Sáng 30/6, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình tiếp nhận ca bệnh đặc biệt, người đàn ông cùng vợ đang đưa con ra Hà Nội khám bệnh dị tật lõm ngực bẩm sinh thì anh bị nhồi máu cơ tim cấp.
Người vợ cho biết, xe xuất phát tại xã Vụ Bản, Nam Định được khoảng 20 phút thì chồng chị bỗng xuất hiện các dấu hiệu bất thường, đau ngực dữ dội, vã mồ hôi, tay chân lạnh.
Quá hoảng sợ, lại ngay gần Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, chị đã đề nghị tài xế chuyển hướng vào thẳng bệnh viện.
Khoảng 7h sáng, bệnh nhân được đưa vào Khoa Cấp cứu trong tình trạng báo động đỏ. Các bác sĩ chạy đua với thời gian để cấp cứu người bệnh.
PGS.TS Trần Song Giang, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch Quốc gia cho biết, kết quả điện tâm đồ xác định người bệnh bị nhồi máu cơ tim cấp thành dưới.
Kết quả chụp động mạch vành cho thấy động mạch vành phải (RCA) hẹp khít gần như hoàn toàn, làm gián đoạn dòng máu nuôi cơ tim.
Theo các bác sĩ, đây là thể nhồi máu cơ tim có nguy cơ cao xuất hiện các biến chứng rối loạn nhịp nguy hiểm, đặc biệt là block nhĩ thất và ngừng tim nếu không được tái thông mạch vành kịp thời.
Ngay lập tức, quy trình cấp cứu nhồi máu cơ tim được kích hoạt và bệnh nhân được chuyển thẳng đến phòng can thiệp tim mạch.
Ê-kíp can thiệp gồm TS.BS Bùi Nguyên Tùng và ThS.BSNT Đỗ Đức Phú đã nhanh chóng thực hiện can thiệp mạch vành qua da cho người bệnh. Chỉ sau 2,5 giờ từ thời điểm nhập viện, bệnh nhân được can thiệp tái thông thành công động mạch vành phải, khôi phục hoàn toàn dòng máu nuôi cơ tim.
Hiện người bệnh tỉnh táo, huyết động ổn định, hết đau ngực và tiếp tục được theo dõi sau can thiệp.
Có mặt tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đúng thời điểm người bệnh được chuyển tới cấp cứu, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai đánh giá, quyết định của người vợ đã giúp chồng được can thiệp trong thời gian vàng.
“Với nhồi máu cơ tim cấp, mỗi phút chậm trễ đều đồng nghĩa với việc nhiều tế bào cơ tim bị hoại tử không thể phục hồi. Nếu người bệnh tiếp tục di chuyển lên Hà Nội, nguy cơ suy tim, rối loạn nhịp hoặc ngừng tim trên đường sẽ tăng lên rất nhiều”, PGS Cơ cho biết.
Ông cũng chia sẻ, mục tiêu lớn nhất của Bệnh viện Bạch Mai khi phát triển cơ sở Ninh Bình là đưa các kỹ thuật chuyên sâu cùng đội ngũ chuyên gia đầu ngành đến gần người dân hơn, đặc biệt đối với các bệnh lý cấp cứu phụ thuộc rất lớn vào yếu tố thời gian.
Theo đó, ngoài hệ thống trang thiết bị hiện đại được Bệnh viện Bạch Mai đầu tư tại cơ sở Ninh Bình, bệnh viện còn điều động các chuyên gia giỏi của Viện Tim mạch Quốc gia trực tiếp làm việc tại đây để người dân được tiếp cận kỹ thuật cao ngay trong thời gian vàng.
Nhồi máu cơ tim trẻ hóa, cảnh giác dấu hiệu đau ngực
Theo PGS.TS Trần Song Giang, nhồi máu cơ tim đang có xu hướng trẻ hóa, đặc biệt ở những người có các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, thuốc lào, thừa cân, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường hoặc căng thẳng kéo dài.
Trước đó, tại Bệnh viện E cũng ghi nhận ca nhồi máu cơ tim là thanh niên mới 25 tuổi. Bệnh nhân này có tiền sử hút thuốc lá liên tục 10 năm.
3 ngày trước thời điểm nhập viện, người bệnh đã xuất hiện cảm giác nặng ngực, đau ngực nhưng không đi khám vì cho là triệu chứng thông thường.
Khoảng 3 giờ trước khi vào viện, người bệnh đột ngột xuất hiện cơn đau thắt ngực dữ dội, vã mồ hôi nhiều, khó thở tăng dần và được đưa tới bệnh viện địa phương cấp cứu rồi chuyển lên Bệnh viện E.
Nhồi máu cơ tim là tình trạng động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột khiến cơ tim không được cung cấp oxy và dưỡng chất. Mỗi phút trôi qua đều có thêm tế bào cơ tim bị hoại tử.
“Vì thế, khi xuất hiện các triệu chứng như đau thắt ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc tay chân lạnh, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có khả năng can thiệp tim mạch gần nhất.
Việc được tái thông động mạch vành trong những giờ đầu là yếu tố quyết định giúp giảm tỷ lệ tử vong, hạn chế suy tim và bảo tồn tối đa chức năng cơ tim”, PGS Giang khuyến cáo.
Nghiên cứu đăng trên Journal of the American Heart Association (tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Mỹ), khuyến nghị bổ sung bơ và xoài vào chế độ ăn hằng ngày. Kết quả cho thấy, những người trưởng thành đang ở giai đoạn tiền tiểu đường khi ăn 1 quả bơ và 1 cốc xoài mỗi ngày trong 8 tuần đã có cải thiện nhẹ về chức năng nội mô mạch máu, theo Verywell Health (Mỹ).
Cụ thể, họ được ghi nhận mức tăng khoảng 1% khả năng giãn mạch qua trung gian dòng chảy (flow-mediated vasodilation) - chỉ số đo khả năng thư giãn và mở rộng của mạch máu.
Tiến sĩ Matthew J. Landry, chuyên gia dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng tại Đại học California, Irvine (Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, cho biết: Mức thay đổi này có ý nghĩa lâm sàng. Ước tính cứ tăng 1% chỉ số này thì nguy cơ tim mạch có thể giảm khoảng 8%”.
Bác sĩ Abhayjit Singh, chuyên gia tim mạch dự phòng tại Cleveland Clinic (Mỹ), giải thích: “Hiểu đơn giản, chức năng nội mô mạch máu phản ánh khả năng mạch máu giãn ra khi máu lưu thông. Dù chưa thể xem đây là thước đo trực tiếp của sức khỏe tim mạch, nhưng nó là một dấu hiệu sớm có ý nghĩa lâm sàng trong đánh giá nguy cơ tim mạch”.
Bơ và xoài chứa nhiều dưỡng chất cần thiết như chất xơ, kali, vitamin C, các hợp chất thực vật (phytochemicals) và chất béo không bão hòa đơn. Theo tiến sĩ Landry, những dưỡng chất này giúp giảm stress oxy hóa; cải thiện chức năng nội mô mạch máu; tăng sản xuất nitric oxide - phân tử giúp mạch máu thư giãn, mở rộng và cải thiện lưu thông máu.
Ăn riêng xoài và bơ vẫn có lợi, nhưng nghiên cứu này cho thấy khi ăn kết hợp, hiệu quả có thể tốt hơn do tác động hiệp đồng. Stephani Johnson, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Đại học Rutgers (Mỹ), nhận định, sự kết hợp này có thể tạo ra phản ứng sinh lý mạnh, đặc biệt liên quan đến cải thiện huyết áp tâm trương.
Để thêm bơ và xoài vào bữa ăn, mọi người có thể thử các cách đơn giản sau:
Ngoài ra, bác sĩ Singh lưu ý thêm: “Bơ và xoài đều giàu kali. Với người khỏe mạnh, điều này có lợi cho huyết áp. Nhưng với bệnh nhân bệnh thận mạn hoặc đang dùng thuốc huyết áp, việc tăng lượng kali hằng ngày cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng”.
PGS.TS.BS Phan Minh Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP HCM, tại hội thảo sức khỏe cộng đồng ngày 4/6, cho rằng điều quan trọng của y học hiện đại không chỉ là giúp người dân sống lâu hơn mà còn kéo dài số năm sống khỏe mạnh, độc lập và có chất lượng.
"Tuổi tác mỗi năm đều tăng lên, nhưng độ tuổi sinh học có thể chậm hơn nếu quản lý sức khỏe tốt", ông nói. Ví dụ, một người 40 tuổi vẫn có thể duy trì thể trạng, chức năng cơ thể tương đương nhiều năm trước nếu kiểm soát tốt dinh dưỡng, vận động và bệnh lý nền. Theo cách hình tượng, có thể "5 năm mới già đi một tuổi".
Thực tế, nhiều người cùng tuổi nhưng tốc độ lão hóa rất khác nhau. Có người ở tuổi 60-70 vẫn đi lại linh hoạt, tự chăm sóc bản thân, sinh hoạt bình thường, trong khi người khác đã phụ thuộc hoàn toàn vào người thân. Sự khác biệt nằm ở cách quản lý sức khỏe nhiều năm, gồm dinh dưỡng, tập luyện, kiểm soát bệnh nền và duy trì tinh thần tích cực.
Tuổi sinh học phản ánh mức độ lão hóa thực sự của cơ thể, độc lập với năm sinh trên giấy tờ. Nó được xác định thông qua các xét nghiệm mẫu nước bọt, máu hoặc nước tiểu để đánh giá các chỉ dấu sinh học như viêm mãn tính, độ đàn hồi tế bào và chức năng trao đổi chất. Một nghiên cứu năm 2023 đăng trên tạp chí Nature Aging cho thấy lối sống, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng, có thể làm chậm hoặc đảo ngược tuổi sinh học đáng kể hơn yếu tố di truyền trong nhiều trường hợp.
Theo bác sĩ Hoàng, trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, điều đáng lo không chỉ là tuổi thọ tăng mà là số năm sống cùng bệnh tật và suy giảm chức năng. Nhiều người cao tuổi hiện đối mặt đồng thời tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, thoái hóa khớp, loãng xương, nguy cơ đột quỵ, sa sút trí tuệ hoặc Parkinson.
Do đó, y tế cần chuyển từ tư duy "chữa bệnh" sang "chăm sóc sức khỏe", lấy phòng bệnh, phát hiện sớm và duy trì chức năng làm trung tâm. Theo ông Hoàng, phục hồi chức năng là một trong những trụ cột quan trọng trong chăm sóc người lớn tuổi nhằm giảm nguy cơ té ngã, hạn chế biến chứng và kéo dài khả năng sống độc lập.
BS.CK2 Trần Ngọc Triệu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho rằng ngành y tế đang đứng trước thách thức lớn khi tốc độ già hóa dân số tăng nhanh. Người cao tuổi không chỉ cần điều trị bệnh mà cần được chăm sóc toàn diện cả thể chất lẫn tinh thần, trong đó phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng giúp họ sống khỏe, vui vẻ và hòa nhập cộng đồng.
Theo ThS.BS Đoàn Duy Tân, phụ trách Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP HCM, dinh dưỡng và vận động là hai "chìa khóa" quan trọng để làm chậm lão hóa. Người lớn tuổi cần chế độ ăn cá thể hóa theo từng bệnh lý, đảm bảo đủ đạm, vitamin, chất xơ, tránh bỏ bữa hoặc kiêng khem quá mức, đồng thời duy trì vận động phù hợp để bảo tồn khối cơ, tăng sức bền và giữ thăng bằng.
Một yếu tố thường bị bỏ quên là sức khỏe tinh thần. Theo PGS Hoàng, nhiều người cao tuổi suy giảm nhanh không hoàn toàn do bệnh lý mà còn vì cô đơn, thiếu giao tiếp, ít vận động hoặc mất động lực sống. Các hoạt động cộng đồng, trị liệu tâm lý, sinh hoạt nhóm đồng trang lứa có thể cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống.
Từ thực tế này, Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp triển khai mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày kết hợp phục hồi chức năng. Người cao tuổi đến bệnh viện ban ngày để tập vật lý trị liệu, tư vấn dinh dưỡng, tham gia hoạt động trị liệu và theo dõi sức khỏe, sau đó trở về nhà cùng gia đình vào cuối ngày.
"Mục tiêu không phải giúp người dân 'không già', mà là già đi khỏe mạnh hơn, giữ được sự độc lập và chất lượng cuộc sống lâu nhất có thể", bác sĩ Hoàng nói.
Nhờ được đưa đến viện kịp thời, cả hai người bệnh đã thoát khỏi nguy cơ tàn phế và đang hồi phục tốt.
Trường hợp đầu tiên là cụ ông N.C. (85 tuổi, trú xã Vạn Tường, Quảng Ngãi).
Sáng sớm ngày 17-5, sau khi đi tập thể dục (đi bộ) về nhà lúc 5h sáng, cụ C. đột ngột thấy mệt lả, yếu hẳn nửa người bên trái.
Nhận thấy dấu hiệu bất thường, gia đình đã nhanh chóng đưa cụ đến Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng.
Người bệnh nhập viện lúc 7h15 cùng ngày trong tình trạng yếu liệt nửa người.
Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ đã khởi động quy trình cấp cứu đột quỵ khẩn cấp.
Chỉ trong chưa đầy 60 phút từ khi bước qua cửa bệnh viện, người bệnh đã được hoàn tất các xét nghiệm lâm sàng, chụp CT sọ não và tiến hành truyền thuốc tiêu sợi huyết.
Chỉ một ngày sau, ngày 18-5, khoa nội tổng hợp tiếp tục tiếp nhận ca đột quỵ thứ hai là cụ ông L.N.T. (71 tuổi, trú xã Bình Sơn, Quảng Ngãi). Người bệnh khởi phát triệu chứng yếu nửa người bên trái kèm theo méo miệng tại nhà. Rất nhanh chóng, gia đình đã đưa cụ đến cấp cứu lúc 15h10 cùng ngày.
Các bác sĩ đã khẩn trương đánh giá tình trạng, làm các xét nghiệm cần thiết và áp dụng liệu pháp tiêu sợi huyết ngay trong "thời gian vàng", giúp làm tan cục máu đông, tái thông mạch máu não cho người bệnh.
Đến ngày 20-5, sau những ngày được can thiệp tiêu sợi huyết cấp cứu, sức khỏe của hai người bệnh đều tiến triển tốt, đang tiếp tục được theo dõi, điều trị tích cực. Tình trạng yếu liệt đã được cải thiện rõ rệt, cả hai đều tỉnh táo, tiếp xúc tốt, các chỉ số sinh tồn ổn định, đã có thể vận động trở lại.
