Không cần tìm đến những thực phẩm đắt tiền hay hiếm gặp. Thay vào đó, người lớn tuổi chỉ cần duy trì một số thực phẩm giàu dinh dưỡng trong tủ lạnh. Điều này giúp họ dễ dàng chuẩn bị những bữa ăn lành mạnh và giàu dinh dưỡng, theo trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Dưới đây là những loại thực phẩm được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích người cao tuổi nên có sẵn trong tủ lạnh:
Sữa chua không đường là món vừa dễ ăn, vừa giàu protein, canxi và lợi khuẩn probiotic. Khi tuổi càng cao, hệ tiêu hóa thường hoạt động chậm hơn, trong khi hệ vi sinh đường ruột cũng thay đổi theo thời gian.
Ăn sữa chua sẽ giúp duy trì cân bằng lợi khuẩn đường ruột, nhờ đó cải thiện tiêu hóa và giảm tình trạng táo bón. Bên cạnh đó, canxi và vitamin D trong sữa chua giúp củng cố sức khỏe xương, giảm nguy cơ loãng xương và gãy xương. Khi mua, nên ưu tiên sữa chua không đường hoặc ít đường.
Các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá ngừ là nguồn cung cấp protein chất lượng cao và a xít béo omega-3, đặc biệt là EPA và DHA. Đây đều là những dưỡng chất có lợi cho tim mạch và não bộ. Chẳng hạn, một nghiên cứu đăng trên chuyên san Psychiatry Research cho thấy những người ăn nhiều cá có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ thấp hơn so với người ăn ít cá.
Các loại rau xanh như cải bó xôi, cải xoăn, cải thìa hay rau chân vịt là những thực phẩm nên có sẵn trong tủ lạnh. Chúng chứa nhiều vitamin K, vitamin C, folate, kali, chất chống ô xy hóa và chất xơ.
Vitamin K có vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương, trong khi chất xơ giúp kiểm soát đường huyết và cholesterol. Đây đều là những lợi ích rất cần thiết đối với người lớn tuổi.
Tuy nhiên, với những người đang dùng thuốc chống đông máu warfarin, ăn nhiều rau giàu vitamin K hơn bình thường có thể làm giảm tác dụng của thuốc, trong khi nạp ít vitamin K hoặc ngừng đột ngột có thể làm tăng tác dụng của warfarin. Do đó, điều quan trọng là duy trì lượng rau ăn vào tương đối ổn định mỗi ngày và trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn.
Trứng cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều dưỡng chất như vitamin B12, vitamin D, selen và choline. Đặc biệt, vitamin B12 rất cần thiết cho hoạt động của hệ thần kinh.
Trong khi đó, choline tham gia vào quá trình hình thành acetylcholine, một chất dẫn truyền thần kinh cần thiết cho trí nhớ và khả năng học tập. Đây đều là những dưỡng chất mà người lớn tuổi cần được cung cấp đầy đủ. Để tốt cho sức khỏe, nên ưu tiên trứng luộc, hấp hoặc ốp la với ít dầu thay vì chiên ngập dầu, theo Everyday Health.
Không ít người có thói quen chỉnh nhiệt độ máy lạnh xuống rất thấp để “mát nhanh”. Tuy nhiên, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ khuyến nghị mức nhiệt lý tưởng khi ngủ nên ở khoảng 25 - 27°C. Đây là ngưỡng giúp cơ thể duy trì thân nhiệt ổn định, tránh chênh lệch quá lớn với môi trường bên ngoài.
Bác sĩ Neha Pathania, chuyên gia da liễu ở Ấn Độ, cho biết việc ngủ trong môi trường quá lạnh có thể làm khô da, mất nước qua niêm mạc, dẫn đến tình trạng khô họng, nghẹt mũi hoặc thậm chí đau đầu sau khi thức dậy.
Ban đêm, thân nhiệt cơ thể tự nhiên giảm xuống để chuẩn bị cho giấc ngủ sâu. Nếu máy lạnh duy trì nhiệt độ thấp liên tục, cơ thể có thể bị “lạnh quá mức” về gần sáng.
Theo Bộ Năng lượng Mỹ, chế độ “sleep” giúp tăng nhiệt độ dần theo thời gian, vừa phù hợp sinh lý cơ thể vừa tiết kiệm điện đáng kể. Các chuyên gia cũng cho biết, chỉ cần tăng 1°C có thể giúp giảm khoảng 3 - 5% điện năng tiêu thụ so với việc duy trì nhiệt độ thấp liên tục.
Máy lạnh hoạt động bằng cách loại bỏ độ ẩm trong không khí, khiến môi trường trở nên khô hơn bình thường. Điều này có thể ảnh hưởng đến đường hô hấp và làn da.
Không khí khô có thể làm kích ứng niêm mạc mũi, họng, khiến bạn dễ bị ho khan hoặc viêm họng nhẹ, theo Cleveland Clinic.
Bác sĩ Rajeev Jayadevan, chuyên gia y tế công cộng Ấn Độ, cũng cảnh báo môi trường điều hòa kín, ít độ ẩm có thể làm tăng nguy cơ khó chịu đường hô hấp nếu sử dụng kéo dài mà không bổ sung độ ẩm.
Giải pháp đơn giản: Uống đủ nước trong ngày, có thể đặt một chậu nước nhỏ hoặc dùng máy tạo ẩm trong phòng ngủ.
Ngủ dưới luồng gió thổi trực tiếp từ máy lạnh có thể gây co cơ, đau cổ vai gáy hoặc cảm lạnh. Các chuyên gia khuyến nghị nên chỉnh hướng gió lên trần hoặc sang 2 bên để không khí phân tán đều.
Ngoài ra, nên đắp chăn mỏng để giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng bụng và cổ.
Để tiết kiệm điện, việc đóng kín cửa phòng khi bật máy lạnh là cần thiết. Tuy nhiên, nếu phòng quá kín trong thời gian dài, không khí sẽ trở nên ngột ngạt.
Các chuyên gia khuyên nên mở cửa phòng vào ban ngày hoặc sau khi tắt máy để trao đổi không khí, giúp môi trường sống trong lành hơn.
Sử dụng thêm quạt khi bật máy lạnh giúp luồng khí lạnh lan tỏa nhanh và đều hơn. Nhờ đó, bạn có thể đặt nhiệt độ cao hơn mà vẫn cảm thấy mát, giảm đáng kể điện năng tiêu thụ.
Theo các chuyên gia, duy trì nhiệt độ máy lạnh hợp lý, dùng chế độ tiết kiệm điện, giữ độ ẩm và vệ sinh máy thường xuyên giúp bạn ngủ ngon, bảo vệ sức khỏe và tiết kiệm điện mùa nắng nóng, theo Cleveland Clinic.
Nhiều người bước vào tuổi trung niên nhận ra một thay đổi rất quen thuộc khi vòng bụng lớn dần, dù cân nặng toàn thân không tăng quá mạnh.
Điều này lâu nay vẫn được xem là hệ quả của lối sống, chuyển hóa chậm lại hoặc khối cơ giảm theo tuổi. Tuy nhiên một nghiên cứu mới cho thấy bên trong mô mỡ có thể đang diễn ra một thay đổi sâu hơn ở cấp độ tế bào.
Các nhà khoa học tại City of Hope, một trung tâm nghiên cứu và điều trị y sinh ở Mỹ, cho biết đã xác định được một nhóm tế bào gốc trưởng thành có liên quan đến hiện tượng mỡ bụng tăng theo tuổi.
Phát hiện này được công bố trên tạp chí Science, mở ra hướng giải thích mới cho tình trạng tăng mỡ vùng bụng ở tuổi trung niên.
Bà Qiong (Annabel) Wang - đồng tác giả liên hệ của nghiên cứu, phó giáo sư nội tiết học phân tử và tế bào tại Viện Nghiên cứu tiểu đường và chuyển hóa Arthur Riggs thuộc City of Hope - cho biết con người thường mất cơ và tăng mỡ khi già đi, ngay cả trong trường hợp cân nặng tổng thể gần như không đổi.
Nhóm nghiên cứu phát hiện quá trình lão hóa có thể kích hoạt sự xuất hiện của một loại tế bào gốc trưởng thành mới, làm cơ thể tăng mạnh khả năng tạo thêm tế bào mỡ, đặc biệt quanh vùng bụng.
Trước đây, giới khoa học đã biết các tế bào mỡ sẵn có có thể phình to theo tuổi. Nhóm nghiên cứu đặt ra câu hỏi khác rằng liệu mô mỡ già đi có tạo thêm tế bào mỡ mới hay không?
Để kiểm tra, họ tập trung vào mô mỡ trắng, loại mô có vai trò dự trữ năng lượng chính trong cơ thể và liên quan trực tiếp đến tình trạng tăng mỡ bụng.
Trong các thí nghiệm trên chuột, nhóm nghiên cứu lấy tế bào tiền thân tạo mỡ từ chuột trẻ và chuột già rồi cấy vào chuột trẻ. Kết quả cho thấy tế bào lấy từ chuột già tạo ra lượng lớn tế bào mỡ mới.
Khi làm theo chiều ngược lại, tế bào từ chuột trẻ được cấy vào chuột già lại tạo ít tế bào mỡ hơn. Kết quả này gợi ý khả năng tạo mỡ mạnh nằm ngay trong các tế bào đã già đi, chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào môi trường cơ thể nhận tế bào.
Bằng kỹ thuật giải trình tự RNA đơn bào, nhóm nghiên cứu quan sát hoạt động gene trong từng tế bào.
Họ nhận thấy các tế bào tiền thân tạo mỡ khá "im lặng" ở chuột trẻ, nhưng trở nên hoạt động mạnh khi chuột bước vào tuổi trung niên.
Một phần trong số đó chuyển thành nhóm tế bào mới, được gọi là tế bào tiền mỡ đặc hiệu theo tuổi. Đây được xem là "thủ phạm" tiềm năng thúc đẩy cơ thể tạo thêm mỡ mới.
Ông Adolfo Garcia-Ocana - Trưởng khoa nội tiết học phân tử và tế bào tại City of Hope - cho rằng đây là bằng chứng đầu tiên cho thấy vòng bụng có thể mở rộng theo tuổi do các tế bào tiền thân tạo mỡ tăng mạnh khả năng sản xuất tế bào mỡ mới.
Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện đường truyền tín hiệu LIFR đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.
Có thể hiểu LIFR như một kênh truyền lệnh giữa các tế bào, giúp nhóm tế bào tiền mỡ đặc hiệu theo tuổi nhân lên và phát triển thành tế bào mỡ.
Ở chuột trẻ, tín hiệu này không giữ vai trò lớn trong quá trình tạo mỡ còn ở chuột già lại trở nên cần thiết hơn nhiều.
Để xem cơ chế này có thể liên quan đến con người hay không, các nhà khoa học phân tích mẫu mô người ở nhiều độ tuổi.
Họ tìm thấy các tế bào giống nhóm tế bào tiền mỡ đặc hiệu theo tuổi, xuất hiện nhiều hơn ở mô của người trung niên và cũng có khả năng tạo tế bào mỡ mới.
Dù vậy, nghiên cứu chưa đồng nghĩa một phương pháp giảm mỡ bụng mới đã sẵn sàng.
Các nhà khoa học vẫn cần tiếp tục theo dõi nhóm tế bào này trong cơ thể sống, tìm hiểu cách chúng xuất hiện ở người và đánh giá khả năng can thiệp an toàn.
Giờ đây, nghiên cứu mới mang lại tin vui khi bất ngờ phát hiện một loại vitamin quen thuộc có thể làm nên điều kỳ diệu.
Nghiên cứu do các chuyên gia tại Viện Khoa học và Công nghệ Quốc gia Ulsan, phối hợp với Đại học Quốc gia Pusan và Bệnh viện Đại học Ulsan (Hàn Quốc), thực hiện, đã xác định được tác nhân chính điều khiển gan nhiễm mỡ. Đó là phân tử microRNA-93 (miR-93).
Các nhà nghiên cứu nhận thấy phân tử này hoạt động giống như một công tắc phân tử làm gián đoạn cách gan xử lý mỡ.
Họ phát hiện ở cả bệnh nhân gan nhiễm mỡ và chuột được ăn chế độ ăn giàu chất béo và đường, mức miR-93 trở nên cao bất thường trong mô gan. Sự gia tăng này gây cản trở khả năng phân hủy chất béo của gan, khiến gan chuyển sang tích trữ chất béo thay vì đốt cháy chúng. Đồng thời cũng làm tăng sản xuất cholesterol.
Các nhà nghiên cứu muốn biết liệu đảo ngược quá trình này có thể cải thiện sức khỏe gan hay không, họ đã tạo ra những con chuột không thể sản xuất miR-93. Kết quả là những con chuột này đã giảm đáng kể việc tích tụ mỡ trong gan, kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn và cải thiện chức năng ti thể - ngay cả khi được cho ăn chế độ ăn nhiều chất béo và đường.
Sau đó, các chuyên gia đã sàng lọc 150 loại thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê chuẩn để tìm các hợp chất có thể làm giảm miR-93.
Thật bất ngờ, họ đã tìm ra Niacin, còn gọi là vitamin B3, cho hiệu quả vượt trội nhất, theo trang tin khoa học Scitechdaily.
Ở chuột được điều trị, vitamin B3 làm giảm mức miR-93 và kích hoạt lại các con đường đốt cháy chất béo của gan.
Nhóm nghiên cứu giải thích: Nghiên cứu này làm sáng tỏ chính xác nguồn gốc phân tử của gan nhiễm mỡ và chứng minh tiềm năng của một loại vitamin đã được phê duyệt để điều chỉnh con đường này.
Hiện một nghiên cứu liên quan đang được thực hiện bởi Đại học Sherbrooke (Canada) để xác định xem liệu phương pháp này có thể áp dụng trên bệnh nhân hay chưa.
