Tất cả dòng người đều hướng về một người thầy lớn của ngành y học Việt Nam – Giáo sư, Nhà giáo nhân dân, Bác sĩ Nguyễn Đình Hối, người vừa qua đời sáng cùng ngày.
Từ các thế hệ sinh viên, giảng viên đến lãnh đạo ngành y, ai cũng có mặt để tiễn đưa người thầy mà họ gọi bằng hai chữ đầy kính trọng: “tượng đài”.
Trong dòng người đến viếng từ sớm có PGS.TS Vương Thị Ngọc Lan – Phó hiệu trưởng Trường đại học Y Dược TP.HCM. Chị cùng đoàn của trường lặng lẽ thắp hương tiễn biệt người thầy đáng kính.
Chị nghẹn ngào chia sẻ: dù biết thầy đã lớn tuổi, sức khỏe yếu nhiều năm, nhưng khi nghe tin thầy ra đi, chị vẫn thấy xót xa, thương tiếc.
“Trong giới giảng dạy và ngành y, thầy được xem như một “tượng đài” về chuyên môn lẫn đạo đức nghề nghiệp. Không chỉ đóng góp lớn trong đào tạo y khoa, thầy còn để lại dấu ấn sâu đậm trong cách truyền dạy y đức cho nhiều thế hệ sinh viên”, PGS Ngọc Lan chia sẻ.
PGS Ngọc Lan hồi tưởng những buổi học, giao ban lâm sàng khi còn là sinh viên. Điều khiến chị ấn tượng nhất không chỉ là kiến thức chuyên môn, mà còn là cách thầy uốn nắn thái độ nghề nghiệp của sinh viên.
“Trong những buổi giao ban, có những lúc sinh viên hoặc nhân viên gọi bệnh nhân chưa đúng cách, ví dụ gọi là ‘bà bệnh nhân’. Thầy đã nhắc rằng không được gọi như vậy, mà phải gọi là ‘người bệnh’, để thể hiện sự tôn trọng”.
Cùng ngày, GS.TS Đỗ Đình Hồ, 90 tuổi, người bạn học và đồng nghiệp lâu năm của Giáo sư Hối, cũng có mặt để tiễn biệt.
Ông và thầy Hối học cùng lớp tại Hà Nội, dù thầy Hối hơn ông hai tuổi. Sau đó, cả hai cùng công tác lâu năm tại nhiều cơ sở y tế, giáo dục, đặc biệt ở TP.HCM.
Dù mỗi người một chuyên ngành – một người ngoại khoa, một người y học cơ sở và điều dưỡng – nhưng hai giáo sư luôn song hành trong đào tạo, nghiên cứu và quản lý.
Giáo sư Hối luôn tôn trọng ngành điều dưỡng và kỹ thuật y học. Dù trước đây các lĩnh vực này chưa được đánh giá cao, ông chưa bao giờ xem nhẹ, mà luôn ghi nhận vai trò của đội ngũ điều dưỡng, kỹ thuật viên trong hệ thống y tế.
Nhìn lại hành trình dài, Giáo sư Đỗ Đình Hồ nghẹn ngào: “Ông Hối là người tài năng, đức độ, và đã góp phần xây dựng một nền y học vững mạnh. Sự ra đi của ông là mất mát lớn không chỉ với gia đình, mà với cả ngành y”.
Trong không gian tang lễ, TS.BS Đoàn Phương Thảo – nguyên Trưởng bộ môn giải phẫu bệnh, Trường đại học Y Dược TP.HCM – đứng lặng rất lâu sau khi viếng. Chị nhớ lại buổi học đầu tiên năm hai, lần đầu gặp một người thầy có sức hút đặc biệt, vừa nghiêm nghị vừa cuốn hút, khiến cả lớp gần như “say” trong từng bài giảng.
Thầy không chỉ dạy kiến thức mà còn truyền cảm hứng. Trong những buổi giao ban, thầy luôn nhắc sinh viên “không được giơ tay quá đầu”, nghĩa là không làm những việc vượt quá hiểu biết của mình. Học phải chắc, hiểu phải sâu, nhưng hành nghề phải cẩn trọng, khiêm tốn. Câu nói ấy trở thành bài học suốt đời của nhiều thế hệ sinh viên y khoa.
Chị Thảo cũng nhấn mạnh thầy có khả năng quy tụ nhân tài, và luôn gần gũi với mọi người, từ sinh viên đến nhân viên lao công, bảo vệ. Dù ở vị trí cao nhất, thầy vẫn nhớ tên từng người – điều giản dị nhưng khiến ai cũng kính trọng.
Sau ngày giải phóng, khi sự khác biệt vùng miền còn sâu sắc, Giáo sư Hối – một người từ miền Bắc – đã vượt qua mọi rào cản để kết nối, xây dựng một tập thể đoàn kết trong ngành y tại miền Nam.
Những lời chia sẻ từ các thế hệ học trò, đồng nghiệp và lãnh đạo đều chung một cảm xúc: biết ơn và tiếc thương.
Trong sổ tang, nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết viết: “Kính viếng anh, một người đồng chí, một người bạn, một người thầy thuốc suốt đời tận tụy với nghề, cứu người.
Anh được anh em, đồng chí, bạn bè luôn yêu quý, kính trọng. Đó là niềm vui, hạnh phúc, tự hào. Xin chia sẻ nỗi đau cùng chị và gia quyến”.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cũng xúc động ghi: “Chúng em đại diện cho toàn bộ cán bộ nhân viên y tế cả nước xin mãi mãi biết ơn và mãi mãi ghi nhớ công lao to lớn của thầy. Chúng em nguyện mãi mãi học theo tấm gương to lớn của thầy. Kính mong thầy an nghỉ, chúng em mãi mãi nhớ đến thầy”.
Giữa dòng người không dứt, giữa những nén hương trầm lặng, một cuộc đời lớn đã khép lại. Nhưng di sản mà Giáo sư Nguyễn Đình Hối để lại – về tri thức, y đức và tình người – sẽ còn ở lại rất lâu trong từng thế hệ thầy thuốc Việt Nam.
Vẫn còn các ca đột quỵ đến bệnh viện muộn, di chứng và tử vong cao do không vào đúng địa chỉ có thể xử trí cấp cứu điều trị.
Còn tình trạng một số đơn vị giữ bệnh nhân, hoặc chuyển tuyến muộn; hiểu biết của của cán bộ y tế, bộ phận người dân về bệnh lý đột quỵ chưa cao.
Đó là các ý kiến được chuyên gia chia sẻ về cấp cứu ngoại viện trong điều trị đột quỵ, tại Hội thảo vệ tinh chủ đề "Bệnh viện công lập trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: đảm bảo cấp cứu theo dõi liên tục người bệnh và chăm sóc gần dân" tổ chức chiều nay 22.5.
Hội thảo diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Câu lạc bộ giám đốc các bệnh viện khu vực phía bắc diễn ra trong 2 ngày 22 - 23.5, tại Lào Cai.
Các chuyên gia cũng lưu ý, giao thông đi lại khó khăn, địa bàn rộng, người dân ở xa các đơn vị y tế trong bối cảnh mạng lưới cấp cứu ngoại viện và nhân viên được đào tạo còn chưa phát triển.
Do đó, việc củng cố hệ thống cấp cứu ngoại viện trong điều kiện chính quyền 2 cấp giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế sớm nhất.
Các chuyên gia chia sẻ, các địa phương tiến tới xây dựng bản đồ đột quỵ, lập danh sách các đơn vị điều trị đột quỵ, để trong tình huống cấp cứu do đột quỵ (người bệnh đã được đánh giá ban đầu) sẽ được vận chuyển đến cơ sở điều trị gần nhất, nhờ đó tăng cơ hội được điều trị thành công.
Đại diện Sở Y tế tỉnh Lào Cai chia sẻ về mô hình cấp cứu và phát triển mạng lưới tiếp nhận, chẩn đoán, điều trị đột quỵ trên địa bàn tỉnh.
Theo đó, mạng lưới cấp cứu ngoại viện giúp rút ngắn nhất thời gian người bệnh được vận chuyển đến cơ sở y tế, được chẩn đoán, điều trị kịp thời, đặc biệt quan trọng với bệnh nhân đột quỵ. Vì với đột quỵ, thời gian là não, trong khi nhiều điểm xa bệnh viện, xa cơ sở y tế.
Đồng thời, để tối ưu trong can thiệp đột quỵ não, các bệnh viện của tỉnh đã thống nhất tổ chức cấp cứu theo mô hình "cấp cứu một cửa".
Người bệnh khi được chuyển đến được tiếp nhận ngay tại khu vực hồi sức cấp cứu, đánh giá phân loại nhanh nhất (theo 5 cấp độ), đảm bảo các ca đột quỵ được can thiệp, điều trị sớm nhất.
Với ca bệnh "đỏ", mức độ cấp cứu tối khẩn, ngay lập tức được can thiệp điều trị; mức độ "cam", thời gian được chuyển can thiệp điều trị không chậm hơn 10 phút. Và với các ca bệnh đánh giá mức độ "vàng", thời gian cho phép là từ 160 phút.
Năm 2025, Lào Cai đã có 6/20 đơn vị y tế đã có thể triển khai can thiệp cấp cứu và điều trị đột quỵ.
Theo các chuyên gia, cấp cứu ngoại viện cần được củng cố mở rộng, đặc biệt ý nghĩa với bệnh nhân đột quỵ, vì thời gian là não. Cứ 1 phút qua, 1,9 triệu tế bào não mất đi nếu không được tái tưới máu kịp thời, khiến não tổn thương vĩnh viễn.
Tại Bệnh viện Bạch Mai, ê kíp can thiệp thần kinh của bệnh viện từng xác lập cột mốc can thiệp đột quỵ trong vòng 6 phút.
Thực tế, nước chanh chỉ mang lại một số tác dụng nhất định và không thể thay thế chế độ ăn uống hay lối sống lành mạnh, theo trang sức khỏe OnlyMyHealth (Ấn Độ).
Bà Veena V, Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện Aster Whitefield (Ấn Độ), cho biết nước ấm pha chanh không trực tiếp giúp giảm cân, không thể tăng cường miễn dịch trong thời gian ngắn, cũng không có tác dụng thải độc cơ thể hay làm tăng đáng kể tốc độ trao đổi chất.
Theo bà, giảm cân chỉ đạt được khi duy trì thâm hụt calo và tập luyện đều đặn. Hệ miễn dịch khỏe mạnh phụ thuộc vào chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ giấc, tiêm chủng và duy trì lối sống lành mạnh.
Chanh chỉ cung cấp một lượng nhỏ vitamin C, còn nước ấm giúp cơ thể được bổ sung đủ nước.
Bà Veena V cho rằng có thể duy trì thói quen uống nước ấm pha chanh nếu yêu thích thức uống này. Tuy nhiên, không nên xem đây là giải pháp thay thế chế độ dinh dưỡng khoa học hoặc việc chăm sóc sức khỏe.
Bà Ranjana Bhatt, bác sĩ Khoa Nội tổng quát, Bệnh viện Paras Health Panchkula (Ấn Độ), cho biết hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh nước ấm pha chanh có thể đốt mỡ, tăng tốc độ trao đổi chất hoặc thải độc cơ thể.
Theo bà Ranjana Bhatt, hiệu quả giảm cân phụ thuộc vào việc duy trì thâm hụt calo và vận động thường xuyên, chứ không đến từ một loại đồ uống.
Bà Ranjana Bhatt cũng cho biết hệ miễn dịch chịu tác động từ chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất, giấc ngủ, hoạt động thể chất và khả năng kiểm soát căng thẳng. Một ly nước chanh buổi sáng không thể tạo ra sự thay đổi lớn.
Ngoài ra, nước chanh không làm sạch độc tố hay kiềm hóa máu. Gan và thận vốn đã thực hiện nhiệm vụ loại bỏ chất thải rất hiệu quả, còn độ pH trong cơ thể luôn được kiểm soát ổn định.
Nước chanh có thể hỗ trợ tiêu hóa, giúp cơ thể đủ nước, góp phần phòng ngừa sỏi thận, hỗ trợ giảm cân khi thay thế các loại nước ngọt có đường và bổ sung thêm vitamin C có tác dụng chống oxy hóa. Tuy nhiên, uống nước chanh thường xuyên có thể làm mòn men răng do chứa nhiều axit citric, theo Cleveland Clinic.
Dưới đây những loại ung thư được các chuyên gia đánh giá là rất khó nhận biết ở giai đoạn đầu.
Ung thư tụy là một trong những loại ung thư có tỷ lệ phát hiện muộn cao nhất. Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, đa số bệnh nhân không có triệu chứng rõ ràng khi khối u còn nhỏ. Chỉ đến khi ung thư phát triển đủ lớn hoặc đã lan sang các cơ quan xung quanh, những dấu hiệu bệnh rõ ràng mới xuất hiện, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Một trong những nguyên nhân khiến bệnh khó phát hiện là do tuyến tụy nằm sâu phía sau dạ dày. Điều này khiến khối u nhỏ rất khó được phát hiện khi khám lâm sàng thông thường. Bên cạnh đó, các triệu chứng ban đầu thường rất mơ hồ và dễ bị nhầm với các rối loạn tiêu hóa thường gặp.
Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chỉ cảm thấy đầy bụng, khó tiêu, chán ăn, đau âm ỉ vùng bụng hoặc lưng. Vì những biểu hiện này khá phổ biến nên nhiều người chủ quan hoặc tự mua thuốc điều trị mà không đi khám.
Đến khi bệnh tiến triển, các triệu chứng thường trở nên rõ ràng hơn như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau bụng lan ra sau lưng, sụt cân nhanh hoặc ngứa toàn thân. Đây cũng là thời điểm bệnh thường đã ở giai đoạn muộn.
Ở giai đoạn sớm, ung thư buồng trứng gần như không gây ra triệu chứng đặc hiệu. Khi khối u còn nhỏ và chỉ khu trú trong buồng trứng, đa số phụ nữ vẫn sinh hoạt bình thường mà không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
Nếu có triệu chứng, chúng cũng rất dễ bị nhầm với các vấn đề tiêu hóa hoặc phụ khoa thông thường. Người bệnh có thể thường xuyên đầy bụng, nhanh no sau khi ăn, đau hoặc tức vùng chậu, bụng to dần, tiểu nhiều lần hoặc luôn có cảm giác buồn tiểu. Vì đây đều là những biểu hiện khá phổ biến nên nhiều người không nghĩ đến khả năng mắc ung thư.
Chỉ khi bệnh tiến triển hơn, các triệu chứng mới trở nên rõ rệt như bụng chướng do tích tụ dịch trong ổ bụng, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài hoặc đau vùng bụng dưới.
Gan là cơ quan có khả năng bù trừ rất tốt khi hoạt động bị suy giảm. Vì vậy, ngay cả khi một phần mô gan đã bị khối u làm tổn thương, phần còn lại vẫn có thể đảm nhận chức năng bình thường. Điều này khiến người mắc không nhận thấy dấu hiệu bất thường trong suốt một thời gian dài.
Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chỉ cảm thấy mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng hoặc hơi tức vùng hạ sườn phải. Những biểu hiện này rất dễ bị nhầm với bệnh gan thông thường hoặc các rối loạn tiêu hóa.
Khi ung thư tiến triển, người bệnh có thể bị vàng da, bụng to do cổ trướng, đau vùng gan, sụt cân nhanh hoặc sờ thấy khối ở bụng. Khác với người khỏe mạnh, những người bị xơ gan hoặc viêm gan B mạn tính có nguy cơ mắc ung thư gan cao hơn.
Một nghiên cứu công bố trên chuyên san Journal of Hepatology cho thấy ở những người có nguy cơ cao, theo dõi sức khỏe định kỳ có thể giúp tăng tỷ lệ phát hiện ung thư gan khi còn ở giai đoạn sớm.
Khi ung thư gan được phát hiện sớm, khả năng điều trị khỏi sẽ cao hơn. Nhờ đó, tỷ lệ sống sót cũng được cải thiện, theo Verywell Health.
