Tư lệnh quân đội Italy Luciano Portolano hồi tháng 3 thông báo đòn tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait đã đánh trúng một nhà chứa và phá hủy “một máy bay điều khiển từ xa” thuộc sở hữu của không quân Italy.
Ông không nêu cụ thể chủng loại, song chuyên trang hàng không quân sự Aviationist nhận định đó là máy bay không người lái (UAV) MQ-9A Predator-B do Mỹ sản xuất. Máy bay thuộc biên chế nhóm tác chiến Araba Fenice, trực thuộc Bộ tư lệnh hỗn hợp Italy – Kuwait, có nhiệm vụ hỗ trợ chiến dịch chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Iraq và Syria.
Corriere della Sera, nhật báo nhiều người xem nhất tại Italy, hôm 30/6 dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề tiết lộ Bộ Quốc phòng Italy từng đánh giá phi cơ đồn trú ở Kuwait có thể trở thành mục tiêu nếu bùng phát xung đột tại Trung Đông, cũng như thảo luận về biện pháp bảo vệ lực lượng triển khai ở đây.
Một trong những phương án được đưa ra là sơ tán máy bay khỏi Kuwait để tránh thiệt hại khi căn cứ bị tập kích, nhưng Bộ Quốc phòng Italy cho rằng động thái này có thể bị Iran coi là hành vi thù địch. Italy không phải bên tham chiến, do đó họ quyết định tránh mọi hoạt động có thể khiến mình bị lôi vào xung đột.
“Sau loạt cuộc tham vấn, quân đội Italy quyết định án binh bất động, cho phi cơ ở nguyên vị trí. Chiếc MQ-9A có trị giá 34 triệu euro (khoảng 39 triệu USD), đã nằm lại ở Ali Al Salem và bị phá hủy hoàn toàn trong đòn tấn công ngày 15/3 của Iran”, Corriere della Sera cho hay.
Bộ Quốc phòng Italy chưa bình luận về thông tin.
Không quân Italy đặt mua tổng cộng 5 máy bay MQ-9A từ Mỹ để làm nhiệm vụ trinh sát và tình báo. Một chiếc trong số này đã bị phá hủy trong tai nạn hồi năm 2019. Tướng Portolano từng mô tả chiếc MQ-9A đồn trú ở Kuwait là “vũ khí không thể thiếu đối với hoạt động tác chiến, được triển khai ở căn cứ để đảm bảo tính liên tục của chiến dịch”.
“Nếu được xác nhận, thông tin này đồng nghĩa với việc Italy quyết tâm không để bị cuốn vào xung đột đến mức sẵn sàng chấp nhận nguy cơ mất phương tiện quý giá như UAV MQ-9A”, David Cenciotti, biên tập viên của Aviationist, nhận định.
Đây không phải thiệt hại duy nhất được ghi nhận tại căn cứ Ali Al Salem trong chiến sự Trung Đông.
Ảnh vệ tinh chụp hồi tháng 3 cho thấy 4 nhà chứa UAV tại đây đã trúng đòn, trong khi ít nhất một tiêm kích Typhoon cũng bị hư hại. Nhiều công trình, như khu hậu cần và nhà văn phòng, cũng bị đánh sập.
Clash Report, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, dẫn nguồn tin giấu tên nói rằng những cuộc tấn công đã khiến không quân Kuwait mất 3 tiêm kích Typhoon, mỗi chiếc có giá 110-165 triệu USD tùy phiên bản, cùng một chiếc Typhoon bị hỏng nhẹ.
Truyền thông Italy tiết lộ hai chiến đấu cơ Typhoon nước này đồn trú ở căn cứ Ali Al Salem cũng bị hư hại trong đòn tấn công của Iran ngày 5-6/3.
“Có thông tin cho rằng Italy triển khai 4 chiếc Typhoon tới Kuwait trước thời điểm xảy ra vụ tập kích ngày 15/3, ba tiêm kích đã về nước sau đó vài ngày. Điều này cho thấy ít nhất một máy bay đã thật sự bị hư hại, chiếc còn lại có khả năng bị ảnh hưởng nhẹ và vẫn có thể cất cánh”, Cenciotti cho biết.
Ali Al Salem là cơ sở quân sự có tầm quan trọng chiến lược của Kuwait, nằm ở trung tâm đất nước, cách biên giới với Iraq khoảng 60 km. Kuwait đã đầu tư từ 800 triệu đến 1,5 tỷ USD trong những năm qua cho năng lực phòng thủ của căn cứ.
Ảnh vệ tinh thương mại do hãng Airbus chụp đầu tháng 6 cho thấy một nhà chứa phi cơ và UAV tại sân bay đã bị đánh sập và cháy đen. Hai hố va chạm cũng xuất hiện gần đó. Đây dường như là hậu quả của đòn tấn công được Iran tiến hành cuối tháng 5 để trả đũa vụ Mỹ không kích thành phố cảng Bandar Abbas.
“Phòng không Kuwait đã đánh chặn được quả đạn, nhưng mảnh vỡ vẫn rơi xuống căn cứ. Sự việc làm bị thương 5 người Mỹ, gồm quân nhân chính quy và nhà thầu quốc phòng. Một máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper đã bị phá hủy, một chiếc khác cũng bị hư hại nghiêm trọng”, nguồn tin giấu tên nói với Bloomberg sau sự việc.
Hãng AFP ngày 25.4 đưa tin Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vừa ký một thỏa thuận nhằm phối hợp cung cấp các khoáng sản thiết yếu cho các ngành công nghiệp trọng điểm, bao gồm cả quốc phòng, nhằm giảm lệ thuộc vào Trung Quốc.
Thỏa thuận này đánh dấu sự ủng hộ hiếm hoi từ chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với vai trò của EU, tổ chức mà Washington thường chỉ trích.
Vào những thời điểm căng thẳng, Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu các khoáng sản quan trọng cần thiết cho các sản phẩm như chất bán dẫn, pin xe điện và các hệ thống vũ khí.
"Việc tập trung quá mức các nguồn tài nguyên này, thực tế là chúng bị chi phối ở một hoặc hai nơi, là một rủi ro không thể chấp nhận được", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu khi ký biên bản ghi nhớ với quan chức phụ trách thương mại EU Maros Sefcovic.
Trong một cuộc họp báo, ông Sefcovic cho biết thỏa thuận này "chính thức hóa quan hệ đối tác của chúng ta trên toàn bộ chuỗi giá trị, từ thăm dò và khai thác đến chế biến, tinh chế, tái chế và thu hồi".
Trước những lo ngại rằng Trung Quốc có thể trả đũa một thỏa thuận khoáng sản quan trọng tiềm năng liên quan nhiều bên, ông Sefcovic cho rằng đó sẽ là vấn đề an ninh kinh tế, vượt qua sự phụ thuộc.
"Chúng tôi biết sự phụ thuộc có thể tốn kém như thế nào, và chúng tôi phải trả giá rất đắt cho việc phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch. Chúng tôi chỉ đơn giản muốn học hỏi từ kinh nghiệm đó và có một danh mục nhà cung cấp đa dạng hơn nhiều", ông nói thêm.
Ngoại trưởng Rubio lưu ý rằng Mỹ và EU cộng lại là "những khách hàng và bên sử dụng lớn nhất" các khoáng sản thiết yếu.
"Chúng ta phải đảm bảo rằng nguồn cung có sẵn cho tương lai và theo những cách không bị độc quyền ở một nơi hoặc tập trung quá mức ở một nơi nào đó", ông Rubio nói thêm.
Một kế hoạch hành động nêu rõ rằng EU và Mỹ sẽ xem xét việc thiết lập giá tối thiểu cho các khoáng sản quan trọng, nhằm ngăn chặn Trung Quốc hoặc các cường quốc bên ngoài khác tràn ngập thị trường với hàng xuất khẩu giá rẻ.
Hai bên cũng sẽ xem xét việc phối hợp mọi khoản trợ cấp và dự trữ khoáng sản quan trọng, có thể phối hợp các tiêu chuẩn chung để tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại giữa các nước phương Tây và cùng đầu tư vào nghiên cứu.
Tổng giám đốc OpenAI Sam Altman hôm 26.5 cho rằng AI khó dẫn tới "thảm họa việc làm". Phát biểu ở Hội nghị Ngân hàng Commonwealth của Úc tại Sydney, ông thừa nhận các đánh giá về tốc độ phát triển công nghệ AI khá đúng, nhưng lại sai về tác động xã hội và kinh tế.
Theo Reuters, ông Altman cho rằng yếu tố con người vẫn giữ vai trò quan trọng trong công việc và khó bị AI thay thế hoàn toàn. Ông dẫn trải nghiệm cá nhân khi dùng AI hỗ trợ xử lý liên lạc, nhưng nhận ra ông thực sự quan tâm đến tương tác với mọi người thay vì giao tiếp hoàn toàn qua máy móc.
Trong khi đó, tại hội nghị đạo đức AI ở Vatican cuối tuần trước, ông Chris Olah, nhà đồng sáng lập Công ty Anthropic, nhắc lại cảnh báo của CEO Dario Amodei rằng AI có khả năng thay thế lao động con người trên quy mô lớn, theo trang Axios.
Một số thông tin mới củng cố cho lập luận trên. Ngân hàng Standard Chartered (Anh) cho biết sẽ cắt giảm hàng nghìn nhân sự đến năm 2030 khi AI thay thế nhiều vị trí hành chính. Meta đã sa thải gần 8.000 nhân viên trong bối cảnh dự kiến chi ít nhất 125 tỉ USD cho đầu tư AI năm 2026. Trong khi đó, công ty mẹ của Snapchat cắt giảm khoảng 1.000 việc làm và khẳng định AI đang giúp nâng cao lợi nhuận. Theo bà Sophia Velastegui, cựu Giám đốc AI của Microsoft, chi phí phát triển AI rất lớn nên doanh nghiệp buộc phải tái cơ cấu nhân sự để bù đắp cho đầu tư công nghệ.
Dù vậy, Tổng giám đốc Nvidia Jensen Huang bác bỏ quan điểm cho rằng AI là nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng sa thải. Trả lời Channel News Asia ngày 26.5, ông cho rằng nhiều doanh nghiệp đang "quá dễ dàng" lấy AI làm lý do biện minh việc cắt giảm nhân sự. Theo ông Huang, AI chỉ mới thực sự hiệu quả trong khoảng nửa năm gần đây nên việc thổi phồng nguy cơ thay thế con người là thiếu trách nhiệm dẫn đến tâm lý hoang mang không cần thiết.
"Khả năng phòng thủ tên lửa của chúng tôi phụ thuộc vào bạn bè và đối tác trên khắp thế giới. Còn về năng lực đánh chặn tên lửa đạn đạo, chúng tôi phụ thuộc hoàn toàn vào Mỹ", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky viết trong bức thư được báo Kyiv Independent công bố hôm nay.
Ông Zelensky khẳng định hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất vẫn là phương pháp hiệu quả nhất để đối phó mọi loại tên lửa đạn đạo Nga. "Ở trong tay Ukraine, tổ hợp Patriot đã chứng minh điều vô cùng quan trọng là phần lớn tên lửa Nga có thể bị đánh chặn", bức thư có đoạn.
Tổng thống Zelensky kêu gọi người đồng cấp Trump và quốc hội Mỹ hỗ trợ để Ukraine nhận được tên lửa PAC-3 hiện đại nhất của Patriot và các hệ thống khác, gọi đây là "công cụ sống còn" để chống lại những cuộc tập kích từ Nga.
Tổng thống Zelensky sau đó xác nhận đã "chuẩn bị bức thư đặc biệt" dành cho Tổng thống Donald Trump và quốc hội Mỹ, thêm rằng văn bản được chuyển đến các cơ quan ở Washington hôm 26/5.
Ông cho rằng lãnh đạo một nước gửi thư cho cả Tổng thống và quốc hội Mỹ cùng lúc là điều hiếm gặp, nhấn mạnh tình hình hiện tại đòi hỏi "hành động nhanh chóng và hiệu quả". "Điều quan trọng là Mỹ nghe thấy Ukraine. Tăng cường năng lực phòng vệ trước tên lửa đạn đạo sẽ giúp chúng ta sớm có thể phát huy hiệu quả nỗ lực ngoại giao", Tổng thống Zelensky cho hay.
Dmytro Lytvyn, cố vấn truyền thông của Tổng thống Ukraine, trước đó cho biết "bức thư khẩn" của ông Zelensky đã đề cập tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng thiết bị phòng không tại Ukraine.
Bức thư cũng thể hiện mối lo ngại ngày càng tăng của Kiev về khó khăn trong tiếp nhận vũ khí thông qua chương trình Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), trong đó các quốc gia thành viên NATO tài trợ tiền để nước này mua khí tài từ Mỹ.
"Tốc độ chuyển giao thông qua chương trình PURL hiện không còn theo kịp mối đe dọa thực tế mà chúng tôi phải đối mặt. Chúng tôi đề nghị sự giúp đỡ của quý vị để bảo vệ bầu trời Ukraine khỏi tên lửa Nga", bức thư có đoạn viết.
Giới chức Mỹ chưa đưa ra bình luận.
Thông tin được công bố giữa lúc Nga đẩy mạnh các cuộc tập kích quy mô lớn nhằm vào Ukraine, đồng thời công khai đe dọa thực hiện đợt tấn công tầm xa nhằm vào thủ đô Kiev, với mục tiêu là "các trung tâm ra quyết định".
Ukraine đang gặp thách thức trong nỗ lực đối phó những đòn không kích của Nga, do nguồn cung tên lửa Patriot và các hệ thống phòng không phương Tây rất hạn chế. "Phòng thủ trước tên lửa đạn đạo là điều rất khó khăn", một nguồn tin am hiểu vấn đề nói với Kyiv Independent.
Đại tá Yuri Ignat, thư ký báo chí Bộ tư lệnh không quân Ukraine, hôm 25/5 thừa nhận nước này đang thiếu hụt nghiêm trọng "tên lửa phòng không nói chung". Hình ảnh được ông chia sẻ với truyền thông Ukraine cho thấy một bệ Patriot trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu chỉ với 2 quả đạn, trong khi 6 ống phóng còn lại đã trống rỗng.
"Nga biết rất rõ chúng ta còn bao nhiêu đạn, dù không thể rõ tình trạng ở từng tỉnh. Họ nắm rất rõ thông tin về số lượng vũ khí mà phương Tây cung cấp", đại tá Ignat nói.
