Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa tiết chế dinh dưỡng Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho rằng với dinh dưỡng, điều quan trọng không phải là vội vàng kết tội một thực phẩm, mà phải hỏi cho đúng: uống bao nhiêu, uống lúc nào, cơ địa ra sao và chế độ ăn tổng thể như thế nào?
TS Giang cho hay matcha là bột trà xanh, có chứa nhiều polyphenol, catechin, trong đó có EGCG, cùng với caffeine và L-theanine.
Đây là nhóm chất tạo nên nhiều đặc tính được quan tâm của trà xanh, nhưng đồng thời polyphenol/tannin cũng có khả năng gắn với sắt trong đường tiêu hóa. Đặc biệt là sắt không heme – loại sắt có nhiều trong rau xanh, đậu, ngũ cốc và thực phẩm nguồn gốc thực vật.
Nói cách khác, thông tin matcha có thể làm giảm hấp thu sắt là có cơ sở khoa học. Một nghiên cứu trên người cho thấy các đồ uống giàu polyphenol như trà, cà phê, ca cao có thể làm giảm hấp thu sắt không heme khi dùng cùng bữa ăn, mức độ phụ thuộc vào lượng polyphenol trong đồ uống.
“Nhưng từ “có thể làm giảm hấp thu sắt” đến “uống matcha sẽ gây thiếu máu” là một suy diễn chưa đủ căn cứ. Thực tế với người khỏe mạnh, ăn uống đa dạng, có thịt cá trứng sữa hợp lý, dự trữ sắt bình thường, uống matcha điều độ và không uống sát bữa ăn chính thì nguy cơ thiếu máu chỉ vì matcha là không cao”, TS Giang phân tích.
TS Giang khuyến cáo nên uống matcha cách bữa ăn chính khoảng 1 – 2 giờ, nhất là những bữa có nhiều thực phẩm giàu sắt thực vật như rau xanh, đậu, ngũ cốc.
Nếu đang uống viên sắt, không nên uống cùng matcha, trà, cà phê, sữa hoặc các sản phẩm cản trở hấp thu sắt, nên để khoảng cách khoảng 2 giờ với trà, cà phê khi dùng sắt hoặc ăn thực phẩm giàu sắt.
Trong bữa ăn, nên phối hợp nguồn sắt heme từ thịt, cá, gia cầm, hải sản và nguồn sắt không heme từ rau, đậu, ngũ cốc.
Sắt heme hấp thu tốt hơn và ít bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ức chế hơn sắt không heme. Vitamin C từ cam, bưởi, ổi, chanh, rau quả tươi có thể hỗ trợ hấp thu sắt không heme tốt hơn.
Với thông tin “uống matcha gây rụng tóc”, TS Giang cho hay việc thiếu sắt, ferritin thấp có thể liên quan đến một số trường hợp rụng tóc, nhưng rụng tóc là biểu hiện không đặc hiệu.
Triệu chứng này còn liên quan đến stress, thiếu protein, thiếu kẽm, rối loạn tuyến giáp, sau sinh, bệnh lý da đầu, thuốc, giảm cân quá nhanh…
“Điều đáng lo hơn là nhiều người vừa nghe thiếu sắt đã tự mua viên sắt uống kéo dài. Việc này không nên. Sắt là vi chất cần thiết nhưng không phải cứ nhiều là tốt.
Người nghi thiếu máu, mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, da xanh, rụng tóc nhiều bất thường nên đi khám, làm công thức máu, ferritin và các xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân trước khi bổ sung”, TS Giang khuyến cáo.
Ngày 23/6, đại diện Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng cho biết bé xuất viện sau nhiều tháng điều trị tích cực, sức khỏe ổn định, cân nặng 2.655 gram.
Trước đó, ngày 10/3, vợ chồng trẻ người Singapore đến Đà Nẵng du lịch. Theo kế hoạch, đây là một kỳ nghỉ ngắn ngày trước khi họ quay về Singapore để chuẩn bị sinh con gái đầu lòng. Tuy nhiên, ngay đêm trước chuyến bay về nước, người vợ đột ngột xuất hiện các triệu chứng bất thường.
Cô được đưa vào Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng cấp cứu trong tình trạng tiền sản giật nặng - biến chứng sản khoa nguy hiểm đe dọa tính mạng của cả mẹ và thai nhi.
"Cuộc đời chúng tôi đột ngột đảo lộn 180 độ. Vợ chồng tôi phải đối mặt với ranh giới sinh tử ở một đất nước xa lạ, mọi giao tiếp với y bác sĩ lúc đó hoàn toàn phải phụ thuộc vào ứng dụng Google dịch", người chồng nhớ lại những ngày đầu nhập viện đầy hoảng loạn.
Để tăng cơ hội sống cho em bé, các bác sĩ điều trị nội khoa tích cực nhằm kéo dài tuổi thai tối đa. Tuy nhiên, sau hai tuần theo dõi, thai nhi xuất hiện dấu hiệu suy thai nặng. Nhận thấy nguy hiểm cận kề, êkíp Sản - Nhi của bệnh viện hội chẩn quyết định mổ lấy thai khẩn cấp ở tuần thứ 27. Bé gái chào đời vỏn vẹn 720 gram, thuộc nhóm trẻ sinh cực non tháng và cực nhẹ cân.
Đội ngũ hồi sức sơ sinh tại phòng mổ hỗ trợ hô hấp và cho bé tiếp xúc da kề da với mẹ. Sau hơn một giờ, do người mẹ cần tiếp tục điều trị tiền sản giật chuyên sâu, em bé được chuyển về Đơn vị Hồi sức sơ sinh (NICU). Bé đối mặt với hàng loạt bệnh lý phức tạp do các cơ quan chưa trưởng thành như suy hô hấp sơ sinh, tăng áp phổi, còn ống động mạch, hạ đường máu và nhiễm khuẩn sơ sinh. Trẻ phải thở máy và sử dụng thuốc vận mạch liên tục để duy trì tuần hoàn.
Bên cạnh phác đồ điều trị nghiêm ngặt, vợ chồng anh Chen đồng hành cùng con mỗi ngày, kiên trì thực hiện phương pháp Kangaroo (da kề da) và tập cho con bú sữa mẹ. Sau nhiều tháng nỗ lực phối hợp giữa y bác sĩ và gia đình, điều kỳ diệu đã đến khi bé vượt qua các biến chứng nguy hiểm, cai máy thở và tăng trưởng ổn định cho đến ngày xuất viện.
Trước ngày đưa vợ con trở về Singapore, người chồng viết thư tay gửi bệnh viện, bày tỏ lòng biết ơn: "Dù rào cản ngôn ngữ là một trở ngại rất lớn, nhưng tất cả đã được vượt qua nhờ sự thân thiện, tử tế và lòng tận tụy của các bác sĩ, điều dưỡng. Không từ ngữ nào diễn tả hết sự biết ơn của gia đình tôi. Chúng tôi thật may mắn khi gặp được một đội ngũ y bác sĩ tuyệt vời đến thế".
Nhiều người bị nhồi máu cơ tim chỉ phát hiện ra bệnh khi cơn đau thắt ngực đầu tiên khởi phát. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y học cổ truyền, một số đặc điểm trên gương mặt có thể giúp nhận biết sớm nguy cơ này.
Theo quan niệm truyền thống "tướng tùy tâm sinh", sự thay đổi diện mạo bên ngoài có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe nội tạng. Bác sĩ Đông y Hoàng Thiên Thụy (Huang Qianrui) cho biết, dựa trên phương pháp "vọng chẩn" (nhìn sắc thái, hình dáng gương mặt), các bác sĩ có thể đánh giá hệ tuần hoàn và chức năng tim mạch của một người có đang ổn định hay không.
Tuy nhiên, trong lâm sàng, bác sĩ sẽ không chỉ dựa vào diện chẩn để kết luận bệnh mà phải kết hợp thăm hỏi các triệu chứng như tức ngực, hồi hộp, tim đau nhói, khó thở, cùng các chỉ số huyết áp, mỡ máu và đường huyết.
Dưới đây là 3 đặc điểm trên khuôn mặt cảnh báo nguy cơ mắc bệnh tim mạch:
Nếp nhăn ở tai
Bác sĩ Hoàng Thiên Thụy cho biết, xuất hiện nếp nhăn chéo trên dái tai được Đông y gọi là "rãnh vành tai", còn Tây y gọi là "dấu hiệu Frank" (Frank's Sign).
Các nghiên cứu y học hiện đại đã chỉ ra rằng, những người có nếp nhăn ở thùy tai có tỷ lệ mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ và đột quỵ cao hơn hẳn so với nhóm không có dấu hiệu này.
Khu vực nằm giữa hai lông mày được gọi là ân đường. Ở trạng thái sức khỏe tốt nhất, Ấn đường sẽ bóng mượt, phẳng và không có nếp nhăn. Khi vùng này xuất hiện một nếp nhăn dọc sâu giống như một cây kim đang treo lơ lửng, Đông y gọi đó là "Huyền châm văn". Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang căng thẳng mãn tính hoặc khí huyết lưu thông kém qua tim.
Nếp nhăn ngang gốc mũi (Sơn căn hoành văn)
Vùng nằm giữa hai góc mắt trong, nơi bắt đầu sống mũi nhô lên, được gọi là Sơn căn. Nếu vùng Sơn căn này bị lõm xuống hoặc xuất hiện các nếp nhăn ngang nhỏ, đó chính là dấu hiệu "Sơn căn hoành văn", cảnh báo hệ tim mạch đang phải chịu áp lực lớn.
Căn bệnh nhồi máu cơ tim nguy hiểm trong y học hiện đại có nhiều nét tương đồng với chứng "tâm thống" (đau tim) hay "hung bế" (ngực bứt rứt, tắc nghẽn) trong các thư tịch cổ Đông y.
Để phòng ngừa và hỗ trợ điều trị, y học cổ truyền thường dùng các vị thuốc như cửu cam thảo thang, đan sâm, tam thất, hồng hoa... nhằm hoạt huyết hóa ứ, thúc đẩy tuần hoàn máu. Tuy nhiên, liều lượng thuốc cần được bác sĩ chuyên khoa khám và bốc thuốc, người dân tuyệt đối không tự ý mua về sử dụng.
Bên cạnh đó, người dân có thể chủ động bảo vệ sức khỏe tim mạch hàng ngày bằng hai phương pháp đơn giản sau:
- Massage hai huyệt vị "hộ tim":
Huyệt Thần Môn: Thuộc Kinh Tâm. Khi ngửa lòng bàn tay, huyệt nằm ở bờ trong cổ tay, ngay trên lằn chỉ cổ tay phía ngón út.
Huyệt Nội Quan: Thuộc Kinh Tâm Bào. Huyệt nằm ở mặt trước cổ tay, từ lằn chỉ cổ tay đo lên trên cánh tay khoảng ba thốn (tương đương chiều ngang 3 ngón tay khép lại), vị trí giữa hai gân cơ.
- Bài thuốc dưỡng tim "Sinh Mạch Ẩm": Đây là bài thuốc kinh điển giúp bổ khí, dưỡng tâm.
Công thức: nhân sâm 10 g, mạch môn đông 6 g, ngũ vị tử 4 g.
Cách làm: Cho tất cả vào 600-1000 ml nước, đun sôi rồi vặn nhỏ lửa sắc tiếp trong 15-20 phút. Để nguội rồi uống.
Gợi ý gia giảm: Người sợ bị nóng trong có thể thay nhân sâm bằng tây dương sâm (sâm Mỹ). Nếu muốn tăng hiệu quả "bổ khí" thì thêm hoàng kỳ; muốn tăng công hiệu "hoạt huyết" thì thêm đan sâm.
Lưu ý: Không uống khi đang bị cảm lạnh hoặc tỳ vị hư nhược. Người mắc bệnh "ba cao" (huyết áp cao, mỡ máu cao, đường huyết cao) và phụ nữ mang thai bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ Đông y trước khi dùng.
Cuối cùng, bác sĩ Thụy nhấn mạnh, việc duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế thức khuya, tránh đồ ăn quá nhiều dầu mỡ, gia vị đậm đà và chăm chỉ tập thể dục mới là "chìa khóa vàng" cốt lõi để giữ gìn một trái tim khỏe mạnh.
Là 1 người đàn ông có ngoại hình khá đậm người, anh S. chủ quan cho rằng việc thừa cân, tăng huyết áp hay ngủ ngáy là điều hết sức bình thường. Anh không hề biết rằng, chính những tiếng ngáy ấy lại là lời cảnh báo âm thầm của cơ thể trước hội chứng ngưng thở khi ngủ - một bệnh lý nguy hiểm nhưng rất dễ bị qua.
Mọi chuyện đổ ập xuống vào một ngày đầu năm. Anh S. nhập viện tại Bệnh viện đa khoa quốc tế Nam Sài Gòn trong tình trạng khiến bất cứ ai chứng kiến cũng phải lo lắng: toàn thân phù nề, môi tím tái, tinh thần lơ mơ và hơi thở đứt quãng. Chỉ số oxy trong máu (SpO2) - vốn là thước đo sự sống - đã tụt xuống dưới mức 85%. Kết quả chụp phim MSCT cho thấy anh rơi vào tình trạng suy hô hấp cấp, tổn thương phổi do thiếu khí kéo dài.
Ngay lập tức, anh được chuyển thẳng vào Khoa Hồi sức tích cực (ICU). Các bác sĩ phải đặt ống nội khí quản, cho anh thở máy hoàn toàn để giành giật lại từng nhịp thở.
Sau khi được cấp cứu qua cơn nguy kịch và cai máy thở thành công, để tìm nguyên nhân gốc rễ, các bác sĩ đã tiến hành đo đa ký giấc ngủ - một kỹ thuật chuyên sâu giúp "giải mã" tiếng ngáy và các bất thường hô hấp trong lúc ngủ. Kết quả khiến các bác sĩ không khỏi lo ngại khi chỉ số ngưng thở (AHI) của anh S. lên tới 104 lần/giờ. Điều này có nghĩa là cứ chưa đầy 1 phút, anh lại bị ngưng thở một lần. Có những thời điểm, lượng oxy trong máu tụt sâu chạm mốc nguy hiểm, chỉ còn 51%. Đường thở vùng họng của anh bị chèn ép hoàn toàn bởi khối amidan quá phát và phần màn hầu, lưỡi gà sa thấp như một chiếc cửa sập đóng kín lối đi của oxy.
"Nếu không phẫu thuật triệt để để khơi thông đường thở, người bệnh khó có cơ hội cai máy thở, thậm chí nguy cơ đột quỵ hoặc ngừng tim ngay trên giường bệnh là rất cao", thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Lê Nhật Vinh (phụ trách Khoa Liên chuyên khoa) chia sẻ về mức độ nguy kịch của ca bệnh.
Một cuộc hội chẩn khẩn cấp được đưa ra. Sau khi nâng đỡ thể trạng của anh S. ổn định, ê kíp phẫu thuật và gây mê hồi sức đã quyết định thực hiện ca phẫu thuật "3 trong 1" chỉnh hình hình đường thở trên.
Trong phòng mổ, bằng sự chuẩn xác và hỗ trợ của công nghệ Coblator (sóng plasma nhiệt độ thấp), bác sĩ Lê Nhật Vinh đã khéo léo cắt bỏ hai khối amidan khổng lồ, thu gọn mô lưỡi gà phì đại, đồng thời chỉnh hình màn hầu và làm gọn vùng đáy lưỡi dưới sự hỗ trợ của camera nội soi. Từng mm đường thở bị tắc nghẽn suốt 5 năm qua của người bệnh lần lượt được giải phóng, mở ra lối đi thông thoáng cho dòng khí lưu thông.
Năm ngày sau ca phẫu thuật phức tạp, phòng bệnh không còn những tiếng thở dốc nghẹn ngào, cũng không còn tiếng còi báo động của máy đo SpO2. Anh S. tỉnh dậy, nở một nụ cười nhẹ nhõm. Lần đầu tiên sau nhiều năm, anh cho biết mình có lại một giấc ngủ sâu đúng nghĩa - một giấc ngủ không còn những cơn ngột ngạt giữa đêm.
Sau nửa tháng điều trị kiên trì, anh S. đã được cầm trên tay tờ giấy xuất viện, khép lại hành trình "vượt cửa tử" đầy ngoạn mục.
Câu chuyện của anh S. không chỉ là 1 ca bệnh được điều trị thành công, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho nhiều người: Đằng sau tiếng ngáy to, đằng sau những cơn hụt hơi ban đêm rất có thể là một lưỡi hái tử thần đang rình rập.
Đáng nói hơn, các chuyên gia y tế cảnh báo, nguy cơ suy hô hấp hay tử vong do ngưng thở khi ngủ thường diễn tiến âm thầm và nghiêm trọng hơn trên các bệnh lý nền như tăng huyết áp, béo phì, tim mạch hay rối loạn chuyển hóa - những bệnh lý hoàn toàn có thể phát hiện sớm qua các danh mục khám tổng quát.
