Trước thực tế này, nhà trường phải thay đổi dạy học thế nào và cần trang bị năng lực gì cho người học, ngay từ tiểu học?
Chị Phương Anh, có con học tiểu học ở P.An Phú Đông, TP.HCM, giúp con dò bài kiểm tra cuối năm học. Cầm một xấp đề cương các môn của các con, chị chưa nói con đọc thuộc ngay mà nêu câu hỏi. “Vì sao con phải học bảng cửu chương? Ví dụ ở phép nhân 3×9=27, có thể diễn giải bằng phép cộng được không?”, chị hỏi bé lớp 3. Tới phần ôn tập viết sáng tạo, chị nói con lập sơ đồ tư duy bố cục để với bất cứ đề bài nào con cũng có thể triển khai. “Sợ nhất là trẻ cầm đề cương bài văn mẫu về học thuộc ra rả, nhưng đến khi ra một đề bài khác, các con “bế tắc”, người mẹ cho hay.
Chị chia sẻ thêm: “Khi học hiểu, học sinh (HS) có khả năng tìm tòi, ứng biến trước các tình huống. Ví dụ khi con hiểu về phép cộng, phép nhân, hiểu bản chất về diện tích, chu vi, con sẽ thấy việc học toán thật thú vị chứ không phải chỉ ra rả học thuộc làu làu công thức nhưng không hiểu ý nghĩa bài toán mình vừa làm được”.
Thầy Nguyễn Tấn Sang, giáo viên (GV) Trường tiểu học Nguyễn Văn Trân, xã Hưng Long, TP.HCM, khẳng định điều quan trọng ở bậc tiểu học không phải là nhồi nhét trước kiến thức của cấp THCS, THPT mà là trang bị cho các em bộ công cụ về phương pháp tư duy, khả năng tự học và kỹ năng giải quyết vấn đề. Cách làm của thầy Sang là giúp HS hiểu bản chất vấn đề thay vì ghi nhớ máy móc. Điều này được tiến hành trong các tiết học, hoạt động trải nghiệm, thảo luận nhóm, trò chơi học tập, đặt câu hỏi mở để HS suy nghĩ, tìm nhiều cách giải quyết khác nhau.
“Ví dụ trong môn toán lớp 2, thay vì chỉ yêu cầu HS thực hiện phép tính, tôi đưa ra các tình huống là các bài toán gần gũi trong cuộc sống để HS phân tích, lựa chọn cách giải phù hợp. Trong môn tiếng Việt, các em được khuyến khích bày tỏ suy nghĩ cá nhân, liên hệ thực tế và sáng tạo trong cách diễn đạt. Các môn học khác cũng tăng cường hoạt động quan sát, khám phá, trải nghiệm để HS tự tìm ra kiến thức dưới sự hướng dẫn của GV”, thầy Sang cho hay.
Tại Trường tiểu học Nguyễn Trường Tộ, P.Xóm Chiếu, TP.HCM, các em HS được khuyến khích đặt các câu hỏi cho GV. Thầy Phan Anh Tuấn, Hiệu trưởng nhà trường, nêu ví dụ trong môn toán, thay vì chỉ dạy công thức, thầy cô tạo các tình huống gần gũi với cuộc sống để HS tìm cách giải quyết và lý giải vì sao chọn cách làm đó. Trong môn tiếng Việt, GV không chỉ dừng lại ở việc giúp HS đọc đúng, hiểu nội dung văn bản mà còn chú trọng phát triển năng lực đọc hiểu, bày tỏ quan điểm cá nhân và liên hệ thực tiễn.
“Chẳng hạn, khi học một bài đọc có nội dung về lòng trung thực, thay vì chỉ hỏi HS nhân vật trong bài đã làm gì, chúng tôi hỏi mở như “Nếu em ở trong tình huống đó, em sẽ lựa chọn như thế nào?”; “Em có đồng tình với cách xử lý của nhân vật không? Vì sao?”. Hay sau khi đọc một câu chuyện về bảo vệ môi trường, HS không chỉ trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa mà còn được liên hệ với thực tế ở trường, ở khu dân cư của mình, đề xuất những việc làm cụ thể để giảm rác thải nhựa, giữ gìn vệ sinh chung… Mỗi HS có thể đưa ra một góc nhìn khác nhau và các em được khuyến khích giải thích, bảo vệ ý kiến của mình bằng những lý lẽ phù hợp”, thầy Tuấn cho biết.
“Bản thân tôi cho rằng điều quan trọng nhất ở tiểu học không phải là dạy các em biết thật nhiều kiến thức, mà là hình thành cho các em khả năng đặt câu hỏi, biết tìm tòi, biết hợp tác và có tư duy độc lập. Khi có được những năng lực nền tảng đó, HS sẽ thích ứng tốt với các kỳ thi theo định hướng phát triển năng lực cũng như với một xã hội luôn thay đổi từng ngày”, thầy Tuấn nói thêm.
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (gọi tắt là Chương trình mới) đã áp dụng 6 năm học qua và cho thấy những thay đổi trong cách tiếp cận, trang bị kiến thức, hình thành năng lực phẩm chất cho HS, như năng lực tự chủ – tự học; giao tiếp – hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề – sáng tạo. Song, thực tế cho thấy, để đổi mới không nằm ở khẩu hiệu, trước tiên GV phải là người không đi theo lối mòn an toàn.
Cô Nguyễn Yến Nhi, GV chủ nhiệm lớp 5, Trường tiểu học Thuận Kiều, P.Đông Hưng Thuận, TP.HCM, nêu so sánh với chương trình cũ – cô đọc – trò chép; còn chương trình mới, với mô hình lớp học đảo ngược, HS được giao nhiệm vụ tự đọc, tự tìm hiểu thông tin trước, sau đó lên lớp GV và HS cùng thảo luận.
“HS có thể trình bày nhiều cách giải bài toán, miễn ra đáp án đúng. Chúng tôi cũng dạy nhiều bài toán thực tế cho HS, như bài toán vận tốc, thời gian, cho HS tính thời gian di chuyển đến trường. Hay khi học về tỷ số phần trăm, GV nêu đề bài về các chương trình trình khuyến mại, giảm giá 10-20% của mặt hàng trong siêu thị. Còn với phần viết văn sáng tạo, các em được thoải mái đặt câu, phát triển vốn từ, trình bày ý kiến… miễn tuân thủ bố cục, bám sát chủ đề”, cô Nhi nói.
Tuy nhiên, theo cô Nhi, không phải lúc nào HS cũng dám bày tỏ ý kiến khác biệt số đông, vẫn còn nhiều HS muốn “an toàn” nên viết những bài tập làm văn rập khuôn, đọc “na ná” nhau. Do đó, cô Nhi bày tỏ để xóa “học vẹt”, khuyến khích khác biệt, thì chính GV cũng phải là người đổi mới và khuyến khích các em dám suy nghĩ, dám sai, dám phản biện.
Thầy Trần Thái, Hiệu trưởng, GV ngữ văn Trường tiểu học và trung học Athena Đà Lạt, P.Xuân Hương – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, cho hay những năm gần đây, chúng ta nói rất nhiều về đổi mới chương trình, sách giáo khoa và đổi mới kiểm tra đánh giá. Nhìn từ đề thi ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026, điều thầy Thái quan tâm là chất lượng của đội ngũ GV, họ đã nâng tầm ra sao để giúp HS không chỉ thích ứng với những đề thi đánh giá năng lực, mà còn thích ứng với cuộc sống nhiều biến động.
“Nếu muốn HS có khả năng tư duy độc lập, GV phải là người có tư duy độc lập. Nếu muốn HS có góc nhìn rộng mở, GV phải là người có góc nhìn rộng mở. Nếu muốn HS học tập suốt đời, GV trước hết phải là những người học tập suốt đời. Một đề thi có thể thay đổi cách đánh giá HS. Nhưng chỉ có những người thầy không ngừng học hỏi và phát triển mới có thể thay đổi chất lượng của cả một nền giáo dục”, thầy Thái nói.
Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân ký quyết định bổ nhiệm có thời hạn PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn giữ chức vụ Hiệu trưởng Trường ĐH Công thương TP.HCM.
PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn sinh năm 1972, quê quán Thái Bình (cũ, nay là Hưng Yên). Ông tốt nghiệp ngành công nghệ hóa học và thực phẩm Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM). Sau đó, ông Hoàn học lấy bằng thạc sĩ và tiến sĩ tại Viện Môi trường và Tài nguyên (ĐH Quốc gia TP.HCM). Ông được cấp bằng tiến sĩ năm 2010 ngành môi trường. Năm 2014, ông được công nhận chức danh phó giáo sư ngành sinh học, chuyên ngành sinh học môi trường.
Trước khi được bổ nhiệm Hiệu trưởng Trường ĐH Công Thương TP.HCM từ năm 2019, ông Hoàn từng giảng viên, phó trưởng khoa tại chức, phó hiệu trưởng và phó hiệu trưởng phụ trách điều hành Trường ĐH Công nghiệp thực phẩm TP.HCM. Từ năm 2019 đến nay, ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp thực phẩm TP.HCM (nay là Trường ĐH Công thương TP.HCM).
Cùng ngày, theo quyết định do Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân ký, PGS-TS Phan Hồng Hải được bổ nhiệm giữ chức vụ Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM.
PGS-TS Phan Hồng Hải sinh năm 1976, quê quán TP.HCM. Ông Hải tốt nghiệp ĐH Kinh tế TP.HCM chuyên ngành tài chính doanh nghiệp. Năm 2016 ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành tài chính-ngân hàng của Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM. Năm 2025, ông được công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh phó giáo sư ngành kinh tế.
Ông Hải từng đảm nhiệm nhiều vị trí công việc từ giảng viên đến trưởng phòng kế toán tài chính, trưởng phòng kế hoạch-đầu tư, phó hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM. Từ tháng 3.2020 đến nay, ông được bổ nhiệm giữ chức vụ HIệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM.
Trường ĐH Công thương TP.HCM và Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM đều là cơ sở giáo dục ĐH công lập trực thuộc Bộ Công thương, có trụ sở chính tại TP.HCM.
Hai nhóm học sinh đều được xét cùng đợt, từ ngày 27/5 đến 20/7 thay vì chia hai đợt như mọi năm. Dựa vào kế hoạch tuyển sinh của xã, phường, phụ huynh đăng ký cho con trên trang tuyển sinh của thành phố.
Nhóm 1 là những trẻ đúng độ tuổi vào lớp 1 hoặc lớp 6 đang cư trú tại địa bàn; hoàn thành bậc tiểu học theo chương trình đặc thù (chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; tiếng Anh tích hợp; tăng cường tiếng Pháp...) những năm học trước.
Nhóm 2 là các trường hợp còn lại. Thứ tự ưu tiên lần lượt là: học sinh đã học mầm non, tiểu học tại địa bàn hoặc vùng giáp ranh; có anh chị em ruột đang học tại các trường hoặc cha/mẹ làm việc tại các cơ quan, khu công nghiệp trên địa bàn; cư trú tại các khu vực giáp ranh hoặc chuyển từ địa phương khác đến sau thời điểm đăng ký.
Việc tuyển sinh vào các chương trình, trường đặc thù sẽ được xét duyệt trước, có kết quả chậm nhất vào ngày 15/6. Sau khi nhóm này xác nhận nhập học, xã, phường sẽ phân bổ chỗ học cho các trường đại trà và công bố kết quả trên trang trực tuyến, chậm nhất 17h ngày 10/7.
Kết thúc đợt tuyển sinh chính thức, dựa theo số nộp hồ sơ nhập học, xã, phường xây dựng kế hoạch tuyển sinh cho các trường còn thừa chỗ học.
Năm nay, TP HCM dự kiến có hơn 197.500 trẻ vào lớp 1 và 185.700 em khối 6. Số này giảm lần lượt khoảng 6.100 và 2.200 em so với năm ngoái.
Việc phân bổ chỗ học sẽ linh hoạt, căn cứ ba yếu tố: mạng lưới trường lớp tại địa phương và vùng giáp ranh, quy mô trẻ trong độ tuổi và khoảng cách thực tế. Thành phố ứng dụng hệ thống bản đồ số (GIS) để xác định quãng đường từ nhà học sinh đến trường, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các em được học gần nhà.
Cách làm này áp dụng với địa bàn TP HCM cũ từ năm 2024, được đánh giá tạo nhiều thuận lợi về đi lại, đưa đón cho học sinh và phụ huynh, hạn chế tình trạng "chạy" hộ khẩu, học trái tuyến.
Những ngày qua, trên một diễn đàn về liêm chính khoa học liên tục phản ánh thông tin về một số dự án đạt giải nhất Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025-2026.
Trong đó có dự án "Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống" của nhóm học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình được cho là đã "đạo văn".
Nội dung và khối lượng của dự án tương đương một phần luận án tiến sĩ và sâu hơn một phần luận văn thạc sĩ của hai người khác.
Sau quá trình xác minh, ngày 10-4, Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức có thông tin phản hồi.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau khi có ý kiến phản ánh trên mạng xã hội về dự án đạt giải nhất của cuộc thi (dự án của học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình), Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo đơn vị tham gia cuộc thi xác minh phản ánh.
Theo báo cáo, Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy đã thực hiện nghiêm túc công tác lựa chọn ý tưởng, phê duyệt kế hoạch và tuyển chọn dự án tham gia cấp tỉnh theo đúng quy chế, hướng dẫn; quy trình, thời gian và đối tượng nghiên cứu thực hiện theo đúng quy định.
Ngày 3-4, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành quyết định thành lập tổ tư vấn đánh giá dự án đạt giải cuộc thi để tư vấn đánh giá dự án "Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống" của 2 học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình.
Tổ tư vấn gồm 5 chuyên gia có trình độ tiến sĩ trở lên đến từ các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu có uy tín đã nghiên cứu dự án đạt giải.
Tổ tư vấn đã tiến hành nghiên cứu thẩm định, đánh giá sự trùng lặp nội dung đề tài, xem xét tính khả thi quá trình thí nghiệm, thực nghiệm của dự án.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau quá trình nghiên cứu, tổ tư vấn thống nhất:
Thứ nhất, với sự hướng dẫn của giáo viên và người hướng dẫn khoa học, căn cứ hồ sơ dự thi của học sinh, các em học sinh hoàn toàn có thể thực hiện được dự án "Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống".
Việc phân tích kết quả của một số phép đo như DTA, XRD, FT-IR học sinh có thể hiểu và tiến hành được, bởi những kiến thức này có trong chương trình phổ thông mà các em được học.
"Các trang thiết bị để thực hiện các thí nghiệm từ việc chế tạo đến khảo sát các tính chất của vật liệu đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu của Việt Nam, như: Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia, Đại học Bách khoa Hà Nội... nên việc thu thập dữ liệu từ các phép đo ở trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng được mục tiêu và nội dung nghiên cứu của dự án", Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết.
Thứ hai, với kế hoạch nghiên cứu được đề ra, việc thực hiện các công việc dựa trên những quy trình đã được kiểm chứng và có độ lặp lại cao hoàn toàn khả thi dưới sự hướng dẫn của giáo viên và tư vấn của các nhà khoa học.
Thứ ba, dựa trên số liệu kiểm tra đạo văn và những công bố, không ghi nhận việc trùng lặp do đạo văn với các công trình đã công bố trước đó (kết quả check turnitin với độ trùng lặp nằm trong quy định cho phép với các công trình công bố).
Thứ tư, đây không phải là nghiên cứu khoa học có tính mới tuyệt đối mà chỉ có tính mới tương đối, có tính sáng tạo và giá trị trong thực tiễn, phù hợp với năng lực nghiên cứu ở bậc phổ thông.
Khác với các nghiên cứu trước thường tập trung chuyên sâu vào một tính năng riêng lẻ, đề tài này nghiên cứu về xây dựng hệ vật liệu PU composite có khả năng cân bằng đồng thời giữa chống cháy - cách nhiệt - kháng vi sinh, thông qua tối ưu hóa hàm lượng và sự phân tán của chất được thêm vào.
Thứ năm, đề tài có giá trị ứng dụng cao, đồng thời có thể làm cơ sở cho dự án ứng dụng hoặc sáng chế học sinh - sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano.
"Tổng thể, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn mà thể hiện rõ sự kế thừa có chọn lọc kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học, qua đó tạo ra những kết quả có ý nghĩa và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đã đề ra.
Đề tài có sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer. Tuy nhiên, đây là các phương pháp chuẩn, được chấp nhận rộng rãi trong nghiên cứu khoa học. Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai. Do đó, không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn", Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết.
Về tính khả thi, bộ cho rằng nội dung nghiên cứu đã được giới hạn hợp lý, tập trung vào một số tính chất trọng tâm và sử dụng các vật liệu, thiết bị có thể tiếp cận trong điều kiện phòng thí nghiệm hiện có.
Kế hoạch thực hiện theo các giai đoạn rõ ràng cho thấy đề tài hoàn toàn có thể triển khai và hoàn thành trong thời gian đã đề ra.
