Giữa cái nóng hầm hập 37 độ C, Ngọc Mỹ (sống ở Paris, Pháp) lái ô tô đến một siêu thị điện máy. Cô hy vọng sẽ mua được điều hòa để lắp tại căn hộ mà gia đình đang cho thuê.
Nữ khách hàng có mặt tại siêu thị từ 9h – sớm hơn thời điểm mở cửa một tiếng. Hàng trăm người xếp hàng dài, kiên nhẫn chờ đợi mua điều hoà.
“Vào bên trong, chúng tôi hoàn toàn thất vọng, vì siêu thị không còn điều hòa. Một số người lớn tuổi vội vã mua những chiếc quạt điện. Nhân viên giới hạn mỗi khách chỉ được mua một chiếc”, Ngọc Mỹ kể.
Hẹn 3 tháng mới giao hàng, khách lập tức huỷ đơn
Định cư tại Pháp đã 8 năm, Ngọc Mỹ sống trong căn nhà 3 tầng, cách trung tâm Paris khoảng 10km. Khu phố nơi cô sinh sống hầu như không có gia đình nào lắp điều hòa.
Căn nhà nằm ở hướng đón nắng. Vào mùa hè, những bức tường dày 30-40cm hấp thụ nhiệt suốt cả ngày khiến không gian bên trong khá nóng.
Cách đây 2 năm, gia đình Ngọc Mỹ bắt buộc phải lắp điều hoà ở tầng trên cùng. Mới đây, cả nhà mua thêm hai chiếc điều hòa di động cho tầng 1 và tầng 2.
Do mặt hàng điều hoà khan hiếm, cô phải mua dòng sản phẩm có giá 800 Euro (24 triệu đồng), công suất 12.000 BTU (dùng cho phòng 20m2).
“Tôi chấp nhận mua vì số lượng điều hoà còn lại khá ít. Nếu không đặt ngay, cả nhà sẽ phải chờ đợi lâu hơn nữa”, cô cho hay.
Ngoài nhà chính, cô còn có căn hộ cho thuê ở Pháp, chủ yếu đón khách từ Việt Nam. Thấu hiểu nhu cầu của khách, Ngọc Mỹ tìm mọi cách mua điều hoà ở siêu thị nhưng bất thành. Tìm đến các sàn thương mại điện tử, mọi chuyện cũng không khá hơn.
Cô gái từng đặt mua điều hòa trên sàn, thời gian giao hàng dự kiến là ngày 23/6. Ít phút sau, người bán thông báo, sản phẩm sẽ được giao đến nhà vào tháng 9.
“Lượng khách mua tăng đột biến khiến điều hòa rơi vào tình trạng cháy hàng. Người bán cần thời gian nhập thêm từ Trung Quốc hoặc các nước khác. Do không thể chờ đợi đến mùa thu, tôi quyết định hủy đơn”, cô chia sẻ.
Quạt khan hàng, khách lùng mua nhiều ngày
Không chỉ điều hoà, quạt cũng là mặt hàng gây “sốt” trong những ngày qua ở Pháp. Tại Strasbourg, Sevran và Paris, khách hàng tràn vào cửa hàng khi mở cửa, xô đẩy với hy vọng mua được những sản phẩm còn sót lại.
Cẩm Anh (quê Hà Nội) đang học ở Rouen – cách Paris một tiếng đi tàu – cho biết mức độ nắng nóng năm nay khốc liệt so với năm ngoái. Những ngày trời 37 độ, phòng ký túc xá của cô gái nóng hầm hập từ trưa đến tối.
“Sau một tuần chịu đựng, tôi phải tìm mua quạt hoặc điều hoà di động”, cô bày tỏ.
Theo nữ sinh viên, cách đây khoảng 1 tuần, cô đến siêu thị mua điều hoà và quạt, các kệ hàng đều đã được bán hết.
Thời tiết ở Pháp hiếm khi xảy ra nắng nóng, đơn vị kinh doanh không chuẩn bị nhiều sản phẩm điều hoà. Vì vậy, lượng khách tăng đột biến dễ xảy ra khan hiếm.
“Do không tìm được điều hòa, tôi quyết định mua một chiếc quạt hơi sương giá 60 Euro (gần 2 triệu đồng), chờ 4 ngày mới được giao hàng”, Cẩm Anh cho biết.
Đến thời điểm này, nhiều bạn bè của cô vẫn chưa đặt mua được thiết bị làm mát qua siêu thị. Họ phải mua lại hàng thanh lý của bà con người Việt.
Vài ngày gần đây, trời dịu mát hơn, một số trang thương mại điện tử thông báo có điều hoà và quạt. Tuy nhiên, khách phải chờ 2 tuần nữa mới được giao.
“Tôi không nghĩ mua thiết bị làm mát vất vả như vậy. Nắng nóng xảy ra đột ngột, mọi người không kịp trở tay”, nữ sinh viên nói.
Tính đến ngày 28/6, các trang thương mại điện tử ở Pháp đã có điều hoà bán. Tuy nhiên, thời hạn giao hàng là ngày 7-8/7, quá lâu so với nhu cầu của khách.
Thợ lắp điều hòa quá tải, khách phải đợi đến giữa tháng 10
Nhu cầu lắp đặt điều hòa tăng mạnh khiến nhiều doanh nghiệp ở Pháp rơi vào tình trạng quá tải.
Trên tờ ladepeche, đại diện công ty Gomes Énergies Climatisation – chuyên lắp đặt, bảo trì điều hoà – cho biết, đơn vị không thể nhận thêm yêu cầu lắp đặt điều hòa trong mùa hè, vì lịch làm việc của đội ngũ kỹ thuật đã kín đến giữa tháng 10.
Một thợ lắp đặt ở khu vực Toulouse cho biết, hiện nay, lịch làm việc đã kín. Khách hàng có nhu cầu lắp điều hoà mới phải chờ đến giữa tháng 7.
Khác với điều hoà di động cỡ nhỏ, ở Pháp, lắp đặt điều hoà cố định với cục nóng kích thước lớn sẽ trải qua quy trình phức tạp, mất nhiều thời gian. Thợ phải xem quy định xây dựng của chung cư, xin 2 giấy phép từ phòng quy hoạch và chủ sở hữu toà nhà.
Việc lắp đặt điều hoà tại Paris có nhiều quy định chặt chẽ, đặc biệt là những khu vực phố cổ cần bảo tồn cảnh quan. Chủ nhà không được lắp cục nóng ngoài ban công căn hộ gây ảnh hưởng thẩm mỹ.
Hầu hết các gia đình chọn kiểu điều hoà di động với cục nóng có kích thước nhỏ. Sau vài ngày nắng nóng, gia chủ có thể thu dọn, cất vào trong kho.
Hôm 24/6, Pháp đã trải qua ngày nóng nhất trong lịch sử, với nhiệt độ ở một số khu vực, trong đó có Paris, lên tới 40 độ C.
Tây Ban Nha cũng chứng kiến các kỷ lục bị xô đổ trong tuần này. Hai ngày đầu tuần là những ngày tháng 6 ấm nhất trong lịch sử của Tây Ban Nha, với nhiệt độ cao hơn 7,1 độ C so với mức trung bình.
Có 212 người ở Tây Ban Nha đã tử vong do đợt nắng nóng.
Ít nhất 48 người đã bị đuối nước ở Pháp khi tìm cách giải nhiệt trong tuần qua, và 3 trẻ nhỏ được tìm thấy tử vong trong những ô tô nóng bức.
Italy có ít nhất 5 ca tử vong liên quan đến nắng nóng, bao gồm một công nhân vườn nho, một người làm thuê ở trang trại và một người vô gia cư.
Mạng xã hội tại Anh mới đây nổ ra tranh cãi về phương pháp làm sạch đồ dùng nhà bếp. Sau khi chà xà phòng (nước rửa chén bát), nhiều người đặt thẳng đĩa, cốc lên giá phơi mà bỏ qua bước tráng lại bằng nước. Thói quen này gây ngạc nhiên cho người nước ngoài, châm ngòi cho vô số cuộc thảo luận.
Cassidy Rush, cây bút chuyên mảng kinh doanh và giáo dục tại Mỹ, chỉ ra bốn nguyên nhân thực tế và lịch sử đằng sau thói quen này.
Đầu tiên là sự tự tin vào đặc tính của chất tẩy rửa. Các loại nước rửa bát tại Anh được thiết kế với công thức hòa tan dầu mỡ hiệu quả, bay hơi nhanh và để lại rất ít cặn. Người dùng tin tưởng lượng nhỏ chất tẩy rửa này sót lại trên bát đĩa là an toàn, không ảnh hưởng đến hương vị bữa ăn tiếp theo.
Thứ hai là ý thức tiết kiệm nước và năng lượng. Việc tráng từng chiếc đĩa dưới vòi nước chảy bị coi là lãng phí. Bỏ qua bước này giúp các hộ gia đình giảm hóa đơn tiện ích và bảo vệ môi trường.
Tư duy trên xuất phát từ nguyên nhân thứ ba: Yếu tố lịch sử. Thói quen này bắt nguồn từ thời kỳ hậu chiến ở Anh, khi việc phân phối khẩu phần và bảo tồn tài nguyên được đặt lên hàng đầu. Trước đây, các gia đình thường dùng chung một chậu nước nóng để rửa toàn bộ chén đĩa. Việc xách thêm nước để tráng rất vất vả. Theo thời gian, phương pháp không tráng được truyền qua nhiều thế hệ và ăn sâu vào nếp sống, dù các ngôi nhà hiện đại đều đã có vòi nước tiện lợi.
Cuối cùng, người Anh thường dùng một chiếc khăn vải khô (tea towel) để lau từng chiếc đĩa. Thao tác này giúp loại bỏ độ ẩm cùng chút cặn xà phòng sót lại, đóng vai trò như bước đánh bóng cuối cùng trước khi cất vật dụng vào tủ.
Để xà phòng trên bát đĩa có an toàn?
Các nhà sản xuất khẳng định nước rửa bát bán tại Anh và châu Âu tuân thủ quy định an toàn. Lượng cặn sót lại rất ít, vô hại nếu vô tình nuốt phải do các công ty đã tính toán trước thói quen sử dụng của khách hàng.
Tiến sĩ Maryann Amirshahi, giám đốc y tế Trung tâm Chống độc Quốc gia Mỹ, đánh giá thói quen này về cơ bản không gây nguy hiểm cấp tính do hóa chất ít độc hại và mức độ tiếp xúc rất nhỏ. Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) và Cục Quản lý Thực phẩm, Dược phẩm Mỹ (FDA) cũng xác nhận các chất phụ gia phổ biến trong nước rửa chén bát hiện chưa gây rủi ro tức thời cho người tiêu dùng.
Tuy nhiên, về lâu dài, các chuyên gia y tế vẫn khuyên người dân nên thay đổi thói quen.
Tiến sĩ Kaitlyn Brown, giám đốc quản lý lâm sàng Trung tâm Chống độc Mỹ, khuyến cáo người dân nên tráng sạch bát đĩa. Việc này giúp tránh tích tụ lượng nhỏ hóa chất trong cơ thể qua thời gian dài, đồng thời rửa trôi triệt để thức ăn thừa chứa vi khuẩn.
Bên cạnh đó, giới chuyên gia nhắc nhở các gia đình nên lau khô hoàn toàn vật dụng trước khi cất, tránh tạo môi trường ẩm ướt cho mầm bệnh sinh sôi.
Hiện tại, thói quen không tráng xà phòng vẫn khá phổ biến ở một số quốc gia như Đức, New Zealand, Ireland hay Cộng hòa Dominica, được duy trì dựa trên truyền thống và nỗ lực tiết kiệm nước sạch.
Tin rằng việc siết cân bằng chế độ ăn khắc nghiệt sẽ giúp nhanh chóng sở hữu vóc dáng mong muốn, một cô gái 25 tuổi ở Trung Quốc đã áp dụng phương pháp nhịn ăn gần như cả tuần rồi dành một ngày để ăn uống thoải mái. Chỉ sau hơn một tháng giảm được 7,5 kg, cô phải nhập viện cấp cứu vì viêm tụy cấp.
Theo truyền thông Trung Quốc, Qingqing, sống tại thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, cao 1,55 m và nặng 55 kg trước khi bắt đầu hành trình giảm cân. Mong muốn sớm lấy lại vóc dáng thon gọn khiến cô lựa chọn một chế độ ăn kiêng cực đoan.
Trong suốt 6 ngày mỗi tuần, Qingqing gần như cắt bỏ hoàn toàn tinh bột, chỉ ăn rau luộc, ức gà và các loại trái cây ít đường. Tổng lượng calo nạp vào mỗi ngày được cô duy trì dưới 800 kcal. Đến ngày thứ 7, cô tự thưởng cho bản thân bằng một "ngày ăn xả" với đủ món yêu thích như lẩu, gà rán, mì cay, trà sữa và các loại hạt.
Phương pháp này nhanh chóng mang lại kết quả. Chỉ trong vòng một tháng, Qingqing giảm từ 55 kg xuống còn 47,5 kg.
Tuy nhiên, cái giá phải trả đến rất nhanh.
Ngày 14/5, sau 6 ngày ăn kiêng nghiêm ngặt, Qingqing bước vào ngày ăn xả như thường lệ. Buổi trưa, cô ăn một phần lớn gà rán. Đến tối, cô tiếp tục dùng hai gói mì cay. Chỉ vài giờ sau, người phụ nữ trẻ bất ngờ xuất hiện cơn đau dữ dội ở vùng bụng, lan ra thắt lưng và lưng, kèm theo nôn ói liên tục.
Dù cố gắng nghỉ ngơi, tình trạng không cải thiện. Qingqing được người thân đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện trực thuộc số 1 của Đại học Chiết Giang. Sau khi thăm khám, các bác sĩ xác định cô bị viêm tụy cấp và phải nhập viện điều trị ngay lập tức.
Các bác sĩ cho biết những trường hợp người trẻ gặp biến chứng do giảm cân cực đoan đang ngày càng phổ biến. Nhiều người lựa chọn nhịn ăn kéo dài hoặc chỉ ăn một bữa mỗi ngày với mong muốn giảm cân nhanh nhưng không lường trước được những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Theo chuyên gia, khi cơ thể bị thiếu năng lượng trong thời gian dài, tuyến tụy hoạt động ở trạng thái tối thiểu. Tuy nhiên, việc đột ngột tiêu thụ lượng lớn thực phẩm giàu chất béo và năng lượng trong thời gian ngắn sẽ buộc tuyến tụy phải tăng tiết enzyme tiêu hóa. Sự thay đổi quá nhanh này có thể gây tổn thương mô tụy, dẫn đến viêm tụy cấp - một tình trạng nguy hiểm nếu không được xử lý kịp thời.
Các bác sĩ cũng cảnh báo giảm cân bằng những phương pháp cực đoan không chỉ làm tăng nguy cơ viêm tụy mà còn có thể gây rối loạn chuyển hóa, sỏi mật, suy giảm miễn dịch và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Điều đáng nói Qingqing không phải trường hợp cá biệt. Trước đó, một nữ sinh viên 20 tuổi tại tỉnh Hồ Bắc cũng phải phẫu thuật cắt túi mật sau khi giảm tới 25 kg trong vài tháng bằng cách loại bỏ hoàn toàn tinh bột khỏi khẩu phần ăn hằng ngày.
Các chuyên gia khuyến cáo giảm cân an toàn cần dựa trên chế độ ăn cân bằng, kiểm soát lượng calo hợp lý kết hợp vận động thường xuyên, thay vì áp dụng những phương pháp cực đoan để đổi lấy kết quả nhanh chóng.
Nhiều người cho rằng ăn giảm cân là sẽ nhịn ăn hoặc không ăn các thực phẩm chứa chất béo, tinh bột… Điều đó có thể dẫn đến hậu quả cực kỳ nghiêm trọng, ví dụ như sẽ khiến cơ thể bị thiếu chất, mệt mỏi, dễ tụt đường huyết, suy nhược… Đó là lý do mà nhiều bạn cảm thấy chế độ ăn giảm cân không thật sự hiệu quả. Thật ra dù áp dụng phương pháp nào thì bạn cũng nên tuân thủ việc an toàn cho sức khỏe. Nếu thực hiện chế độ ăn sai cách, phản khoa học có thể dẫn đến nhiều hệ lụy cho sức khỏe.
Việc giảm cân không đúng cách có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe như:
- Làm tăng cân trở lại: Đây là hiện tượng Yoyo do bạn giảm cân không đúng cách, lúc đó cơ thể cần nạp thêm năng lượng nên sẽ sinh ra cảm giác thèm ăn.
- Rụng tóc: Nếu bạn để cơ thiếu đạm và vitamin thì tóc sẽ dễ gãy rụng.
- Làn da bị xấu: Nếu không được cung cấp đầy đủ vitamin, acid béo, protein cần thiết do ăn chế độ ăn giảm cân không đúng cách thì da sẽ bị khô, thiếu sức sống, nhăn nheo, dễ nổi mụn…
- Mất nước, hạ đường huyết: Việc giảm cân cấp tốc do nhịn ăn sẽ khiến cơ thể bị mất nước và gây hạ đường huyết.
- Nhìn thiếu sức sống: Do nhịn ăn hoặc ăn thiếu chất nên cơ thể sẽ luôn trong trạng thái mệt mỏi, gây suy nhược cơ thể.
- Hệ miễn dịch kém: Việc ăn uống không đủ chất sẽ khiến cơ thể có hệ miễn dịch kém. không đủ khả năng để chống chịu về bệnh tật.
Theo Bộ Y tế, ung thư hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới cũng như tại Việt Nam.
Dẫn số liệu từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Bộ Y tế cho biết căn bệnh này đã cướp đi khoảng 10 triệu sinh mạng trong năm 2022. Số ca mắc mới được dự báo tiếp tục gia tăng trong những năm tới do quá trình già hóa dân số, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng sự gia tăng của các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn uống không lành mạnh và tình trạng ít vận động.
Trong bối cảnh đó, dinh dưỡng được xem là một phần quan trọng trong quá trình điều trị và chăm sóc người bệnh ung thư. Bộ Y tế nhấn mạnh việc bảo đảm đầy đủ năng lượng và dưỡng chất có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì thể trạng, nâng cao khả năng đáp ứng điều trị cũng như cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.
Những tiến bộ trong phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nhắm trúng đích và miễn dịch đã cải thiện đáng kể tỉ lệ sống của người bệnh. Tuy nhiên, các phương pháp điều trị này cũng gây nhiều tác dụng phụ, đặc biệt trên hệ tiêu hóa, làm giảm khả năng ăn uống, tăng nhu cầu chuyển hóa và dẫn đến suy dinh dưỡng, suy mòn.
Theo Bộ Y tế, mối quan hệ giữa ung thư và dinh dưỡng là hai chiều. Bản thân khối u và quá trình điều trị có thể gây suy dinh dưỡng, trong khi tình trạng dinh dưỡng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng điều trị, mức độ dung nạp hóa trị, xạ trị cũng như tiên lượng sống của người bệnh.
Điều đáng nói, tỉ lệ suy dinh dưỡng ở người bệnh ung thư có thể lên tới 80% tùy loại ung thư, giai đoạn bệnh và phương pháp điều trị. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở người mắc ung thư đường tiêu hóa, gan mật tụy và vùng đầu cổ.
Do đó, hướng dẫn mới nhấn mạnh việc sàng lọc nguy cơ suy dinh dưỡng và đánh giá tình trạng dinh dưỡng ngay từ thời điểm chẩn đoán, đồng thời theo dõi xuyên suốt quá trình điều trị. Mục tiêu quan trọng nhất là duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế sụt cân, cải thiện suy dinh dưỡng, tăng khả năng đáp ứng điều trị, rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bộ Y tế khuyến cáo người bệnh ung thư cần được cung cấp khoảng 25-30 kcal/kg cân nặng/ngày và tối thiểu 1,2g protein/kg/ngày. Ở người suy dinh dưỡng nặng hoặc mất nhiều khối cơ, lượng protein có thể tăng lên 1,5g/kg/ngày.
Lipid nên chiếm dưới 30% tổng năng lượng khẩu phần, ưu tiên chất béo không bão hòa và hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa.
Vitamin và khoáng chất được bổ sung theo nhu cầu khuyến nghị của người bình thường; chỉ sử dụng liều cao khi có bằng chứng thiếu hụt cụ thể, không tự ý dùng các chế phẩm vi chất liều cao.
Hướng dẫn mới cũng khuyến cáo không áp dụng các chế độ ăn kiêng nghèo năng lượng, bao gồm chế độ ăn keto cho người bệnh ung thư.
Theo Bộ Y tế, hiện chưa có bằng chứng chứng minh các chế độ ăn này mang lại hiệu quả điều trị, trong khi có thể gây nguy hiểm, đặc biệt ở những người bệnh ung thư đã suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng.
Trong khẩu phần theo chế độ ăn keto, tinh bột chỉ cung cấp 5% tổng lượng calorie, trong khi chất béo chiếm 75% và 20% đến từ protein.
Bộ Y tế cũng khuyến cáo không sử dụng đơn lẻ các dưỡng chất dạng đơn chất như gói đạm, viên dầu cá hay HMB cho người bệnh suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng khi nhu cầu năng lượng, protein và các dưỡng chất thiết yếu vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ.
Vệc bổ sung riêng lẻ một số dưỡng chất trong khi khẩu phần ăn tổng thể chưa cân đối không chỉ làm gia tăng nguy cơ mất cân bằng dinh dưỡng mà còn có thể dẫn đến các rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng bất lợi đến quá trình điều trị và phục hồi của người bệnh.
Bộ Y tế nhấn mạnh, chăm sóc dinh dưỡng cần được xem là một cấu phần không thể thiếu trong điều trị ung thư. Việc sàng lọc sớm nguy cơ suy dinh dưỡng, can thiệp dinh dưỡng kịp thời và tăng cường phối hợp giữa bác sĩ điều trị với bác sĩ dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian hồi phục và cải thiện tiên lượng lâu dài cho người bệnh.
