Vào lúc 18h44 ngày 6-4 (tức 5h44 ngày 7-4 theo giờ Việt Nam), tàu Orion chở bốn phi hành gia thực hiện sứ mệnh Artemis II đã di chuyển vào vùng khuất sau Mặt trăng, khiến liên lạc với Trái đất bị gián đoạn trong khoảng 40 phút.
Nguyên nhân của hiện tượng này là do sóng vô tuyến và laser – vốn truyền theo đường thẳng – không thể xuyên qua lớp vật chất dày đặc của Mặt trăng.
Theo Đài BBC, trong suốt 40 phút, con tàu nằm hoàn toàn ở “ngoài vùng phủ sóng”, lặng lẽ hành trình giữa khoảng không vô tận của vũ trụ.
Phi hành gia Victor Glover cho biết: “Chúng ta đang ở phía sau Mặt trăng và mất liên lạc với mọi người, hãy coi đó là một cơ hội. Hãy cầu nguyện, hy vọng và gửi những suy nghĩ tốt đẹp, để chúng ta có thể sớm kết nối với phi hành đoàn”.
Theo BBC, các phi hành gia đã tận dụng khoảng thời gian gián đoạn để tiến hành quan sát Mặt trăng ở cự ly gần, chụp ảnh, nghiên cứu địa chất bề mặt và ghi nhận những hình ảnh trực tiếp từ vùng không gian hiếm người đặt chân tới.
Khi tàu Orion trở lại vùng phủ sóng sau gần 40 phút, nữ phi hành gia Christina Koch chia sẻ: “Thật tuyệt khi được nghe tin từ Trái đất một lần nữa. Gửi đến châu Á, châu Phi, châu Úc – chúng tôi đang ngắm nhìn và lắng nghe các bạn”.
Trên thực tế, các sứ mệnh Apollo trước đây cũng từng trải qua hiện tượng gián đoạn liên lạc khi tàu bay vào vùng khuất sau Mặt trăng, cho thấy đây là một phần quen thuộc của hành trình chinh phục không gian.
Đặc biệt, trong sứ mệnh Apollo 11 năm 1969, phi hành gia Michael Collins đã một mình điều khiển mô-đun chỉ huy bay quanh Mặt trăng, trong khi hai đồng đội của ông, Neil Armstrong và Buzz Aldrin, đang thực hiện những bước đi đầu tiên của nhân loại trên bề mặt Mặt trăng.
Phi hành gia Michael Collins mô tả khi tàu mất liên lạc suốt 48 phút, ông cảm thấy “thực sự cô độc”, như bị tách khỏi mọi sự sống đã biết. Tuy nhiên, thay vì sợ hãi, ông cho biết mình cảm nhận được một sự bình yên hiếm có giữa khoảng lặng vô tận của vũ trụ.
Trên Trái đất, khoảng thời gian “mất tín hiệu” cũng là thử thách không nhỏ với các kỹ sư. Tại Trạm Goonhilly (Anh), những ăng ten khổng lồ vẫn luôn theo dõi hành trình của Orion, xác định vị trí và truyền dữ liệu về NASA.
Giám đốc công nghệ tại Trạm Goonhilly – ông Matt Cosby – cho biết đây là lần đầu tiên trạm theo dõi một tàu vũ trụ có người bay xa đến vậy. Khi con tàu khuất sau Mặt trăng, lo lắng là điều khó tránh, nhưng niềm vui sẽ vỡ òa khi tín hiệu trở lại và phi hành đoàn vẫn an toàn.
Các nhà khoa học kỳ vọng trong tương lai, những khoảng “mất kết nối” sẽ dần được xóa bỏ, đặc biệt khi con người hướng tới xây dựng căn cứ lâu dài trên Mặt trăng và tiến xa hơn vào không gian sâu.
Giới hữu trách Panama xác nhận sự cố xảy ra tại một khu phức hợp cung cấp nhiên liệu cho các xe bồn, nằm cạnh cầu châu Mỹ. Đây là cây cầu quan trọng bắc qua kênh đào Panama.
Hình ảnh do camera an ninh ghi lại cho thấy một quả cầu lửa khổng lồ và cột khói đen bốc lên từ nơi xảy ra sự cố.
Ông Victor Alvarez, Giám đốc lực lượng cứu hỏa Panama, cho biết một công nhân làm việc ở nơi này đã thiệt mạng do vụ nổ, và hai lính cứu hỏa bị thương nhẹ.
Phía cơ quan quản lý kênh đào Panama nói rằng vụ nổ không gây ảnh hưởng cho hoạt động lưu thông trên kênh đào.
Cầu châu Mỹ đã bị chặn lại sau sự cố, và chuẩn bị kiểm tra nhằm đánh giá mức độ hư hại do vụ nổ gây ra.
Trong bối cảnh này, nhiều sự chú ý dồn vào một tổ chức quốc tế được thành lập ngay sau kết thúc Chiến tranh thế giới thứ II với mục tiêu tối thượng là bảo vệ an ninh và hòa bình quốc tế. Đó là Liên hợp quốc (LHQ) với Hội đồng Bảo an (HĐBA) - nơi mà trong quá khứ đã tiến hành nhiều chiến dịch gìn giữ hòa bình ở nhiều quốc gia và khu vực trên thế giới.
Cho đến hiện tại HĐBA đã nhóm họp hai lần về tình hình hiện tại ở Trung Đông. Lần đầu tiên vào ngày 11-3-2026 và thông qua một nghị quyết lên án hành vi tấn công các nước trong vùng Vịnh Ba Tư của Iran.
HĐBA nhóm họp lần hai vào ngày 7-4-2026 và thất bại trong việc thông qua một nghị quyết về an ninh eo biển Hormuz. Sự khác biệt lớn về kết quả của hai lần họp ở HĐBA có thể được giải thích dựa trên các yếu tố pháp lý xung quanh việc sử dụng vũ lực trong dự thảo của các nghị quyết.
Hiến chương LHQ nghiêm cấm việc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế của các quốc gia thành viên. Quy định này nằm trong điều 2 khoản 4 - một trong những trụ cột pháp lý của Hiến chương về việc đảm bảo hòa bình thế giới.
Tuy nhiên Hiến chương cũng công nhận ngoại lệ cho quy định này, và chỉ có hai trường hợp các quốc gia được sử dụng vũ lực một cách hợp pháp trong khuôn khổ luật pháp của LHQ.
Ngoại lệ thứ nhất là việc sử dụng vũ lực trong việc tự vệ khi các quốc gia bị tấn công vũ trang bởi các quốc gia khác. Quyền tự vệ đơn phương hoặc tập thể này được ghi nhận tại điều 51 của Hiến chương LHQ.
Thông thường đây là một ngoại lệ chính đáng và chính danh về mặt pháp lý khi các quốc gia bị xâm phạm lãnh thổ bằng vũ trang bởi lực lượng quân sự của các quốc gia khác.
Đây là lý do tại sao các quốc gia vùng Vịnh bao gồm Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Ả Rập Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và Jordan đã đề xuất một dự thảo nghị quyết HĐBA LHQ vào ngày 11-3-2026.
Trong dự thảo nghị quyết này, họ yêu cầu sự công nhận quyền tự vệ khi Iran đã tiến hành các cuộc tấn công vũ lực vào lãnh thổ của họ.
Nghị quyết cũng kêu gọi ngừng bắn, yêu cầu Iran phải tôn trọng luật pháp quốc tế và không làm ảnh hưởng đến an ninh quốc tế.
Có thể thấy rằng ngôn ngữ sử dụng trong dự thảo nghị quyết ngày 11-3 về việc sử dụng vũ lực để tự vệ của các quốc gia Vùng Vịnh là hợp lý về mặt pháp lý lẫn chính trị. Do đó nghị quyết đã được thông qua.
Nga và Trung Quốc không bỏ phiếu phản đối, mặc dù Nga đã phát biểu Mỹ và Israel cũng cần phải bị lên án cho cuộc chiến tranh lần này.
Ngoại lệ thứ hai của việc cấm sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế được ghi nhận trong chương VII của Hiến chương LHQ. Đó là việc Hội đồng Bảo an LHQ cho phép các quốc gia thành viên sử dụng vũ lực với mục đích bảo vệ an ninh và hòa bình thế giới.
Việc sử dụng các từ ngữ như "sử dụng tất cả các biện pháp cần thiết" hay việc áp dụng quyền ủy thác sử dụng vũ lực của HĐBA được cân nhắc hết sức kỹ lưỡng và hạn chế đến mức tối đa bởi các thành viên thường trực của HĐBA.
Trong dự thảo nghị quyết đưa lên HĐBA xem xét về vấn đề liên quan đến an ninh eo biển Hormuz, Bahrain đã kêu gọi quyền sử dụng vũ lực dựa trên chương VII của Hiến chương LHQ.
Việc này dẫn đến những tranh cãi dữ dội tại phiên họp của HĐBA, vì một số quốc gia cho rằng việc này sẽ dẫn đến việc lạm dụng nghị quyết của HĐBA để chính danh hóa việc sử dụng vũ lực trong khu vực vùng Vịnh. Điều này sẽ khiến xung đột leo thang.
Việc liên hệ đến chương VII của Hiến chương trong bản thảo nghị quyết sau đó được gỡ bỏ. Tuy nhiên việc đề cập đến quyền tự vệ (ngoại lệ thứ nhất của quy định cấm sử dụng vũ lực) khi các tàu thương mại bị tấn công ở eo biển Hormuz trong dự thảo lại dẫn đến những tranh cãi khác.
Việc một quốc gia bị tấn công vào lãnh thổ và bị tấn công vào tàu thuyền thương mại là khác nhau về mức độ nghiêm trọng để có thể lập luận rằng hai hành vi tấn công này đều có thể đương nhiên dẫn đến quyền tự vệ của một quốc gia.
Do những mâu thuẫn liên quan đến quyền sử dụng vũ lực ở eo biển Hormuz không thể giải quyết được, dự thảo nghị quyết HĐBA ngày 7-4-2026 đã không được thông qua khi Trung Quốc và Nga đã bỏ phiếu phản đối.
Điều này cho thấy việc sử dụng vũ lực luôn luôn là một vấn đề hết sức nhạy cảm và gây tranh cãi khi HĐBA xem xét một nghị quyết về một xung đột quốc tế.
Khuôn khổ pháp lý xung quanh vấn đề này có thể không chấm dứt được căng thẳng tại khu vực eo biển Hormuz, nhưng ít nhất nó ngăn được sự leo thang của chiến tranh tại đây, tính cho đến thời điểm này.
CNN ngày 11/5 dẫn nguồn thạo tin cho biết chính phủ Tổng thống Donald Trump đang treo thưởng 15 triệu USD, thông qua chương trình Thưởng Công lý (RFJ) của Bộ Ngoại giao Mỹ, tìm kiếm thông tin về các nguồn tài chính của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đặc nhiệm Quds thuộc IRGC, các nhánh trực thuộc hoặc những cơ chế hỗ trợ tài chính chủ chốt của tổ chức này.
Washington cũng muốn thu thập thông tin về cách IRGC chuyển tiền và vật tư cho các lực lượng ủy nhiệm, dân quân đồng minh, cũng như các ngân hàng hoặc cơ sở đổi tiền hỗ trợ giao dịch cho lực lượng này. Những mục tiêu bị nhắm tới gồm công ty bình phong, cá nhân giúp IRGC né tránh lệnh trừng phạt, các tổ chức tài chính giao dịch với IRGC hoặc doanh nghiệp do lực lượng này sở hữu.
Mục tiêu của kế hoạch này là hướng đến làm gián đoạn các cơ chế tài chính của IRGC và gây thêm sức ép lên Tehran để buộc giới lãnh đạo Iran chấp nhận một thỏa thuận với Mỹ.
Ngoài khoản thưởng 15 triệu USD, trang chủ của chương trình RFJ còn treo thưởng 10 triệu USD cho thông tin liên quan các lãnh đạo chủ chốt của IRGC và các đơn vị thành phần. Danh sách mục tiêu cần xác minh tung tích có Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, một số vị trí cố vấn cho ông Khamenei hiện chưa rõ danh tính và tư lệnh cao nhất của IRGC là tướng Ahmad Vahidi.
Bộ Ngoại giao Mỹ năm 2019 đưa IRGC vào danh sách tổ chức khủng bố nước ngoài theo Đạo luật Di trú và Quốc tịch. Trước đó, Bộ Tài chính Mỹ năm 2017 cũng xếp IRGC vào diện "Tổ chức khủng bố toàn cầu bị chỉ định đặc biệt". Toàn bộ tài sản và lợi ích tài sản của IRGC thuộc phạm vi tài phán Mỹ đều bị phong tỏa. Công dân Mỹ bị cấm giao dịch với lực lượng này và cấm hỗ trợ vật chất hoặc tài chính cho IRGC.
Một chiến dịch treo thưởng tương tự từng được Washington công bố hồi tháng 11/2023, cũng nhằm vào các cơ chế tài chính của IRGC. Thông cáo khi đó cho rằng IRGC can dự vào xung đột tại Ukraine thông qua chương trình cung cấp máy bay không người lái cho Nga.
Cũng trong ngày 11/5, Bộ Tài chính Mỹ công bố thêm các biện pháp trừng phạt nhằm vào ba cá nhân và 9 công ty bị cáo buộc hỗ trợ Iran mua bán dầu. Trong số này có 4 công ty đặt tại Hong Kong, 4 công ty ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và một công ty tại Oman.
Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) cho biết các cá nhân và doanh nghiệp này đã hỗ trợ IRGC bán dầu thông qua mạng lưới công ty bình phong. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố chính quyền Trump sẽ tiếp tục sử dụng các biện pháp trừng phạt để cắt nguồn tài chính dành cho chương trình vũ khí, hạt nhân và các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực.
