Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sàn giao dịch carbon trong nước sẽ vận hành trên cơ sở tận dụng hạ tầng sẵn có của thị trường chứng khoán. Hàng hóa trên sàn carbon là những giá trị vô hình.
Theo đó, nếu xem hạn ngạch là giấy phép phát thải được cấp phát trước, thì tín chỉ carbon là kết quả giảm phát thải đã đạt được. Khi hàng hóa carbon đưa vào giao dịch trên sàn có thể xem như đã có sự chứng nhận của cơ quan quản lý nhà nước về đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải chung của ngành, của quốc gia.
Trong nhiều năm qua, câu chuyện giảm phát thải ở Việt Nam chủ yếu gắn với các quy định hành chính hoặc các chương trình hợp tác quốc tế thì từ ngày 29/6, quá trình này sẽ có thêm một công cụ hoàn toàn mới đó là “cơ chế thị trường”.
Trao đổi với Người Đưa Tin, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng việc hình thành sàn giao dịch carbon có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình chuyển đổi xanh và thực hiện các cam kết giảm phát thải của Việt Nam.
Theo ông Thọ, Việt Nam đã chuẩn bị cho việc vận hành thị trường carbon trong khoảng 6 năm qua. Trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), Việt Nam ban đầu cam kết giảm phát thải khí nhà kính 8% bằng nguồn lực trong nước và 25% khi có sự hỗ trợ của quốc tế. Hiện nay, các cam kết này đã được cập nhật, nâng lên mức 15,8% không điều kiện và 43,5% có điều kiện.
Ông Thọ cho biết, thời gian qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Bộ Tài chính ban hành các nghị định liên quan đến kiểm kê khí nhà kính và xây dựng kế hoạch giảm phát thải. Đây là những bước đi nền tảng để hình thành và kết nối thị trường giao dịch quyền phát thải của doanh nghiệp, dựa trên hạn ngạch phát thải do Nhà nước phân bổ.
Theo ông, cơ chế này không chỉ tạo động lực, nguồn lực tài chính cho các doanh nghiệp tiên phong trong chuyển đổi xanh, chuyển đổi sạch và phát triển theo mô hình kinh tế carbon thấp, mà còn tạo áp lực đối với những doanh nghiệp chậm chuyển đổi khi buộc phải mua tín chỉ carbon trên thị trường để đáp ứng các quy định về phát thải.
“Đây là lộ trình đã được Việt Nam xác định và là bước đi tất yếu nhằm sử dụng các công cụ thị trường để thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững”, ông Thọ nhấn mạnh.
Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, để tham gia hiệu quả vào thị trường carbon, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ cơ chế vận hành và xây dựng chiến lược phù hợp. Có 4 phương án cơ bản mà doanh nghiệp có thể lựa chọn.
Thứ nhất, doanh nghiệp chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính của riêng mình. Trong trường hợp chi phí đầu tư công nghệ quá lớn hoặc chưa thể thực hiện ngay, doanh nghiệp có thể mua tín chỉ carbon trên thị trường để bù đắp phần phát thải vượt hạn mức.
Thứ hai, doanh nghiệp tham gia đấu giá trên sàn giao dịch carbon để mua hạn ngạch phát thải hoặc tín chỉ carbon từ các doanh nghiệp đã thực hiện thành công việc chuyển đổi công nghệ và cắt giảm phát thải.
Thứ ba, doanh nghiệp có thể thực hiện các giao dịch phi tập trung – tức mua bán tín chỉ carbon thông qua thỏa thuận trực tiếp giữa các bên mà không cần thông qua cơ chế đấu giá trên sàn.
Thứ tư, doanh nghiệp tham gia giao dịch trực tiếp trên sàn carbon. Tương tự thị trường chứng khoán, các doanh nghiệp không lựa chọn đối tác mua bán cụ thể hay tham gia đấu giá mà thực hiện giao dịch trực tiếp đối với các tín chỉ carbon đang được niêm yết trên thị trường.
Ông Thọ cho rằng, tương ứng với từng chiến lược tham gia thị trường, doanh nghiệp cần tăng cường công tác đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ. Đối với bộ phận trực tiếp tham gia giao dịch (front office), việc nắm vững nghiệp vụ thị trường là yêu cầu bắt buộc. Trong khi đó, các bộ phận hỗ trợ, hậu cần (back office) cần nghiên cứu kỹ các quy định liên quan đến đăng ký, lưu ký, giao dịch và thanh toán tín chỉ carbon, tương tự cơ chế vận hành trên thị trường chứng khoán.
Bên cạnh đó, đội ngũ hoạch định chiến lược của doanh nghiệp cần đưa ra những quyết định quan trọng như lựa chọn đầu tư chuyển đổi công nghệ hay mua tín chỉ carbon để bù đắp phần phát thải còn thiếu. Theo ông Thọ, những yêu cầu này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động nâng cao năng lực quản trị và chuẩn bị nguồn nhân lực sẵn sàng cho sự vận hành của thị trường carbon.
Sáng nay (23/6), Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, đêm qua, bão Mekkhala đã đạt cấp 16 (cấp siêu bão), giật trên cấp 17. Đây là cơn bão thứ 7 hình thành và hoạt động trên khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương trong mùa bão năm 2026. Theo số liệu thống kê, đây là cơn bão mạnh nhất trong tháng 6 tại khu vực này trong vòng 22 năm qua.
Hiện tại, vị trí tâm siêu bão đang ở phía Đông bán đảo Lu-dông (Philippines).
Theo cơ quan khí tượng, bão đang bắt đầu đổi hướng di chuyển lên phía Bắc, đi dọc theo vùng biển phía Đông Philippines để hướng về phía đảo Okinawa và miền nam Nhật Bản.
Dự báo trong 12-24 giờ tới, siêu bão Mekkhala di chuyển chậm theo hướng Bắc Tây Bắc với tốc độ khoảng 5km/h và có dấu hiệu đổi hướng di chuyển lên phía Bắc, hướng về phía vùng biển phía Nam của Nhật Bản. Cường độ bão vẫn duy trì ở cấp 16 (cấp siêu bão), giật trên cấp 17.
Sau đó bão đổi hướng di chuyển theo hướng Bắc, tiếp theo là hướng Đông Bắc hướng về vùng biển phía vịnh Tosa của Nhật Bản và suy yếu dần. Cơ quan khí tượng đang theo dõi chặt chẽ diễn biến của cơn bão này.
Trong khi đó, theo dự báo của Cơ quan Thiên văn, Địa vật lý và Khí tượng Philippines (PAGASA), siêu bão sẽ rời khỏi khu vực dự báo của Philippines vào ngày 26/6.
Trước đó, các nhà dự báo bão ở Philippines ngày 22/6 nhận định, Mekkhala có thể mạnh thêm thành siêu bão trong 12 giờ tiếp theo. Cảnh báo được đưa ra khi cơn bão đang cách thành phố Tuguegarao, Cagayan 625km về phía đông. Thời điểm đó, cơn bão đang có sức gió duy trì tối đa 175 km/h gần tâm bão và gió giật lên đến 215 km/h, di chuyển về hướng tây bắc với tốc độ 20 km/h.
PAGASA cho hay, Mekkhala vẫn được dự báo sẽ di chuyển cách xa đất liền Philippines, dù khả năng dịch chuyển nhẹ về phía tây không hoàn toàn bị loại trừ. Hơn nữa, bão Mekkhala dự kiến bắt đầu suy yếu từ ngày 24/6, do điều kiện môi trường không thuận lợi trước khi rời khỏi khu vực dự báo của Philippines.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, đêm qua và sáng nay (14/6), khu vực Tây Bắc Bắc Bộ có mưa rào và dông cục bộ. Dự báo, từ đêm 14/6 đến đêm 15/6, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 40-90mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 150mm. Cảnh báo nguy cơ mưa có cường độ lớn (>100mm/3h).
Chiều tối và tối 14/6, khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa 10-30mm, cục bộ có nơi mưa to trên 60mm. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh
Từ ngày 16-17/6, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 50-100mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 200mm. Cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai do mưa lớn, lốc, sét, mưa đá Cấp 1.
Dự báo nhiệt độ Hà Nội ngày mai sẽ giảm 4-5 độ so với hôm nay xuống còn 26-34 độ, sau đó giảm tiếp còn 26-30 độ. Điểm cao trên 1.500 m như Sa Pa (Lào Cai) tuần tới nhiệt độ trong khoảng 19-23 độ C.
Tại miền Trung, ngày 15/6 nắng nóng vẫn duy trì trên diện rộng Thanh Hóa đến Đà Nẵng, cùng phía đông các tỉnh Quảng Ngãi, Gia Lai và Đắk Lắk. Nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C. Từ ngày 16 đến 18/6, phạm vi nắng nóng thu hẹp, chủ yếu xuất hiện tại Trung Trung Bộ, từ nam Quảng Trị đến khu vực phía đông Đắk Lắk, với nền nhiệt tiếp tục dao động 35-37 độ C.
Dự báo từ khoảng ngày 19/6, vùng thấp nóng phía tây phát triển trở lại, khiến nắng nóng ở miền Trung có xu hướng gia tăng.
Trong khi đó, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chịu tác động của gió mùa tây nam cường độ trung bình đến yếu. Thời tiết phổ biến ngày nắng, chiều và tối xuất hiện mưa rào và giông, cục bộ có nơi mưa lớn kèm nguy cơ lốc, sét và gió giật mạnh.
Cảnh báo lũ trên các sông thuộc khu vực Bắc Bộ
Từ ngày 15 - 17/6, trên các sông nhỏ, thượng nguồn các sông chính khu vực Bắc Bộ có khả năng xuất hiện 1 đợt lũ, biên độ lũ lên trên các sông từ 2 - 4m. Trong đợt lũ này, mực nước đỉnh lũ trên các sông nhỏ có khả năng lên mức báo động 1 - báo động 2.
Hiện nay, mực nước trên các sông ở khu vực Bắc Bộ đang biến đổi chậm, ở mức thấp hơn báo động 1.
Từ đêm 14/6 đến đêm 15/6, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 40-90mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 150mm. Cảnh báo nguy cơ mưa có cường độ lớn trên 100mm trong 3 giờ.
Chiều tối và tối 14/6, khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa 10-30mm, cục bộ có nơi mưa to trên 60mm.
Các khu vực trên đề phòng trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Từ ngày 16 - 17/6, khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 50-100mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 200mm. Cấp độ rủi ro thiên tai do mưa lớn, lốc, sét, mưa đá: cấp 1.
Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện tượng thời tiết quy mô lớn đáng chú ý nhất trong thời gian tới là El Nino.
Các dự báo mới nhất cho thấy El Nino có khả năng xuất hiện trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 với xác suất trên 90%, sau đó duy trì đến cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Đáng chú ý, xác suất xảy ra một đợt El Nino rất mạnh hiện đã tăng lên khoảng 40%, cao hơn đáng kể so với mức dự báo trước đó.
Theo nhận định của cơ quan khí tượng, khi El Nino hình thành, nền nhiệt trên cả nước sẽ có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm. Số ngày nắng nóng gia tăng, cường độ gay gắt hơn, đặc biệt tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ khi bước vào cao điểm mùa hè.
Trong khi đó, tổng lượng mưa trên phạm vi cả nước được dự báo thiếu hụt từ 25-50% so với trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, mưa giảm không đồng nghĩa thiên tai giảm bớt.
Thực tế cho thấy, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết ngày càng có xu hướng cực đoan hơn. Dù lượng mưa ít hơn, nhiều địa phương vẫn có thể xuất hiện các trận mưa rất lớn trong thời gian ngắn, gây ngập úng cục bộ, lũ quét và sạt lở đất.
TS. Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng và Khí hậu, cho biết El Nino được theo dõi thông qua chỉ số ONI - phản ánh mức độ nóng lên của nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương.
Nếu El Nino năm nay phát triển đến ngưỡng rất mạnh, sự kiện này có thể được xếp cùng nhóm với các đợt El Nino đáng chú ý từng xảy ra trong giai đoạn 1997-1998 và 2015-2016. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý không nên so sánh máy móc vì tác động khí hậu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau.
Theo TS. Trương Bá Kiên, El Nino thường làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, khô hạn và thiếu nước do lượng mưa giảm và tốc độ bốc hơi tăng cao. Tác động này thể hiện rõ hơn tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, nơi nguy cơ hạn hán và suy giảm nguồn nước thường lớn hơn.
Đối với miền Bắc, dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là nền nhiệt tăng cao và số ngày nắng nóng kéo dài. Các dự báo hiện nay cho thấy nhiệt độ trung bình có thể cao hơn bình thường từ 0,5-1 độ C.
Ngoài ra, dòng chảy trên nhiều hệ thống sông và hồ chứa được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm. Tình trạng thiếu nước có thể kéo dài sang đầu năm 2027, làm gia tăng nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn tại nhiều địa phương.
Theo cơ quan khí tượng, từ tháng 7 đến tháng 11 sẽ là giai đoạn cao điểm mùa mưa bão năm nay.
Dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm trong các năm El Nino, điều này không đồng nghĩa mức độ rủi ro giảm xuống. Các chuyên gia cảnh báo vẫn có thể xuất hiện những cơn bão mạnh, tăng cường nhanh hoặc có quỹ đạo phức tạp.
Bên cạnh đó, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh được dự báo xuất hiện nhiều hơn bình thường.
Đáng chú ý, nghịch lý thời tiết trong những năm gần đây là tổng lượng mưa có thể thấp hơn trung bình nhiều năm nhưng vẫn xuất hiện các trận mưa cực đoan với cường suất rất lớn.
Dẫn chứng thực tế, trong các ngày từ 16 đến 22/5 vừa qua, nhiều địa phương miền Bắc ghi nhận lượng mưa trên 80-100mm chỉ trong khoảng một giờ. Những trận mưa dồn dập trong thời gian ngắn đã gây ngập úng tại nhiều khu vực đô thị và vùng trũng thấp.
Các chuyên gia nhận định đây là dạng thiên tai nguy hiểm trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay, khi các hiện tượng thời tiết không còn xuất hiện dàn trải mà ngày càng cục bộ, cực đoan và khó dự báo hơn.
Trước diễn biến phức tạp của El Nino, cơ quan khí tượng khuyến cáo các địa phương chủ động xây dựng phương án ứng phó với nắng nóng kéo dài, hạn hán, xâm nhập mặn cũng như nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng do mưa lớn cực đoan.
Người dân cần thường xuyên cập nhật các bản tin dự báo thời tiết, hạn chế tâm lý chủ quan trước những hiện tượng khí hậu bất thường được dự báo sẽ gia tăng trong thời gian tới.
