Dùng nồi chiên không dầu có gây độc?

Dưới phần bình luận của video cho trẻ ăn mỡ heo, đa số phụ huynh cho rằng không nên cho trẻ ăn riêng mỡ heo mà cần trộn với cơm/cháo. Nếu muốn bổ sung chất béo, nhiều ý kiến khuyên ưu tiên dầu thực vật vì cho rằng mỡ heo không tốt cho tiêu hóa của trẻ.

Từ đó, tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) cho biết, thực chất, mỡ heo không phải thực phẩm độc hại, nhưng cũng không nên trở thành món ăn chính hoặc ăn với lượng lớn, đặc biệt ở trẻ nhỏ đang ăn dặm.

Theo bác sĩ Thu Hậu, nhiều phụ huynh không đồng tình với việc cho trẻ ăn mỡ heo có thể vì 3 lý do:

Thứ nhất, mỡ heo chứa nhiều chất béo bão hòa. Nếu ăn quá nhiều và kéo dài có thể:

“Ở trẻ nhỏ, nguy cơ ‘rối loạn mỡ máu ngay lập tức’ không thường gặp nếu ăn một vài lần, nhưng việc hình thành chế độ ăn quá nhiều chất béo bão hòa từ sớm là điều giới chuyên môn không khuyến khích”, bác sĩ Hậu nói.

Thứ hai, trẻ ăn dặm có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện. Ăn quá nhiều mỡ trong một lần có thể gây đầy bụng, tiêu chảy, nôn ói, khó tiêu. Đặc biệt nếu cho ăn kiểu “ăn riêng một chén mỡ” hoặc lượng lớn như một món chính thì không phù hợp với sinh lý tiêu hóa của trẻ nhỏ.

Thứ ba, nhiều video tạo cảm giác rằng càng ăn nhiều mỡ càng tốt, mỡ động vật “thần kỳ” hơn các thực phẩm khác hoặc có thể thay thế hoàn toàn dầu thực vật. Đây là điều dễ gây hiểu lầm. Trong dinh dưỡng trẻ em, nguyên tắc quan trọng nhất là đa dạng và cân bằng, không thần thánh hóa một thực phẩm riêng lẻ.

Câu trả lời là có thể có lợi nếu dùng đúng cách và đúng lượng. Bác sĩ Hậu cho biết, mỡ heo cung cấp năng lượng đậm đặc; axit béo cần thiết cho phát triển não bộ và hệ thần kinh; hỗ trợ hấp thu vitamin tan trong dầu mỡ như vitamin A, D, E, K; giúp món ăn mềm và tăng hương vị.

Có thể cho trẻ dùng mỡ heo khi bé đã ăn dặm ổn định (thường sau 6 tháng tuổi), không có rối loạn chuyển hóa đặc biệt và chỉ sử dụng như một phần nhỏ trong bữa ăn. Một ít mỡ thêm vào cháo hoặc bột giúp tăng năng lượng, nên dùng xen kẽ với dầu thực vật và kết hợp cùng thịt, cá, rau củ để bữa ăn cân đối hơn.

Nên hạn chế mỡ heo nếu trẻ thừa cân, có tiền sử gia đình rối loạn lipid máu sớm, mắc bệnh gan mật, viêm tụy, rối loạn hấp thu chất béo hoặc thường khó tiêu, tiêu chảy sau bữa nhiều dầu mỡ. Không nên cho trẻ ăn mỡ heo nguyên miếng, dùng thay hoàn toàn dầu thực vật hay xem đây là cách giúp tăng cân nhanh.

Bác sĩ Thu Hậu lưu ý một số điều sau nếu phụ huynh cho trẻ ăn dặm với mỡ heo.

Về lượng: Điều quan trọng nhất là “một lượng nhỏ phù hợp”, không phải ăn càng nhiều càng tốt. Thông thường chỉ cần thêm một lượng đủ chất béo vào khẩu phần ăn dặm, theo bệnh viện đã hướng dẫn, khoảng 1 muỗng canh trên mỗi 1 chén cháo hay bột. Tổng chất béo nên cân đối trong cả ngày và không nên cho trẻ ăn mỡ riêng như món tráng miệng hay “ăn thay yaourt”.

Về cách chế biến: Nên dùng mỡ sạch, có nguồn gốc rõ ràng; thắng mỡ đúng cách, tránh cháy khét hoặc chiên đi chiên lại nhiều lần vì có thể tạo các hợp chất bất lợi cho sức khỏe.

Về phối hợp thực phẩm: Nên kết hợp tinh bột, đạm, rau củ, trái cây và chất béo đa dạng. Không nên để khẩu phần chỉ tập trung quá nhiều vào chất béo.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ngày 19-6, Bộ Y tế phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women tại Việt Nam) tổ chức hội nghị trực tiếp và trực tuyến toàn quốc nhằm quán triệt, phổ biến Luật Dân số, nghị định và hai thông tư hướng dẫn thi hành luật.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết sau nhiều năm thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình, Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế.

Tuy nhiên, nước ta đang đối mặt với hàng loạt thách thức mới như mức sinh giảm xuống dưới ngưỡng thay thế, mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài và tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh.

Theo ông Tuyên, vì vậy chính sách dân số cần chuyển mạnh từ trọng tâm "dân số - kế hoạch hóa gia đình" sang "dân số và phát triển", phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Theo đó, Luật Dân số được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.

Để cụ thể hóa Luật Dân số, Chính phủ đã ban hành Nghị định 168/2026/NĐ-CP với nhiều chính sách mới như hỗ trợ thai sản khi sinh con thứ hai, hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi tại gia đình, cộng đồng và các cơ sở chuyên biệt.

Cụ thể, nghị định hướng dẫn tăng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Theo đó, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, tăng thêm một tháng so với quy định hiện hành; lao động nam có vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc, tăng gấp đôi so với trước.

Đồng thời mở rộng chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con. Mức hỗ trợ 2 triệu đồng/trường hợp được áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng hơn trước, trong đó có phụ nữ ở vùng mức sinh thấp và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Kinh phí hỗ trợ do ngân sách địa phương bảo đảm và UBND cấp xã thực hiện chi trả.

Để nâng cao chất lượng dân số, nghị định cũng hướng dẫn mở rộng chương trình sàng lọc trước sinh và sơ sinh theo lộ trình ưu tiên.

Theo đó, chi phí trong thời gian chờ cơ quan thẩm quyền quyết định, mức hỗ trợ tối đa là 900.000 đồng/trường hợp sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng/trường hợp sàng lọc sơ sinh.

Ngoài ra, nghị định cũng hướng dẫn triển khai các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại nhà và cộng đồng, bao gồm câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, điểm chăm sóc ban ngày tại cộng đồng và quy định về người chăm sóc người cao tuổi. Đây là giải pháp nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh tại Việt Nam.

Trình bày tại hội nghị, Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng cho biết mất cân bằng giới tính khi sinh xuất hiện ở Việt Nam từ năm 2006 và đến nay vẫn chưa được khắc phục. Nguyên nhân trực tiếp chủ yếu là việc lạm dụng các tiến bộ khoa học - công nghệ để lựa chọn giới tính thai nhi.

Theo ông Dũng, Luật Dân số tiếp tục nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, đồng thời bổ sung quy định cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ các trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định nhằm phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh.

Việc ban hành danh mục các bệnh được phép thông báo giới tính thai nhi sẽ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động tư vấn, chẩn đoán và can thiệp y tế đối với các bệnh di truyền liên kết giới tính, bất thường nhiễm sắc thể giới tính hoặc rối loạn phát triển giới tính, đồng thời ngăn chặn việc lợi dụng kết quả chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Châu Âu đang phải trải qua những đợt nắng nóng kỷ lục, sức chịu đựng của mỗi người đối với thời tiết khắc nghiệt này là hoàn toàn khác nhau. Bác sĩ Anisha Patel, chuyên gia y khoa về sức khỏe phụ nữ, chỉ ra rằng có những nhóm phụ nữ phải chật vật hơn rất nhiều khi đối mặt với thời tiết nắng nóng. Sự khác biệt về mặt sinh học và các yếu tố sức khỏe đặc thù chính là nguyên nhân khiến phái nữ chịu ảnh hưởng nặng nề hơn, đồng thời đòi hỏi những biện pháp chăm sóc bản thân chuyên biệt khi thời tiết bắt đầu oi bức.

Yếu tố đầu tiên chính là sự thay đổi của nội tiết tố. Hai loại hormone estrogen và progesterone đóng vai trò quyết định trong cơ chế điều hòa thân nhiệt của cơ thể và tác động này trở nên mạnh mẽ nhất vào kỳ kinh nguyệt. "Vào nửa sau của chu kỳ kinh nguyệt, thân nhiệt tự nhiên của phụ nữ sẽ tăng lên, khiến họ dễ cảm thấy nóng bức hơn bình thường. Vì vậy, trong khoảng thời gian này, chị em sẽ nhạy cảm hơn với thời tiết và luôn cảm thấy nóng bức hơn hẳn", bà Patel, hiện là bác sĩ gia đình tại West Sussex, Anh, giải thích.

Bên cạnh chu kỳ kinh nguyệt, nội tiết tố cũng là tác nhân gây ảnh hưởng lớn trong giai đoạn mãn kinh. Sự sụt giảm nghiêm trọng của nồng độ estrogen lúc này thường dẫn đến các cơn bốc hỏa, tình trạng đổ mồ hôi trộm ban đêm và chứng khó ngủ. Những bất ổn nội tại này vô tình tạo ra "tác động kép", khiến cái nóng ngoài trời trở nên ngột ngạt và quá sức chịu đựng đối với cơ thể phụ nữ.

"Về cơ bản, hệ thống điều hòa thân nhiệt của cơ thể sẽ trở nên mất kiểm soát do sự thiếu hụt hormone. Điều này thực sự là một trải nghiệm quá tải và kiệt quệ đối với rất nhiều phụ nữ", bà Patel phân tích.

Giai đoạn thai kỳ cũng mang đến những thử thách khắc nghiệt không kém cho phụ nữ khi thời tiết chuyển sang nắng nóng. Bác sĩ Patel cho hay khi mang thai, tốc độ chuyển hóa, nhịp tim và cả thể tích máu trong cơ thể người mẹ đều tăng lên đáng kể. Hệ quả là cơ thể họ phải làm việc cật lực hơn rất nhiều so với bình thường chỉ để duy trì trạng thái mát mẻ.

Theo National Childbirth Trust (NCT), tổ chức từ thiện hàng đầu tại Anh chuyên cung cấp thông tin, hỗ trợ, vận động chính sách về thai kỳ, sinh nở và giai đoạn đầu làm cha mẹ, mặc dù cơ thể phụ nữ mang thai thường có khả năng tự điều hòa thân nhiệt nhưng thời tiết nắng nóng cực đoan vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng cho cả mẹ bầu và thai nhi. Các mối đe dọa sức khỏe nguy hiểm này bao gồm tình trạng mất nước, kiệt sức vì nóng và nghiêm trọng nhất là sốc nhiệt (heat stroke).

Bên cạnh những biến động về nội tiết tố và thai kỳ, một nguyên nhân sinh học khác khiến phái nữ chịu nóng kém hơn nằm ở chính cơ chế đổ mồ hôi. Nhìn chung, phụ nữ thường tiết ra ít mồ hôi hơn nam giới. Nguyên nhân là do nhiệt độ vùng lõi cơ thể của phụ nữ vốn ở mức nền thấp hơn, khiến họ mất nhiều thời gian hơn để đạt đến ngưỡng nhiệt độ cần thiết nhằm kích hoạt "hệ thống làm mát" bằng mồ hôi.

Trong khi đó, đổ mồ hôi lại là một trong những cơ chế tự hạ nhiệt cốt lõi và hiệu quả nhất của con người. Sự chậm trễ mang tính sinh học này vô tình giữ nhiệt lượng lại trong cơ thể lâu hơn, khiến phụ nữ luôn có cảm giác oi bức, ngột ngạt và bí bách hơn hẳn so với cánh mày râu khi ở cùng một mức nhiệt độ môi trường.

Không dừng lại ở cơ chế tiết mồ hôi, cấu trúc cơ thể và hệ tuần hoàn vốn mang nhiều nét đặc thù của phái đẹp cũng là nguyên nhân khiến họ "lép vế" trước nắng nóng. Phụ nữ thông thường có vóc dáng nhỏ hơn, thể tích máu ít hơn, kích thước tim nhỏ hơn và nồng độ hemoglobin (huyết sắc tố chịu trách nhiệm vận chuyển oxy trong máu) thấp hơn đáng kể so với nam giới.

"Sự khác biệt về thể trạng này đồng nghĩa với việc hệ tim mạch của phụ nữ có ít 'nguồn lực dự trữ' hơn để vừa duy trì huyết áp ổn định, vừa làm nhiệm vụ bơm máu đến da để hạ nhiệt", bác sĩ Patel nói. "Về mặt cơ chế, khi máu được đẩy lên gần bề mặt da, cơ thể mới có thể giải phóng nhiệt lượng ra môi trường bên ngoài".

Song dù nhiệt độ vùng lõi thấp hơn, phụ nữ lại có nhiệt độ bề mặt da cao hơn nam giới, điều này càng làm tăng cảm giác oi bức, rát da khi trời nóng. Sự cộng hưởng của tất cả rào cản sinh học nói trên, từ vóc dáng, lượng máu đến nhiệt độ da, chính là lý do đẩy phái nữ vào tình trạng dễ bị hoa mắt, chóng mặt, kiệt sức và suy giảm nghiêm trọng khả năng chịu nhiệt.

Bên cạnh những bất lợi về cấu trúc cơ thể tự nhiên, sức chịu nhiệt của phụ nữ còn bị thử thách lớn bởi một danh sách các bệnh lý nền vốn có tỷ lệ mắc cao hơn ở nữ giới. Các căn bệnh phổ biến gồm bệnh lý tuyến giáp, lupus ban đỏ và tình trạng thiếu sắt, những tác nhân trực tiếp khiến cơ thể khó chống chọi với nhiệt độ cao.

Ví dụ về tình trạng thiếu sắt, bác sĩ Patel cho hay khi lượng sắt trong cơ thể xuống thấp, quá trình vận chuyển oxy đến các cơ quan sẽ kém hiệu quả một cách rõ rệt. Để bù đắp lượng oxy thiếu hụt này, tim buộc phải làm việc cật lực và áp lực hơn rất nhiều. "Hệ quả là bạn sẽ nhanh chóng cảm thấy mệt mỏi, kiệt sức và khả năng chịu đựng các hoạt động thể chất hằng ngày bị suy giảm nghiêm trọng dưới trời nắng nóng", bà nói.

Dù vậy, chuyên gia cũng lưu ý không phải bất kỳ phụ nữ nào cũng chịu tác động tiêu cực từ thời tiết khắc nghiệt theo cùng một cách. Mức độ ảnh hưởng nặng hay nhẹ hoàn toàn phụ thuộc vào thể trạng, cơ địa và các vấn đề sức khỏe riêng biệt của từng nhóm cụ thể.

Để chủ động ứng phó với thời tiết khắc nghiệt, những nhóm phụ nữ dễ bị tổn thương bởi nhiệt độ cao cần chủ động chuẩn bị và phòng ngừa nhằm tránh nguy cơ quá nhiệt hoặc kiệt sức vì nóng. Bác sĩ Patel khuyến nghị người dân uống đủ nước suốt cả ngày, đảm bảo bổ sung ít nhất từ 6 đến 8 cốc chất lỏng trong suốt (không chứa cồn và caffeine).

Việc duy trì đều đặn các loại thuốc đang điều trị cũng đóng vai trò sống còn; riêng với những người đang sử dụng thuốc lợi tiểu, liều lượng có thể cần phải điều chỉnh hoặc giảm bớt sau khi tham khảo ý kiến kỹ lưỡng từ bác sĩ chuyên khoa. Đối với phụ nữ đang trong giai đoạn mãn kinh, việc tiếp tục duy trì liệu pháp thay thế hormone (HRT) hoặc các loại thuốc hỗ trợ khác để kiểm soát hiệu quả các cơn bốc hỏa.

Cuối cùng, việc tuân thủ các hướng dẫn an toàn chung trong mùa hè như bôi kem chống nắng, mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát hay đặt đá lạnh trước quạt gió sẽ giúp hạ nhiệt hiệu quả. Bác sĩ Patel nhấn mạnh điều quan trọng nhất là mỗi người cần nâng cao nhận thức để tự chăm sóc bản thân kỹ lưỡng hơn, đặc biệt khi thuộc nhóm dễ bị tổn thương trước các đợt nắng nóng gay gắt.

"Cốt lõi của vấn đề là chúng ta cần nâng cao nhận thức để tự chăm sóc bản thân kỹ lưỡng hơn, đặc biệt khi thuộc nhóm dễ bị tổn thương trước thời tiết khắc nghiệt", chuyên gia nhấn mạnh.

Tin Gốc: Vnexpress