Tất cả dòng người đều hướng về một người thầy lớn của ngành y học Việt Nam – Giáo sư, Nhà giáo nhân dân, Bác sĩ Nguyễn Đình Hối, người vừa qua đời sáng cùng ngày.
Từ các thế hệ sinh viên, giảng viên đến lãnh đạo ngành y, ai cũng có mặt để tiễn đưa người thầy mà họ gọi bằng hai chữ đầy kính trọng: “tượng đài”.
Trong dòng người đến viếng từ sớm có PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan – Phó hiệu trưởng Trường đại học Y Dược TP.HCM. Chị cùng đoàn của trường lặng lẽ thắp hương tiễn biệt người thầy đáng kính.
Chị nghẹn ngào chia sẻ: dù biết thầy đã lớn tuổi, sức khỏe yếu nhiều năm, nhưng khi nghe tin thầy ra đi, chị vẫn thấy xót xa, thương tiếc.
“Trong giới giảng dạy và ngành y, thầy được xem như một “tượng đài” về chuyên môn lẫn đạo đức nghề nghiệp. Không chỉ đóng góp lớn trong đào tạo y khoa, thầy còn để lại dấu ấn sâu đậm trong cách truyền dạy y đức cho nhiều thế hệ sinh viên”, PGS Ngọc Lan chia sẻ.
PGS Ngọc Lan hồi tưởng những buổi học, giao ban lâm sàng khi còn là sinh viên. Điều khiến chị ấn tượng nhất không chỉ là kiến thức chuyên môn, mà còn là cách thầy uốn nắn thái độ nghề nghiệp của sinh viên.
“Trong những buổi giao ban, có những lúc sinh viên hoặc nhân viên gọi bệnh nhân chưa đúng cách, ví dụ gọi là ‘bà bệnh nhân’. Thầy đã nhắc rằng không được gọi như vậy, mà phải gọi là ‘người bệnh’, để thể hiện sự tôn trọng”.
Cùng ngày, GS.TS Đỗ Đình Hồ, 90 tuổi, người bạn học và đồng nghiệp lâu năm của Giáo sư Hối, cũng có mặt để tiễn biệt.
Ông và thầy Hối học cùng lớp tại Hà Nội, dù thầy Hối hơn ông hai tuổi. Sau đó, cả hai cùng công tác lâu năm tại nhiều cơ sở y tế, giáo dục, đặc biệt ở TP.HCM.
Dù mỗi người một chuyên ngành – một người ngoại khoa, một người y học cơ sở và điều dưỡng – nhưng hai giáo sư luôn song hành trong đào tạo, nghiên cứu và quản lý.
Giáo sư Hối luôn tôn trọng ngành điều dưỡng và kỹ thuật y học. Dù trước đây các lĩnh vực này chưa được đánh giá cao, ông chưa bao giờ xem nhẹ, mà luôn ghi nhận vai trò của đội ngũ điều dưỡng, kỹ thuật viên trong hệ thống y tế.
Nhìn lại hành trình dài, Giáo sư Đỗ Đình Hồ nghẹn ngào: “Ông Hối là người tài năng, đức độ, và đã góp phần xây dựng một nền y học vững mạnh. Sự ra đi của ông là mất mát lớn không chỉ với gia đình, mà với cả ngành y”.
Trong không gian tang lễ, TS.BS Đoàn Phương Thảo – nguyên Trưởng bộ môn giải phẫu bệnh, Trường đại học Y Dược TP.HCM – đứng lặng rất lâu sau khi viếng. Chị nhớ lại buổi học đầu tiên năm hai, lần đầu gặp một người thầy có sức hút đặc biệt, vừa nghiêm nghị vừa cuốn hút, khiến cả lớp gần như “say” trong từng bài giảng.
Thầy không chỉ dạy kiến thức mà còn truyền cảm hứng. Trong những buổi giao ban, thầy luôn nhắc sinh viên “không được giơ tay quá đầu”, nghĩa là không làm những việc vượt quá hiểu biết của mình. Học phải chắc, hiểu phải sâu, nhưng hành nghề phải cẩn trọng, khiêm tốn. Câu nói ấy trở thành bài học suốt đời của nhiều thế hệ sinh viên y khoa.
Chị Thảo cũng nhấn mạnh thầy có khả năng quy tụ nhân tài, và luôn gần gũi với mọi người, từ sinh viên đến nhân viên lao công, bảo vệ. Dù ở vị trí cao nhất, thầy vẫn nhớ tên từng người – điều giản dị nhưng khiến ai cũng kính trọng.
Sau ngày giải phóng, khi sự khác biệt vùng miền còn sâu sắc, Giáo sư Hối – một người từ miền Bắc – đã vượt qua mọi rào cản để kết nối, xây dựng một tập thể đoàn kết trong ngành y tại miền Nam.
Những lời chia sẻ từ các thế hệ học trò, đồng nghiệp và lãnh đạo đều chung một cảm xúc: biết ơn và tiếc thương.
Trong sổ tang, nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết viết: “Kính viếng anh, một người đồng chí, một người bạn, một người thầy thuốc suốt đời tận tụy với nghề, cứu người.
Anh được anh em, đồng chí, bạn bè luôn yêu quý, kính trọng. Đó là niềm vui, hạnh phúc, tự hào. Xin chia sẻ nỗi đau cùng chị và gia quyến”.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cũng xúc động ghi: “Chúng em đại diện cho toàn bộ cán bộ nhân viên y tế cả nước xin mãi mãi biết ơn và mãi mãi ghi nhớ công lao to lớn của thầy. Chúng em nguyện mãi mãi học theo tấm gương to lớn của thầy. Kính mong thầy an nghỉ, chúng em mãi mãi nhớ đến thầy”.
Giữa dòng người không dứt, giữa những nén hương trầm lặng, một cuộc đời lớn đã khép lại. Nhưng di sản mà Giáo sư Nguyễn Đình Hối để lại – về tri thức, y đức và tình người – sẽ còn ở lại rất lâu trong từng thế hệ thầy thuốc Việt Nam.
Báo Khaosod đưa tin, ngày 15-5, Ủy ban Quốc gia về bệnh truyền nhiễm (NCDC) của Thái Lan đã phê duyệt xếp loại "bệnh do vi rút Hanta" vào nhóm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Quyết định trên đi kèm các biện pháp giám sát nghiêm ngặt, yêu cầu điều tra dịch tễ trong vòng 12 giờ và cách ly bắt buộc 42 ngày đối với những người tiếp xúc có nguy cơ cao.
Trước đó, vào ngày 8-5, Cục Kiểm soát bệnh tật Thái Lan (DDC) đã được giao nghiên cứu định danh chính thức căn bệnh này theo Đạo luật Bệnh truyền nhiễm năm 2015.
Ngày 12-5, một hội đồng chuyên gia kết luận cần nâng mức cảnh báo đối với bệnh do vi rút Hanta do mức độ nghiêm trọng cao và khả năng lây truyền qua giọt bắn đường hô hấp.
Quyết định trên bao gồm Hội chứng phổi do vi rút Hanta (HPS) và Sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS). Bệnh do vi rút Hanta sẽ trở thành căn bệnh thứ 14 trong danh sách cảnh báo cao của Thái Lan. Theo đó, các nhân viên kiểm soát dịch bệnh có thẩm quyền rộng rãi để thực thi việc cách ly.
Theo tiến sĩ Somruek, bệnh do vi rút Hanta gây ra các triệu chứng như sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi và các vấn đề tiêu hóa (đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy). Ca bệnh nặng có thể bị ho, khó thở, viêm phổi, tràn dịch màng phổi, sốc, hạ huyết áp, xuất huyết, suy thận cấp, suy hô hấp và tử vong.
Ông giải thích các tiêu chí lâm sàng để chẩn đoán mắc bệnh do vi rút Hanta áp dụng cho những người bị sốt trên 38 độ C kèm theo ít nhất một trong các triệu chứng sau: ớn lạnh, đau cơ, đau đầu, đau bụng, buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy, đồng thời phát hiện dấu hiệu bất thường thuộc nhóm HFRS (xuất huyết bất thường, huyết áp thấp, suy thận cấp) hoặc thuộc nhóm HPS.
Thái Lan quy định các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh phải được báo cáo trong vòng 3 giờ và kích hoạt điều tra dịch tễ trong vòng 12 giờ.
Người tiếp xúc có nguy cơ cao phải cách ly 42 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng với người bệnh. Nếu phát triển triệu chứng trong lúc cách ly, họ sẽ được xử lý như ca nghi nhiễm và tách riêng để xét nghiệm.
Bộ Y tế Thái Lan cũng tăng cường giám sát tại các cửa khẩu quốc tế, nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm để tăng tốc độ xét nghiệm, chuẩn bị phác đồ điều trị cho các bệnh viện toàn quốc và đẩy mạnh giám sát tại địa phương.
Tiến sĩ Somruek khuyến cáo người dân tin tưởng vào hệ thống giám sát của quốc gia, đồng thời lưu ý bất kỳ ai có tiền sử tiếp xúc với loài gặm nhấm hoặc từng đến vùng có nguy cơ cao và bị sốt cao hoặc khó thở cần đi khám ngay lập tức và khai báo thông tin đi lại.
Theo TS Lê Thị Hương Giang, Bệnh viện 19-8 (Hà Nội), một bát phở nóng hổi từ lâu đã trở thành lựa chọn tiện lợi, dễ ăn của nhiều người. Không ít người duy trì thói quen ăn phở mỗi ngày, thậm chí uống hết phần nước dùng để cảm nhận trọn vẹn hương vị.
Tuy nhiên dưới góc nhìn dinh dưỡng, vấn đề không nằm ở bánh phở hay thịt, mà chủ yếu đến từ nước dùng, phần có thể chứa nhiều thành phần ảnh hưởng đến sức khỏe nếu tiêu thụ thường xuyên.
Theo các phân tích khẩu phần, một bát phở trung bình có khoảng 400-500ml nước dùng, tương đương 2,5 - 5gam muối (1.000-2.000mg natri).
Trong khi đó, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5gam muối mỗi ngày.
Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần uống hết một bát nước phở vào buổi sáng, cơ thể đã gần như chạm ngưỡng muối khuyến nghị cho cả ngày. Đáng chú ý, vị mặn trong nước dùng thường bị "che lấp" bởi vị ngọt từ xương hầm và gia vị, khiến nhiều người khó nhận ra lượng muối mình đã nạp vào.
TS Giang cho biết thêm nước dùng ninh từ xương và thịt trong thời gian dài còn chứa nhiều hợp chất có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa.
Quá trình ninh xương làm giải phóng purin, chất có thể làm tăng acid uric trong máu, từ đó gia tăng nguy cơ mắc bệnh gout nếu tiêu thụ thường xuyên. Bên cạnh đó, chất béo từ tủy và mỡ xương hòa tan vào nước dùng cũng góp phần làm tăng lượng chất béo bão hòa, yếu tố liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch.
Ngoài ra một số nghiên cứu còn ghi nhận khả năng xuất hiện vi lượng kim loại nặng trong nước hầm xương. Dù ở mức thấp, nhưng việc tích lũy lâu dài vẫn là điều cần cân nhắc.
TS Giang cho hay những ảnh hưởng từ nước dùng không xảy ra ngay lập tức, nhưng nếu duy trì thói quen trong thời gian dài, nguy cơ có thể tích tụ và dẫn đến các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, suy thận hay tim mạch.
Chuyên gia khuyến cáo một số nhóm đối tượng cần đặc biệt thận trọng, bao gồm người mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch; người có chức năng thận suy giảm; người đang điều trị bệnh gout hoặc có acid uric cao và người cao tuổi.
Theo TS Giang, không cần loại bỏ hoàn toàn phở khỏi thực đơn, nhưng nên điều chỉnh cách ăn để đảm bảo sức khỏe.
"Khi ăn phở, không nên dùng hết nước dùng, chỉ nên dùng lượng vừa phải để cảm nhận hương vị. Tăng cường rau xanh để bổ sung chất xơ và hỗ trợ cân bằng natri. Hạn chế thêm gia vị như nước mắm, bột canh. Không ăn phở, bún liên tục mỗi ngày, nên đa dạng thực đơn.
Một thay đổi nhỏ trong thói quen, như không uống cạn nước phở, có thể giúp giảm đáng kể lượng muối nạp vào cơ thể theo thời gian. Trong dinh dưỡng, sự điều độ và hiểu biết đóng vai trò quan trọng, giúp mỗi người vừa tận hưởng ẩm thực quen thuộc, vừa bảo vệ sức khỏe lâu dài", TS Giang khuyến cáo.
Cứ vào mùa nấm tràm, rất đông người dân địa phương tại tỉnh Quảng Trị, thành phố Huế... lại vào rừng tìm hái. Từ lâu loại nấm này được coi là món ăn bổ ích cho cơ thể, được ưa chuộng và tìm mua về chế biến.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Huyền, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị, nấm tràm có hàm lượng nước rất cao, mật độ năng lượng cực thấp, rất phù hợp cho những người muốn kiểm soát cân nặng.
"Nấm tràm chứa nhiều protein, các loại khoáng chất như sắt, mangan, kali... cùng các loại vitamin nhóm B và các chất xơ thô. Với thành phần dinh dưỡng như trên, nấm tràm rất tốt cho hệ miễn dịch, hệ tiêu hóa - đường ruột, phù hợp với những người muốn kiểm soát cân nặng, tạo cảm giác no nhờ khối lượng chất xơ giãn nở trong dạ dày", bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Huyền chia sẻ.
Với nguồn protein thực vật hoàn chỉnh, giàu axit amin thiết yếu, giúp ngăn ngừa nguy cơ giảm cơ bắp cùng các chất xơ kích thích nhu động ruột, nuôi vi khuẩn có lợi, giảm thời gian lưu trữ phân..., nấm tràm còn phù hợp với những người ăn chay, hạn chế thịt đỏ và người bị táo bón mạn tính, cần cải thiện hệ vi sinh đường ruột.
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể, bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Huyền cũng đề cập nhóm người cần hạn chế hoặc không nên ăn nấm tràm.
Cụ thể, nấm tràm giải phóng lượng lớn các hợp chất hữu cơ purine chuyển hóa thành axit uric gây kết tủa tinh thể lại ở khớp, nên những người mắc bệnh gout không nên ăn nấm tràm. Nấm tràm giàu hàm lượng kali, những người bị suy thận cũng không nên sử dụng, bởi sẽ khiến thận không đào thải kịp, gây tăng kali máu dẫn đến rối loạn nhịp tim.
Phụ nữ mang thai và đang cho con bú cũng không nên ăn nấm tràm, bởi nguy cơ tích lũy sinh học kim loại nặng, chì và thủy ngân có thể xuyên qua hàng rào nhau thai gây khiếm khuyết thần kinh thai nhi, giảm IQ.
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Huyền, mỗi bữa ăn chỉ nên ăn khoảng 150 - 200 gam nấm tràm tươi cho người trưởng thành với tần suất ăn 1 - 2 lần/tuần.
Nếu ăn nấm tràm quá nhiều, sẽ gây ra các rủi ro như hội chứng khó tiêu, trào ngược dạ dày, tăng axit uric nguy hiểm kể cả những người chưa bị bệnh gout, tích lũy các kim loại nặng độc hại.
