Trước thực tế này, nhà trường phải thay đổi dạy học thế nào và cần trang bị năng lực gì cho người học, ngay từ tiểu học?
Chị Phương Anh, có con học tiểu học ở P.An Phú Đông, TP.HCM, giúp con dò bài kiểm tra cuối năm học. Cầm một xấp đề cương các môn của các con, chị chưa nói con đọc thuộc ngay mà nêu câu hỏi. “Vì sao con phải học bảng cửu chương? Ví dụ ở phép nhân 3×9=27, có thể diễn giải bằng phép cộng được không?”, chị hỏi bé lớp 3. Tới phần ôn tập viết sáng tạo, chị nói con lập sơ đồ tư duy bố cục để với bất cứ đề bài nào con cũng có thể triển khai. “Sợ nhất là trẻ cầm đề cương bài văn mẫu về học thuộc ra rả, nhưng đến khi ra một đề bài khác, các con “bế tắc”, người mẹ cho hay.
Chị chia sẻ thêm: “Khi học hiểu, học sinh (HS) có khả năng tìm tòi, ứng biến trước các tình huống. Ví dụ khi con hiểu về phép cộng, phép nhân, hiểu bản chất về diện tích, chu vi, con sẽ thấy việc học toán thật thú vị chứ không phải chỉ ra rả học thuộc làu làu công thức nhưng không hiểu ý nghĩa bài toán mình vừa làm được”.
Thầy Nguyễn Tấn Sang, giáo viên (GV) Trường tiểu học Nguyễn Văn Trân, xã Hưng Long, TP.HCM, khẳng định điều quan trọng ở bậc tiểu học không phải là nhồi nhét trước kiến thức của cấp THCS, THPT mà là trang bị cho các em bộ công cụ về phương pháp tư duy, khả năng tự học và kỹ năng giải quyết vấn đề. Cách làm của thầy Sang là giúp HS hiểu bản chất vấn đề thay vì ghi nhớ máy móc. Điều này được tiến hành trong các tiết học, hoạt động trải nghiệm, thảo luận nhóm, trò chơi học tập, đặt câu hỏi mở để HS suy nghĩ, tìm nhiều cách giải quyết khác nhau.
“Ví dụ trong môn toán lớp 2, thay vì chỉ yêu cầu HS thực hiện phép tính, tôi đưa ra các tình huống là các bài toán gần gũi trong cuộc sống để HS phân tích, lựa chọn cách giải phù hợp. Trong môn tiếng Việt, các em được khuyến khích bày tỏ suy nghĩ cá nhân, liên hệ thực tế và sáng tạo trong cách diễn đạt. Các môn học khác cũng tăng cường hoạt động quan sát, khám phá, trải nghiệm để HS tự tìm ra kiến thức dưới sự hướng dẫn của GV”, thầy Sang cho hay.
Tại Trường tiểu học Nguyễn Trường Tộ, P.Xóm Chiếu, TP.HCM, các em HS được khuyến khích đặt các câu hỏi cho GV. Thầy Phan Anh Tuấn, Hiệu trưởng nhà trường, nêu ví dụ trong môn toán, thay vì chỉ dạy công thức, thầy cô tạo các tình huống gần gũi với cuộc sống để HS tìm cách giải quyết và lý giải vì sao chọn cách làm đó. Trong môn tiếng Việt, GV không chỉ dừng lại ở việc giúp HS đọc đúng, hiểu nội dung văn bản mà còn chú trọng phát triển năng lực đọc hiểu, bày tỏ quan điểm cá nhân và liên hệ thực tiễn.
“Chẳng hạn, khi học một bài đọc có nội dung về lòng trung thực, thay vì chỉ hỏi HS nhân vật trong bài đã làm gì, chúng tôi hỏi mở như “Nếu em ở trong tình huống đó, em sẽ lựa chọn như thế nào?”; “Em có đồng tình với cách xử lý của nhân vật không? Vì sao?”. Hay sau khi đọc một câu chuyện về bảo vệ môi trường, HS không chỉ trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa mà còn được liên hệ với thực tế ở trường, ở khu dân cư của mình, đề xuất những việc làm cụ thể để giảm rác thải nhựa, giữ gìn vệ sinh chung… Mỗi HS có thể đưa ra một góc nhìn khác nhau và các em được khuyến khích giải thích, bảo vệ ý kiến của mình bằng những lý lẽ phù hợp”, thầy Tuấn cho biết.
“Bản thân tôi cho rằng điều quan trọng nhất ở tiểu học không phải là dạy các em biết thật nhiều kiến thức, mà là hình thành cho các em khả năng đặt câu hỏi, biết tìm tòi, biết hợp tác và có tư duy độc lập. Khi có được những năng lực nền tảng đó, HS sẽ thích ứng tốt với các kỳ thi theo định hướng phát triển năng lực cũng như với một xã hội luôn thay đổi từng ngày”, thầy Tuấn nói thêm.
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (gọi tắt là Chương trình mới) đã áp dụng 6 năm học qua và cho thấy những thay đổi trong cách tiếp cận, trang bị kiến thức, hình thành năng lực phẩm chất cho HS, như năng lực tự chủ – tự học; giao tiếp – hợp tác; năng lực giải quyết vấn đề – sáng tạo. Song, thực tế cho thấy, để đổi mới không nằm ở khẩu hiệu, trước tiên GV phải là người không đi theo lối mòn an toàn.
Cô Nguyễn Yến Nhi, GV chủ nhiệm lớp 5, Trường tiểu học Thuận Kiều, P.Đông Hưng Thuận, TP.HCM, nêu so sánh với chương trình cũ – cô đọc – trò chép; còn chương trình mới, với mô hình lớp học đảo ngược, HS được giao nhiệm vụ tự đọc, tự tìm hiểu thông tin trước, sau đó lên lớp GV và HS cùng thảo luận.
“HS có thể trình bày nhiều cách giải bài toán, miễn ra đáp án đúng. Chúng tôi cũng dạy nhiều bài toán thực tế cho HS, như bài toán vận tốc, thời gian, cho HS tính thời gian di chuyển đến trường. Hay khi học về tỷ số phần trăm, GV nêu đề bài về các chương trình trình khuyến mại, giảm giá 10-20% của mặt hàng trong siêu thị. Còn với phần viết văn sáng tạo, các em được thoải mái đặt câu, phát triển vốn từ, trình bày ý kiến… miễn tuân thủ bố cục, bám sát chủ đề”, cô Nhi nói.
Tuy nhiên, theo cô Nhi, không phải lúc nào HS cũng dám bày tỏ ý kiến khác biệt số đông, vẫn còn nhiều HS muốn “an toàn” nên viết những bài tập làm văn rập khuôn, đọc “na ná” nhau. Do đó, cô Nhi bày tỏ để xóa “học vẹt”, khuyến khích khác biệt, thì chính GV cũng phải là người đổi mới và khuyến khích các em dám suy nghĩ, dám sai, dám phản biện.
Thầy Trần Thái, Hiệu trưởng, GV ngữ văn Trường tiểu học và trung học Athena Đà Lạt, P.Xuân Hương – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, cho hay những năm gần đây, chúng ta nói rất nhiều về đổi mới chương trình, sách giáo khoa và đổi mới kiểm tra đánh giá. Nhìn từ đề thi ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026, điều thầy Thái quan tâm là chất lượng của đội ngũ GV, họ đã nâng tầm ra sao để giúp HS không chỉ thích ứng với những đề thi đánh giá năng lực, mà còn thích ứng với cuộc sống nhiều biến động.
“Nếu muốn HS có khả năng tư duy độc lập, GV phải là người có tư duy độc lập. Nếu muốn HS có góc nhìn rộng mở, GV phải là người có góc nhìn rộng mở. Nếu muốn HS học tập suốt đời, GV trước hết phải là những người học tập suốt đời. Một đề thi có thể thay đổi cách đánh giá HS. Nhưng chỉ có những người thầy không ngừng học hỏi và phát triển mới có thể thay đổi chất lượng của cả một nền giáo dục”, thầy Thái nói.
Trường Đại học Y Hà Nội ngày 30/4 cho biết năm nay tuyển 2.150 sinh viên, tăng 240 so với năm ngoái. Ba phương thức gồm xét tuyển thẳng (mã 301), dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT (mã 100) và dựa vào điểm thi đánh giá năng lực SPT của Đại học Sư phạm Hà Nội (mã 402).
Trong lần đầu sử dụng điểm SPT, trường chỉ áp dụng với các ngành hệ cử nhân như Điều dưỡng, Hộ sinh, Kỹ thuật phục hình răng, Kỹ thuật xét nghiệm y học, Kỹ thuật phục hồi chức năng, Khúc xạ nhãn khoa, Y tế công cộng, Tâm lý học, Công tác xã hội.
Về tổ hợp, Đại học Y Hà Nội xét 6 tổ hợp gồm A00 (Toán, Lý, Hóa), A01 (Toán, Lý, Anh), B00 (Toán, Hóa, Sinh), D07 (Toán, Hóa, Anh), D01 (Toán, Văn, Anh), D10 (Toán, Địa lý, Anh). Trong đó, hai ngành "hot" nhất là Y khoa và Răng Hàm Mặt chỉ tuyển bằng B00.
Nhà trường cộng điểm với ba nhóm: thí sinh có giải học sinh giỏi, khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, có chứng chỉ quốc tế như IELTS từ 5.5 hoặc tương đương, SAT 1100/1600 trở lên. Tổng điểm cộng tối đa 3, chỉ áp dụng với phương thức xét bằng điểm thi.
Với xét tuyển thẳng, trường dành 40% chỉ tiêu mỗi ngành. Nếu thí sinh trúng tuyển diện tuyển thẳng không đủ, số lượng còn lại sẽ chuyển sang các phương thức khác.
Chỉ tiêu, phương thức, tổ hợp xét tuyển từng ngành Đại học Y Hà Nội năm 2026 như sau:
Học phí Đại học Y Hà Nội năm học 2026-2027 dự kiến từ 19,1 đến 80 triệu đồng, tăng 2,2 đến 17,8 triệu đồng so với năm ngoái. Ngành Y khoa và Răng Hàm Mặt cao nhất; Công tác xã hội, Tâm lý học thấp nhất.
Năm ngoái, điểm chuẩn Đại học Y Hà Nội từ 17 đến 28,7, ngành Tâm lý học ở tổ hợp C00 (Văn, Sử, Địa) cao nhất, ngành Y khoa lấy 28,13 điểm.
Không dùng cách treo lên tường những bức tranh về TP.HCM, cô Nguyễn Thị Kim Hương, giáo viên (GV) Trường mầm non Tân Phú, P.Tân Mỹ, TP.HCM, có một cách sinh động hơn để giúp trẻ có thể khám phá đặc điểm của thành phố hiện đại. Cô sử dụng một ứng dụng AI tên Suno, giúp tạo âm thanh, hình ảnh, tạo một nhân vật hoạt hình tên Nam, dắt các bạn nhỏ đi khắp thành phố. Cô cũng dùng ChatGPT, Gemini, viết lời dẫn cho "bé Nam" để thuyết minh mỗi điểm đến cho trẻ. Để tăng tương tác, cô Hương dùng thêm ứng dụng tên Wordwall để tạo nhiệm vụ, bài tập cho trẻ trả lời các câu hỏi trên iPad. Tiết học khám phá thành phố em hiện đại - đúng như chủ đề - có công nghệ hỗ trợ, đã sinh động và lôi cuốn hơn việc chỉ dạy bằng xem tranh ảnh.
Ở lĩnh vực phát triển thẩm mỹ cho trẻ, cô Nguyễn Thị Thảo, GV Trường mầm non Hướng Dương, P.Tân Phú, TP.HCM, có cách dạy độc đáo. Ví dụ trong hoạt động bé 4 tuổi vẽ phương tiện giao thông, cô cho trẻ tự vẽ, tô màu, sáng tạo những ô tô, máy bay, tàu hỏa, tàu thủy… Đến giai đoạn trưng bày, cô giáo làm mẫu việc sử dụng ứng dụng Grok như một trợ lý AI để chuyển các tranh tĩnh sang hình động bằng những câu lệnh đơn giản (trẻ nhập lệnh bằng giọng nói)… Giờ học vẽ với trẻ rõ ràng thú vị hơn.
Cô Lê Bích Thủy, GV Nhóm lớp Thiên Minh 2, P.Vũng Tàu, TP.HCM, lại có cách đổi mới hoạt động giáo dục thể chất cho trẻ, sáng tạo ra những trò chơi tiếp sức, đồng đội, vừa chơi vừa rèn luyện được các động tác thể dục, để trẻ được học mà chơi, chơi mà học.
Trong khi đó, cô Nguyễn Thị Cẩm Hồng, GV Trường mầm non Bình Hưng, xã Bình Hưng, TP.HCM, sử dụng ứng dụng AI nhờ sáng tác nhạc, để từ những hình ảnh quen thuộc như con cào cào, bé tập thể dục sáng, các trẻ sẽ có những bài nhạc tập thể dục mới mẻ, trẻ tập luyện với hứng thú hơn.
Cô Nguyễn Ngọc Kiều Giang, GV Trường mầm non 19/5, P.Tân Thuận, TP.HCM, có kinh nghiệm 11 năm trong nghề, nhìn nhận so với ngày trước, GV mầm non hiện nay có nhiều phương tiện hiện đại hơn hỗ trợ, từ bảng tương tác, iPad, công cụ AI… Điều này cũng đặt GV mầm non trước thách thức phải liên tục học hỏi, ứng dụng cái mới.
Có 10 năm kinh nghiệm, cô Lê Thị Ngọc Giàu, 32 tuổi, Trường mầm non Tân Phong, P.Tân Hưng, TP.HCM, chứng kiến sự thay đổi lớn của đội ngũ GV mầm non. Cô Giàu cho hay để bắt kịp sự đổi mới, ngoài giờ làm việc ở trường, các GV mầm non thường tự học nhiều qua internet, các nhóm đào tạo CNTT.
Cô Nguyễn Thị Cẩm Hồng, GV Trường mầm non Bình Hưng, xã Bình Hưng, chia sẻ trong bối cảnh trẻ em hiện nay giỏi tiếng Anh, tiếp xúc công nghệ sớm, nếu GV mầm non giữ mãi nếp giáo dục dạy "chay" sẽ không thể khơi gợi, phát huy hết sự sáng tạo của trẻ. Nhưng điều này cần hài hòa, tránh lạm dụng.
"Nâng cao chuyên môn và nghiệp vụ của GV mầm non trong thời đại mới là bắt buộc", thạc sĩ Nguyễn Thị Ngọc Nuôi, giảng viên Khoa Giáo dục mầm non, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, nói với PV Thanh Niên, đồng thời cho biết: "Ngày trước, mọi người thường chỉ biết đến vai trò của GV là chăm sóc, nuôi dưỡng, tổ chức những hoạt động đơn lẻ. Bây giờ yêu cầu cao hơn, GV mầm non ngoài chăm sóc, nuôi dưỡng, phần giáo dục trẻ không còn là tổ chức những hoạt động đơn lẻ như múa hát, kể chuyện, các môn học phải được yêu cầu kết nối với nhau, đi theo một triết lý, như VN đang thực hiện giáo dục lấy trẻ làm trung tâm".
Đáng chú ý, bà Nuôi khẳng định gốc rễ của tất cả đổi mới phải là tình yêu thương của GV mầm non dành cho trẻ. Khi có tình yêu thương trẻ, các thầy cô có thể kết nối những đổi mới, hình thành đội ngũ GV giỏi chuyên môn, vững nghiệp vụ, giàu yêu thương.
Bà Lê Thụy Mỵ Châu, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, đề nghị trong thời gian tới, các cơ sở giáo dục mầm non, các tập thể, cá nhân cần tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, tăng cường hoạt động trải nghiệm và phát huy tính sáng tạo của trẻ. Đặc biệt cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, AI và học liệu số trong tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng hiệu quả, thực chất.
"Ngoài công khai thực đơn, định lượng món ăn, yêu cầu các trường phải rà soát, đánh giá lại nhà cung cấp thực phẩm, nguyên liệu cho bữa ăn; kiểm tra hồ sơ pháp lý và các giấy tờ về an toàn thực phẩm; kiểm soát chặt khâu nhận nguyên liệu, không nhận thực phẩm không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu hư hỏng hoặc không đúng hợp đồng", theo thông tin từ Sở GD&ĐT Hà Nội.
Cũng tại hướng dẫn do Sở GD&ĐT Hà Nội đưa ra ngày 31/3, yêu cầu các trường chỉ được tiếp tục ký kết, sử dụng dịch vụ nếu nhà cung cấp đáp ứng đầy đủ quy định.
Sở đề nghị các địa phương đảm bảo an toàn của bữa ăn bán trú, kiểm tra và xác minh nhà cung cấp, nguồn gốc của nguyên liệu; chủ động cảnh báo nguy cơ, điều tra và xử lý nếu xảy ra sự cố an toàn thực phẩm.
Như Dân trí phản ánh trước đó, ngày 29/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố 8 bị can trong đường dây giết mổ, tiêu thụ lợn mắc dịch tả lợn châu Phi, xảy ra tại Hà Nội và một số địa phương liên quan.
Trong số các bị can, 4 người bị khởi tố về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Cụ thể các đối tượng gồm: Nguyễn Thị Hiền (31 tuổi, trú tại Ngọc Hồi, Hà Nội), Đỗ Văn Thanh (43 tuổi, trú tại Đại Bình, Phú Thọ), Nguyễn Thị Bình (53 tuổi, trú tại Hồng Vân, Hà Nội) và Nguyễn Văn Thành (55 tuổi, trú tại Hồng Vân, Hà Nội), Giám đốc Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát.
Từ đầu năm 2026 đến nay, nhóm này bị xác định đã tiêu thụ khoảng 3.600 con lợn mắc dịch bệnh, tương đương gần 300 tấn thịt.
Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này sau đó cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn Hà Nội.
Thông tin phản ánh từ phụ huynh học sinh, nhiều trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội đã phát đi thông báo khẳng định chưa từng ký kết hợp đồng và cũng chưa từng sử dụng bất kỳ sản phẩm nào của công ty cung cấp thịt lợn bẩn nhiễm tả lợn châu Phi vừa bị khởi tố.
Đó là các trường: Tiểu học Trần Đăng Ninh (phường Hà Đông), Marie Curie (cả 3 cơ sở ở Từ Liêm, Hà Đông, Long Biên), M.V Lomonoxop Mỹ Đình (phường Từ Liêm)...
