Tại Đối thoại Shangri-La 2026 vừa diễn ra ở Singapore, liên minh AUKUS gồm Mỹ, Úc và Anh đã công bố dự án phát triển thiết bị lặn không người lái (UUV) thế hệ mới – đánh dấu lần đầu tiên trụ cột thứ hai của liên minh được hiện thực hóa bằng một chương trình hợp tác cụ thể sau thời gian dài chậm trễ.
Dự kiến triển khai từ năm 2027, dự án nhắm vào ba mục tiêu chiến lược: bảo vệ hạ tầng cáp ngầm biển, tăng cường giám sát khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và tấn công chính xác mục tiêu đối phương.
Trong khi phần lớn sự chú ý của dư luận từ trước đến nay đổ vào trụ cột thứ nhất – kế hoạch cung cấp tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân cho Úc – thì trụ cột thứ hai, vốn tập trung phát triển công nghệ quân sự tinh vi, lại gần như bị bỏ ngỏ. Dự án UUV vừa công bố là chương trình đầu tiên thuộc trụ cột này được chính thức hóa, theo thông cáo từ Bộ Quốc phòng Anh.
Tuyên bố chung của ba Bộ trưởng Quốc phòng gồm Pete Hegseth (Mỹ), John Healy (Anh) và Richard Marles (Úc) sau cuộc họp bên lề Đối thoại Shangri-La cho biết dự án nhằm “nâng cao đáng kể năng lực của các đối tác AUKUS trong bảo vệ cơ sở hạ tầng quốc gia quan trọng dưới đáy biển; triển khai năng lực giám sát, trinh sát và tấn công tiên tiến; hoạt động hậu cần; và củng cố ưu thế trong tác chiến chống ngầm, chống tàu mặt nước, chống thủy lôi, tác chiến điện tử và diễn tập tác chiến vùng bờ biển tranh chấp”.
Anh là nước đầu tiên công bố con số cụ thể: ít nhất 150 triệu bảng (khoảng 201,8 triệu USD) để trang bị cho các đối tác AUKUS năng lực phát hiện, răn đe và đối phó các mối đe dọa hàng hải, đặc biệt nhắm vào các tuyến cáp và đường ống dưới nước.
“Đây là bước đột phá chưa từng có trong quan hệ đối tác AUKUS”, ông Healy phát biểu. Cả Úc và Mỹ đến nay vẫn chưa công khai cam kết con số tương tự.
Về mặt kỹ thuật, tài liệu do Bộ Quốc phòng Anh ấn hành cho biết dự án sẽ tăng cường năng lực tương tác thông qua các tiêu chuẩn chung, khái niệm khung cho hoạt động ba bên và hệ thống điều khiển chung, hướng tới thiết bị có thể hoán đổi cho nhau và tích hợp bởi từng quốc gia trước khi cùng phát triển và sản xuất.
Ông Marles gọi chương trình này là “vô cùng quan trọng” và xác nhận công nghệ mới sẽ được bàn giao từ năm 2027, trong khi ông Hegseth nhấn mạnh UUV thế hệ mới sẽ giúp ba nước duy trì “lợi thế tập thể” về công nghệ.
Tóm gọn tinh thần của cả dự án, ông Healy nói: “Trong một thời gian quá dài với AUKUS, chúng ta đã nói quá nhiều và làm quá ít”.
Dù các quan chức AUKUS không gọi đích danh bất kỳ quốc gia nào, bối cảnh địa chính trị đằng sau dự án là khá rõ ràng. Ông Marles trước đó đã cảnh báo về hàng loạt vụ cắt cáp ngầm ở Biển Baltic và gần Đài Loan, và nói rằng nếu đây là hành vi cố ý, thì một số quốc gia có thể đang “thử thách ý chí chính trị của chúng ta trong việc đáp trả”.
Người đứng đầu Viện Chính sách chiến lược Úc, ông Justin Bassi, nói với Đài ABC rằng tuyên bố mới “phát đi tín hiệu những hành vi phá hoại và gây hấn dưới đáy biển sẽ không còn được các quốc gia AUKUS dung thứ”.
Cả hai trụ cột của AUKUS được nhìn nhận rộng rãi là nỗ lực do Mỹ dẫn đầu nhằm ứng phó với sự quyết liệt của Bắc Kinh ở các khu vực tranh chấp như Biển Đông.
Trung Quốc nhiều lần gọi AUKUS là “nguy hiểm” và cảnh báo các chương trình của liên minh có thể kích động chạy đua vũ trang khu vực.
Một lượng lớn dữ liệu và thông tin liên lạc toàn cầu lưu chuyển qua các tuyến cáp ngầm – nay đã trở thành huyết mạch thiết yếu với hầu hết quốc gia trên thế giới – khiến việc bảo vệ hạ tầng này ngày càng có tầm quan trọng chiến lược không thể xem nhẹ.
Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine (USF) thông báo đã phối hợp với Cơ quan An ninh Ukraine để tập kích một trung tâm đào tạo, sản xuất của Học viện Khoa học Tên lửa và Pháo binh Nga vào hôm 20/5.
Robert Brovdi, chỉ huy USF, cho biết trung tâm trên nằm ở thành phố Snizhne tại tỉnh Donetsk, thêm rằng đây còn là điểm triển khai tạm thời của trung đoàn đặc nhiệm cơ giới số 78 "Sever-Akhmat" thuộc sư đoàn số 42 Nga.
Theo USF, cơ sở này là nơi đào tạo phi công điều khiển drone, đồng thời là khu lắp ráp drone và sản xuất đầu đạn gắn lên loại vũ khí này.
Brovdi cho hay lực lượng Ukraine đã triển khai 11 UAV mang đầu đạn nặng 100 kg trong cuộc tấn công. Kho đạn dưới lòng đất của trung tâm đã kích nổ sau đòn tấn công, khiến mức độ sát thương tăng lên.
Theo Brovdi, cuộc tấn công đã khiến 65 học viên phi công drone, cũng như lãnh đạo trung tâm, người có biệt danh Buryi và là tiến sĩ tại Học viện Khoa học Tên lửa và Pháo binh Nga, thiệt mạng. Ông cho biết Nga từng có ba học viện như vậy ở tỉnh Donetsk, song giờ "chỉ còn hai".
USF tuyên bố đòn đánh còn phá hủy các xưởng sửa chữa và sản xuất tại trung tâm, bên cạnh 4 thiết giáp hạng nhẹ Tigr đang được sửa chữa. Kho đạn và linh kiện drone cũng bị phá hủy.
Video được Ukraine công bố cho thấy các máy bay UAV Ukraine liên tiếp lao vào một khu nhà, tạo ra các vụ nổ. Ở cuối video là cảnh đám cháy lớn, dường như xảy ra tại khu nhà trên.
Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.
Cuộc tập kích này là một phần trong nỗ lực tăng cường tấn công bằng UAV của Ukraine. USF hôm 17/5 thông báo đã hoàn thành chiến dịch không kích hiệp đồng kéo dài 48 giờ, thực hiện tổng cộng 186 cuộc tấn công riêng rẽ nhắm vào 46 mục tiêu quân sự giá trị cao của Nga trên nhiều hướng khác nhau.
Theo Brovdi, trong số đó có những đòn đánh vào sâu trong đất Nga hoặc lãnh thổ do Moskva kiểm soát, nhắm mục tiêu các sở chỉ huy, trung tâm hậu cần, hệ thống phòng không và hạ tầng hải quân.
Theo kết quả sát với 1.021 người do Reuters/Ipsos tiến hành từ ngày 27 đến 31-3, 66% số người được hỏi cho rằng Mỹ nên nhanh chóng chấm dứt sự can dự vào cuộc chiến ở Iran, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc Mỹ không đạt được các mục tiêu mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề ra.
Trong đó, 27% cho rằng Mỹ nên tiếp tục theo đuổi đến cùng các mục tiêu tại Iran, dù sẽ khiến xung đột kéo dài. 6% không trả lời.
Trong nhóm cử tri thuộc Đảng Cộng hòa, có 40% ủng hộ kết thúc nhanh xung đột dù chưa đạt mục tiêu, trong khi 57% ủng hộ kéo dài sự can dự của Mỹ.
Khoảng 60% cho biết họ không tán thành các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran, trong khi 35% ủng hộ.
Về các tác động kinh tế của cuộc chiến, tỉ lệ hai trên ba người được hỏi cho rằng giá xăng sẽ tiếp tục tăng trong năm tới, trong đó có 40% là cử tri Đảng Cộng hòa.
Hơn một nửa số người được hỏi cho rằng cuộc xung đột hiện tại sẽ tác động tiêu cực đến tình hình tài chính cá nhân của họ, bao gồm 39% là cử tri Đảng Cộng hòa.
Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran đã khiến giá dầu thô tăng vọt trên toàn cầu.
Tại Mỹ, giá xăng đã vượt 4 USD/gallon ngày 30-3, mức cao nhất trong hơn ba năm qua. Nhiên liệu diesel dùng cho xe tải, thiết bị nông nghiệp và phương tiện giao thông công cộng cũng đã tăng lên mức 5,45 USD/gallon, cao hơn 1,8 USD so với một năm trước đó.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth cho biết những ngày tới sẽ mang tính quyết định, đồng thời cảnh báo xung đột sẽ leo thang nếu Iran không đạt được thỏa thuận.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 31-3 tuyên bố Mỹ có thể sẽ kết thúc cuộc chiến ở Iran trong 2-3 tuần tới, nhưng trước đó Mỹ cần đảm bảo Iran "bị đưa trở lại thời kỳ đồ đá" và không còn khả năng sớm sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo Hãng tin AFP, Hàn Quốc ngày 27-6 thông báo đã điều động các chiến đấu cơ như một biện pháp phòng ngừa, sau khi hơn 10 máy bay quân sự của Trung Quốc và Nga đi vào vùng nhận dạng phòng không của nước này (KADIZ) cùng ngày.
Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc (JCS) cho biết các máy bay quân sự của Trung Quốc và Nga đã đi vào rồi rời khỏi vùng KADIZ trên vùng biển phía Đông và vùng biển phía Nam.
"Quân đội Hàn Quốc đã phát hiện máy bay của Trung Quốc và Nga trước khi chúng đi vào khu vực này, đồng thời triển khai các tiêm kích của không quân để chuẩn bị ứng phó với mọi tình huống có thể xảy ra", JCS tuyên bố, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Phía Hàn Quốc khẳng định các máy bay trên không xâm phạm không phận nước này.
Vùng nhận dạng phòng không (Air Defence Identification Zone - ADIZ) không phải là không phận có chủ quyền mà là vùng đệm an ninh, nơi các quốc gia theo dõi và nhận dạng máy bay tiếp cận.
Dù máy bay quân sự thường được kỳ vọng sẽ thông báo trước khi đi vào ADIZ của nước khác, việc này không phải nghĩa vụ bắt buộc theo luật pháp quốc tế.
Đến nay, Trung Quốc và Nga chưa đưa ra bình luận về vụ việc.
Đây là lần mới nhất máy bay quân sự Trung Quốc và Nga cùng xuất hiện trong KADIZ. Trước đó, hồi tháng 12-2025, chín máy bay quân sự của hai nước cũng từng đi vào khu vực này, khiến Hàn Quốc và Nhật Bản đồng loạt phản đối.
Sau vụ việc khi đó, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc đã gửi công hàm phản đối tới Bắc Kinh và Matxcơva, còn Nhật Bản bày tỏ "quan ngại nghiêm trọng" về an ninh quốc gia.
Đáp lại, Trung Quốc và Nga cho biết các chuyến bay nằm trong khuôn khổ cuộc tuần tra chung trên vùng biển phía đông và khu vực phía tây Thái Bình Dương.
