dần. Giữa một bên là tập quán cũ đang mai một và một bên là mô hình mới còn nhiều ràng buộc, những người nuôi voi vẫn loay hoay tìm đường dung hòa.
Chiều xuống trên hồ Lắk, ông Vinh lại lặng lẽ dắt voi vào rừng. Bóng người và voi khuất dần giữa màu xanh thẫm của đại ngàn. “Nuôi voi không phải để làm giàu, là để giữ cái nghề của tổ tiên và bản sắc văn hóa của dân tộc mình”, ông nói trước khi quay lưng bước tiếp.
Giữa nhịp sống hiện đại, câu nói ấy nghe thật chậm. Nhưng có lẽ chính sự chậm rãi ấy đang giữ lại phần hồn cuối cùng của vùng đất từng vang tiếng chân voi.
Bởi điều đáng lo nhất không phải chỉ là voi ít đi, mà là một ngày nào đó sẽ không còn ai biết cách nói chuyện với voi, đọc được ánh mắt của nó hay dắt nó trở về rừng khi chiều xuống. Khi ấy, mất đi không chỉ là một loài vật, mà là cả một nền văn hóa của đại ngàn Tây nguyên.
Ngày 23.6, một lãnh đạo Sở NN-MT Hà Nội cho biết, Công ty TNHH Duyên Hà (ở số 4 ngõ 41, phố Tương Mai, P.Tương Mai, Hà Nội) đã có đơn xin rút, từ chối quyền sử dụng thửa "đất kim cương" để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khách sạn 5 sao ở 18 Cao Bá Quát (P.Ba Đình).
Do Công ty TNHH Duyên Hà xin rút nên phía Sở NN-MT Hà Nội đang trình cơ quan có thẩm quyền ra quyết định hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá quyền sử dụng đất đã ban hành.
Về phương án tài chính, lãnh đạo Sở NN-MT Hà Nội cho biết, theo quy định, doanh nghiệp này sẽ bị mất số tiền trên 135 tỉ đồng đặt cọc khi tham gia đấu giá. Riêng khoản tiền sử dụng đất đã được doanh nghiệp nộp vào trước đó sẽ "chuyển cơ quan thuế để xem xét, xử lý".
Điều 70 luật Đấu giá tài sản (sửa đổi năm 2024) thể hiện, với trường hợp giao, cho thuê đất để thực hiện dự án, người trúng đấu giá nhưng bỏ cọc khiến kết quả bị hủy, sẽ không được tham gia đấu giá trong 6 tháng đến 5 năm.
Như đã đưa tin, hồi cuối năm 2025, Công ty Đấu giá hợp danh Lạc Việt cho biết sẽ đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khách sạn 5 sao ở 18 Cao Bá Quát.
Thửa đất này rộng hơn 3.300 m2, để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khách sạn 5 sao. Thời hạn hoạt động là 50 năm kể từ ngày được quyết định giao đất, quyết định cho thuê đất theo quy định pháp luật.
Về giá khởi điểm đấu giá và bước giá, công ty cho biết giá khởi điểm của vòng 1 là hơn 200 triệu đồng/m2, tương ứng giá trị quyền sử dụng đất làm căn cứ xác định giá khởi điểm tổ chức đấu giá là hơn 679 tỉ đồng.
Giá khởi điểm vòng 2 trở đi bằng giá trả hợp lệ cao nhất tại vòng trước liền kề. Bước giá áp dụng cho tất cả các vòng đấu là 2 triệu đồng/m2, tương ứng giá trị là hơn 6,7 tỉ đồng. Tiền mua hồ sơ mời tham gia đấu giá là: 1 triệu đồng và tiền đặt trước là hơn 135 tỉ đồng.
Kết quả đấu giá sau đó thể hiện, Công ty TNHH Duyên Hà đã trả giá 1.379 tỉ đồng và trúng đấu giá quyền sử dụng thửa "đất kim cương" này. Mức giá này cũng cao hơn gấp đôi so với giá khởi điểm.
Theo Trung tâm Xúc tiến đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội (thuộc Sở Tài chính Hà Nội), dự án khách sạn 5 sao sẽ có diện tích xây dựng hơn 2.600 m2, với mật độ xây dựng 79% trên cơ sở đảm bảo khoảng lùi so với chỉ giới đường đỏ…
Dự án này sẽ cao 5 - 6 tầng, trong đó lớp ở mặt phố Cao Bá Quát là 3 - 5 tầng (từ 12 - 20 m), lớp sau có khoảng lùi 3 - 6 m so với lớp mặt phố và cao tối đa là 6 tầng. Tổng diện tích sàn của khách sạn gần 16.000 m2.
Ông Nguyễn Huy Tiến là Tiến sĩ Luật; Ủy viên Trung ương Đảng khóa 14; đại biểu Quốc hội khóa 16.
Những năm đầu sự nghiệp, ông công tác trong ngành tư pháp tại Quảng Ninh và Thái Bình, sau đó làm việc tại Viện Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Hà Nội thuộc Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, lần lượt giữ các vị trí Phó viện trưởng và Viện trưởng đơn vị này.
Sau đó, ông kinh qua nhiều cương vị như Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Bình, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội và Vụ trưởng Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án tham nhũng, chức vụ (Vụ 5), Viện kiểm sát nhân dân Tối cao.
Tháng 9/2018, ông được bổ nhiệm làm Phó viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, rồi được Quốc hội bầu giữ chức Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao vào tháng 8/2024 và đảm nhiệm cương vị này đến nay.
Hiện Viện kiểm sát nhân dân tối cao có 6 Phó viện trưởng gồm các ông Hồ Đức Anh, Nguyễn Duy Giảng, Nguyễn Quang Dũng, Tạ Quang Khải, Trần Hải Quân và Nguyễn Đức Thái.
Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp; có nhiệm vụ bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, quyền con người, quyền công dân, lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân, bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất.
Theo quy định, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao do Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm theo đề nghị của Chủ tịch nước, có nhiệm kỳ theo nhiệm kỳ Quốc hội. Khi Quốc hội hết nhiệm kỳ, Viện trưởng tiếp tục làm nhiệm vụ cho đến khi Quốc hội khóa mới bầu nhân sự thay thế. Phó viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao do Chủ tịch nước bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức theo đề nghị của Viện trưởng.
Trời nắng nóng khiến nhiệt độ mặt đường và các bề mặt trực tiếp tiếp xúc với ánh nắng tại đạt ngưỡng 55-70 độ C. Nhiệt độ cao, độ ẩm thấp, trời lặng gió càng khiến thời tiết tại Hà Nội thêm phần oi bức, khó chịu.
Ghi nhận của Tuổi Trẻ Online tại công trường dự án đường vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục cho thấy không khí thi công vẫn diễn ra khẩn trương giữa thời tiết nắng nóng gay gắt.
Trên đại công trường, tiếng máy lu, máy khoan, máy xúc vang lên liên hồi, công nhân cùng máy móc hoạt động hết công suất để bảo đảm tiến độ dự án.
Dưới cái nắng oi ả, nhiều công nhân điều khiển máy lu, máy khoan, máy xúc phải làm việc nhiều giờ trong những cabin chật hẹp, hầm nóng, không có điều hòa.
Để chống chọi với hơi nóng và bụi công trường, họ buộc phải đội kín mũ, bịt chặt khẩu trang ngay cả khi ngồi bên trong cabin máy móc.
"Nóng quá!" - một công nhân vừa lau vội những giọt mồ hôi trên gương mặt sạm nắng, vừa nhăn mặt lắc đầu than thở khi làm việc giữa cái oi bức hầm hập của công trường.
Càng về trưa chiều, trời Hà Nội càng nắng gắt - Ảnh: PHẠM TUẤN
13h chiều, Hà Nội chìm trong cái nắng gay gắt như đổ lửa. Những con đường thường ngày đông đúc nay thưa vắng người qua lại, ai cũng tìm cách trú mình trong bóng râm để tránh hơi nóng hầm hập phả xuống mặt đường.
Giữa cái oi ả ngột ngạt ấy, bà Hồng, 60 tuổi, quê Thanh Hóa, vẫn lặng lẽ gánh hàng rong lom khom đi bộ trên đường Hoàng Minh Thảo (phường Xuân Đỉnh) để kịp buổi bán chiều.
Đi được một quãng ngắn, bà phải ghé tạm vào gốc cây ven đường để nghỉ chân.
Gương mặt đỏ bừng vì nắng, mồ hôi chảy dài trên má và thấm đẫm lưng áo bạc màu, bà thở dốc rồi khẽ lắc đầu: "Hôm nay nóng khiếp quá. Già rồi nhưng vẫn phải cố đi bán hàng, tối còn có bát cơm, đĩa rau cho gia đình. Nghỉ một hôm là không biết lấy gì mà ăn...".
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 25-5, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ tiếp tục xảy ra nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ lúc 13h phổ biến từ 37-39 độ C, nhiều nơi vượt 39 độ C.
Cụ thể, có 8 trạm tại các tỉnh Phú Thọ, Bắc Ninh, Hà Nội, Nghệ An và Hà Tĩnh ghi nhận nhiệt độ trên 39 độ C. Trong đó, Hà Nội là nơi nóng nhất cả nước khi nhiệt độ quan trắc tại trạm Láng lên tới 39,7 độ C, cao hơn hôm qua khoảng 1 độ C.
