Khi bệnh nhân đầu tiên được chuyển đến, người đàn ông 50 tuổi bất tỉnh với thân nhiệt 40 độ C, bác sĩ Nicolas Gonzales hiểu ngay mùa hè năm nay sẽ khác. Gia đình nạn nhân kể ông vẫn bình thường rồi đột ngột mất ý thức.
Chỉ vài giờ sau, khoa cấp cứu Bệnh viện Paris-Saclay chìm ngập trong làn sóng bệnh nhân nhồi máu cơ tim, mất nước, suy thận, đủ mọi lứa tuổi, từ trẻ em đến người già sống neo đơn, tất cả đều là nạn nhân của đợt nắng nóng kỷ lục tràn qua nước Pháp từ ngày 20/6.
Để hạ thân nhiệt khẩn cấp cho bệnh nhân sốc nhiệt, đội ngũ y tế cần một lượng lớn đá lạnh ngâm bồn. Nhưng bệnh viện không có máy làm đá. Họ gõ cửa một nhà hàng thức ăn nhanh gần đó, xin toàn bộ số đá trong kho, rồi cử nhân viên tự bỏ tiền túi ra siêu thị mua thêm. Đó là cách một cơ sở y tế hiện đại tại vùng ngoại ô Paris vật lộn sinh tử trong tuần đầu của cuộc khủng hoảng nhiệt.
“Áp lực tăng lên như một ngọn núi và duy trì suốt bảy ngày liên tục. Đó là khoảng thời gian vô cùng căng thẳng”, bác sĩ Gonzales, Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Paris-Saclay, nói với AP hôm 1/7.
Ông mô tả nhiệt độ cao như một cuộc tấn công vật lý trực tiếp vào cơ thể: “Khi cơ thể không còn khả năng thích nghi, người bệnh sẽ không tự nhận ra mối nguy và tim có thể ngừng đập bất cứ lúc nào”.
Bệnh viện Paris-Saclay, dù là cơ sở mới có trang bị điều hòa, vẫn chật vật. Ba bệnh viện lâu đời khác trong hệ thống do giám đốc Cédric Lussiez quản lý còn khốn đốn hơn. Để thuốc không biến chất, nhân viên dùng quạt điện kết hợp đá khối làm mát tạm thời. Sinh viên điều dưỡng được huy động hỗ trợ bệnh nhân bù nước liên tục.
Tại tầng trên cùng của khoa tâm thần, nơi hứng trực tiếp ánh nắng mặt trời, nhiệt kế chạm 33 độ C. “Chúng tôi từng nghĩ mình đã sẵn sàng, nhưng thực tế thì chưa”, ông Lussiez thừa nhận. “Bệnh viện phải hoạt động hết công suất vì buộc phải tìm giải pháp thay thế trong thời gian rất ngắn”.
Những gì diễn ra tại Paris-Saclay phản ánh thực trạng chung của hệ thống y tế châu Âu trước biến đổi khí hậu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tốc độ nóng lên tại châu Âu đang nhanh gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Hôm 30/6, WHO gọi đợt nắng nóng vừa qua là “bản diễn tập” cho những mùa hè khốc liệt hơn trong tương lai, đồng thời cảnh báo các đợt nhiệt cực đoan không còn là hiện tượng hy hữu.
Chính phủ Pháp buộc phải hành động. Tại cuộc họp khẩn ngày 29/6 về khủng hoảng nhiệt, Thủ tướng Sébastien Lecornu công bố gói 100 triệu euro để trang bị hệ thống làm mát cho các bệnh viện ngay trong mùa hè này. Chính phủ đồng thời mua thêm 30.000 máy điều hòa cho các cơ sở y tế, với đợt giao hàng đầu tiên dự kiến ngay trong tuần đầu tháng 7.
Tại Paris-Saclay, máy làm đá đã được đặt hàng. Khoa cấp cứu đang chờ thiết bị về. Ông Lussiez khẩn trương yêu cầu lắp đặt phòng làm mát tại mỗi tầng của khoa tâm thần, lên kế hoạch di dời khoa điều trị bệnh nhân cao tuổi sang cơ sở mới. Ngay sau tuần được ông gọi là “kinh hoàng”, toàn bộ ekip đã bắt tay chuẩn bị cho đợt tiếp theo.
Bác sĩ Gonzales đúc kết bằng một so sánh thực dụng: “Vào mùa đông, chúng tôi biết mình sẽ đối mặt với cúm và Covid-19. Còn bây giờ, vào mùa hè, chúng tôi sẽ phải chiến đấu với khủng hoảng khí hậu”.
Ngày 16-5, Sở Y tế TP.HCM phát thông báo về việc thu hồi trên toàn quốc lô thuốc dung dịch nhỏ mắt Natri clorid 0,9% do không đạt tiêu chuẩn chất lượng.
Theo thông tin từ Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), lô thuốc bị thu hồi thuộc sản phẩm dung dịch nhỏ mắt Natri clorid 0,9%, số giấy đăng ký lưu hành 893100060724, số lô 10370725, ngày sản xuất 14-7-2025, hạn dùng đến 14-1-2028.
Sản phẩm do Công ty cổ phần Dược phẩm Dược liệu Pharmedic sản xuất.
Kết quả kiểm nghiệm cho thấy mẫu thuốc không đạt yêu cầu chất lượng về chỉ tiêu "độ trong", được xác định là vi phạm mức độ 3 theo quy định của Bộ Y tế.
Để đảm bảo an toàn cho người sử dụng, Sở Y tế TP.HCM yêu cầu các cơ sở kinh doanh dược, cơ sở khám chữa bệnh ngừng ngay việc kinh doanh, sử dụng lô thuốc nói trên, đồng thời khẩn trương thực hiện thu hồi theo quy định.
Sở Y tế cũng đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu thông báo đến các cơ sở kinh doanh dược, cơ sở y tế trên địa bàn; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thu hồi và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nếu có.
Phòng Nghiệp vụ dược phối hợp với Phòng Kiểm tra - Pháp chế được giao kiểm tra và giám sát các đơn vị thực hiện thông báo này; xử lý những đơn vị vi phạm (nếu có) theo quy định hiện hành; báo cáo về Cục Quản lý dược - Bộ Y tế và các cơ quan chức năng có liên quan.
Theo nghiên cứu, công bố trên tạp chí y khoa The Lancet Planetary Health, các yếu tố khí hậu như nhiệt độ tăng và thay đổi lượng mưa có liên quan đến mức tăng khoảng 10% số gene kháng kháng sinh ở vi khuẩn salmonella trong giai đoạn 1940 - 2023.
Salmonella là một trong những loại vi khuẩn gây bệnh phổ biến nhất thế giới, thường liên quan đến ngộ độc thực phẩm và các bệnh đường ruột. Ước tính kháng kháng sinh gây ra hơn 1 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu.
Nghiên cứu mới, do các nhà khoa học từ Anh, Pháp, Úc, Thụy Sĩ và Trung Quốc thực hiện, đã phân tích bộ gene của hơn 480.000 mẫu vi khuẩn salmonella thu thập tại 139 quốc gia trong hơn 80 năm.
Nhóm nghiên cứu so sánh mức độ xuất hiện của các gene kháng kháng sinh với dữ liệu về nhiệt độ trung bình và lượng mưa theo thời gian, theo báo Guardian ngày 26-5.
Kết quả cho thấy nhiệt độ cao hơn cùng những thay đổi bất thường về mưa có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh tồn, đột biến và lây lan của vi khuẩn. Những điều kiện này cũng làm tăng số lượng gene kháng thuốc.
Trước đây, nhiều nghiên cứu từng ghi nhận mối liên hệ giữa thời tiết nóng hơn và sự xuất hiện của vi khuẩn kháng thuốc. Nghiên cứu mới được xem là một trong những nghiên cứu toàn cầu đầu tiên phân tích định lượng quy mô lớn về vấn đề này.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh nguyên nhân chính của kháng kháng sinh vẫn là việc lạm dụng và sử dụng sai thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang trở thành "yếu tố thúc đẩy" khiến vấn đề diễn biến nhanh và phức tạp hơn.
Nghiên cứu cho thấy 82% nước được khảo sát ghi nhận sự gia tăng gene kháng thuốc ở salmonella. Những khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất gồm Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á và khu vực châu Phi hạ Sahara.
Các tác giả lưu ý rằng nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ chứ chưa chứng minh biến đổi khí hậu trực tiếp gây ra tình trạng kháng kháng sinh. Tuy vậy, họ cho rằng kết quả này là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy cuộc khủng hoảng khí hậu cần được xem là một phần trong chiến lược toàn cầu chống kháng thuốc.
Giới chuyên gia kêu gọi kết hợp các chính sách giảm phát thải khí nhà kính với việc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, tăng cường giám sát dịch bệnh... Nếu không hành động sớm, kháng kháng sinh có thể trở thành một trong những cuộc khủng hoảng y tế lớn nhất thế kỷ này.
TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay nhiều người cho rằng dị ứng đường hô hấp chỉ bùng phát mạnh vào mùa xuân, khi phấn hoa phát tán. Tuy nhiên, mùa hè tại miền Bắc cũng là thời điểm các yếu tố gây dị ứng gia tăng đáng kể.
Nhiệt độ cao kết hợp với độ ẩm tăng mạnh sau các trận mưa tạo môi trường thuận lợi cho mạt bụi nhà, nấm mốc và các loại bào tử trong không khí phát triển. Bên cạnh đó, việc sử dụng điều hòa thường xuyên trong không gian kín khiến người dân tiếp xúc kéo dài với các dị nguyên trong nhà. Khi cơ thể có cơ địa dị ứng, hệ miễn dịch sẽ phản ứng quá mức với các yếu tố này và gây ra hàng loạt triệu chứng ở đường hô hấp trên.
Theo chuyên gia, viêm mũi dị ứng và viêm xoang có nhiều biểu hiện tương đồng như ngạt mũi hoặc chảy nước mũi. Đây là lý do khiến nhiều người dễ nhầm lẫn.
Viêm mũi dị ứng là bệnh lý do hệ miễn dịch phản ứng quá mức với các dị nguyên trong môi trường. Những dấu hiệu điển hình gồm: Ngứa mũi, ngứa mắt hoặc ngứa họng; hắt hơi thành từng tràng liên tiếp; chảy nước mũi trong, loãng. Triệu chứng thường xuất hiện đột ngột khi tiếp xúc với khói bụi, thời tiết thay đổi hoặc dị nguyên.
Còn viêm xoang thường liên quan đến tình trạng viêm nhiễm kéo dài tại các hốc xoang. Người bệnh thường có các biểu hiện: Ngạt mũi kéo dài; dịch mũi đặc, màu vàng hoặc xanh; đau. tức vùng trán, gò má hoặc sống mũi; đau tăng khi cúi đầu. Có thể kèm giảm khứu giác, mệt mỏi hoặc sốt nhẹ.
"Điểm khác biệt quan trọng là viêm mũi dị ứng thường nổi bật với triệu chứng ngứa và hắt hơi, trong khi viêm xoang thường gây đau vùng mặt và tiết dịch mũi đặc kéo dài", TS Trường nhấn mạnh.
Bác sĩ cũng cảnh báo một trong những sai lầm phổ biến hiện nay là người bệnh tự ý sử dụng các loại thuốc xịt thông mũi chứa hoạt chất co mạch như oxymetazoline hoặc xylometazoline. Các thuốc này giúp giảm nghẹt mũi rất nhanh nên nhiều người sử dụng kéo dài trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
Song, thuốc co mạch chỉ nên dùng trong thời gian ngắn, thường không quá 3-5 ngày theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu lạm dụng kéo dài, người bệnh có thể mắc viêm mũi do thuốc. Khi đó niêm mạc mũi bị tổn thương, phù nề và phụ thuộc vào thuốc. Càng dùng nhiều thì tình trạng nghẹt mũi càng nặng hơn.
Chuyên gia cũng lưu ý rằng viêm mũi dị ứng không phải là bệnh do vi khuẩn gây ra, vì vậy việc tự ý sử dụng kháng sinh không những không có tác dụng mà còn làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh và gây tác dụng phụ không cần thiết.
Để hạn chế các đợt bùng phát viêm mũi dị ứng trong mùa hè, người dân cần thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp. Hạn chế tiếp xúc với dị nguyên; giặt chăn ga, gối đệm định kỳ bằng nước nóng. Vệ sinh nhà cửa thường xuyên; giữ môi trường sống thông thoáng, hạn chế nấm mốc. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý sau khi tiếp xúc với môi trường nhiều khói bụi; sử dụng thuốc đúng chỉ định.
Đối với viêm mũi dị ứng, các thuốc xịt mũi chứa corticoid là nhóm thuốc nền giúp kiểm soát phản ứng viêm hiệu quả và an toàn khi sử dụng đúng hướng dẫn. Khác với thuốc co mạch, nhóm thuốc này cần một vài ngày để phát huy tác dụng nên người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc quá sớm.
Viêm mũi dị ứng tuy không phải bệnh lý nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, gây mất ngủ, mệt mỏi, giảm khả năng học tập và làm việc. Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện tình trạng hắt hơi, ngạt mũi hoặc chảy nước mũi kéo dài, người dân nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
