Hãng AFP ngày 25.4 đưa tin Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) vừa ký một thỏa thuận nhằm phối hợp cung cấp các khoáng sản thiết yếu cho các ngành công nghiệp trọng điểm, bao gồm cả quốc phòng, nhằm giảm lệ thuộc vào Trung Quốc.
Thỏa thuận này đánh dấu sự ủng hộ hiếm hoi từ chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với vai trò của EU, tổ chức mà Washington thường chỉ trích.
Vào những thời điểm căng thẳng, Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu các khoáng sản quan trọng cần thiết cho các sản phẩm như chất bán dẫn, pin xe điện và các hệ thống vũ khí.
“Việc tập trung quá mức các nguồn tài nguyên này, thực tế là chúng bị chi phối ở một hoặc hai nơi, là một rủi ro không thể chấp nhận được”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu khi ký biên bản ghi nhớ với quan chức phụ trách thương mại EU Maros Sefcovic.
Trong một cuộc họp báo, ông Sefcovic cho biết thỏa thuận này “chính thức hóa quan hệ đối tác của chúng ta trên toàn bộ chuỗi giá trị, từ thăm dò và khai thác đến chế biến, tinh chế, tái chế và thu hồi”.
Trước những lo ngại rằng Trung Quốc có thể trả đũa một thỏa thuận khoáng sản quan trọng tiềm năng liên quan nhiều bên, ông Sefcovic cho rằng đó sẽ là vấn đề an ninh kinh tế, vượt qua sự phụ thuộc.
“Chúng tôi biết sự phụ thuộc có thể tốn kém như thế nào, và chúng tôi phải trả giá rất đắt cho việc phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch. Chúng tôi chỉ đơn giản muốn học hỏi từ kinh nghiệm đó và có một danh mục nhà cung cấp đa dạng hơn nhiều”, ông nói thêm.
Ngoại trưởng Rubio lưu ý rằng Mỹ và EU cộng lại là “những khách hàng và bên sử dụng lớn nhất” các khoáng sản thiết yếu.
“Chúng ta phải đảm bảo rằng nguồn cung có sẵn cho tương lai và theo những cách không bị độc quyền ở một nơi hoặc tập trung quá mức ở một nơi nào đó”, ông Rubio nói thêm.
Một kế hoạch hành động nêu rõ rằng EU và Mỹ sẽ xem xét việc thiết lập giá tối thiểu cho các khoáng sản quan trọng, nhằm ngăn chặn Trung Quốc hoặc các cường quốc bên ngoài khác tràn ngập thị trường với hàng xuất khẩu giá rẻ.
Hai bên cũng sẽ xem xét việc phối hợp mọi khoản trợ cấp và dự trữ khoáng sản quan trọng, có thể phối hợp các tiêu chuẩn chung để tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại giữa các nước phương Tây và cùng đầu tư vào nghiên cứu.
"Chúng tôi rất vui mừng được chào đón Đại sứ Jennifer Wicks đến Việt Nam và mong muốn tiếp tục củng cố mối quan hệ đối tác cũng như tình hữu nghị bền chặt giữa hai nước. Mong sớm được chào đón bà tại Việt Nam", bài đăng của Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam nêu rõ.
Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam cũng đã gửi lời chúc mừng tới bà Jennifer Wicks.
Trước đó hôm 19.5, trang senate.gov của Thượng viện Mỹ cập nhật thông tin về cuộc bỏ phiếu đối với ghế Đại sứ Mỹ tại Việt Nam. Tại đó, đề cử dành cho bà Jennifer Wicks đã được thông qua.
Chưa rõ thời gian cụ thể bà Jennifer Wicks sẽ đến Việt Nam nhận nhiệm vụ. Đại sứ Mỹ nhiệm kỳ gần nhất là ông Marc E. Knapper đã rời Hà Nội vào đầu năm nay.
Theo quy định của Mỹ, đại sứ sẽ đến quốc gia mà mình làm nhiệm vụ để trình quốc thư lên nguyên thủ nước sở tại, qua đó bắt đầu nhiệm kỳ của mình.
Vào thời điểm được phê chuẩn, bà Jennifer Wicks là quan chức cấp cao của chính phủ Mỹ, giữ chức Giám đốc Văn phòng bổ nhiệm của tổng thống tại Nhà Trắng. Bà đã giữ vị trí này từ năm 2012, qua 4 đời Tổng thống Mỹ liên tiếp. Bà đã có kinh nghiệm hơn 30 năm là công chức trong chính quyền liên bang Mỹ.
Chính quyền Mỹ đã quyết định dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez, đánh dấu bước đi mới trong việc công nhận bà là lãnh đạo hợp pháp của quốc gia Nam Mỹ này, sau khi Tổng thống Nicolas Maduro bị bắt giữ hồi đầu năm nay, Hãng thông tấn AP ngày 2-4 đưa tin.
Theo thông tin từ Bộ Tài chính Mỹ, động thái trên cho phép bà Rodriguez có thể hợp tác trực tiếp và thuận lợi hơn với các doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư Mỹ.
Đây được xem là tín hiệu rõ ràng cho thấy Washington đang chuyển hướng tiếp cận, lựa chọn làm việc với chính quyền lâm thời thay vì phe đối lập Venezuela, trong bối cảnh nước này tìm cách ổn định tình hình chính trị và phục hồi kinh tế.
Phản ứng trước quyết định của Washington, bà Rodriguez bày tỏ hoan nghênh, cho rằng đây là bước tiến hướng tới bình thường hóa quan hệ song phương.
"Chúng tôi đánh giá cao quyết định của Tổng thống Donald Trump như một bước tiến hướng tới bình thường hóa và củng cố quan hệ giữa hai nước", bà viết trên kênh Telegram sau thông báo của Bộ Tài chính Mỹ.
"Chúng tôi tin rằng tiến triển này sẽ mở đường cho việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt hiện tại đối với Venezuela, qua đó xây dựng và đảm bảo một chương trình hợp tác song phương hiệu quả vì lợi ích của người dân", bài đăng ghi.
Trước đó, bà Rodriguez và anh trai là Jorge Rodriguez từng nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ từ năm 2018, với cáo buộc góp phần duy trì quyền lực cho chính quyền của ông Maduro sau cuộc bầu cử gây tranh cãi.
Tuy nhiên sau khi ông Maduro cùng phu nhân Cilia Flores bị quân đội Mỹ bắt giữ tại Caracas ngày 3-1 và được đưa sang New York để đối mặt với các cáo buộc buôn bán ma túy - điều mà cả hai vợ chồng ông đều phủ nhận - cán cân chính trị tại Venezuela đã thay đổi đáng kể.
Kể từ đó, bà Rodriguez đóng vai trò trung tâm trong việc phối hợp với Washington triển khai kế hoạch cải tổ đất nước theo từng giai đoạn. Tháng trước, chính quyền Mỹ đã công nhận bà là "nguyên thủ quốc gia duy nhất" của Venezuela trong một vụ kiện dân sự tại tòa án liên bang Mỹ.
Dưới sự lãnh đạo của bà Rodriguez, Venezuela đẩy mạnh mở cửa nền kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, nhằm thu hút vốn đầu tư quốc tế. Tháng 3 vừa qua, Mỹ đã cho phép Công ty dầu khí quốc doanh PDVSA bán trực tiếp dầu ra thị trường toàn cầu và cho các doanh nghiệp Mỹ - một thay đổi lớn so với chính sách siết chặt trước đây.
Dù vậy, tình hình pháp lý tại Venezuela vẫn còn nhiều phức tạp. Tòa án tối cao nước này tuyên bố sự vắng mặt của ông Maduro chỉ mang tính "tạm thời", qua đó duy trì địa vị pháp lý của ông và tránh việc phải tổ chức bầu cử sớm.
Theo phán quyết, bà Rodriguez sẽ giữ vai trò quyền tổng thống trong vòng 90 ngày, với khả năng gia hạn thêm sáu tháng nếu được Quốc hội - do anh trai bà đứng đầu - thông qua. Thời hạn 90 ngày này sẽ kết thúc vào ngày 3-4 tới đây.
Mới đây, Thống đốc bang California Gavin Newsom (đảng Dân chủ) tuyên bố sẽ đánh thuế 100% lên những cư dân tại bang nhận tiền bồi thường từ Quỹ chống vũ khí hóa mới được chính quyền Tổng thống Trump thành lập gần đây, theo tờ The Hill. Quỹ này được quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche công bố ngày 19.5 như một phần của thỏa thuận dàn xếp vụ kiện giữa gia đình ông Trump và Sở Thuế vụ Mỹ (IRS), cơ quan bị cáo buộc làm lộ hồ sơ thuế của vị lãnh đạo từ nhiều năm trước.
Theo thỏa thuận, ông Trump đồng ý rút đơn kiện và không đòi bồi thường. Thay vào đó, Bộ Tư pháp sẽ trích một phần tiền từ Quỹ phán quyết (do quốc hội lập để chi trả các vụ kiện nhắm vào chính phủ) để lập Quỹ chống vũ khí hóa. Quỹ mới này có ngân sách 1,77 tỉ USD, sẽ được dùng để bồi thường cho những công dân tự nhận là nạn nhân của tình trạng "vũ khí hóa bộ máy chính quyền" dưới thời người tiền nhiệm Joe Biden của ông Trump.
Lâu nay, ông Trump luôn khẳng định việc chính quyền tiền nhiệm truy tố các cá nhân tham gia vụ bạo loạn tại Quốc hội ngày 6.1.2021 là hành vi "vũ khí hóa" bộ máy tư pháp. Vụ bạo loạn xảy ra sau khi ông Trump không chấp nhận kết quả cuộc bầu cử tổng thống cuối năm 2020 và kêu gọi người ủng hộ "chiến đấu hết mình" chống lại điều mà ông cho là gian lận. 5 người thiệt mạng trong vụ bạo loạn, hàng trăm người bị thương, gồm cảnh sát, và hơn 1.000 người liên quan bị truy tố. Từ khi bước vào nhiệm kỳ hai vào tháng 1.2025, ông Trump ký lệnh ân xá hầu hết người bị truy tố hoặc bị kết án liên quan đến vụ bạo loạn.
Mặc dù chính quyền tuyên bố việc lập quỹ mới là hoàn toàn hợp pháp nhằm mang lại công lý cho người dân bất kể theo đảng phái nào, phe chỉ trích cho rằng đây hành động lợi dụng tiền thuế của dân để lập "quỹ đen" nhằm bồi thường cho những đồng minh chính trị và người ủng hộ ông Trump.
Tại New York, nghị viên Alex Bores (đảng Dân chủ) cũng đã giới thiệu dự luật nhằm đánh thuế thu nhập 100% lên những người nhận tiền từ quỹ này. Dự luật được thiết kế nhằm đảm bảo không ai hưởng lợi từ các quỹ liên quan thỏa thuận dàn xếp giữa tổng thống và chính quyền do vị lãnh đạo quản lý.
Ở cấp liên bang, lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer và thượng nghị sĩ Ron Wyden cũng giới thiệu dự luật tương tự, áp thuế tiêu thụ đặc biệt 100% lên những khoản bồi thường từ quỹ mới, động thái có vẻ nhằm đồng bộ hóa phản ứng của đảng trên phạm quy toàn quốc, theo tờ Newsweek.
Không chỉ đảng Dân chủ, nhiều thành viên chủ chốt thuộc đảng Cộng hòa của ông Trump cũng bày tỏ sự bất bình vì lo ngại tiền thuế bị lạm dụng cho mục đích chính trị riêng. Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune tuyên bố ông "không nhìn thấy mục đích thực sự" của chương trình và đề nghị rà soát toàn bộ quá trình phân bổ ngân sách và giải ngân.
Theo AFP, sự phản đối gây ra mâu thuẫn nội bộ đảng Cộng hòa, làm trì hoãn dự luật thực thi chính sách nhập cư đáng lẽ được thông qua dễ dàng vào cuối tuần trước, bất chấp quyền Bộ trưởng Blanche đã gặp riêng các thượng nghị sĩ nhằm xoa dịu lo ngại.
