ThS.BS Phan Thị Thanh Thủy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Y học cổ truyền TP HCM, cho biết câu nói “đông ăn củ cải, hạ ăn gừng” không đơn thuần là kinh nghiệm dân gian mà phản ánh nguyên tắc dưỡng sinh quan trọng của Đông y: ăn uống cần thuận theo sự vận hành của âm dương và khí hậu từng mùa.
Theo học thuyết “thiên nhân tương ứng”, cơ thể con người luôn chịu tác động trực tiếp từ thời tiết. Vì vậy, chế độ ăn uống cũng cần thay đổi để thích nghi với môi trường, giúp cân bằng khí huyết và hạn chế bệnh tật.
Điều gì khiến gừng hợp với mùa nóng?
Nhiều người cho rằng ăn gừng vào mùa nóng dễ “bốc hỏa”, song theo Đông y, mùa hè lại là thời điểm phù hợp để dùng loại gia vị này với lượng vừa phải.
Bác sĩ Thủy giải thích mùa hạ là thời kỳ dương khí của thiên nhiên phát triển mạnh, cơ thể đổ nhiều mồ hôi, lỗ chân lông mở khiến dương khí dễ hao hụt. Trong khi đó, bên trong cơ thể, nhất là hệ tiêu hóa (Tỳ Vị theo Đông y), lại tương đối suy yếu.
Thói quen phổ biến hiện nay như uống nước đá, ăn nhiều thực phẩm lạnh, dùng đồ sống lạnh hoặc ở lâu trong phòng điều hòa càng khiến tình trạng này rõ hơn, dễ gây đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn hoặc cảm lạnh mùa hè.
Theo Đông y, gừng có vị cay, tính ấm, tác dụng ôn trung, tán hàn, hành khí và hòa vị. Vì vậy, dùng gừng trong mùa nóng không phải để “tăng nhiệt” mà nhằm bảo vệ dương khí bên trong, hỗ trợ tiêu hóa và điều hòa khí cơ.
Một số món ăn đơn giản như cháo gừng, canh hành gừng hoặc trà gừng ấm sau bữa ăn có thể giúp giảm cảm giác đầy bụng, lạnh bụng, hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế rối loạn do ăn uống lạnh.
Tuy nhiên, ăn gừng cần đúng cách. Mỗi ngày chỉ nên dùng khoảng 3-5 lát gừng tươi, tương đương khoảng 10 g, thêm vào món ăn hoặc pha trà. Dùng quá nhiều có thể gây nóng trong, khô miệng, táo bón hoặc bốc hỏa. Gừng tươi có tác dụng ôn trung, tán hàn tốt nhất. Không dùng gừng đã hỏng hoặc mọc mầm vì có thể sinh chất không tốt cho sức khỏe.
Buổi sáng được xem là thời điểm phù hợp nhất để dùng gừng vì đây là lúc dương khí bắt đầu tăng, giúp làm ấm hệ tiêu hóa. Ngược lại, nên hạn chế ăn gừng vào buổi tối do tính cay ấm có thể gây khó ngủ hoặc sinh nhiệt.
Những người đang sốt cao, viêm họng đỏ rát, loét miệng, nổi mụn nhọt hoặc có biểu hiện “âm hư hỏa vượng” như khô họng, đổ mồ hôi trộm nên hạn chế dùng gừng vì có thể khiến tình trạng nặng hơn. Người viêm loét dạ dày cấp, trào ngược nặng hoặc bệnh gan mật cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Củ cải giúp gì cho cơ thể mùa lạnh?
Nếu mùa hè cần “giữ ấm bên trong” bằng gừng thì mùa đông lại là thời điểm thích hợp để ăn củ cải trắng nhằm hỗ trợ tiêu hóa.
Theo bác sĩ Thủy, mùa đông là giai đoạn âm khí thịnh, cơ thể có xu hướng thu liễm, ít vận động hơn trong khi nhu cầu năng lượng tăng lên. Nhiều người thường ăn nhiều thịt, món béo hoặc thực phẩm giàu đạm, dễ dẫn đến đầy bụng, tích trệ và khó tiêu.
Trong Đông y, củ cải trắng có vị ngọt hơi cay, tính mát, tác dụng hành khí, tiêu thực, hóa đàm và giáng khí. Loại củ này được xem như thực phẩm phù hợp để cân bằng chế độ ăn nhiều đạm và dầu mỡ trong mùa lạnh.
Các món như cháo củ cải, canh củ cải hầm thịt dê hoặc củ cải nấu hải đới thường được dùng trong dược thiện để hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi, tức ngực hoặc nhiều đờm.
Theo chuyên gia, ý nghĩa lớn nhất của nguyên tắc “đông ăn củ cải, hạ ăn gừng” nằm ở việc điều chỉnh thực phẩm theo thời tiết và trạng thái cơ thể. Mùa hè cần bảo vệ hệ tiêu hóa khỏi lạnh bên trong, mùa đông cần tránh tích trệ do ăn uống quá nhiều.
“Dưỡng sinh bắt đầu từ bữa ăn hàng ngày, những thực phẩm quen thuộc như gừng hay củ cải nếu dùng đúng thời điểm, đúng cách có thể trở thành ‘vị thuốc’ đơn giản hỗ trợ chăm sóc sức khỏe” bác sĩ nói.
Ngày 7.5, Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực U Minh xác nhận trên địa bàn xã Khánh Lâm (Cà Mau) vừa xuất hiện ổ dịch dại sau vụ 1 phụ nữ bị chó dại tấn công ngay trong nhà với 6 vết thương sâu.
Theo đó, khoảng 10 giờ 30 ngày 3.5, khi đang ở trong nhà, chị T.T.H.T (32 tuổi, ở ấp 6, xã Khánh Lâm) bị 1 con chó lạ nặng khoảng 9 kg, chưa rõ chủ nuôi lao vào tấn công từ phía sau.
Bị tấn công bất ngờ, chị T. không kịp phản ứng khiến chị bị cắn 6 vết thương sâu ở chân trái, chảy nhiều máu, được người thân đưa đến cơ sở y tế cấp cứu và điều trị dự phòng theo quy định.
Con chó có các biểu hiện điển hình của bệnh dại như lừ đừ, chảy nhiều nước dãi và mất kiểm soát hành vi. Sau khi tấn công người, con vật bị nhốt trong nhà vệ sinh nhưng vẫn liên tục cắn phá, rồi nhanh chóng suy yếu và chết sau khoảng 30 phút.
Nhận được tin báo, đại diện Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực U Minh nhanh chóng lấy mẫu bệnh phẩm gửi xét nghiệm. Kết quả cho thấy mẫu dương tính với virus dại, xác định đây là ổ dịch dại thứ 2 trên địa bàn tỉnh Cà Mau từ đầu năm 2026 đến nay.
Ngay sau khi có kết quả, lực lượng thú y địa phương đã tiến hành tiêu hủy xác động vật theo đúng quy trình, đồng thời phun thuốc sát trùng toàn bộ khu vực nhà chị T. và các vị trí con vật từng di chuyển qua nhằm triệt tiêu mầm bệnh.
Song song đó, Cục Chăn nuôi và Thú y yêu cầu địa phương khẩn trương làm rõ nguồn gốc con chó dại, rà soát các cá thể động vật có nguy cơ tiếp xúc gần để theo dõi; tiêm phòng diện rộng cũng được triển khai với 1.100 liều vắc xin dại cho tổng đàn chó, mèo tại ấp 6 và các khu vực giáp ranh.
Những năm gần đây, nồi chiên không dầu trở thành một "cơn sốt" mới trong gian bếp và được coi là cứu cánh cho những người mới tập nấu ăn với niềm tin có thể chiên rán mọi thứ. Tuy nhiên, những thông tin lan truyền trên mạng gần đây cho rằng "thực phẩm nấu bằng nồi chiên không dầu có thể gây ung thư" đang khiến không ít người tiêu dùng hoang mang.
Giải đáp vấn đề này trên CCTV News, giáo sư Phạm Chí Hồng từ Học viện Khoa học Thực phẩm và Kỹ thuật Dinh dưỡng thuộc Đại học Nông nghiệp Trung Quốc, cho biết các chất gây ung thư hoặc nghi ngờ gây ung thư mà mọi người lo ngại thực tế chỉ phát sinh khi thực phẩm bị đun nóng đến một mức nhiệt nhất định, chứ không phải do việc dùng nồi thường, lò nướng hay nồi chiên không dầu.
Các chuyên gia khẳng định không phải mọi thực phẩm nấu ở nhiệt độ cao đều gây ung thư và người dùng không cần quá lo lắng nếu lượng tiêu thụ thấp. Tuy nhiên, việc ăn thực phẩm bị nướng quá cháy hoặc có màu nâu đậm trong thời gian dài chắc chắn sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Về bản chất, nồi chiên không dầu hoạt động như một chiếc lò nướng mini có quạt đối lưu; dòng khí nóng liên tục sẽ lấy đi hơi ẩm trên bề mặt thực phẩm, giúp món ăn có lớp vỏ khô và giòn tan. Vì vậy, so với phương pháp chiên ngập dầu truyền thống, nồi chiên không dầu chỉ cần rất ít hoặc thậm chí không cần dùng đến dầu ăn mà vẫn làm chín được thực phẩm. Nhờ đó, món ăn từ nồi chiên không dầu thường có hàm lượng chất béo thấp hơn, ít tạo ra khói dầu và lượng chất gây ung thư trong khói cũng giảm đi đáng kể.
Giáo sư Phạm cho hay với những thực phẩm vốn đã có sẵn dầu, quá trình nướng bằng nhiệt sẽ giúp loại bỏ bớt một phần lượng dầu mỡ này. Do đó, nếu xét từ góc độ hạn chế chất béo nạp vào cơ thể, nồi chiên không dầu rõ ràng có những ưu thế vượt trội.
Để giảm thiểu tối đa việc phát sinh các chất độc hại khi nấu nướng, các chuyên gia khuyên vệ sinh sạch sẽ các cặn thức ăn thừa trong nồi trước khi sử dụng, không nên cắt thực phẩm quá nhỏ, đồng thời chọn mức nhiệt độ và thời gian ngắn hơn một chút so với hướng dẫn mặc định.
Ngoài ra, vì thực phẩm càng cháy thì càng sinh ra nhiều chất có hại, người dùng nên chú ý quan sát màu sắc của món ăn để kiểm soát thời gian nấu sao cho phù hợp nhất. Thực phẩm nên được nấu đến khi đạt trạng thái vàng đều. Ở độ chín này, hương vị món ăn đã bắt đầu dậy mùi thơm đặc trưng nhưng vẫn chưa chuyển sang sắc vàng cháy.
Bên cạnh độ an toàn của thực phẩm, nhiều người còn lo ngại về việc liệu lớp phủ bên trong nồi có giải phóng chất độc hại hay không, đặc biệt là khi lớp phủ này bị bong tróc. Các chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Thiết bị Điện gia dụng Trung Quốc giải thích hầu hết loại nồi chiên đạt chuẩn hiện nay đều sử dụng lớp chống dính Teflon (PTFE), một vật liệu có tính ổn định hóa học và chịu nhiệt tốt.
Dữ liệu thử nghiệm cho thấy lớp phủ này chỉ có nguy cơ phân hủy tạo ra chất độc hại khi nhiệt độ chạm mức 260°C, trong khi mức nhiệt của nồi chiên thường chỉ dưới 200°C, hoàn toàn nằm trong phạm vi an toàn. Dù vậy, người dùng cần đặc biệt lưu ý tránh để nồi hoạt động khi không có thực phẩm bên trong hoặc sử dụng ở nhiệt độ quá cao trong thời gian quá dài.
Các chuyên gia cũng cảnh báo lớp phủ Teflon thường nằm trên đế bằng nhôm; nếu lớp phủ bị bong tróc, phần cốt nhôm sẽ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Khi đó, việc nấu các loại thực phẩm có tính axit như cà chua, chanh hay giấm có thể khiến nhôm bị thôi nhiễm vào thức ăn, gây ra những rủi ro nhất định cho sức khỏe nếu tiêu thụ lâu dài.
Tại Bệnh viện Quốc tế City, qua thăm khám và thực hiện các cận lâm sàng chuyên sâu, các bác sĩ xác định nguyên nhân của tình trạng khó thở tái diễn là do bệnh cảnh tim - thận phức tạp. Bao gồm hẹp nặng động mạch thận 2 bên gây suy thận mạn giai đoạn 4, suy tim nặng với tình trạng tắc nghẽn 3 nhánh động mạch vành.
Đây được đánh giá là 1 ca bệnh đặc biệt nguy hiểm với nguy cơ diễn tiến suy tim cấp, tổn thương thận không hồi phục và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Ngay khi tiếp nhận, ê kíp Khoa Tim mạch Can thiệp đã nhanh chóng hội chẩn, triển khai chiến lược điều trị chuyên sâu bằng các kỹ thuật tim mạch hiện đại.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Văn Tuyến, Khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Quốc tế City, cho biết nguyên nhân chính gây nên những cơn phù phổi cấp là tình trạng suy tim nặng do hẹp 3 nhánh mạch vành kết hợp hẹp động mạch thận 2 bên, dẫn đến các cơn tăng huyết áp gây tình trạng khó thở liên tục.
Đáng chú ý, bệnh nhân từng được phẫu thuật bắc cầu động mạch vành cách đây 12 năm, tuy nhiên hiện toàn bộ các cầu nối đã tắc hoàn toàn. Thách thức lớn nhất của ca bệnh nằm ở việc người bệnh có chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, độ lọc cầu thận rất thấp. Nếu sử dụng thuốc cản quang theo phương pháp thông thường sẽ làm tăng nguy cơ suy thận tiến triển, thậm chí có thể dẫn đến chạy thận nhân tạo.
Trước tình huống phức tạp này, các bác sĩ Khoa Tim mạch Can thiệp đã ứng dụng kỹ thuật chụp mạch bằng khí CO₂ thay thế thuốc cản quang - một phương pháp can thiệp hiện đại giúp loại bỏ nguy cơ tổn thương thận nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác cao trong quá trình tái thông động mạch thận. Đồng thời sau đó các bác sĩ tiến hành tái thông nhánh động mạch vành tắc nghẽn mạn tính bằng kỹ thuật can thiệp xuôi dòng kết hợp ngược dòng dưới hướng dẫn IVUS để hạn chế tối đa lượng cản quang sử dụng.
Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng, xử trí nhanh chóng cùng chuyên môn sâu của đội ngũ bác sĩ, ca can thiệp đã diễn ra thành công. Sau điều trị, tình trạng khó thở của bệnh nhân cải thiện rõ rệt, huyết động ổn định, chức năng vận động phục hồi tích cực và người bệnh được xuất viện trong niềm vui, sự xúc động của gia đình.
