Khi công ty World Liberty Financial của gia đình Tổng thống Donald Trump mở bán các đồng tiền kỹ thuật số vào năm ngoái, Morten Christensen quyết định đặt một ván cược lớn, hy vọng giá trị tăng vọt của khoản đầu tư sẽ giúp ông có đủ tiền nghỉ hưu.
Nhưng trái với kỳ vọng, giá trị của các đồng tiền mã hóa này đã lao dốc không phanh. Trong khi Christensen và nhiều nhà đầu tư khác thua lỗ nặng nề, Tổng thống lại kiếm được khoản tiền khổng lồ, thu về 800 triệu USD từ dự án tiền số kể trên, theo bản kê khai tài chính do ông nộp tuần qua.
“Trong giới tiền số, người ta thường bảo dám chơi dám chịu”, Christensen nói. “Tổng thống đã chơi canh bạc này giỏi hơn tôi”.
Tổng thống Trump thu về lợi nhuận lớn nhờ phát hành các tài sản mới như mã token World Liberty (WLFI) và tiền memecoin. Tuy nhiên, những người lỡ mua với giá cao lại phải ngậm ngùi nhìn chúng giảm sốc trong làn sóng sụp đổ chung của thị trường tiền số. Những người ủng hộ chính trị và các tín đồ tiền số tin tưởng vào thương hiệu Trump cuối cùng lại là những người chịu hậu quả.
Theo đơn vị cung cấp dữ liệu tiền số Nansen, khoảng 2/3 nhà đầu tư vào đồng memecoin TRUMP của Tổng thống đang chịu lỗ. Nansen đã theo dõi 1,48 triệu ví tiền số từng mua đồng tiền này kể từ khi ra mắt hồi tháng 1/2025. Nhiều người hâm mộ chi vài nghìn USD để mua token mang thương hiệu Trump, nhưng cũng có những tay chơi lớn sẵn sàng bỏ ra hàng triệu USD cho đồng tiền này.
Phân tích của Nansen đối với 26.663 ví cũng cho thấy 85% người mua token WLFI của World Liberty trên thị trường thứ cấp cũng đang rơi vào cảnh thua lỗ.
Vỡ mộng
Tổng thống Trump, người từng mô tả bitcoin là “trò lừa đảo” đe dọa đồng USD hồi năm 2021, giờ đây lại cam kết biến Mỹ thành “thủ đô tiền số của thế giới”. Khi chính quyền Trump nới lỏng quản lý đối với lĩnh vực vốn nổi tiếng là trồi sụt thất thường này, hoạt động kinh doanh tiền số của gia đình Tổng thống đã vươn tới gần như mọi ngóc ngách trong ngành, làm dấy lên những lo ngại về xung đột lợi ích.
Thực tế trên khiến một số người ủng hộ nhiệt thành nhất lẫn các đồng minh của Tổng thống trong ngành tiền số cảm thấy thất vọng, đặc biệt khi giá bitcoin đang liên tục giảm.
Trên mạng xã hội Truth Social, một số người từ chỗ tin tưởng bắt đầu chuyển sang thái độ hoài nghi, chán nản.
“Khoản đầu tư của tôi giờ thành rác rồi”, một người dùng than thở về WLFI.
Nhưng trên thị trường tiền số, nơi các đồng memecoin có thể bốc hơi giá trị chỉ trong chớp mắt và những cú lừa “rút thảm” (rug pull) luôn là mối đe dọa chực chờ, nhiều nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận việc bị trắng tay.
Rug pull là chiêu trò mà các nhà phát triển dự án thổi phồng giá trị đồng tiền, thu hút dòng tiền từ nhà đầu tư, rồi đột ngột tháo thanh khoản, ôm tiền bỏ trốn và bỏ mặc dự án sụp đổ, khiến tài sản của người mua trở nên vô giá trị.
Vincent Deriu, chuyên viên tư vấn đầu tư 28 tuổi kiêm tín đồ tiền số tại New York, cho biết anh đã mua đồng TRUMP ngay khi nó mới ra mắt và tiếp tục gom thêm. Sau khi bán đi khoảng một nửa số đồng TRUMP nắm giữ vào cuối năm 2025, anh hiện vẫn sở hữu hơn 8.000 đồng.
“Chẳng ai ép ai phải đổ tiền vào mấy cái token này cả. Mọi người tự mua thì tự chịu rủi ro thôi”, Deriu nói. “Các chính trị gia khác nên nhìn vào đây mà rút kinh nghiệm, họ cần phải minh bạch hơn về cách kiếm tiền từ các dự án kinh doanh của mình”.
Ông Trump đã tung ra đồng memecoin TRUMP chỉ vài ngày trước khi nhậm chức. Đồng tiền này từng gây sốt khi vốn hóa thị trường có lúc đạt đỉnh gần 15 tỷ USD, trước khi lao dốc không phanh 97% xuống còn khoảng 400 triệu USD như hiện tại. Trước đó, vào tháng 9/2024, ông cùng các con trai đã cùng thành lập World Liberty Financial, dự án tiền số trọng điểm của gia đình.
Dự án này sau đó đã tung ra một đồng stablecoin neo giá vào đồng USD ngay trước khi ông Trump ký ban hành Luật Genius, tạo ra khung pháp lý cho các loại token neo giá vào đồng USD giống như vậy.
Giới chức Nhà Trắng khẳng định những động thái trên không cấu thành xung đột lợi ích. “Cả Tổng thống lẫn gia đình ông chưa bao giờ và sẽ không bao giờ vướng vào xung đột lợi ích”, phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly tuyên bố. “Mọi quyết định mà Tổng thống Trump và chính quyền đưa ra đều vì lợi ích cao nhất của người dân Mỹ”.
Các tờ khai tài chính cho thấy khoản thu nhập từ tiền số tăng vọt vào năm ngoái chỉ là phần cộng thêm vào nguồn doanh thu vốn đang bùng nổ từ chuỗi khách sạn và sân golf truyền thống của gia đình Tổng thống Trump, bên cạnh lượng cổ phiếu không ngừng tăng giá tại các tập đoàn như Nvidia và Meta.
Ông Trump đã giảm nhẹ tầm quan trọng của khoản lợi nhuận khổng lồ này khi cho rằng tiền mình kiếm được là nhờ thị trường chứng khoán liên tục lập kỷ lục trong những tháng gần đây.
“Mọi người biết tại sao tôi có lãi không? Vì thị trường chứng khoán đang đi lên đấy”, ông trả lời phóng viên hôm 1/7. “Tất cả chúng ta đều đang kiếm được tiền”.
Mối lo xung đột lợi ích
Tờ khai tài chính mới nhất từ Tổng thống có thể khiến các cuộc đàm phán vốn đã căng thẳng về dự luật quản lý tiền số trở nên phức tạp hơn. Đây vốn là ưu tiên hàng đầu của nhiều công ty tiền số, những bên đã chi hàng triệu USD để vận động hành lang.
Nhiều nghị sĩ Dân chủ và một số nghị sĩ Cộng hòa đang kiên quyết yêu cầu dự luật phải có điều khoản cấm Tổng thống và các quan chức đắc cử hưởng lợi từ những hoạt động liên quan đến tiền số, vốn chịu ảnh hưởng từ những quy định do họ ban hành. Đây là một điểm nghẽn có thể trở nên khó tháo gỡ hơn sau khi thông tin trên được tiết lộ.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Cynthia Lummis, một trong những người bảo trợ dự luật, cho biết luật này sẽ chứa các quy định chặt chẽ và là phương án tốt nhất để giải quyết những lo ngại hiện nay. Dự luật sẽ cần một số nghị sĩ đảng Dân chủ ủng hộ nhằm đạt đủ 60 phiếu cần thiết để thông qua tại Thượng viện, sau khi Hạ viện phê duyệt trước đó.
“Vấn đề đó cần phải được giải quyết, bằng không tôi nghĩ họ sẽ không hội đủ số phiếu cần thiết”, thượng nghị sĩ Dân chủ Ruben Gallego, một trong những người cho biết sẽ ủng hộ dự luật nếu có điều khoản đạo đức, phát biểu hồi giữa tháng 5. Hôm 30/6, ông Gallego cũng bày tỏ thất vọng trên mạng xã hội X rằng Tổng thống Trump đang kiếm được hàng tỷ USD từ khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, trong khi nhiều người Mỹ đối mặt chi phí sinh hoạt tăng.
Christensen, người sáng lập trang airdropalert.com và sở hữu một “lượng lớn” token WLFI, cũng đã mua memecoin TRUMP để chắc suất nhận lời mời tham dự các sự kiện memecoin do Tổng thống Trump tổ chức. Dù bất ngờ trước khoản lợi nhuận lớn của ông Trump vào năm ngoái, ông không tỏ ra oán trách.
“Có vẻ như đây là một công cụ kiếm tiền tuyệt vời cho ông ấy cùng gia đình và Tổng thống rõ ràng phải lo cho người nhà mình trước”, Christensen nói.
Tờ Khmer Times ngày 12.5 đưa tin Quốc hội Campuchia vừa nhất trí thông qua dự thảo luật về nghĩa vụ quân sự bắt buộc, một động thái nhằm tăng cường năng lực quốc phòng của Campuchia và hiện đại hóa khung pháp lý về nghĩa vụ quân sự.
Luật quy định công dân Campuchia từ 18 đến 25 tuổi phải thực hiện nghĩa vụ quân sự theo yêu cầu quốc gia, với thời gian phục vụ bắt buộc là hai năm. Theo luật mới, những người hoàn thành huấn luyện quân sự sẽ tiếp tục phục vụ trong lực lượng dự bị cho đến năm 45 tuổi.
Phiên họp toàn thể do Chủ tịch Quốc hội Khuon Sudary chủ trì và có sự tham dự của Thủ tướng Hun Manet, cùng các quan chức cấp cao của chính phủ và các đại biểu quốc hội.
Luật cũng quy định hình phạt đối với hành vi trốn nghĩa vụ quân sự. Người vi phạm sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền và án tù giam từ sáu tháng đến năm năm, tùy thuộc vào tính chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội.
Đầu tháng này, dự thảo luật đã được Ủy ban Nội vụ, Quốc phòng, Công chức và Biên giới của Quốc hội xem xét, với sự tham khảo ý kiến từ đoàn đại biểu chính phủ do Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Tea Seiha dẫn đầu.
Các quan chức cho biết luật sửa đổi này nhằm thay thế luật hiện hành năm 2006, vốn không còn hoàn toàn phù hợp với nhu cầu an ninh và quốc phòng hiện tại của Campuchia.
Chính phủ cho biết luật mới nhằm tăng cường quốc phòng, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và bồi dưỡng lòng yêu nước cũng như trách nhiệm công dân trong thế hệ trẻ.
Trước phiên bỏ phiếu ngày 12.5, Thủ tướng Hun Manet nói rằng chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc sẽ bắt đầu trong năm nay vì "cần thiết phải tăng cường lực lượng để bảo vệ đất nước".
Năm 2006, Quốc hội Campuchia đã thông qua luật nghĩa vụ quân sự quy định người Campuchia từ 18 đến 30 tuổi phải phục vụ trong quân đội 18 tháng, dù luật này chưa được thực thi, theo AFP.
Luật mới tăng thời gian phục vụ lên hai năm, đồng thời giảm độ tuổi của tân binh nghĩa vụ xuống còn từ 18 đến 25 tuổi. Theo thông báo của Quốc hội Campuchia, toàn bộ 114 đại biểu đã bỏ phiếu thông qua luật nghĩa vụ quân sự mới.
Hãng thông tấn Xinhua ngày 3/4 đưa tin Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Trung Quốc đang điều tra ông Mã, cựu bí thư đảng ủy khu tự trị Tân Cương, Ủy viên Bộ Chính trị nước này, vì nghi vấn "vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật". Đây là cụm từ thường được giới chức Trung Quốc sử dụng khi đề cập những vụ án tham nhũng.
Ông Mã là Ủy viên Bộ Chính trị thứ ba thuộc khóa lãnh đạo nhiệm kỳ từ năm 2022 bị điều tra, điều chưa từng có tiền lệ trong nhiều thập kỷ qua tại Trung Quốc. Ông rời ghế bí thư Tân Cương vào tháng 7 năm ngoái và không xuất hiện từ đó đến nay.
Mã Hưng Thụy được đánh giá là một trong những nhà khoa học hàng đầu Trung Quốc. Ông từng giữ các chức vụ Phó hiệu trưởng Đại học Công nghiệp Cáp Nhĩ Tân, Tổng giám đốc Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc, Cục trưởng Cục Vũ trụ Quốc gia và Tổng chỉ huy Thường Nga 3, sứ mệnh thám hiểm Mặt trăng đầu tiên của Trung Quốc.
Sau đó, ông lần lượt giữ chức Thứ trưởng Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, Trưởng Ban Chính pháp tỉnh Quảng Đông, Bí thư Thành ủy Thâm Quyến, Phó bí thư Tỉnh ủy và Tỉnh trưởng Quảng Đông.
Ông đảm nhận cương vị Bí thư Đảng ủy Tân Cương từ năm 2021 đến 2025. Nhiệm kỳ của ông được đánh dấu bằng việc nới lỏng tương đối các chính sách an ninh tại Tân Cương và tập trung nhiều hơn vào phát triển kinh tế.
Hồi tháng 10 năm ngoái, ông Hà Vệ Đông, cựu phó chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc (CMC), ủy viên Bộ Chính trị, đã bị điều tra, khai trừ khỏi đảng và tước quân tịch vì "vi phạm kỷ luật và pháp luật". Hồi tháng một, tướng Trương Hựu Hiệp, phó chủ tịch khác của CMC, ủy viên Bộ Chính trị, cũng bị liệt vào danh sách điều tra với cáo buộc tương tự.
Như vậy, số lượng thành viên Bộ Chính trị Trung Quốc hiện còn 21 người, quy mô nhỏ nhất kể từ năm 1999.
Cuối tháng trước, giới chức Trung Quốc thông báo ông Quách Vĩnh Hàng, 60 tuổi, người giữ chức bí thư thành ủy Quảng Châu từ tháng 6 đến tháng 12/2023, đang bị điều tra vì nghi vấn tham nhũng. Ông từng là trợ lý cấp cao của ông Mã khi ông này giữ chức Bí thư Thành ủy Thâm Quyến, trung tâm công nghệ của tỉnh Quảng Đông, trong giai đoạn 2015 - 2016.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bắt đầu tiến hành chiến dịch chống tham nhũng sâu rộng kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2012. Hồi tháng một, ông nhấn mạnh tham nhũng là "mối đe dọa lớn nhất" đối với đảng Cộng sản Trung Quốc và tình trạng này vẫn gia tăng.
Như tuyên bố trước đó của Tổng thống Trump, Mỹ hôm qua 3.4 tiếp tục tấn công mạnh mẽ nhằm vào Iran khi đánh sập hoàn toàn cây cầu lớn nhất của nước này. Chủ nhân Nhà Trắng cảnh báo sẽ còn nhiều diễn biến nữa, đồng thời đe dọa hủy các nhà máy điện của đối phương.
Ngược lại, Hãng thông tấn Tasnim dẫn thông báo từ Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cùng ngày tuyên bố đã bắn rơi thêm một máy bay tiêm kích thế hệ 5 tàng hình F-35 của Mỹ. Tasnim đăng tải nhiều hình ảnh được cho là chụp mảnh vỡ máy bay, nhưng giới phân tích cho rằng hình ảnh đó có thể là của dòng chiến đấu cơ F-15. Phía Mỹ chưa lên tiếng phản hồi về thông báo của IRGC.
Giữa tình hình chiến sự vẫn leo thang, 2 chuyên gia Heather Williams và Joseph Rodgers, thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), đánh giá Tổng thống Trump thực tế cần một lối thoát nhanh chóng và giữ thể diện để giải quyết vấn đề hạt nhân nếu ông muốn đạt được các mục tiêu của mình như đã nêu trong bài phát biểu ngày 1.4.
Quay lại tháng 6.2025, Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự "Búa nửa đêm" và "Sư tử trỗi dậy" để tấn công vào các cơ sở hạt nhân Fordow và Isfahan của Iran. Sau cuộc tấn công, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tự tin tuyên bố "tham vọng hạt nhân của Iran đã bị xóa sổ". Nhưng thực tế, cuộc tấn công khi đó được cho là chỉ phá hủy một số máy ly tâm, thiết bị và cơ sở vật chất, còn các chi tiết quan trọng về chương trình hạt nhân vẫn chưa rõ bị thiệt hại thế nào.
Quan trọng nhất, kho dự trữ uranium được cho là đã làm giàu đến 60% của Iran ở đâu? Theo Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi phát biểu vào ngày 9.3, kho dự trữ hạt nhân đang ở 2 địa điểm: khu phức hợp đường hầm ngầm Isfahan, cùng với Natanz.
Liên quan vấn đề này, một câu hỏi khác là tình trạng thiết bị hạt nhân và chuyên môn của Iran. Sau chiến dịch "Sư tử trỗi dậy", đại diện Israel còn tiết lộ nước này đã ám sát 14 nhà khoa học hàng đầu của Iran và tấn công các cơ sở sản xuất máy ly tâm trên khắp nước này. Nhưng dường như Iran vẫn duy trì một số năng lực hạt nhân, vận hành một số lò phản ứng nghiên cứu và điện hạt nhân. Ngoài ra, có thể có các máy ly tâm khác thực tế được cất giữ thành công ở các cơ sở ngầm để tiếp tục chương trình hạt nhân bí mật.
Nhiều thông tin gần đây cho thấy Tổng thống Trump đang xem xét triển khai quân đội để chiếm giữ hoặc phá hủy kho dự trữ 440,9 kg uranium làm giàu 60% của Iran. Nếu dùng giải pháp quân sự, ông Trump có thể có 3 chọn lựa.
Thứ nhất, Lầu Năm Góc có thể chọn tiến hành một chiến dịch không kích kéo dài nhằm phá hủy các cơ sở ngầm. Đây là lựa chọn ít rủi ro nhất về mặt chính trị vì không dùng đến lực lượng mặt đất. Nhưng đây cũng là chọn lựa khó thành công nhất. Trong chiến dịch "Búa nửa đêm" hồi tháng 6.2025, Mỹ đã dùng vũ khí "phá boongke", nhưng kết quả dường như chỉ khiến vật liệu hạt nhân của Iran bị vùi lấp dưới đất chứ không bị phá hủy. Nên với chọn lựa này, sau tấn công, Mỹ và Israel sẽ phải liên tục theo dõi các địa điểm bị tấn công và sẵn sàng tiếp tục tấn công nếu Iran tìm cách phục hồi cơ sở.
Lựa chọn thứ hai là tiến hành đột kích các cơ sở mục tiêu để phá hủy vật liệu cùng thiết bị từ bên trong. Chọn lựa này đòi hỏi một lực lượng viễn chinh lớn để bảo vệ một vành đai xung quanh các cơ sở, các đội phá hủy để phá vỡ các lối vào đường hầm bị chôn vùi và các đội phá hủy cơ sở. Mỗi nhân lực đều phải trang bị các thiết bị chuyên dụng. Khi cho nổ từ bên trong, Iran khó có thể phục hồi vật liệu hạt nhân. Nhưng nếu không có kiểm chứng hiệu quả, thì không có gì đảm bảo rằng tất cả các vật liệu phân hạch đã bị phá hủy.
Lựa chọn thứ ba là tấn công phá vỡ các lối vào đường hầm, xác định và loại bỏ vật liệu hạt nhân, rồi vận chuyển ra khỏi Iran. Muốn làm được điều này, Mỹ cần huy động lực lượng khổng lồ cả binh sĩ chiến đấu lẫn hậu cần, triển khai máy bay vận chuyển hàng hóa và nhiều phương tiện cần thiết để đưa vật liệu ra khỏi Iran. Chiến dịch như vậy được các chuyên gia quân sự mô tả là "đặc biệt phức tạp nhất trong lịch sử". Không những vậy, chọn lựa này cũng đầy rủi ro.
Tất nhiên, vẫn có thể có những giải pháp ngoại giao nhưng cũng không hề dễ dàng, bởi sau những gì đã xảy ra với Iran, thể chế cầm quyền nước này nhiều khả năng càng quyết tâm sở hữu vũ khí hạt nhân để phòng ngừa các rủi ro trong tương lai.
